Funkcje motoryczne

Data publikacji: Apr 24, 2020 9:10:54 AM

Objawy zaburzeń funkcji motorycznych u dzieci z grupy ryzyka dysleksji:

    • litery niekształtne, brak dokładności w odtwarzaniu liter,

    • bark płynności ruchów, litery kanciaste, przechylone w różne strony, litery „drżące”,

    • brak połączeń między literami,

    • niewłaściwe proporcje liter w obrębie wyrazów,

    • nierównomierne zagęszczenie pisma, zbyt małe lub zbyt duże odstępy miedzy literami lub wyrazami,

    • trudności z utrzymaniem pisma w liniaturze,

    • wolne tempo pisania,

    • duża męczliwość ręki piszącej,

    • zbyt słaby lub zbyt mocny nacisk narzędzia piszącego na kartkę,

    • pismo mało estetyczne, mało czytelne lub w ogóle nieczytelne.

Ćwiczenie usprawniające motorykę rąk:

    • Ćwiczenia stabilizacji centralnej – podstawa utrzymania prawidłowej postawy, utrzymania równowagi. Ćwiczenia stabilizacji centralnej (mięśni centralnych – podporowych – całego ciała) są podstawą do rozwoju i kontroli chwytu pisarskiego.

    • Ćwiczenia wzmacniające obręcz barkową – dobrze rozwinięte mięśnie obręczy barkowej pozwalają ustabilizować rękę piszącą, wykonywać precyzyjne ruchy kończyny górnej i dłoni.

      • rowerek na plecach

      • tupanie w rytm muzyki

      • przeskoki

      • unoszenie piłki stopami

      • toczenie piłki po ścianie

      • jazda na deskorolce

      • spacer na czworakach

      • unoszenie ręki, nogi w czworakach

      • skoki „pajacyki”

      • wykonywanie „taczki” na prostych rękach (osoba, która pomaga chwyta nogi dziecka pod kolanami lub udami”)

      • łapanie, rzucanie piłki oburącz, jedną ręką na zmianę

      • pływanie „na sucho”

      • krążenie rękoma wyciągniętymi do przodu, w bok (rysowanie kółek podczas krążenia rękoma w powietrzu)

      • czołganie się

      • turlanie się samodzielne

      • brzuszki

      • odpychanie się rękoma w leżeniu na brzuchu na kocu

      • przyciąganie ciężkich przedmiotów

      • zamalowywanie dużych przestrzeni dużych płaszczyzn (np. na kartonach, arkuszach papieru ułożonych na podłodze lub zawieszonych na ścianie, sztalugach)

      • kreślenie w powietrzu dużych, płynnych, swobodnych ruchów w kształcie fal, koła, ósemek itp.

      • pchanie ściany, dłoni drugiej osoby, krzesła

      • pompki na ścianie

      • klaskanie pod kolanami

      • wspinanie się po drabinkach

      • mycie podłogi mopem, grabienie liści

      • zabawy w „Twister”

      • dotykanie lewym łokciem do prawego kolana i odwrotnie, wszelkiego rodzaju ćwiczenia ruchów naprzemiennych

      • „nożyce” rękoma i nogami

    • Ćwiczenia koordynacji ciała – umiejętność płynnej współpracy dwóch stron ciała, pozwala na precyzyjne wykonywanie bardziej złożonych funkcji, m.in. pisania.

      • szorowanie szczotką, gąbką po blacie, ścianie itp.

      • mycie okien

      • podawanie piłki nad głową

      • krążenie rękoma wyciągniętymi do przodu, w bok (rysowanie kółek podczas krążenia rękoma w powietrzu)

      • ryzowanie oburącz po kartce, tablicy, dużym arkuszu papieru

      • przeciąganie liny

      • wybijanie rytmów na udach, stole, stopami na podłodze

      • zbijanie baniek oburącz

      • skakanie obunóż, przeskakiwanie przez przeszkody

      • zgniatanie papieru oburącz

      • lepienie z mas plastycznych

      • nauka żonglowanie

      • jazda na rowerze

      • pływanie, pływanie „na sucho”

      • zabawy w kuchni (wałkowanie, mycie, mieszanie, przesiewanie mąki)

      • wspinanie się (drabinki, ścianki wspinaczkowe)

      • maszerowanie w rytm muzyki

      • pokonywanie torów przeszkód

      • przechodzenie po zwężonych lub podwyższonych powierzchniach np. belce, ławeczkach, krawężniku

      • przenoszenie przedmiotów w określone miejsce

    • Ćwiczenia systemu taktylnego – układ dotykowy, czucie głębokie, niezwykle ważne przy nabywaniu umiejętności pisania. Zaburzenie w tym obszarze powodują obniżenie świadomości tego co robią palce.

      • dotykanie dłoni, stóp materiałami o różnej fakturze, początkowo dziecko ustala swoje preferencje, faktury, których dziecko nie lubi wprowadzamy powoli

      • wkładanie rąk i nóg do pojemników z grochem, ryżem, kulkami, piłkami itp. Można tak poukrywać różne „skarby”, których dziecko będzie szukało.

      • wyklejanie z plasteliny

      • zabawy ciastoliną

      • masaże dłoni, ugniatanie miękkich i twardszych piłek, masaże piłką „kolczatką”

      • kreślenie wzorów na dłoni dziecka i odtwarzanie lub odgadywanie ich przez dziecko

      • domina dotykowe – dobieranie w pary przedmiotów o tej samej fakturze bez kontroli wzroku

      • malowanie dłońmi zanurzonymi w farbie

      • gimnastykowanie dłoni: krążenie, zamykanie i otwieranie pięści, strzepywanie z dłoni okruszków, pisaku, złożenie dłoni jak do modlitwy i odpychanie jednej od drugiej

      • ugniatanie gazety, wydzieranki, wyklejanki

    • Ćwiczenia usprawniające mięsnie dłoni i drobne mięśnie palców.

      • ugniatanie piłek o różnej twardości i fakturze, ugniatanie gazet

      • rolowanie plasteliny, krepiny w palcach

      • nawlekanie koralików o różnej wielkości na nitkę, sznurek

      • wyszywanie, przewlekanie sznurka przez otworki w tekturze

      • zabawy paluszkowe np. gra na pianinie na niby. „Idzie kominiarz po drabinie…”, „Sroczka kaszkę ważyła…” itp.)

      • tworzenie kształtów ze sznurka

      • zabawy konstrukcyjne np. z klocków

      • modelowanie w masach plastycznych

      • wycinanie

      • kreskowanie ( wypełnianie powierzchni małymi kreseczkami pionowymi, poziomymi)

      • zamalowywanie powierzchni w określonych konturach

      • kopiowanie rysunków przez kalkę

      • chwytanie drobnych przedmiotów całą ręką, tylko palcem wskazującym i kciukiem lub wskazującym, środkowym i kciukiem

      • wrzucanie monet do skarbonki

      • wciskanie pinezek w tablicę korkową

    • Ćwiczenia płynnych rytmicznych ruchów pisarskich.

      • obrysowywanie szablonów

      • rysowanie szlaczków: wodzenie po gotowym wzorze, kończenie zaczętego wzoru, samodzielne rysowanie

      • łączenie wyznaczonych punktów linią ciągłą

      • utrwalanie prawidłowego kreślenie liter z zachowaniem kolejności kierunku ruchów

      • kalkowanie liter, wyrazów, zdań

      • zabawy w wędrówki po labiryncie do celu

      • pisanie liter, wyrazów w piasku, na wodzie, w powietrzu

      • malowanie pędzlem

      • wodzenie palcem po wzorze

      • skreślanie kropek, liter, znaczków na czas

      • przepisywanie ze wzoru

Uwagi: Podczas wykonywania ćwiczeń, pisania przy stoliku, biurku dbamy o prawidłową postawę ciała: obie stopy oparte o podłogę, proste plecy, przedramiona i łokcie oparte na stole. Kontrolujemy chwyt przyborów do pisania. Dążymy do tego, aby ołówek, długopis, kredka były trzymane w trzech palcach – pomiędzy kciukiem i lekko zgiętym palcem wskazującym, opierając na palcu środkowym. Niektóre dzieci preferują chwyt czteropalcowy: narzędzie pisarskie oparte na palcu serdecznym. Wynika to najczęściej z mniejszego czucia w obrębie palca środkowego. Opuszki palców powinny być ułożone na narzędziu w odległości 1,5-2 cm od piszącego końca. Palce nie powinny nachodzić na siebie. Prawidłowy chwyt może ułatwić specjalna nasadka na długopis. Ręka pisząca powinna przesuwać się wzdłuż linii pisania, druga ręka oparta przedramieniem i dłonią o stół przytrzymuje kartkę. Zwracamy uwagę na kierunek przy rysowaniu szlaczków, kolorowaniu: z góry na dół, od lewej do prawej, przy kształtach owalnych kierunek odwrotny do ruchów wskazówek zegara. Dzieci leworęczne mogą mieć większą trudność w opanowywaniu umiejętności pisania, w związku z tym szczególnie potrzebują pomocy w tym zakresie. Należy zwracać szczególną uwagę na kierunek pisania. Otoczyć dziecko wsparciem i pomocą. Należy używać rzeczy, narzędzi dla leworęcznych, aby dziecko wykształciło prawidłowe nawyki. Wzór do przerysowania powinien być po prawej stronie, żeby dziecko widziało co pisze, rysuje. Systematyczne wykonywanie ćwiczeń – codziennie 15-20 min daje realne podstawy do nabywania i utrwalania umiejętności pisarskich oraz pokonywania trudności w tym zakresie.

opracowały: Agnieszka Kreczunowicz

Agnieszka Uszyńska