Chất lượng nguồn nhân lực là một khái niệm tổng hợp, bao gồm những nét đặc trưng về trạng thái thể lực, trí lực, đạo đức và phẩm chất. Nó thể hiện trạng thái nhất định của nguồn nhân lực với tư cách vừa là một khách thể vật chất đặc biệt, vừa là chủ thể của mọi hoạt động kinh tế và các quan hệ xã hội. Trong đó:
– Thể lực của con người chịu ảnh hưởng của mức sống vật chất, sự chăm sóc sức khỏe và rèn luyện từng cá nhân cụ thể. Một cơ thể khỏe mạnh, thích nghi với môi trường sống thì năng lượng nó sinh ra sẽ đáp ứng yêu cầu của một hoạt động cụ thể nào đó. Thể lực có ý nghĩa quyết định năng lực hoạt động của con người. Phải có thể lực con người mới có thể phát triển trí tuệ và quan hệ của mình trong xã hội.
– Trí lực được xác định bởi trí thức chung về khoa học, trình độ kiến thức chuyên môn, kỹ năng kinh nghiệm làm việc và khả năng tư duy xét đoán của mỗi con người. Trí lực thực tế là một hệ thống thông tin đã được xử lí và lưu giữ lại trong bộ nhớ của mỗi cá nhân con người, được thực hiện qua nhiều kênh khác nhau. Nó được hình thành và phát triển thông qua giáo dục đào tạo cũng như quá trình lao động sản xuất.
– Đạo đức, phẩm chất là những đặc điểm quan trong trong yếu tố xã hội của nguồn nhân lức bao gồm toàn bộ những tình cảm, tập quan phong cách, thói quen, quan niệm, truyền thống, các hình thái tư tưởng, đạo đức và nghệ thuật¼ gắn liền với truyền thống văn hóa. Một nền văn hóa với bản sắc riêng luôn là sức mạnh nội tại của một dân tộc. Kinh nghiệm thành công trong phát triển kinh tế của Nhật Bản và các nước NICs là tiếp thu kỹ thuật phương Tây trên cơ sở khai thác và phát huy giá trị tốt đẹp của nền văn hóa dân tộc để đổi mới và phát triển.
Các yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại, là tiền đề phát triển của nhau. Muốn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phải nâng cao cả 3 mặt: thể lực, trí lực và đạo đức, phẩm chất. Tuy nhiên mỗi yếu tố trên lại liên quan đến một lĩnh vực rất rộng lớn. Thể lực và tình trạng sức khỏe gắn liền với dinh dưỡng, y tế và chăm sóc sức khỏe. Trí lực gắn với lĩnh vực giáo dục đào tạo, còn phẩm chất đạo đức chịu ảnh hưởng của truyền thống văn hóa dân tộc, nền tảng văn hóa và thể chế chính trị,¼ Do vậy, để đánh giá chất lượng nguồn nhân lực thường xem xét trên ba mặt: trình độ văn hóa và chuyên môn kĩ thuật, sức khỏe, năng lực phẩm chất của người lao động. Vì trong thời gian ngắn, cũng như nguồn tài liệu hạn hẹp, trong đề tài này tác giả chú trọng đề cập đến góc độ trí lực, các mặt còn lại chưa có điều kiện để nghiên cứu sâu hơn.
Sự lựa chọn của nhà tuyển dụng: Bằng cấp hay kiến thức?
Một ngày bạn được hỏi rằng: Bạn đi học vì bằng cấp hay kiến thức? Chắc hẳn không ít sinh viên sẽ trả lời rằng vì kiến thức. Ai cũng biết được tầm quan trọng của kiến thức và những ứng dụng thực tiễn trong công việc, nhất là trong bối cảnh đất nước mở cửa hội nhập, cạnh tranh khốc liệt, xã hội chỉ dung nạp những người thực sự có tài và sẽ trả công xứng đáng với những gì bạn đã cống hiến. Không một nhà đầu tư nào muốn bỏ ra một số tiền để trả lương cho những người không có năng lực, hay trả lương theo bậc kỹ sư làm việc tại Nhật Bản cho người chỉ làm việc của một công nhân. Tuy nhiên, năng lực đó phải được xây dựng và phát triển dựa trên kiến thức mà bạn đã học tại trường và từ những hoạt động thực tế. Với một số ý kiến cho rằng có bằng cấp sẽ xin được việc tốt hơn tại các công ty nước ngoài như Nhật, Hàn Quốc, Úc,…Có thực sự như vậy không? Câu trả lời là không, không một nhà tuyển người Nhật nào tuyển dụng bạn làm việc cho họ với tầm bằng Đại Học, Cao đẳng mà không hề có chút năng lực bản thân. Chính vì thế, hãy xác định mục tiêu học để tích lũy những gì cần thiết cho công việc sau này, từ đó học một cách tích cực và chủ động để có thể đầu quân tại các công ty của Nhật.