3.1 Phạm Văn Bút


TRANG CHỦ

 

              ĐẠI TỔ PHẠM VĂN BÚT

 

 

Đại tổ Phạm Văn Bút, là con trai cả của cụ Cao tổ Phạm Văn Hồng. Đời ông bà vào khoảng từ 1810 đến 1880. Gia đình làm ăn khá giả, phát đạt, có tiếng nhân từ đức độ, hay làm từ thiện; trong nhà nuôi thầy đồ dạy học, đi lại thâm giao với nhiều người học thức, ông là người có tiếng tăm trong vùng. Ông bà sinh được 5 người con trai, đều được học hành, có người thi đỗ đạt (con gái có mấy người chưa rõ). Các người con trai là:

- Phạm Văn Trì (con trưởng), làm Lý trưởng nên thường gọi là Lý Trì;

- Phạm Văn Phớn, làm Chánh tổng nên thường gọi là Chánh Phớn;

- Phạm Văn Thựng;

- Phạm Văn Chỉnh;

- Phạm Văn Càn, từng đi lính Triều Nguyễn, tên thường gọi là Tự Phúc Càn.

 

Mộ cụ Phạm Văn Bút an táng tại Bái Bông, gần chùa Hải Nạp, cách làng Quảng Hạ khoảng 400 mét về hướng Bắc, hướng mộ nhìn về Đông Nam, chung quanh mộ là đồng màu trồng bông, đậu, lúa, ngô, khoai quanh năm tươi tốt. Đây là khu ruộng cao, đất cát pha dễ cày cuốc, dân làng trồng bông dệt vải nên gọi là Bái Bông, thuộc đất đai của dòng họ. Đến năm 1956 nhà nước chia tách địa giới, một phần khu Bái Bông cùng với xóm Đông Tân cắt về thuộc xã Yên Hoà, huyện Yên Mô.

 

Vào những năm 1970, Hợp tác xã Trung Hoà có chủ trương dời những ngôi mộ lẻ nằm rải rác ngoài đồng vào nghĩa địa tập trung để thuận tiện canh tác, nên các xã viên đã dời mộ ông Phạm Văn Bút về Cống Lý, cách đó khoảng 300 mét về hướng Tây. Mặc dù mộ ở gần làng nhưng do khác xã, trong họ không nhận được thông báo này để chủ động di chuyển hài cốt; khi biết tin, trong họ đi nhận mộ, chỉ biết trong dãy hơn 10 mộ di dời về Cống Lý đều trong tình trạng vô danh, không biết cụ thể là mộ nào dời từ đâu về, từ đó mộ ông bị thất lạc. Khi trong họ đi thanh minh hay thắp hương đều thắp chung cho cả dãy mộ. (Cống Lý nay thuộc xóm Đông Tân xã Yên Hoà, cách làng Quảng Hạ khoảng gần 1000 mét về hướng Tây Bắc).

 

Cụ bà là người cùng làng Quảng Hạ. Cụ mất ngày 14/4 (chưa rõ năm nào). Mộ cụ bà đặt tại gò Giải Phớn, núi Bạch Bát, cách làng Quảng Hạ khoảng 1.500 mét về phía Đông Nam. Thế mộ tựa lưng vào núi Bạch Bát, hai bên là 2 núi có dáng thanh long, bạch hổ; núi Thanh Long cao hơn nằm bên phải, núi Bạch Hổ bên trái. Chân núi Thanh Long có dòng nước chảy xuôi về  cống Hốc, chân núi Bạch Hổ có giếng nước tự nhiên, nước trong vắt quanh năm. Hướng mộ nhìn về Tây Bắc là cánh đồng lúa mênh mông xanh ngát, điểm nhìn chiếu qua núi Soi về làng Quảng Hạ. Đây là ngôi mộ bề thế, cao to nhất khu vực, nằm ở trung tâm vòng cung khu di chỉ Mán Bạc quốc gia, thuộc thôn Bạch Liên xã Yên Thành, huyện Yên Mô. Để đặt ngôi mộ bà, dòng họ nuôi thầy địa lý, đi tìm nhiều năm, quyết định mua 10 thước đất (240m2) nơi đây xây mộ - được xem là vị thế đắc địa bậc nhất trong vùng.

Lúc ấy dòng họ đã đóng góp nhiều tiền của để đặt mộ ông, mộ bà với ý tưởng: Ông hợp với phong thủy đồng bằng, tượng trưng cho cuộc sống sung mãn, thanh bình, phát triển. Bà hợp với hoàng thổ, tượng trưng cho sự cao quý, vững chãi, trường tồn. Mộ ông bà cách nhau khoảng 2 km nhưng nhìn về nhau – biểu thị sự đoàn tụ, đầm ấm, phù trợ cho con cháu mạnh khỏe, đông vui, sung túc.

 

Từ ngày 2 đến ngày 9/12/2004, trong họ Phạm tổ chức xây dựng lại các ngôi mộ tổ, có ngôi mộ bà bằng đá vững chắc, diện tích 30 m2, hình ô van. Con cháu trong họ gọi mộ bà là ngôi mộ Bà Đại tổ. Khi xây xong, anh Phạm Văn Tợi làm bài thơ ghi lại, đọc cho cả họ cùng nghe trong buổi liên hoan tạ lễ.

 

 

                       ĐẤT ĐỊA LINH

 

              Địa linh mảnh đất uy nghiêm

                   Thanh Long, Bạch Hổ hai bên đứng chầu

              Huyền vũ án ngự phía sau

                   Chu tước chiếu thẳng núi Soi Thượng Phường

              Tiền nhân xưa rất tinh tường

                   Tìm nơi đắc địa, nghĩ đường hậu lai

              Làm quan đời trước có ai

                   Hậu sinh Phạm tộc đua tài lập công

              Giữ gìn mồ mả tổ tông

                   Cha truyền con nối quyết không lơ là. 

 

 

 Toàn cảnh vòng cung núi Bạch Bát - di chỉ Mán Bạc

 

 Mộ bà Đại tổ Phạm Văn Bút; phía bên trái khoảng 80 mét là khu khai quật di chỉ Mán Bạc Quốc gia.

 

Mộ bà Đại tổ, bề thế nằm vị trí trung tâm vòng cung Mán Bạc

Mộ bà Đại tổ nhìn từ hậu cung Mán Bạc hướng về Tây Bắc qua điểm chiếu Núi Soi.

Núi Soi nằm giữa cánh đồng xanh ngát

 

Bên phải ngôi mộ bà Đại tổ có thế núi dáng Thanh Long

Bên trái ngôi mộ bà Đại tổ có thế núi dáng Bạch hổ

Huyền vũ bọc phía sau ngôi mộ bà Đại tổ

 

Nhìn từ dưới lên: Dáng núi Thanh long (bên trái), Huyền vũ (giữa), Bạch hổ (bên phải) tôn vị thế ngôi mộ bà Đại tổ tại trung tâm vòng cung núi Bạch Bát - Mán Bạc

Hậu duệ đi viếng mộ bà Đại tổ (từ trái qua: Phạm Văn Tợi, Phạm Văn Tuyến, Phạm Văn Bính, Phạm Văn Uýnh, Phạm Thị Ngân, cháu Nguyễn Trung Tín - Ảnh chụp ngày 15/7/2007)

Hậu duệ đi viếng mộ bà Đại tổ (từ trái qua: Phạm Văn Tợi, Phạm Văn Tuyến, Phạm Văn Bính, Phạm Minh Đức, Phạm Thị Ngân - Ảnh chụp ngày 15/7/2007)