Truyện Chọn Lọc - nhà văn Trần Hòai Dương

 nhà văn TRẤN HÒAI DƯƠNG 

* Lời người biện sọan (nhà văn Triệu Xuân)

* Em bé và bông hồng

* Qua đường

* Cây nhút nhát

* Chiếc lá

* Người hành khất lạ lùng

* Chờ mong

* Nhà cười

* Lời cám ơn nhọc nhằn

* Cuộc phiêu lưu của những con chữ.

* Hoa giấy

* Áng mây

* Cô bé mảnh khảnh

* Sắc đỏ

 

 Lời tựa : nhà văn Tô Hòai

Ở quê tôi, giêng hai là những tháng yêu kiều nhất trong một năm! Thinh không bảng lảng, mơ màng, chẳng phải sương mù, cũng không mưa thành hạt, bóng nước li ti dây dợ loăng quăng phả ấm mặt người giữa đường đi lành lạnh. Cả đêm không nghe mưa, nhưng sáng ra, ngoài vườn thấy lưng tàu lá cải xanh mọng, những giọt nước đọng ủ hơi sương đêm viền quanh mép lá, từng chuỗi hạt nước sương long lanh đậu trên lá. Chợt một đàn chim khuyên bay lướt qua, tiếng ríu rít vút xa xa không gì sáng trong hơn.

Không hiểu sao, đọc truyện chọn lọc của Trần Hoài Dương, tôi cứ hình dung ra một thoáng tháng giêng, tháng hai đẹp đơn sơ như thế. Không biết tôi đang là trẻ thơ, tôi không nhớ tôi đã là một ông lão, tôi không biết tuổi đương đọc những sáng tác không có tuổi. Mỗi sáng tác hay thường khiến cho người đọc đánh mất tuổi như vậy.

Trần Hoài Dương đã chia những truyện chọn lọc ra ba phần: Những truyện tưởng tượng, Những truyện về đời thườngNhững mẩu chuyện nhỏ. Nhưng ở Những ngôi sao trong mưa hay trong Lá non hay gặp Cô bé mảnh khảnh từng cái bình phong mở ra khép lại, tôi cũng không thể phân biệt rõ ràng được. Bởi vì tập truyện cứ bất chợt như thực lại không thực, khi thật xa lại khi gần trước mặt, đã mơ hồ lại hiển nhiên, là cuộc đời thường ngày hay tưởng tượng, những con người ngẩn ngơ mà hồn nhiên này.

Chỉ cảm được cây bút và tâm hồn người đã viết ra thành chữ, từng chữ đem lại cho tôi cảm giác yêu đời, nhớ đến hạt sương tàu lá cả và biết quý những con vật, những đồ vật quanh mình. Tôi nhận ra đấy là những khơi gợi vun đắp nên tấm lòng nhân hậu, tin yêu.

Hà Nội, tháng 4 năm 1998.

 

LINK :

* My Blog   

(360 Yahoo Blog - thay.phuong)

* My Forum

(thầy - trò nói chuyện)

* Dạy Vật Lý :

(Học qua dự án.)

* Học Vật Lý :

(Hỏi đáp & ôn tập)

* Trường Minh Khai (HCM) :

(Mái trường & chúng ta)

Nhà văn Trần Hòai Dương :

(Trích) Lời người biên soạn – nhà văn Triệu Xuân

Người ta bảo Văn là người, với Trần Hoài Dương, câu này chính xác! Trần Hoài Dương là con người hiền hậu, luôn yêu thương nâng niu những vẻ đẹp của con người, luôn cảm nhận cuộc sống một cách trân trọng và sâu sắc. Tôi biết Trần Hoài Dương từ cuối thập kỷ Chín mươi của thế kỷ XX. Văn của anh, thật đúng như con người anh, nhẹ nhàng, giản dị mà đằm thắm, tha thiết. Quê anh cùng tỉnh Hải Dương với tôi, nơi có những mùa mưa dầm. Trời tuôn rất ít nước mà sao nước thấm rất sâu trong lòng đất. Mưa dầm thấm lâu, văn của Hoài Dương cũng là một thứ mưa dầm.

[…] Ở nước ta, nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi ngày càng hiếm. Việc dạy văn và học văn trong trường phổ thông đang có rất nhiều vấn đề bức xúc. Học sinh ngại học môn Văn học, phần lớn học theo kiểu đối phó. Cứ đà này, đến một lúc nào đó, con em chúng ta sẽ quay lưng lại với văn học. Mà Văn học là Nhân học! Thế hệ trẻ không thích học văn, (chỉ đọc truyện tranh) không đọc tác phẩm văn học nữa thì liệu tâm hồn con người Việt Nam sẽ ra sao?
[…] Đọc văn Trần Hoài Dương, dù đã bước vào tuổi năm mươi tư, tôi ngỡ mình trẻ lại tuổi ấu thơ. Tôi vẫn thấy rưng rưng cảm giác trẻ thơ những ngày đến trường, học hành, vui chơi cùng bè bạn, những lúc đắm mình trong trò chơi của trẻ con vùng quê nghèo Ninh Giang, Hải Dương, lâng lâng cảm giác trên lưng trâu ngắm cò bay, mây bay, nghe tiếng sáo diều. Lòng người trỗi lên bao ước mơ, khát vọng khi dõi theo những cánh buồm nâu trôi trên dòng sông Lê (nhánh của sông Luộc)…Hoài Dương viết câu văn ngắn gọn, dễ hiểu, cuốn hút tuổi thơ. HIện nay, thiếu gì người viết câu văn dây cà ra dây muống, dài lê thê bảy tám dòng! Văn Trần Hoài Dương không ồn ã mà sâu lắng, giúp ta nghe được cả tiếng tí tách của chồi non mùa xuân, hướng tâm hồn ta tới bến bờ của yêu thương, trân trọng, tin cậy, những ước ao đầy tính lãng mạn và vẻ đẹp thân thiện. Chả thế mà nhà văn Tô Hoài bảo rằng trang văn hay không có tuổi! Văn Trần Hoài Dương không có tuổi!
[…] Trần Hoài Dương khởi nghiệp văn bằng truyện ngắn. Thế nhưng đọc truyện dài của anh, tôi thấy anh rất chắc tay khi viết tiểu thuyết. Nghề viết tiểu thuyết cực lắm. Chỉ nội việc làm tư liệu không thôi đã ngốn mất của tôi vài năm trời, thậm chí gần chục năm trời cho mỗi tác phẩm, như khi tôi viết Trả giá, Bụi đời, Sóng lừng, Cõi mê… Trần Hoài Dương là người khiêm tốn, trong năm tác phẩm dài hơi, anh chỉ đề một cuốn là tiểu thuyết, còn lại anh đề truyện dài. Tôi biết, để viết được cái Miền xanh thẳm, anh đã phải lao động rất công phu trước khi viết. Vốn sống của anh dồi dào. Ý tưởng, cảm xúc của anh luôn đạt tới độ chín. Ngôn từ của anh, có lẽ nhờ đọc nhiều, đi nhiều và quan trọng hơn, nhờ thời gian dài anh làm biên tập văn giúp anh diễn đạt câu chữ trong sáng. Thế mạnh của Trần Hoài Dương là miêu tả. Văn tả cảnh tả người của anh giàu hình ảnh, lời ít, ý nhiều. Đọc Miền xanh thẳm, không hiểu sao, tôi cứ nghĩ Trần Hoài Dương còn có thể viết được nhiều, nhất là tiểu thuyết. Người viết tiểu thuyết ở ta ngày càng hiếm!

Sáu mươi tư tuổi đời, hơn bốn mươi năm cầm bút viết cho thiếu nhi, Trần Hoài Dương đã có nhiều tác phẩm bổ ích cho trẻ nhỏ. Anh đã nhận được nhiều giải thưởng […] Thế nhưng, tôi nghĩ, giải thưởng lớn nhất Trần Hoài Dương đạt được là hàng trăm ngàn bạn nhỏ yêu thích sách của anh. Không chỉ bạn nhỏ, mà cả người lớn tuổi như ông Tô Hoài, như tôi, cùng nhiều người khác cũng rung động khi đọc văn của anh!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng Chín năm 2006.

Em bé và bông hồng (Truyện Chọn Lọc - nhà văn Trần hòai Dương)

Ngày chủ nhật, mẹ dẫn con đi chơi vườn hoa. Sao vườn hoa đẹp thế mẹ nhỉ ! Bao nhiêu là hoa, con nhìn đâu cũng thấy những bông hoa đủ màu sắc. Mẹ ơi, mẹ trông kìa, trước mặt mẹ con ta là một bông hoa đỏ thắm. Sao lại có bông hoa đẹp thế hở mẹ ? Con đón rằng bông hoa mẹ êể cho con nghe trong câu chuyện cổ tích hôm nọ cũng chỉ đẹp như thế là cùng.

Giữa vòm lá um tùm, xanh mướt, còn ướt đẫm sương đêm, lấp lóang dưới ánh mặt trời buổi sớm, bông hoa dập dờn trước gió khi ẩn khi hiện. màu hoa đỏ thắm, mùi hoa thơm mát dìu dịu, cánh hoa mịn màng, khum khum áp sát vào nhau như còn ngập ngừng chưa nở hết.

Lại gần, con mới biết đó là một bông hồng. Nghe mẹ nói, con biết thêm : đó là một bông hồng nhung.

Bông hoa tỏa hương thoang thỏang, khẽ rung rinh như mời mọc : "lại đây cô bé, lại đây chơi với tôi đi !"

Con định với tay nhắt. Mẹ trông thấy liền chỉ về phía tấm biển màu xanh gần đấy, bảo con : " Lan kìa, đố con đánh vần được chữ gì đề trên biển kia ?' Con đánh vần đến nửa chừng, tự nhiên cảm thấy mặt nóng bừng vào thôi không đọc to lên nữa. Con đóan ra rồi ! Mẹ muốn bảo con đừng hái hoa phải không mẹ ?"

Mẹ nói thế nhưng con lại muốn ngắt qúa chừng. Con muốn gài bông hoa lên mái tóc hoặc dấu kín đi, đến khi gặp các bạn, con sẽ đem ra khoe với chúng. Chắc lúc ấy các bạn con sẽ sung sướng lắm. "Mẹ ơi, mẹ giả vờ quay đi chỗ khác một tí, chỉ một tí thôi, để cho con ngắt bông hoa đi, mẹ !" Con nhủ thấm như thế và nhân lúc mẹ không để ý, con 9dã quên lời khuyên, tự ý ngắt bông hoa đẹp kia. Con giấu kín bông hoa dưới một lùm cây. Đến gần trưa, các bạn con vui vẻ chạy lại. Con khoe với các bạn về hoa. Nghe con nói, bạn nào cũng náo nức muốn được xem tức khắc. Con dẫn các bạn đến nơi bông hồng đang ngủ. Con vạch lá tìm bông hồng, còn các bạn đều chăm chú như nín thở chờ bông hồng thức dậy ...

Nhưng lạ quá, bông hồng ban sáng xinh đẹp là thế mà nay lại héo, con vừa động đến, cánh đã rời ra, rơi lả tả, trông mới chán làm sao ! Các bạn đều mở to mắt ngạc nhiên nhìn con và cho là con nói dối. Con biết trả lời ra sao ?

Mẹ ơi, mẹ hãy nói với các bạn hộ con đi, vì chỉ có mạ mới hiểu là con không có ý muốn lừa dối các bạn. Bây giờ thì con biết lỗi rồi. Mẹ ơi, mẹ đừng giận con lâu mẹ nhé ! Từ nay con sẽ luôn nghe lời mẹ khuyên. Nếu con nghe lời mẹ ngay từ đấu, có phải bây giờ các bạn con, ai cũng được trông thấy bông hồng đỏ thắm ấy rồi không ?

Qua đường (Truyện chọn lọc - nhà văn Trần hòai Dương)

Một lần Ngọc cùng các bạn đi chơi. Qua ngã tư, có một em bé đang ngơ ngác nhìn trước nhìn sau. Em tìm cách qua đường mà chưa qua được vì xe cộ đi lại đông qúa. Xe này chưa qua, xe khác đã lao tới. Ngọc để các bạn đi trước. Em dừng lại, đến bên em nhỏ. Các bạn gọi :
- Ngọc ơi ! Dừng lại làm gì thế ?
- Ngọc ơi, mau lên chứ !
Ngọc trả lời :
- Các bạn cứ đi trước đi, mình đưa em bé này qua đường rồi chạy theo ngay.
Sau đó ít lâu. Một hôm đang cùng các bạn đi chơi phố chợt Ngọc nghe tiếng ai gọi :
- Chị Ngọc ! Chị Ngọc ơi !
Nhìn quanh quẩn mãi, Ngọc cũng chưa nhận ra ai gọi tên mình. Tiếng gọi vẫn lảnh lót :
- Em ở đây cơ mà ! Chị Ngọc ơi, em ở đây cơ mà !
Giữa đám đông, một cô bé mặc váy đỏ tươi như bông hoa râm bụt đang cố kiễng chân, đưa tay lên vẫy Ngọc. Ngớ ra một lúc Ngọc mới nhận ra đó là cô bé qua đường hôm trước. Các bạn hỏi :
- Ai thế hở Ngọc ?
- Em bé mà chúng mình gặp ở ngã tư hôm nọ đấy thôi !
- Ngọc chơi thân với em ấy à ?
- Không.
- Thế tại sao em ấy biết tên Ngọc ?
- Mình cũng không biết nữa.
- Lạ nhỉ ! Hôm ấy cả bọn mình cùng đi mà em bé chỉ nhớ có mỗi tên Ngọc, lạ thật nhỉ !

Cây nhút nhát (Truyện chọn lọc - nhà văn Trần hòai Dương)

Bỗng dưng, gió ào ào nổi lên. Có một tiếng động gì lạ lắm. Những chiếc lá khô lạt xạt lước trên cỏ. Cây xấu hổ co rúm mình lại.

Nó bỗng thấy xung quanh xôn xao. He hé mắt nhìn : không có gì lạ cả. Lúc bấy giờ nó mới mở bừng những con mắt lá và qủa nhiên không có gì lạ thật.

Nhưng những cây cỏ xung quanh vẫn cứ xôn xao. Thì ra, vừa có một con chim xanh biếc, tòan thân lóng lánh như tự tỏa sáng không biết từ đâu tới. Con chim đậu một thóang trên cành cây thanh mai rồi lại vội vàng bay đi. Câc cây cỏ xúyt xoa : hàng nghìn hàng vạn những con chim đã bay ngang qua đây nhưng chưa có một con chim nào đẹp đến thế

Càng nghe bạn bè trầm trồ thán phục, cây xấu hổ càng thêm tiếc. Không biết có bao giờ con chim xanh huyền diệu ấy quay trở lại ?..  

Chiếc lá

Chim sâu hỏi chiếc là :
- Lá ơi ! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi !
- Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu.
- Tôi không tin ! Bạn đừng có giấu. Nếu vậy, sao bông hoa kia có vẻ rất biết ơn bạn ?
- Thật mà ! Cuộc đời tôi rất bình thường. Ngày nhỏ, tôi là một búp non. Tôi lớn dần lên thành một chiếc lá và cứ là chiếc lá như thế mãi cho tới bây giờ.
- Thật như thế sao ? Có khi nào bạn biến thành hoa, thành qủa, thành một ngôi sao, thành vầng mặt trời đem lại niềm vui cho mọi người như trong chuyện cổ tích mà bác gió thường rì rầm kể suốt đêm ngày chưa ?
- Chưa. Chưa một lần nào tôi biến thành một thứ gì khác tôi cả. Suốt đời, tôi chỉ là một chiếc lá nhỏ nhoi bình thường.
- Thế thì chán thật ! Cuộc đời bạn bình thường thật ! Bông hoa kia đã làm tôi thất vọng. Hoa ơi, bạn chỉ khéo bịa chuyện !
- Tôi không bịa chút nào đâu ! Mãi mãi tôi kính trọng những chiếc lá bình thường như thế. Chính nhờ có họ mới có chúng tôi : những hoa, những qủa, những niềm vui mà bạn vừa nói trên kia ... 

Người hành khất lạ lùng (Truyện chọn lọc - nhà văn Trần hòai Dương)

 Một người đàn bà khỏang ngòai sáu mươi tuổi, mặc quần lụa trắng, áo dài nhung màu huyết dụ, đi đôi hài thêu kim tuyến, mái tóc đã gần như bạc hết, mặt thoa phấn, môi tô son, tuy tuổi cao nhưng vẫn còn giữ được nhiều nét qúy phái sang trọng, dấu tích của một thời trẻ trung xinh đẹp.

Vậy mà bà lão lại đang đi ăn xin !

Bà chậm rãi đi đến ừng bàn khách đang ngồi uống cà phê, vẻ nhũn nhặn đưa ra trước mặt mọi người chiếc âu đồng cũ kỹ xin của bố thí. Mỗi khi có ai đó thả vào chiếc âu đồng vài trăm bạc lẻ, bà cung kính cúi đầu chào, khe khẽ nói lời cảm ơn rồi lại khoan thai bước sang bàn khác.

Nhiều người lạ lùng nhìn theo bà, lòng thắc mắc nghi hoặc : chắc một người bị lãng trí hay bị bệnh tâm thần ...

Chờ cho bà lão đã khuất xa nơi góc phố, ông chủ quán cà phê mới thủng thẳng nói :

- Bà cụ đi ăn xin vậy mà giàu có lắm đấy ! Có cả một ngôi biệt thự trên đường Trần Hưng Đạo, mặt tiền hẳn hoi. Nhưng một năm bà cụ vẫn bỏ ra một ngày để đi ăn xin, cũng chỉ đi một ngày thôi, đúng vào ngày giỗ ông cụ thân sinh. Hôm nay chắc là ngàyấy đấy ...

Ông chủ quán ngừng kể giữa lúc ai nấy đều đang háo hức chăm chú nghe khiến nhiều ngừoi nôn nóng giục ông kể tiếp. Mang thêm bình trà cho khách, giọng ông chủ quán chậm rãi :

- Nghe nói thời trẻ bà lão cực lắm. Hai bố con dắt nhau đi ăn xin hết phố này sang phố khác suốt bao nhiêu năm trời. Mãi sau này, nhờ có chút nhan sắc và có tài buôn bán tháo vát, bàấy lấy được một người tử tế, đời ới khá dần lên. Giàu có nhưng vẫn không quên thuở hàn vi, cứ đến ngày giỗ cha, bà ấy lại cầm chiếc âu đồng đi ăn xin đúng một buổi sáng. Được bao nhiêu tiền, trưa về dâng cả chiếc âu đồng lên bàn thờ. Vẫn chiếc âu đồng cũ kỹ của những ngày lang bạt xưa kia

Chờ mong (Truyện chọn lọc - nhà văn Trần hòai Dương)

 Tôi không bao giờ quên được những ấn tượng đẹp đẽ mà chuyến đi Đàlạt hồi tháng mười năm ngóai đã để lại đậm nét trong lòng tôi.

Khi đến chân đèo Bảo Lộc, ngứoc nhìn lên tôi sửng sốt vì thấyở lưng chừng đèo có một vòm cây lá vàng rực. Cây gì, tôi không biết tên. Càng đến gần, tôi càng bị mê đi vì vẻ đẹp lạ lùng của cây đó. Tòan thân phủ lá vàng, nhưng là một màu vàng ngời ngợi sức sống, một màu vàng tươi rói có nhung có tuyết mượt mà chứ không phải màu vàng úa tàn. Những chiếc lá xẻ ba, xẻ năm như những ngôi sao rung rinh xao động mỗi khi có một làn gió nhẹ. Lòng tôi rưng rưng, thầm cảm ơn thiên nhiên đã cho mình có được những phút giây hạnh phúc.

Năm nay, tháng mừoi lại đến. Những kỷ niệm đằm thắm của chuyến đi trước thúc giục tôi trở lại với Đà lạt. Tất cả lại đang hiển hiện ra trước mặt tôi. Một màu vàng óng trải dài đến hút tầm mắt. Miên man những bờ hoa qùy dại, những thảm cỏ vàng mơ ... Tôi nóng lòng mong mau chóng đến đèo Bảo Lộc để được gặp lại cây lá vàng "của tôi". Qủa thật, suốt một năm qua, tôi luôn nhớ đến cây lá vàng ấy như nhớ tới một người bạn thân thiết. Liệu cây lá vàngấy có còn không ? Năm nay tôi lên, liệu có còn được chứng kiến đúng vào lúc cây đang phô hết vẻ đẹp rực rỡ của mình ? Càng đến gần Bảo Lộc bao nhiêu, lòng tôi cảng thấp thỏm bồn chồn bấy nhiêu.

Cuối cùng rồi cũng đến chân đèo. Tôi chồm nửa người ra ngòai cửa xe, ngước nhìn lên. Người tôi như tan ra trong một cảm giác mát rượi thật dễ chịu khi nhân ra ngay người bạn của mình. Trên cao, cây lá vàng bạn tôi vẫn sừng sững đứng đó. Từ rất xa, tôi đã nhận ra những chiếc lá nhấp nhánh rung động. Cũng vừa lúc xe dừng lại nghỉ cho du khách ngắm cảnh đẹp. tôi rẽ cỏ lau chạy ào đến bên cây lá vàng của tôi. Tôi vỗ nhè nhẹ lên thân cây trắng mốc, mắt tôi ngước nhìn lên vòm cây lá vàng rượi. Lá càng vàng, càng sáng trong hon khi được nhìn từ dưới lên nhờ ánh nắng trên cao tỏa xuống.Vậy là tôi tọai nguyện, được gặp lại người bạn thân thiết mà tôi đã chờ mong suốt cả một năm trời nay.

Vừa lúc đó, một trận gió lạnh ào qua. Cây rào rào trút lá. Nghìn vạn những chiếc lá vàng bị gió cuốn tung lên rồi lả tả rải khắp mặt đất. Chỉ trong thóang chốc, cả một vòm lá vàng rực rỡ là thế, bỗng như tan biến mất. Chỉ còn một thân cây với những cành nhỏ khẳng khiu trơ trụi. Tôi run lên vì xúc động. Thì ra cây lá vàng cũng như tôi, cũng khắc khỏai chờ mong gặp lại bạn cũ suốt bao nhiêu ngày nay. Lá đã chín nẫu muốn rụng từ lâu nhưng cây vẫn cố níu kéo ở lại để chờ cho bằng được tôi trở về. Bây giờ, gặp đựoc tôi rồi, cho tôi được chứng kiến lần cuối cùng vòm lá vàng kỳ ảo của mình rồi, cây yên tâm trút hết lá

Lòng rưng rưng, tôi xoa nhẹ lên mình cây. Cảm ơn nhé, cây lá vàng ! Vô cùng cảm ơn bạn. Xin hẹn gặp lại vào dịp tháng mười năm sau

 

Nhà cười 

Tôi bước vào Nhà Cười. Những tấm gương quanh tường làm biến dạng tất cả. Xung quanh tôi hiện lên những gương mặt, những thân hình lạ lùng. Tôi bật cười hòa cùng những tiếng cười rộ lên mỗi lúc một lớn. Chỗ này, những gương mặt bị kéo dài ra, mắt mũi trợn trừng méo xẹo ; chỗ kia, tay chân thu ngắn lại, rúm ró, ngủn ngoẳn. Dài ra, ngắn lại ; phồng lên, xẹp xuống ... Những hình thù kỳ quái ban đầu làm tôi thấy là lạ thích thú, nhưng càng bước tiếp, tôi càng ớn lạnh, rùng mình. NHỮNG Quái nhân bủa vây quanh tôi. Tôi muốn hét lên, muốn vùng bỏ chạy, muốn mau chóng thóat ra khỏi cái thế giới kỳ quái đáng sợ này ...

Vừa bứoc ra khỏi Nhà Cười, tôi bỗng thấy tòan thân mát rượi vì một vòm me xanh mướt hiện ngay trứoc mặt. Một bé gái mảnh mai mặc bộ đồ lụa màu hòang yến đang kiễng chân, rướn người lên, mặt rạng rỡ ngẩng cao, hai cánh tay vươn ra hứng những cánh hoa vàng nhỏ xíu bay lả tả ...

Chưa bao giờ tôi thấy một con người bình thường lại đẹp đến thế. Tôi thầm cảm ơn Tạo Hóa đã cho con người có được một vẻ đẹp dung dị thường ngày ... (Nhà Cười - Truyện Chọn Lọc - nhà văn Trần Hòai Dương)

 

Lời cám ơn nhọc nhằn (Truyện chọn lọc - nhà văn Trần hòai Dương)

Tôi ngồi ở quán cóc ven đường, gọi một ly cà phê đen. Đang nghĩ ngợi lan man, chợt một bàn tay chìa ra ngay trứoc mặt. Một chú bé ăn xin tật nguyền đang nhìn tôi với ánh mắt cầu khẩn, tội nghiệp đến se lòng. Cái đầu to quá khổ lắc lư không vững trên chiếc cổ gầy guộc. Đôi cánh tay mềm oặt vung vẩy đung đưa. Đôi mắt đờ đẫn, thỉnh thỏang lại nhướng lên trợn trừng như sắp động kinh. Hình như chú bé mắc bệnh giảm thiểu chức năng não. Tôi rút ra một ngàn bạc lẻ đưa cho chú. Chú bé nghiêng nghiêng đầu ngắm nghía , miệng thóang nét cười ngây ngô. Rồi chú cứ đứng nguyên đấy, không chịu đi. Chú đứng lâu lắm, rớt rãi lòng thòng. Tôi nghĩ thầm trong bụng : "Thôi con ơi, con đi đi cho chú nhờ. Chú cho con như thế là tạm được rồi. Con đi đi, chứ trông bộ dạng thiểu não của con, chú uống sao nổi !", nhưng chú bé vẫn đứng không nhúc nhích. Chờ thêm mấy phút nữa, tôi bắt đầu cảm thấy bực bội, định bỏ ly cà phê, đứng dậy đi. Chợt tôi sững người. Bằng một động tác rất chậm chạp, chú bé từ từ khoanh tay lại, đầu cúi xuống. Mặt chú tái mét, mồ hôi túa ra như tắm. Chú lắp bắp :
_ Con ... con ... cảm ... cảm .... ơn ... ơn ... chú ... chú ... Hai !
Tôi trào nước mắt . Thì ra suốt từ nãy đến giờ chú bé đã phải cố gắng cật lực huy động hết mọi tâm sức mà thân hình gầy yếu của chú còn lưu giữ được ; chú đã phải vận dụng hết trí năng trong bộ óc u u mê mê của chú, cốt sao điều khiển cho cái đầu thôi ngật ngưỡng để cúi xuống, cho đôi tay thôi vung vẩy để lễ phép khoanh lại, cho cái miệng thôi co giật để thốt ra được từng tiếng khó khăn cảm ơn tôi. Lời cảm ơn sao mà nhọc nhằn ! Tôi đã từng nghe cả hàng vạn những lời cảm ơn. Nhưng có lẽ chưa có một lời cảm ơn nào nhọc nhằn đến thế nhưng cũng mang nhiều sức nặng đến thế ...

Cuộc phiêu lưu của những con chữ (nhà văn Trần Hòai Dương)

1. NHÂN VẬT CHÍNH TỰ GIỚI THIỆU
Tôi là một con chữ chì ở nhà in. Tên tôi là A. Từ lâu tôi đã nổi tiếng, hễ nhắc đến tên, ai cũng biết. Khi vui sướng quá, người ta thường reo tên tôi trước tiên: "A-a-a!". Khi ngạc nhiên, sửng sốt, người ta cũng kêu lên: "A!". Khi đau đớn không chịu nổi, người ta cũng gọi tên tôi, mong tìm một người bạn che chở: "A-a-á!". Hàng năm, cứ đến ngày khai trường, hàng triệu trẻ em ở khắp nơi bao giờ cũng phải làm quen với tôi trước tiên. Tôi đứng đầu bảng chữ cái nước ta. Trong bảng chữ cái của nhiều nước trên thế giới, tôi cũng là chữ được người ta trân trọng xếp ở hàng đầu... Còn nhiều ví dụ tương tự, không thể kể hết được.

2. CUNG ĐIỆN ÁNH SÁNG VÀ CUỐN SÁCH ƯỚC
Một hôm, có câu chuyện tình cờ nhưng thật thú vị. Cô thợ xếp chữ để quên quyển sách giáo khoa bên hộp chữ chúng tôi. Sự việc ngẫu nhiên ấy không ngờ lại mở đầu cho hàng loạt những thay đổi lớn trong đời tôi. Cô Sách Giáo Khoa vốn là một người hiểu biết. Cô kể cho chúng tôi nghe về một xứ sở kỳ lạ. ở đấy mọi người sống rất sung sướng, và điều làm chúng tôi mê nhất là có Cung điện ánh Sáng, nơi dành riêng cho trẻ em ngày ngày đến vui chơi. Trong cung điện, có đủ các phòng dạy nhạc, dạy múa hát, phòng dạy vẽ dạy nặn tượng, phòng chơi bóng bàn, phòng nghe kể chuyện cổ tích; có bãi chơi bóng chuyền, bóng rổ; có bể bơi, có đài thiên văn với những ống kính viễn vọng quan sát bầu trời... Đặc biệt, ở đấy có một thư viện rất lớn, đủ các loại sách quý. Đối với các bạn, đó chỉ là những quyển sách, nhưng đối với họ nhà chữ chúng tôi thì đó là những tòa lâu đài thật sự. Từ thời xa xưa, khi tổ tiên loài chữ chúng tôi còn phải sống trên những tấm da cừu, những thanh tre, các cụ đã từng mơ ước sau này con cháu được ở trong những tòa lâu đài đồ sộ - đó là những cuốn sách giấy tốt, bìa bằng da thuộc mầu nâu bóng, gáy in chữ mạ vàng...
Khi cô Sách Giáo Khoa nói đến những cuốn sách như thế, cả hộp chữ chúng tôi xôn xao hẳn lên, tất cả reo nhảy mừng rỡ. Chúng nó tranh nhau hỏi hết câu này đến câu khác làm cho cô không còn biết trả lời thế nào. Tôi và mấy thằng bạn quay ra bàn riêng với nhau. Không biết trong cung điện ấy có cuốn sách ước không? Đã nhiều lần chúng tôi nghe nói về cuốn sách lạ ấy. Nó chỉ nhỏ bằng một bao diêm, nhưng những trang sách đều làm bằng một chất gì đó sáng lóng lánh và thơm ngào ngạt. (Nghe đâu nó được chế biến từ những cánh hoa của một vạn loài hoa thơm trên trái đất). Cuốn sách được giấu trong một bông sen bằng vàng. Khi muốn ước, chỉ cần nói: "Sách ơi, mở ra! ước gì được..." là bông sen từ từ nở, một ánh sáng kỳ ảo, một làn hương lạ lùng bắt đầu tỏa ra và cuốn sách lấp lánh hiện trước mắt cho mình tha hồ ước, muốn gì được nấy. Chẳng hạn nói: "ước gì tôi biến thành một con chữ đúc bằng vàng, còn bạn bè tôi mãi mãi chỉ là những con chữ chì". Thế là trong nháy mắt, tôi bỗng sáng lóng lánh như ngôi sao mai, còn tụi bạn tôi thì khóc dở mếu dở vì cho đến hết đời chúng cũng chỉ là những con chữ chì đen xỉn.
Đấy, cuốn sách ước là như thế. Liệu trong cung điện ánh Sáng có không? Đứa bảo không, đứa bảo có. Riêng tôi, tôi tin có quá đi ấy chứ! Đã là một cung điện tuyệt vời như thế thì cuốn sách ước nào có thấm tháp gì?
Chúng tôi tranh nhau hỏi cô Sách Giáo Khoa, đứa nào cũng muốn phần đúng thuộc về mình. Cô Sách Giáo Khoa đang nhíu lông mày, cố lắng nghe câu chúng tôi hỏi, chưa rõ đầu cua tai nheo ra sao, thì cô thợ xếp chữ đã chạy vào, reo lên sung sướng: "Đây rồi! Cuốn sách đây rồi! Thế mà tìm cuống lên, khắp nơi không thấy!" Cô Sách Giáo Khoa ra đi đột ngột, làm bao nhiêu câu hỏi không được ai trả lời. Bọn chúng tôi càng tranh cãi hăng hơn. Từ hôm ấy, cung điện ánh Sáng với cuốn Sách ước luôn luôn ám ảnh tôi.

3. TÔI CẢM THẤY KHÔNG AI HIỂU NỔI MÌNH - NGƯỜI TA ĐÁNH GIÁ KHÔNG ĐÚNG VAI TRÒ, VỊ TRÍ CỦA TÔI - Ý NGHĨ LÀM MỘT CUỘC PHIÊU LƯU ĐÃ NẢY SINH NHƯ THẾ NÀO?
Tôi quyết định ra đi. Sống quanh quẩn ở nhà mãi, chán lắm. Khổ nhất là bị gò bó, lúc nào cũng phải sống trong một trật tự, mất hết thoải mái. Bạn bè chẳng ai hiểu tôi. Họ không đánh giá hết vai trò quan trọng loại A của tôi. Chữ A thì bao giờ cũng phải được ưu tiên đứng ở hàng đầu. Họ không hiểu điều đơn giản ấy, nhiều lúc cứ nhét tôi vào giữa, thậm chí vào cuối hàng chữ. Đã thế, cô thợ xếp chữ lại đứng về phe họ, hễ tôi vừa trồi lên đứng hàng đầu, là cô lại gắp tôi, nhét trở lại chỗ cũ. ức không chịu được. Phải bỏ đi thôi! Tôi sẽ tìm bằng được cung điện ánh Sáng và cuốn Sách ước. Tôi sẽ ước sao được sống một mình, muốn làm gì, muốn ở đâu là tùy theo ý mình. Tôi sẽ bí mật lẻn đi. Tìm được cung điện ánh Sáng và cuốn Sách ước rồi, tôi sẽ mời các nhà báo đến họp để công bố kết quả cuộc thám hiểm. Tôi sẽ kể lại thật tỉ mỉ quá trình đầy gian khổ để đi tìm cung điện. Tôi cũng sẽ cho mọi người xem tất cả tranh ảnh, tài liệu nói về cung điện. Duy chỉ có cuốn Sách ước là tôi sẽ giấu kín. Bí mật! Phải tuyệt đối bí mật! Cuốn sách đó là thuộc quyền sở hữu của riêng tôi. Nhưng như thế liệu có giảm bớt tiếng tăm không nhỉ? Không, chỉ riêng việc tìm ra cuốn sách ánh Sáng cũng đã nổi tiếng lắm rồi. Các báo sẽ ra những số đặc biệt nói về cuộc phiêu lưu của tôi. Người ta sẽ ca ngợi tôi hết lời. Nào là: "Một thành tích kỳ diệu: Ông A một mình tìm ra cung điện ánh Sáng". Nào là "Một mình ông A đã lập được chiến công lừng lẫy!". Một mình! Một mình! Cái gì cũng một mình tôi, thật thú vị! Và càng thú vị hơn nữa là riêng mình tôi chiếm được cuốn Sách ước!
Càng nghĩ, lòng tôi càng náo nức hẳn lên. Viễn cảnh tươi sáng làm tôi ngây ngất. Không tài nào giữ được ý định thầm kín một mình, tôi buộc phải nói bung ra cho lũ bạn đều biết. Không phải vì tính tôi thích khoe, mà vì những ý nghĩ sôi sục quá làm người tôi nóng rừng rực, nếu không giải thoát chúng ra thì cái bụng chì của tôi đến chảy ra thành nước mất. Nghe tôi nói xong, khắp hộp chữ lại được một phen náo nhiệt. Lúc ấy tôi mới giật mình sực nghĩ đến nguy cơ, nếu không nhanh chân sẽ bị những đứa khác tranh đi mất. Nên thừa lúc mọi người còn đang nhốn nháo, "toách" một cái, tôi phóng đi.
Đã tự nhủ lần này rút kinh nghiệm không "bô lô ba la" nữa, phải tuyệt đối bí mật, nhưng không hiểu sao tôi không thể tự chủ được. Không biết sau này, khi đã tìm ra cung điện ánh Sáng, tôi sẽ được mọi người hoan hô nhiệt liệt thế nào, chứ bây giờ mới chỉ hé ra cái ý định ấy tôi cũng đã cảm thấy mình được mọi người ngưỡng mộ lắm rồi. Tôi đã qua một số nơi có anh em nhà chữ sinh sống, như qua lớp học, qua bưu điện, qua thư viện... đâu đâu người ta cũng hồ hởi đón tiếp tôi, chăm chú nghe tôi nói. Thấy mọi người nhiệt tình đối với mình, tôi càng thêm hứng khởi, quyết định thôi không la cà đây đó nhiều nữa, phải gấp rút đi ngày đi đêm, mong sao mau tới đích.

4. NHƯNG CHUYỆN KỲ LẠ TRONG VIỆN BẢO TÀNG - VA VẤP ĐẦU TIÊN - LỜI KHUYÊN CỦA MỘT BÁC CHỮ GIÀU KINH NGHIỆM
Cuộc phiêu lưu đã bước sang ngày thứ ba. Đi đã nhiều nơi, nhưng tôi chưa tìm ra mảy may dấu vết của cung điện ánh Sáng. Đã bắt đầu nản, thì may sao, vừa đến chỗ con đường ngoặt, tôi bỗng sững sờ vì một cảnh tượng kỳ vĩ hiện ra trước mắt: một tòa lâu đài mầu hồng nhạt như đọng ráng chiều, che lấp cả một phương trời. "Cung điện ánh Sáng đây rồi!" - Tôi thầm reo lên với tất cả sự ngưỡng mộ chân thành. Tôi chạy ùa qua đường, nhằm phía cổng chính mà lao tới. Chiếc cổng sắt cao lớn đứng uy nghi sừng sững, làm cho tim tôi đập rộn lên đến nghẹt thở. Tôi thu mình, bật mạnh về phía trước, vượt qua. Tôi ngã, đầu choáng váng, nhưng cố vùng dậy chạy. Một giọng nói nghiêm khắc:
- Đứng lại! Chú bé kia, đứng lại?
Tôi giật bắn người, ngã bổ chửng ra đất. Mấy anh chữ cao lênh khênh chạy tới xốc tôi dậy.
- Đi đâu mà chạy thục mạng thế, hở?
- Em... em vào cung điện ánh Sáng!
- Cung điện ánh Sáng nào? Chú mày mê ngủ rồi. Đây là Viện bảo tàng chứ cung điện ánh Sáng nào?
Tôi ấp úng định nói thêm, nhưng các anh đã bắt tôi vào giao cho mấy bác ở phòng thường trực. Tôi nói thật những dự định của tôi. Mọi người nhìn nhau, phá lên cười. Thì ra tôi nhầm. Đây là Viện bảo tàng. Lúc đầu tôi hơi thất vọng, nhưng rồi lại tươi tỉnh ngay. Mới hôm qua, lúc la cà trong Thư viện, tôi đã được nghe những anh chữ trong quyển sách nói về Viện bảo tàng, kể cho nghe nhiều chuyện rất hấp dẫn. Đã khi nào các bạn vào thăm Viện bảo tàng chưa? Tôi xin các bác phòng thường trực cho vào xem, nhưng nói thế nào các bác cũng không nghe. Tôi rơm rớm nước mắt, đứng bên bậu cửa van vỉ. Một bác giảng cho tôi:
- Hôm nào chú đi trong tổ chức nhà trường hoặc đoàn thể đến đây, chúng tôi sẽ mời các chú vào xem đàng hoàng.
Có tiếng cười nói. Tôi quay ra, thấy một đoàn thiếu nhi hớn hở đứng chờ ngoài cổng. Chị phụ trách đưa giấy giới thiệu cho bác gác cổng, xin được vào xem. Những con chữ trong giấy giới thiệu ríu ra ríu rít xếp hàng nối đuôi nhau như chơi rồng rắn, chờ đợi. Mấy bác chữ thường trực nhìn chúng nó đầy trìu mến, gật gật đầu rồi vui vẻ cho vào. Tôi càng thêm nghĩ ngợi, vừa xấu hổ, vừa tủi thân. Viện bảo tàng mà tôi từng ao ước mong có dịp được vào xem, bây giờ ở ngay trước mặt tôi kia. ở trong đó trưng bày rất nhiều thứ nói về lịch sử loài người, những chuyện cách đây hàng vạn, hàng triệu năm. Đặc biệt, lịch sử loài chữ chúng tôi cũng được nhắc đến một cách tường tận. Các bạn có thể ngờ được rằng loài chữ chúng tôi cũng có một lịch sử oai hùng không?
Ngày xưa, khi khắp trái đất, con người còn bị đầy đọa thì loài chữ chúng tôi cũng sống ngột ngạt. Sách báo bấy giờ nhiều khi chỉ toàn phải nói những chuyện đáng xấu hổ. Khi có ai đó nói đến những điều tốt đẹp thì lập tức bị kiểm duyệt cắt bỏ. Nếu những người cùng khổ ngày ngày phải lê gót trên đường phố vì thất nghiệp, phải ăn đợi nằm chờ trong các sở mộ phu, mướn thợ, thì cha anh chữ chúng tôi cũng phải ngày này sang ngày khác chầu chực trên những lá đơn xin việc làm. Nhưng cũng như con người bị đè nén mãi không chịu được phải vùng lên, loài chữ chúng tôi cũng bắt đầu phản kháng. Những sách báo tiến bộ bí mật lưu hành, đem ánh sáng chân lý đến chiếu rọi vào cuộc sống tăm tối. Những sứ giả của ánh sáng ấy phải lẩn tránh trong bóng tối, nhưng tấm lòng của họ thì sáng ngời như ngọc. Họ sống thật khó khăn.
Các bạn cũng biết đấy, sách báo bí mật có bao giờ được in giấy tốt! Anh em chữ hoạt động bí mật phải sống chật chội trong những quyến sách (những túp lều) bằng giấy bản, giấy rơm, vừa ráp vừa đen. Họ luôn luôn bị bọn thống trị lùng bắt gắt gao. Mỗi lần bắt được họ, chúng ném họ vào lửa, giày vò họ thật tàn nhẫn. Trong các nhà tù, cha anh chữ chúng tôi cũng không hề chịu khuất phục. Những hàng chữ kiên trinh gan góc ròng ròng máu đỏ trên tường nhà ngục làm cho kẻ thù run sợ và những bạn tù vững lòng tin tưởng... Dù bọn thống trị có đàn áp dã man đến đâu, dù lưỡi kéo kiểm duyệt của chúng có khắc nghiệt đến đâu, cũng không thể nào dập tắt được ánh sáng của chân lý đã nhen lên trong lòng mọi người. Khắp nơi, đâu đâu người ta cũng nổi dậy đòi quyền sống. Họ nhà chữ chúng tôi cũng từng rầm rập bước đi trong cuộc tuần hành. Chúng tôi thét vang trên những tấm biểu ngữ đỏ rực, tầng tầng lớp lớp tràn đi nhấp nhô như những làn sóng đỏ...
Thôi, tôi chẳng nói nữa. Càng nói càng thêm buồn. Tôi lững thững đến bên gốc sấu, bải hoải ngồi xuống. Tôi cảm thấy cô đơn quá. Có lẽ đây là lần đầu tiên trong đời tôi thấy mình đơn độc và biết thế nào là buồn. Chợt có một chữ đi lại phía tôi. Ngước nhìn lên, tôi nhận ra bác P, chữ ngồi ở phòng thường trực ban nãy. Bác ngồi xuống cạnh tôi, nhẹ nhàng đặt tay lên vai tôi hỏi bằng một giọng trầm trầm:
- Thế nào, cháu? Sao không về nhà, lại ra đây ngồi một mình?
Giọng bác ấm áp thiết tha quá, làm tôi thấy bác thật gần gũi. Tôi kể cho bác nghe mơ ước của tôi. Kể lại từ đầu: cô Sách Giáo Khoa nói về cung điện ánh Sáng như thế nào, tôi phải sống chật chội trong hàng chữ ra sao... Bác P im lặng nghe tôi kể. Bác bóp mạnh vai tôi rồi thủ thỉ nói với tôi những điều rất mới lạ xưa nay tôi chưa từng được nghe. Bác cũng nói về những chuyện hấp dẫn trong cung điện ánh Sáng nhưng bác còn nói thêm:
- Có lẽ cô Sách Giáo Khoa còn nói nhiều điều khác nữa nhưng cháu không chịu lắng nghe nên không nhớ hết đấy. ở cái miền có cung điện ánh Sáng ấy người ta sống sung sướng thật, ở đấy có những tòa lâu đài đồ sộ, mọi người sống sung túc, ai cũng được học hành... Nhưng đó vẫn chưa phải là điều hạnh phúc nhất. Điều hạnh phúc chính là ở đó người ta sống với nhau rất tốt, ai cũng trung thực, ai cũng đem hết sức mình ra làm việc, và mọi người hết lòng yêu thương nhau, luôn lo lắng quan tâm đến nhau.
Đang nói nhỏ nhẹ, đột nhiên bác ghì chặt lấy tôi giọng xúc động khác thường:
- Thế mà cháu, cháu mơ ước đến cung điện ánh Sáng nhưng lại chỉ muốn cho riêng mình được sung sướng. Cháu bỏ mặc bạn bè. Thử hỏi, nếu ai cũng như cháu, ai cũng chỉ nghĩ đến riêng mình thôi thì sẽ ra sao? Ôi, cháu dại dột và ngốc nghếch của bác!
Tôi ôm chặt lấy ngang lưng bác, tự nhiên nước mắt cứ ứa ra. Bác trách mắng, nhưng tôi chẳng giận bác chút nào. Tôi biết chỉ những người thân thiết với mình, khổ tâm vì lầm lạc của mình mới có thể trách mắng mình như thế. Tôi ngả đầu vào ngực bác hồi lâu. Bên tai tôi văng vẳng mãi lời của bác: "Thử hỏi, nếu ai cũng như cháu, ai cũng chỉ nghĩ đến riêng mình thôi, thì sẽ ra sao?" Câu hỏi ấy lặp đi lặp lại mỗi lúc một nhỏ dần, nhỏ dần và tôi ngủ thiếp đi lúc nào không biết..

(trích 4 đọan đầu trong Cuộc phiêu lưu của những con chữ, Trần Hòai Dương
Truyện Chọn Lọc, nhà xuất bản Văn Học 2006)

 

Ai cao hơn (Truyện Chọn Lọc - nhà văn Trần hòai Dương)
(kịch bản phim họat họa cực ngắn, không quá 50 giây)

Trên màn ảnh hiện lên một vệt xanh - đó là một dải rừng xa. Vệt xanh gần lại, hiện rõ những thân cây, trong đó nổi bật hai cây đẹp nhất, thân lực lưỡng, tán lá sum suê, cao vượt lên
Có tiếng nói thốt lên trầm trồ :
- Trời ! hai cái cây đẹp quá, cao qúa !
Lập tức, có tiếng tiếp theo :
- Tôi cao hơn !
- Tôi cao hơn ! - Một tiếng khác cãi lại. Rồi cứ thế tiếp tục :
-  Tôi cao hơn !
- Tôi cao hơn !
- Tôi cao hơn !
- Tôi cao hơn !
Đó là tiếng cãi vã của hai cái cây đang ganh đua nhau. Hai đỉnh ngọn cây hằn rõ trên màn ảnh. Chúng đua nhau nhích cao dần lên. Cứ sau mỗi câu : "Tôi cao hơn", mỗi cây lại tự kéo dài thân mình ra, cố hết sức để cao vượt hẳn lên trên bạn mình. Cùng với hình ảnh hai ngọn cây vun vút chĩa lên cao mỗi lúc một gáp gáp là những tiếng " Tôi cao hơn !" càng lúc càng hổn hển đuối sức dần.
Hai cây cổ thụ ban đầu lực lưỡng là thế, giờ đây, sau một chuỗi thời gian ganh đua căng thẳng, tự kéo dài thân mình ra : mười thước, một trăm thước, một ngàn thước ... chúng biến thành hai cái cây dị dạng, cây chẳng ra cây, cành chẳng ra cành, cuối cùng, chúng mảnh mai như hai sợi chỉ, uốn éo đung đưa trên màn ảnh rồi mất hút. 
 

Hoa giấy (Truyện Chọn Lọc - nhà văn Trần hòai Dương) 
 Trước nhà, mấy cây bông giấy nở hoa tưng bừng. Trời càng nắng gắt, hoa giấy càng bồng lên rực rỡ. Màu đỏ thắm, màu tím nhạt, màu da cam, màu trắng muốt tinh khiết ... Cả vòm cây lá chen hoa bao trùm cả ngôi nhà lẫn mảnh sân nhỏ phía trước. Tất cả như nhẹ bỗng, tưởng chừng chỉ cần một trận gió ào qua, cây bông giấy chĩu chịt hoa sẽ bốc bay lên, mang theo cả ngôi nhà lang thang giữa bầu trời ...
Hoa giấy đẹp một cách giản dị. Mỗi cánh hoa giống hệt một chiếc lá, chỉ có điều mỏng manh hơn và có màu sắc rực rỡ. LỚp hoa giấy r3i kín mặt sân, nhưng chỉ cần một làn gió thỏang chúng tản mát bay đi mất.
Tôi rất yêu những bông hoa giấy. CHÚNG CÓ MỘT ĐẶC ĐIỂM KHÁC NHIỀU LÒAI HOA KHÁC : Hoa giấy rời cành khi vẫn còn đẹp nguyên vẹn, hoa rụng mà vẫn còn tươi nguyên ; đặt trên lòng bàn tay, những cánh hoa mỏng tang rung rinh, phập phồng run rẩy như đang thở, không có một mảy may biểu hiện của sự tàn úa. Dường như chúng không muốn làm mọi người phải buồn rầu vì chứng kiến cảnh héo tàn. Chúng muốn mọi người lưu giữ mãi nhựng ấn tượng đẹp đẽ mà chúng đã đem lại trong suốt cả một mùa hè ; những vồng hoa giấy bồng bềnh đủ màu sắc giống hệt những áng mây ngũ sắc chỉ đôi lần xuất hiện trong những giấc mơ thuở nhỏ ...

ÁNG MÂY (nhà văn Trần hòai Dương)

Một đám mây lớn trôi trên bầu trời.
Trong vầng ánh sáng lóng lánh, đám mây thay đổi mầu sắc mỗi lúc một kì ảo. Ban đầu mây có màu xám rồi chuyển dần sang mầu hung, mầu nâu đỏ, mầu hồng phấn, cuối cùng thành một áng mây bông nõn. Hình dáng mây cũng thay đổi luôn. Lúc hình ngựa phi, lúc hình rồng bay, lúc hình cá vàng uốn lượn.
Những đàn chim sẻ, chim bồ câu vờn bay quanh đám mây như múa như lượn xung quanh một đám rước.
Những đàn bò, đàn bê đang ăn trên đồng cỏ, thấy tiếng chim ríu rít cũng ngẩng lên trông theo áng mây, miệng ngừng nhai, mặt ngẩn ngơ.
Mấy chú gà trống nhẩy phắt lên bờ rào, vỗ cánh phành phạch, gáy dồn gáy dập khiến bầy gà mẹ con cùng các cô gà mái, các chú gà choai đều nhớn nhác nghiêng nhó nhìn theo đám mây.
Vui nhất vẫn là bầy trẻ. Đang thả diều, thấy áng mây chầm chậm lướt tới, chúng nhảy lên la hét, vỗ tay, giậm chân và hát những lời ngộ nghĩnh. Chúng ùa chạy đuổi theo đám mây. Những cánh tay giơ lên như muốn ôm mây vào lòng, như muốn bay lên cùng mây mà lang thang khắp bầu trời.
Những cánh diều no gió cũng nhún nhẩy vờn quanh đám mây.
Tất cả mọi cảnh vật, mọi người đều hân hoan dõi theo áng mây huyền diệu.
Áng mây hiền từ khiêm tốn cúi chào bốn phía. Mây cảm ơn mọi người đã giành những tình cảm yêu thương cho mình rồi Mây lại lẳng lặng trôi. Vẻ mặt Mây đượm buồn.
Chị Gió vốn nhạy cảm, nhận ngay ra điều đó. Chị thầm hỏi: “Sao thế nhỉ? Mọi người đều trầm trồ, ca ngợi Mây, Mây được niềm nở đón chào, vậy mà sao vẻ mặt Mây vẫn đăm chiêu?”.
Chị liền bay theo Mây. Chờ đúng lúc Mây khẽ mỉm cười gật đầu chào một cô bé đang kiễng chân chúm miệng thổi những bọt bóng xà phòng cho bay lên theo Mây, chị Gió mới lựa lời, dè dặt hỏi:
- Mây ơi, Mây đang sống trong niềm hạnh phúc chẳng mấy ai có được, vậy mà sao Mây vẫn không vui?
Mây chợt giật mình rồi hiền từ hỏi lại:
- Sao chị biết em không vui?
- Giấu sao được? Vẻ mặt em rầu rĩ thế kia! Sao thế em?
- Chị Gió ơi! Em làm sao có thể vui được khi mà lâu quá rồi em không được gặp lại Mẹ Trái Đất của em. Em ở tít trên cao này, còn mẹ em lại ở mãi dưới xa kia. Hai mẹ con trông thấy nhau mà không sao gặp được. Chị có thấy đấy không? Mẹ em đêm ngày ngóng trông em đến héo hắt. Những cánh đồng nứt nẻ, những thảm rừng khô cháy… Ước gì em được trở về với mẹ em để mẹ thỏa nỗi khát khao…
Chị Gió lặng lẽ bay theo Mây. Chị cảm động trước tấm lòng hiếu thảo của Mây và đang nghĩ cách giúp Mây mau chóng được trở về gặp mẹ.
Chị nghĩ ra rồi. Chị thì thào:
- Em sẽ được trở về với mẹ. Nhưng muốn đạt được điều đó, em sẽ phải chịu rất nhiều mất mát…
- Em xin chịu hết. Dù mất mát đến thế nào em cũng xin chịu hết miễn là được trở về gặp lại mẹ em. Chị giúp em đi, chị Gió!
- Em sẽ không còn được mọi người trầm trồ thán phục…
- Điều đó có sao đâu chị!
- Em sẽ phải chịu một nỗi đau ghê gớm…
- Em chịu được!
- Toàn thân em giá buốt…
- Em chịu được!
- Có thể thân hình em sẽ biến dạng…
- Em chịu được!
- Và có thể em sẽ không còn…
- Thế thì làm sao em gặp lại mẹ em được? – Mây hoảng hốt.
- Em sẽ được gặp mẹ nhưng sau đó em sẽ tan biến…
- Thật sao, chị? Thế thì kinh khủng quá. Ôi, đúng như thế thật sao?
Chị Gió lặng lẽ gật đầu. Hai chị em bay bên nhau không nói. Nhưng rồi giọng Mây quả quyết:
- Dù phải tan biến, em cũng sẵn sàng chịu đựng, miễn là gặp lại được mẹ em. Cứ giúp em đi, chị Gió!
Chị Gió ôm lấy Mây thổn thức. Tiếng chị thở dài khiến cả đất trời đều buồn rười rượi. Rồi chị bay khắp bầu trời, hú gọi bầy Khí lạnh về. Chẳng mấy chốc trời tối sầm, mây đen vần vũ, những luồng khí cứ mỗi lúc một thêm lạnh buốt.
Áng mây bông nõn dần thâm lại vì rét. Toàn thân Mây tê cóng và Mây quằn quại đau đớn. Chớp giật liên hồi. Trong tiếng gào rú của bầy Khí lạnh, chị Gió đôi lúc vẫn còn nghe rõ những tiếng rên khe khẽ của Mây. Chị biết, Mây đang đau đớn đến tột cùng nhưng vẫn dũng cảm chịu đựng, không để lộ chút yếu đuối của lòng mình.
Mưa bắt đầu rơi. Lúc đầu còn rời rạc, thưa thớt, sau nặng hạt dần rồi ào ào xối xả. Triệu triệu những tia nước trong suốt, mát lạnh từ trên trời cao tuôn xuống chan hòa mặt đất.
Mẹ Trái Đất đầm đìa nước mắt trong nỗi vui vô hạn được gặp lại đứa con yêu…

CÔ BÉ MẢNH KHẢNH (nhà văn Trần Hòai Dương)

Trong vườn mọc đủ các loài hoa. Những hoa quý như hoa hồng, hoa cúc, hoa mặt trời có nhiều và những loại hoa tầm thường, ít người thuộc tên cũng không thiếu. Nhưng bọn hoa tầm thường này thường lại lắm mồm lắm miệng khoe sắc khoe hương của mình nhất và cũng hay dèm pha những hoa khác nhất. Mỗi trận gió nổi là chúng lại ngả ngốn đung đưa bàn tán ầm ĩ:
- Trông những con bé hoa mặt trời kia! Chỉ được cái mặt là tươi tỉnh một tí còn thân hình gầy như những chiếc que!
- Chúng lại chỉ có sắc chứ không có hương!
- Những mụ hoa cúc thì đầu bù tóc rối như tổ quạ!
- Mấy con bé hoa hồng mặt lúc nào cũng bừng bừng như say rượu. Thân mình thì toàn gai là gai!
Chúng thả sức nói xấu những loại hoa đẹp mà chúng ganh ghét chán rồi quay ra nói xấu nhau. Đó là những loài hoa vô danh và nhữung lời chúng nói chẳng có gì hay nên cũng chẳng cần ghi lại làm gì nhiều.
Chúng ồn ào quá khiến một cây ở góc vườn lên tiếng:
- Thôi, thôi, các anh các chị ơi, làm gì mà cãi nhau dữ thế? Ai thơm, ai không thơm, ai đẹp, ai không đẹp đều biết nhau cả. Việc gì phải cãi vã cho khổ!
- A! Cái con khô xác gớm nhỉ! Nhãi ranh mà lên giọng bà cụ non!
- Im mồm đi, con gầy nhom kia!
Cả bọn nhao nhao hướng về cái cây khẳng khiu có những cành mảnh dẻ thưa thớt vài chiếc lá. Cây đó cao vượt hẳn đám cây trong vườn, chỉ tội gầy guộc và chẳng có lấy một bông hoa làm duyên. Bọn hoa không biết cây đó là cây gì. Hơn hai năm nay chúng đã qua mấy lứa hoa mà cái cây đó vẫn cao vổng mãi lên, không có lấy một chiếc nụ. Chúng liền gọi đó là “con bé gầy nhom”, “con bé khô xác” và bất cứ lúc nào rỗi miệng, chúng lại đem cây đó ra mỉa mai. Người viết bài này thấy chúng gọi thế nhẫn tâm quá, liền thay bằng một cái tên dịu dàng hơn: Cô Bé Mảnh Khảnh.
Mảnh Khảnh buồn lắm. Nó cứ đứng lặng lẽ ở góc vườn, chẳng biết tâm sự với ai. Thỉnh thoảng anh chàng Gió phóng khoáng đảo qua, đùa với nó một chốc rồi lại vội vã rong ruổi trên đường. Nó tủi thân khi thấy mùa xuân về, trăm nghìn loài hoa đua hương sắc, riêng nó chỉ toàn những lá là lá. Nó chẳng muốn có hoa để khoe khoang với mọi người đâu. Cần gì phải thế! Nó buồn, chính vì thấy ai cũng có chút gì đóng góp với đời, đem sắc đem hương gửi tới mọi nhà, riêng nó chỉ là một cái cây khô xác vô tích sự. Những loài hoa kia mỉa mai, nó buồn quá ấy chứ, nhưng nó chẳng dám giận. Chẳng gì, họ cũng đúng phần nào – nó nghĩ vậy. Mảnh Khảnh cứ sống như thế ở góc vườn. Nó trầm ngâm đứng nhìn những bông hoa tươi nở dưới ánh mặt trời chói lòa, lòng thầm ao ước giá một ngày nào đó, mình cũng sinh ra được những bông hoa quý, được mọi người yêu mến. Nó âm thầm tích nhựa. Những chiếc rễ mọc tua tủa sục sâu vào lòng đất, những cành lá vươn mãi trong nắng, trong mưa, trong sương lạnh, trong giá rét để hấp thụ những tinh túy của đất, của trời. Trông Mảnh Khảnh lặng im đứng góc vườn, chẳng mấy ai ngờ được lòng nó lại sôi sục một khát vọng to lớn đến như thế: ước gì một ngày nào đó nó cũng có những bông hoa quý, được mọi người yêu mến…
Ngày qua tháng lại, những cây hoa táp nham vẫn ồ ạt nở và vẫn không ngừng mai mỉa Mảnh Khảnh. Mảnh Khảnh bình tĩnh chịu đựng.
Cho đến mùa thu năm nay…
Sau cơn mưa vào lúc nửa đêm, người viết truyện này mở cửa sổ, dựa lưng vào tường lơ đãng nhìn ra vườn. Đêm mùa thu dịu dàng quá. Lẫn trong gió se lạnh, thoang thoảng mùi dạ lan, mùi hoa sữa đầu mùa vừa hé nở, đột ngột có mùi hoa hoàng lan thơm rất dịu, rất ngọt và lắng sâu. Hương hoàng lan ở đâu thế nhỉ? Người viết truyện ngạc nhiên nhìn quanh. Không thấy mùi hương ấy nữa. “Có lẽ mình tưởng tượng đó thôi !” – người đó nhủ thầm và lặng lẽ nghĩ tiếp. Mùi hoàng lan lại chợt xuất hiện. Lần này theo luồng gió mạnh, hương hoàng lan ùa vào đầy phòng. Mùi hương rất đậm. Rõ ràng là hoa đó ở đâu đây.
Người viết truyện hấp tấp bước ra khỏi nhà, đi ra vườn. Dưới ánh sáng mờ nhạt từ khung cửa sổ hắt ra, người đó nhìn thấy đằng cuối vườn, cây hoàng lan đầu tiên trổ hoa. Cái giống cây thật lạ. Thân thì cứng rắn, vững chãi nhưng các cành lại mảnh dẻ, thướt tha như những cánh tay vũ nữ đang múa. Một đợt gió, những cành lá lại nhún nhẩy nhịp nhàng, khe khẽ xào xạc.
“Có lẽ một con người đẹp thực sự, theo mình cũng có những nét gì gần giống như thế. Trong còn người đó, kết hợp những cái tưởng như rất trái ngược nhau: vừa mạnh mẽ vừa yếu đuối, vừa sâu sắc vừa trong sáng, vừa từng trải vừa ngây thơ…” – người viết truyện ngước nhìn cây hoàng lan, nhủ thầm. Người đó đến bên gốc cây. Mặc dù dưới ánh sáng mờ nhạt, người đó vẫn nhận ra những cành hoàng lan chi chít hoa. Từ mỗi kẽ lá lại nẩy ra một bông cánh dài, vàng như chuối chín. Toàn thân cây nở đầy hoa vàng tươi xen kẽ lá xanh non. Không gian tràn hương thơm hoa hoàng lan.
Người viết truyện thốt kêu lên khe khẽ:
- Trời! Cây hoàng lan đã nở hoa!
Mảnh Khảnh chợt rùng mình, không phải vì gió lạnh mà vì niềm vui sướng quá lớn đến với nó thật đột ngột. Thì ra nó cũng có một cái tên: tên nó là Hoàng Lan! Chính nó cũng không biết nó là cây Hoàng Lan
.

SẮC ĐỎ (nhà văn Trần Hòai Dương)

Mùa xuân, cây gạo cổ thụ bên bờ hồ nở hoa đỏ rực. Hoa phủ kín khắp các nhánh cành, tươi tắn, lung linh như được nhìn qua làn nước trong vắt.
Từ rất xa, Bé đã trông thấy cây gạo. Bé hớn hở chạy lại. Đứng dưới gốc, Bé ngửa cổ ngước nhìn lên. Mấy bông hoa trên cao tít chợt buông mình rơi xuống, xoay tròn trong gió. Tiếng Bé cười giòn tan. Bé nhặt những bông hoa còn nguyên vẹn, ôm trước ngực. Nhìn gần, hoa càng đẹp. Một màu vàng chìm lẫn vào trong sắc đỏ làm cho năm cánh hoa như bừng sáng thêm lên, màu hoa trong hơn. Bé ngước nhìn vòm hoa lần nữa, miệng thốt reo khe khẽ:
- Hoa đẹp quá! Màu đỏ tươi quá! Ước gì lúc nào Bé cũng được thấy hoa rực rỡ thế này!
Cây gạo cổ thụ từ nãy vẫn để ý đến Bé. Tuy cao lớn ngang trời, cây vẫn nghe rất rõ lời ước ao của người bạn bé nhỏ. Cây gạo tự nhủ mình sẽ gắng sức chắt lọc từ đất những dòng nhựa tinh túy nhất để làm cho những bông hoa kia mãi mãi thắm tươi. Và ngay sau đó, cây gạo lại thả tiếp mấy bông hoa xuống cho Bé. Đôi mắt Bé sáng lên. Bé chạy vòng quanh cây gạo, miệng hò reo, cúi xuống nhặt tiếp. Quả nhiên những bông hoa mới đỏ tươi hơn những bông hoa Bé nhặt trước đó.
Thấy Bé vui sướng, cây gạo hài lòng lắm. Những vòm hoa cứ bồng mãi lên, rực rỡ. Nhưng rồi cây gạo chợt nghĩ: “Hoa nở có thì. Mùa xuân qua đi, làm sao hoa mình tươi thắm mãi ? Phải làm thế nào cho sắc đỏ được lưu truyền cả bốn mùa, để ánh mắt tin cậy của cô bé luôn trong trẻo ?”.
Nghĩ được một kế hay, cây gạo cười rung vòm cây. Lời cây gạo truyền đi trong gió:
- Hơ… hơ… hơ… hơ… hơ… Hỡi muôn loài cây bè bạn ! Các người có nghe thấy lời mong ước của cô bé tý hon kia đấy không ?
Cả rừng cây ven hồ xào xạc:
- Có ! Chúng tôi có nghe thấy! Vậy ý của cây gạo cổ thụ thế nào?
Cây gạo nói, giọng thật trầm:
- Hoa tôi nở suốt mùa xuân. Sang hè, tôi muốn màu đỏ ấy được chuyển sang cho một loài hoa khác. Rồi mùa thu về, loài hoa ấy chuyển tiếp sắn đỏ sang một loài hoa khác nữa … Cứ thế, quanh năm, màu đỏ vẫn tươi nguyên, luân chuyển từ hoa này sang hoa nọ, như một cuộc chạy tiếp sức không bao giờ ngừng nghỉ. Các bạn thấy thế nào ?
Rừng cây xôn xao:
- Hay lắm! Hay lắm! Cây gạo cổ thụ nghĩ hay lắm! Tất cả chúng ta nên làm theo…
Màu đỏ vẫn bập bùng cháy trên vòm cây gạp gần suốt cả mùa xuân. Khi những bông hoa gạo bắt đầu thưa thớt, tiếng ve bắt đầu cất lên rụt rè, thì hàng xây phượng vĩ cũng bắt đầu nhận lấy sắc đỏ từ cây gạo chuyển sang, mỗi lúc một ào ạt.
Một sớm mai ngủ dậy, vừa mở tung cánh cửa sổ, Bé đã ngỡ ngàng trước cả một chân trời rực rỡ sắc hoa phượng. Từng vòm, từng vòm hoa bồng bềnh trên mặt hồ. Bé biết cây gạo đã không phụ lòng mong mỏi của Bé, gửi sắc đỏ cho những cây phượng giữ hộ.
Rồi mùa hạ đầy trời hoa phượng cũng dần qua đi. Mùa thu đến cùng với gió heo may và những thảm hoa son đỏ tươi nở bạt ngàn. Mặc cho nắng hanh khô cháy, cây hoa son vẫn giữ nguyên vẹn sắc đỏ của hoa gạo, hoa phượng truyền lại, làm Bé rưng rưng cảm động.
Cầm những bông hoa son trên tay, Bé ngước nhìn ra xa. Đã bắt đầu có gió bấc lành lạnh tràn về. Mùa đông đang đến gần.
Mùa đông với những cơn mưa rả rích, với những luồng gió tê buốt, với bầu trời lúc nào cũng âm u, thảng hoặc mới hoe hoe chút nắng. Trong công viên, hoa thưa thớt. Trên đường phố, cây cối trơ trịu, khẳng khiu.
Bé ủ kín trong những bộ quần áo rét to xù xù, đau đáu nhìn những đốm đỏ nở rải rác đây đó rồi lại ngước nhìn lên khắp các vòm cây. Ước gì, giữa mùa đông tê cóng này, sắc đỏ của những hoa gạo, hoa phượng, hoa son vẫn cứ tươi thắm mãi…
Từ khi bắt đầu chớm rét, cây bàng đã nghĩ ngay đến những điều Bé vừa nghĩ. Giá mà nó cũng nở được những bông hoa đỏ rực rõ như thế kia… Nhưng thật khó! Hoa bàng đã nở hết để đem về cho bọn trẻ những trái vàng thơm vào mùa thu mất rồi. Biết làm cách nào bây giờ ? Đôi mắt Bé vẫn nhìn đầy khao khát, chờ mong…
Những ý nghĩ nung nấu làm cây bàng trằn trọc suốt đêm, vật vã trong gió lạnh. Không thể để cô bé xinh xắn kia thất vọng. Phải tìm mọi cách cho Bé được vui…
Một ý nghĩ chợt lóe sáng, làm cây bàng rạo rực. Cây bàng đã có cách…
Mấy hôm liền trời mưa liên miên không dứt. Bé không ra khỏi nhà. Các cửa lớn nhỏ cũng đóng im lìm, chắn gió lùa. Khi trời vừa hửng, Bé ra mở cửa sổ. Thật kỳ lạ! Bầu trời vẫn xám nặng sũng nước nhưng quanh hồ lại vô cùng rực rỡ. Những bông hoa gì mà đỏ, mà nhiều đến thế kia ? Bé chạy vào nhà, rối rít gọi các anh các chị. Mọi người ùa đến vây quanh Bé, bên cửa sổ. Nhiều tiếng reo:
- Lá bàng ! Lá bàng đỏ tươi đẹp chưa kìa !
Bé ngẩn ngơ. Thì ra những cây bàng, không muốn cuộc chạy tiếp sức của các loài hoa bị đứt đoạn, đã tự đốt cháy thân mình lên để lưu truyền sắc đỏ.
Nhận ra Bé đang xúc động ngắm nhìn mình từ rất xa, những cây bàng khẽ đung đưa, vẫy vẫy chiếc lá đỏ tía lên chào Bé.
Cứ thế, cây bàng lặng lẽ thắp sáng suốt cả mùa đông. Rồi những chiếc lá thắm đỏ lại lần lượt rời cành. Đằng sau những thân bàng đen thẫm, Bé lại nhận ra thấp thoáng ánh đỏ của những bông hoa gạo đầu mùa…