Chủ động phân phối chương trình: Không ai làm thay GV được!

           Bộ đã giao quyền chủ động đến từng giáo viên trong việc phân phối chương trình. Chương trình đã để mở và giáo viên phải dám chủ động trong việc này để không gây quá tải cho cả người dạy và người học.
Sau hàng loạt nỗ lực của Bộ GD-ĐT như điều chỉnh một số nội dung trong chương trình và SGK, dãn thời gian năm học đối với THCS, THPT từ 35 lên 37 tuần và đặc biệt, thay đổi cách đánh giá một số môn học nghệ thuật, thể dục, nhạc, họa..., giáo dục Việt Nam phấn khởi bước vào năm học mới với tràn trề niềm hy vọng chương trình sẽ được giảm tải, HS đến trường sẽ được học hành nhẹ nhàng hơn, được vui chơi nhiều hơn. Tuy nhiên, khi ngày kiểm tra giữa học kỳ 1 đã chạm ngưỡng thì guồng quay của chương trình các cấp học xem ra chưa có dấu hiệu chậm lại.
VietNamNet đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển để làm rõ hơn thực tế này.
Giáo viên rụt rè vì phải chủ động
- Thưa ông, nửa học kỳ đã trôi qua nhưng nhiều ý kiến cho rằng chương trình vẫn còn khá nặng và thời gian học vẫn căng, thậm chí, việc giãn thời khóa biểu thêm 2 tuần khiến địa phương lúng túng nên có những nơi không giãn kịp nên vẫn để nguyên 35 tuần, còn 2 tuần dành cho ôn tập. Ông có nghĩ là Bộ đã giao quyền chủ động phân phối chương trình cho địa phương là thỏa đáng? 
- Trước đây, có ngày HS phải học đến 6 tiết một ngày, một tuần 32-33 tiết. Vừa rồi, Bộ GD-ĐT đã quyết định tăng thời lượng năm học lên 37 tuần, đồng thời vừa hướng dẫn các bộ môn điều chỉnh thời gian và thống nhất là không quá 30 tiết/1 tuần và 1 ngày không quá 5 tiết.
Một số địa phương vẫn để nguyên 35 tuần mà không phân công lại vì khó. Lần đầu thực hiện thì khó cũng là chuyện bình thường, những năm sau sẽ quen và dễ dàng hơn. Chương trình thì Bộ đã cho khung còn địa phương được quyền chủ động tự giãn nở: co chỗ này, mở chỗ kia theo tình hình thực tế địa phương và được cụ thể đến từng môn học.
Trước đây, Bộ phân phối chương trình theo tiết nhưng hiện nay phân phối theo chương nên giáo viên có thể chủ động trong giảng dạy. Ví dụ, trong thời gian này phải học hết chương này, bài nào khó có thể dạy trong 2 tiết, bài dễ thì dạy 1 tiết...
Ông đang nói về trao quyền chủ động cho địa phương nhưng còn ý kiến cho rằng chương trình vẫn nặng và cách làm của địa phương chưa hợp lý thì sao?
- Chương trình nặng thì có nhiều lý do nhưng về mặt thời gian Bộ đã giải quyết được rồi, trước đây không đảm bảo được mặt này. Còn nếu chương trình vẫn quá nặng vì địa phương có thể dạy không bám theo chuẩn, dạy nâng cao, bài tập nhiều thì đó là chuyện khác.
Về mặt này, Bộ không hướng dẫn địa phương thực hiện?
- Bộ có hướng dẫn theo chuẩn chương trình, và địa phương có thể dạy cao hơn hoặc thấp hơn, nhưng thấp hơn tối thiểu thì không, nhưng có thể Hà Nội cao hơn Lào Cai.
- Bộ đã giao quyền chủ động cho địa phương, thậm chí xuống tận giáo viên, nhưng được biết nhiều giáo viên không dám tự chủ chương trình, không dám cắt bài, quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?
- Dạy theo chương trình giáo viên vẫn phải chủ động. Giáo viên rồi cũng phải dám, bởi vì họ đã được cho quyền như vậy. Những giáo viên năng lực yếu đúng là không dám làm cho nên tới đây Bộ sẽ kích động tiếp chuyện đó. Để phát triển lên thì giáo viên nào cũng phải dám tự chủ phân phối chương trình dạy. Tuy nhiên, khi chúng ta chuyển hướng, giao quyền chủ động để giáo viên năng động sáng tạo hơn thì phải có quá trình.
Không ai làm thay giáo viên được...
Có thể giáo viên dám chủ động, nhưng theo đúng phân cấp phải được sự đồng ý của Hiệu trưởng, Phòng và Sở GD-ĐT, nếu cơ quan chủ quản này không "bật đèn xanh" thì giáo viên không dám làm, ông nghĩ sao về việc này?
- Chương trình là để mở, không cứng. Và chắc chắn hiệu trưởng cũng phải để mở. Vì nếu không để mở thì hiệu trưởng phải có ban hành quy định khác nhưng tôi nghĩ, không có hiệu trưởng nào làm thế cả. Giáo viên chủ động là dạy cái gì, giãn nở như thế nào rồi thông qua hiệu trưởng, hiệu trưởng đề nghị lên Phòng GD (cấp THCS) hoặc Sở GD (cấp THPT) để họ duyệt chứ. Có điều, giáo viên năng động đến mức nào, giãn nở có phù hợp hay không chứ không phải trao quyền chủ động để họ làm tùy tiện. Chủ động là trong nghĩa đó.
Vậy theo ông, ý kiến chương trình vẫn nặng là từ đâu, hay do giáo viên tham chương trình, cứ dạy hết, nói hết?
- Cũng có yếu tố đấy, ngay cả phần dạy học, người ta hướng dẫn có thể anh không dạy hết trên lớp, phải có phần giao bài tập về nhà nhưng giáo viên lại không dám làm việc đó, cứ ôm đồm hết vì sợ không dạy hết chương trình sẽ "lọt" kiến thức, do đó làm nặng tiết học. Hoặc cũng có hiệu trưởng không sâu sát hoặc bắt ép giáo viên như "tôi không đồng ý cho đem phần này về nhà"...
Lúc đó Sở GD phải có nhiệm vụ hướng dẫn các Phòng GD cũng như các trường để thực hiện phân phối chương trình chứ, thưa ông?
- Sở GD-ĐT không quy định cụ thể mà để các trường tự xây dựng lên rồi thống nhất, đồng ý cách dạy theo chương trình đó hay không.
Nhưng thưa ông, trong trường hợp chương trình vẫn nặng thì làm sao?
- Thì mỗi thứ phải thay đổi dần dần. Sở không thể làm thay các trường, trường không vượt quyền Sở, Bộ không làm thay Sở, nhưng Sở cũng không vượt quyền Bộ được. Trong khoảng không vượt quyền thì có thể điều chỉnh được, chứ làm thay thì không làm thay được vì sẽ dẫn đến sự áp đặt. Cái đó phụ thuộc vào năng lực của từng người, từng trường.
Vậy, theo ông, với thực tế hiện nay, giáo viên nên làm thế nào đế chương trình không quá tải cho chính giáo viên và cho HS?
- Cứ bám theo chương trình tối thiểu hay còn gọi là chương trình chuẩn kiến thức, kỹ năng Bộ đã ban hành, nắm chắc các đối tượng HS, các điều kiện CSVC dạy học. Cũng không thể chi ly ra được và không ai thay được giáo viên trong trường hợp này.
Theo vnn.vn

Lập trình Violet Scrip mô phỏng các bước vẽ đồ thị của hàm số:

Trong dạy học vẽ đồ thị hàm số cần mô phỏng việc vẽ đồ thị hàm số qua hai bước

- Vẽ một số điểm thuộc đồ thị hàm số

- Nối các điểm thuộc đồ thị hàm số

Do lệnh appear Point sau thay thế lệnh appear Point trước nên việc mô phỏng chấm các điểm thuộc đồ thị không thể thực hiện được (Chỉ giữ lại hình ảnh của điểm cuối cùng). Lúc này ta dùng lệnh line để vẽ một đoạn thẳng có độ dài rất bé để thay thế cho việc chấm một điểm ...      Tải file bằng cách kích chuột phải vào liên kết bên dưới/ Chọn Save as target/ Dùng ViOlet để mở file vừa tải.

                                                                                                                                    Liên kết để tải file>>

Tại sao học sinh "lơ mơ”?

Một vấn đề giáo dục "rất cổ điển" lại được đặt ra trong một cuộc hội thảo có tên rất hiện đại: "Tập trung trí tuệ, nắm bắt tương lai" (do Viện Nghiên cứu giáo dục thuộc Trường ĐH Sư phạm TP.HCM và Công ty Wrigley VN tổ chức).

Đó là vấn đề vì sao nhiều học sinh hiện nay không hứng thú và mất tập trung trong học tập.

Chắc hẳn có nhiều nguyên nhân cho vấn đề này. Tuy nhiên, theo chúng tôi, một nguyên nhân cần tập trung giải quyết đó là chương trình dạy học. Cần hiểu rằng chương trình gồm bốn nhân tố: mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học và cách thức đánh giá kết quả dạy học (không như cách ta thường hiểu chỉ gồm những nội dung dạy học).

Lý do chủ yếu khiến học sinh không hứng thú học tập là chương trình giáo dục đã chưa thật sự quan tâm đến người học như những cá nhân với nhiều đặc điểm riêng biệt; học sinh chưa được đào luyện để thành những con người tự chủ. Nghĩa là chương trình chưa thể hiện được đúng nghĩa định hướng dạy học từ người học, vì người học và cho người học. Tạm gọi đây là tính chất "phi người học".

Trước hết, tính chất "phi người học" của chương trình có thể nhìn thấy ở quá trình quản lý giáo dục vĩ mô. Đó là việc tồn tại một bộ sách giáo khoa thống nhất cho cả nước. Cách thực thi giáo dục kiểu đồng nhất hóa này tạo nên môi trường giáo dục cưỡng ép, lệ thuộc và triệt tiêu sáng tạo. Mặc dù luôn có những nhắc nhở này, qui định kia rằng phải sử dụng sách giáo khoa một cách linh hoạt sáng tạo thì giáo viên, học sinh và cả người quản lý vẫn khó thể tự chủ bởi vì chỉ có một chọn lựa mà thực tế dạy học cho thấy hơn bất kỳ yếu tố nào khác, sách giáo khoa luôn ảnh hưởng mạnh mẽ đến nội dung dạy học, cách dạy và học...

Bất chấp người học

Thứ hai, tính chất "phi người học" của chương trình có thể nhìn thấy trong phương pháp giảng dạy bỏ qua kinh nghiệm và nhu cầu - quan tâm của người học. Sự tự chủ sáng tạo của trẻ bao giờ cũng xuất phát từ nhu cầu có trước, một nhu cầu cấp bách tự nhiên và điều kiện hiện tại của trẻ. Trẻ không bao giờ sáng tạo cái gì mà nó không biết, không hiểu và không có hứng thú. Và "kinh nghiệm" là cơ sở khá bền vững cho học sinh tích cực - sáng tạo. Thế nhưng, giở những trang sách giáo viên hay đi dự giờ có thể dễ dàng thấy lối dạy bất chấp kinh nghiệm và quan tâm của người học.

Có lẽ dễ dàng khẳng định điều này khi tình cờ chúng tôi khám phá có hai cách dạy trên cùng một văn bản truyện mang tên Những hạt thóc giống (tên tiếng Anh là "The empty pot"). Một là cách dạy được thể hiện trên sách giáo viên tiếng Việt lớp 4 của VN, và hai là cách dạy trong một bài dạy tại Anh (trang web http://www.bu.edu/education/caec/files/elemlesson.htm - bài học tích hợp giữa dạy tiếng và đạo đức). Sách giáo viên tiếng Việt của chúng ta bắt đầu bằng lời giới thiệu trực tiếp của GV: "Tính trung thực là đức tính đáng quí và qua bài Những hạt thóc giống, các em sẽ thấy người xưa đã đề cao tính trung thực như thế nào".

Một cách vào bài bất chấp trẻ biết gì, nghĩ gì và quan tâm thế nào đến nội dung bài sắp học! Trong lúc đó, giáo viên Anh bắt đầu bằng việc đưa ra cách ngôn "Sự chân thành là cách cư xử tốt nhất" (Honesty is the best policy) và hỏi: "Các em đã từng nghe câu nói này chưa? Các em hiểu câu nói này như thế nào?".

Thế là giờ học bắt đầu bằng một cuộc trao đổi chia sẻ nhỏ của học sinh về những kinh nghiệm liên quan đến lòng chân thành. Điều đáng nói thêm ở đây là từ "trung thực" (nội dung chính của câu chuyện đã được thay bằng từ "chân thành", cùng nghĩa nhưng gần gũi hơn với lứa tuổi học sinh tiểu học. Và nếu muốn tìm thêm những chứng cứ đầy thuyết phục cho hai phương pháp dạy học đối nghịch nhau này, độc giả có thể tìm xem trong tài liệu đã chú thích trên.

Áp đặt, không gợi mở

Thứ ba, tính chất "phi người học" của chương trình có thể nhìn thấy trong phương pháp giảng dạy không khuyến khích sự động não tìm tòi, sự thể hiện suy nghĩ đa chiều, sự trao đổi chia sẻ kinh nghiệm hiểu biết và cảm xúc cá nhân của người học. Rõ ràng, ngay ví dụ vừa nêu (cách giới thiệu trực tiếp của GV về tính trung thực) cũng đã bao hàm thể hiện lối dạy học truyền thụ một chiều, lối dạy kiểu "ban phát cá” chứ không phải lối dạy "cách câu cá” cho người học. Điều này thể hiện rõ nét hơn trong cách dẫn dắt học sinh tìm hiểu bài bằng hệ thống các câu hỏi và hoạt động.

Các câu hỏi được đặt ra trong sách giáo viên tiếng Việt 4 chủ yếu tìm kiếm nội dung sự kiện - chi tiết của truyện cộng với một câu hỏi ý kiến học sinh nhưng theo kiểu "định đặt sẵn": Theo em, vì sao người trung thực là đáng quí? Theo chúng tôi, từ "đáng quí” ở đây là áp đặt. Trong lúc đó, các câu hỏi được đưa ra trên bài dạy của giáo viên Anh chủ yếu theo hướng tạo điều kiện cho suy nghĩ, trăn trở, tìm tòi, khơi gợi những cách nghĩ khác nhau của học sinh.

Chẳng hạn cùng với ý câu hỏi: "Theo em, vì sao người trung thực là đáng quí?", các học sinh Anh phải trăn trở nhiều với câu hỏi như: "Em nghĩ rằng Ping (Chôm) là sự chọn lựa tốt nhất của nhà vua? Tại sao?". Hay: "Các em có nghĩ là nên đề nghị giáo viên khác hay bố mẹ đọc truyện này cho học sinh lớp 2 khác không? Tại sao?". Rõ ràng để trả lời hai câu hỏi này, học sinh vẫn phải thể hiện ý kiến đánh giá tầm quan trọng của lòng trung thực nhưng sự thể hiện ấy được thực hiện một cách tự chủ và sáng tạo.

"Chính sự tinh túy của sáng tạo khiến những ý tưởng đơn giản nhất trở thành hữu dụng" (Charles Péguy).

Tóm lại, chương trình dạy học của chúng ta hiện nay đang thiếu chất kích thích sự tự chủ sáng tạo, vì vậy học sinh chưa thấy được cái hữu dụng của các ý tưởng trên trang sách, trong lời dạy nên các em không hứng thú, mất tập trung trong học tập.

Những kỹ thuật hay phương tiện giúp học sinh tập trung đã được đề cập trong hội thảo như huấn luyện ngoại khóa; tư vấn kỹ năng tập trung và học tập cho sinh viên, học sinh; hỗ trợ một số vật dụng cho nhà trường thiết nghĩ chỉ là chiến lược tạm thời. Cải tiến chương trình giáo dục cần xem là giải pháp cơ bản và lâu dài cho vấn đề thiếu tập trung và mất hứng thú trong học tập.  

HOÀNG TUYẾT

 

 

Thử phát triển một bài toán ( Giải hệ phương trình )

Người đề xuất : Lê Nho Duyệt – Phòng GD&ĐT Quế Sơn

 

1.Bài toán đầu tiên :

Giải hệ phương trình :                x + y = 2                      (1)
                                                            x2 + y2 = 2                    (2)

Xem chi tiết >>

 

Bài toán 2 :

Cho D ABC. Qua đỉnh điểm I thuộc cạnh AB của tam giác dựng đường thẳng d chia tam giác thành hai phần có diện tích bằng nhau

 

Xem chi tiết >>

Bài 2: Chuẩn bị bài giảng theo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học

Bài 1: Dạy học các bài toán có nội dung thực tiễn