Linux Komutları

PENGUEN HAYVANI

    Konsol ekranında kullanıcı adları :

[kullanıcı_adi@bilgisayar_adi dizin_adi]$  - Normal kullanıcı

[kullanıcı_adi@bilgisayar_adi dizin_adi]# - root haklarına sahip kullanıcı (Windows'taki Administrator gibi)

            Komutlar

        NOT : Konsol ekranı dağıtımlara göre farklılık gösterebilir, ama komutlar hepsinde aynıdır.Konsol ekranında DOS'ta olduğu gibi tab tuşuna basarak otomatik tamamlama yapabilirsiniz.Bu sayfada sadece en çok kullanılan komutlara yer verilmiştir.
  • ls : DOS'taki "dir" komutunun linux'taki karşılığıdır.Bulunduğunuz dizindeki dosya ve alt dizinleri gösterir.
  • cd : Dizin değiştirmek için kullanılır.DOS'tanki cd komutundan tek farkı bir önceki dizine dönerken "cd.." yerine arada bir boşluk bırakarak "cd .." yazılması gerekir.

                         [penguen@hayvani Documents]$  cd /usr/bin/

                         [penguen@hayvani bin]$ cd .. 

                         [penguen@hayvani usr]$ 
 

  • cp :  Dosya ve dizin kopyalamak için kullanılır.Dizin kopyalanacaksa alt dizinler için -r parametresi kullanılır.

      [penguen@hayvani home]$ cp dosya.i.txt Desktop/

     [penguen@hayvani home]$ cp -r /usr/bin/Dizin /home/penguen/Desktop/
 

  • mv : Dosya taşıma komutudur.Dosya isimlerini değiştirmek için de kullanılır.Aynı dizinde uygulanırsa dosya adı değişmiş olur, başka bir dizine dosya taşırken de dosya adı değiştirebilir.

                        [penguen@hayvani home]$ mv dosya_adi.txt Desktop/

                        [penguen@hayvani home]$ mv eski.txt yeni.txt
 

  • mkdir : Yeni dizin oluşturmak için kullanılır.Eğer dizin adınız birden fazla kelimeden oluşuyorsa araya \ koymanız gerekir, koymazsanır yazdığınız her kelime içni ayrı bir dizin oluşturur.

                       [penguen@hayvani home]$ mkdir yeni\  dizin
 

  • rm : Dosya ve dizinleri silmek için kullanılır.Silme için onay istemiyorsanız -f parametresi kullanmalısınız.Dizinleri silmek için ise -r parametresi kullanılmalıdır.

                       [penguen@hayvani home]$ rm dosya_adi.txt

                      [penguen@hayvani home]$ rm -r yeni\  dizin

  • ps : Sistemde çalışan süreçleri görüntüler, bir çeşit task manager. ps aux komutu ile sistemdeki tüm süreçler listelenir.
  • clear : Ekran dolduğunda temizlemek için kullanılır.
  • more :  Ekrana sığmayan komut çıktılarını sayfalamak için kullanılır.

                     [penguen@hayvani home]$ ps aux | more

  • less : More ile aynı işe yarar, fakat altta line sayısını belirtir.

                    [penguen@hayvani home]$ ps aux | less

  • grep : Çıktı içerisindeki aranan bir ifadeyi bulmamızı sağlar.

                   [penguen@hayvani home]$ ps aux | grep aranan_ifade
 

  • cat : Dosya içeriğini görüntüler

                    [penguen@hayvani home]$ cat dagitimlar.txt

                    Suse

                    Mandriva

                    RedHat 

                   penguen@hayvani home]$ 

  • su : Kullanıcı değiştirir. Genellikle - parametresi ile kullanılır, ancak - parametresi şart değildir.Bu parametre ile kullanıcının sadece komut istemi değil bütün özellikleri alınır.Root hakları almak için de bu komut kullanılır.

                    [penguen@hayvani home]$ su - tux

                    [tux@hayvani home]$ su -

                    password:

                    [tux@hayvani home]#  

  • du :  Dosya ve dizinlerin ne kadar yer kapladığını gösterir.Çıktılar çok karışık olabileceği için -s parametresi ile kullanılır.

                    [penguen@hayvani home]$ du -s /usr/bin/

  • df:  Disk bölümlerinin ne kadarının kullanıldığını gösterir.Çıktıda KB,MB,GB gibi değerleri almak için -h parametresi kullanılır. 
  • ln :  Kısayol oluşturmak için kullanılır.Linux'ta iki çeşit kısayol vardır."Hard link", dosyanın bir kopyasını kısayol şeklinde disk üzerine çıkartır.Dosyanın silinmesi için dosya yolu da silinmelidir."Soft link" ise Windows'tan bildiğimiz kısayoldur.Bunun için -s parametresi kullanılır.

            [penguen@hayvani home]$ ln -s orijinal_dosya.txt kısayol_dosya.txt

  • history : Son yazılan komutların listesini verir.Listeyi silmek için -c parametresi kullanılır.
  • find : Dosya aramak için kullanılır.

                    [penguen@hayvani home]$ find /usr/bin/ -name "*.txt"

  • updatedb : Daha hızlı arama yapmak için, bilgisayar içindeki dosyaları indeksler.Bunun için bu komut kullanılır.
  • locate :  updatedb ile yapılan indeks içinde arama yapmak için kullanılır.

                    penguen@hayvani home]$ locate dosya_adi.txt 

  • eject : CD/DVD kapağını açmak/kapatmak için kullanılır.Tek başına ya da aygıt adı verilerek kullanılır.

                    [penguen@hayvani home]$ eject /dev/cdrom/

                kapatmak için de 

                   [penguen@hayvani home]$ eject -t /dev/cdrom/

  • file : Dosya biçimi ile ilgili özellikleri almak için kullanılır.

                    [penguen@hayvani home]$ file /pictures/tux.jpeg 

  • stat : Dosya erişim bilgilerini verir.

                    [penguen@hayvani home]$ stat /pictures/tux.jpg 

  • kill : Çalışan bir programı sonlandırmak için kullanılır. -KILL parametresi ile kullanılır.Sonlandırılacak sürecin PID (process ID) bilinmeden komut kullanılamaz, bunun için de önce ps ve grep komutları kullanılır.Örnekte konqueror programı sonlandırılmıştır.

                    [penguen@hayvani home]$ ps aux | grep konqueror

 [penguen  6498  0.0  3.0 116764 27748 ? S 10:34  0:01 konqueror [kdeinit] --preload
[penguen   9140  0.0  0.0   3824   752 pts/1   R+   13:44   0:00 grep konqueror

                    [penguen@hayvani home]$   kill -KILL 6498

  • uname : Sistem ile ilgili çekirdek sürümü, işlemci gibi bilgileri verir.
  • uptime : Sistemin ne kadar zamandır açık kaldığını ve o zamana kadarki işlemci yükü ortalaması hakkında bilgi verir. 
  • top : Sistem yükü ile ilgili bilgi verir, değerler aktif olarak değişir.Çıkmak için q kullanılır. 
  • cal : Takvimi gösterir.
  • dd : Disk image almaya yarayan komuttur.

                   [penguen@hayvani home]$ dd if=/dev/cdrom of=/root/SuSe.iso

  • split : Dosyaları istenilen boyutta bölmeye yarar.Örnek olarak 3 MB büyüklüğündeki bir mp3 dosyasını 1 MB'lık parçalara bölelim:

                   [penguen@hayvani home]$ split -b 1000k Dosya_adi.mp3

  • nslookup : İnternetteki bir makineye ait bilgileri verir. 

                    [penguen@hayvani home]$ nslookup www.bahcesehir.edu.tr 

  • dig : nslookup ile aynı işi yapar, fakat daha ayrıntılı çıktı verir.
  • route : Biligisayarın yönlendirme tablosunu gözlemlemek ve ayar yapmak için kullanılır.Yönlendirme tablosunu almak için -n parametresi kullanılır.
  • tar :  Dosyaları gz ve ya zip olarak sıkıştırmadan önce .tar yapmak gerekir.Sıkıştırma işlemi için -cvf, açma işlemi için de -xf parametresi kullanılır.

                    [penguen@hayvani home]$ tar -cvf pictures.tar pictures/* 

                    [penguen@hayvani home]$ tar -xf pictures.tar 

  • zip : Dosyaları zip formatında sıkıştırmak/açmak için kullanılır.

                     [penguen@hayvani home]$ zip pictures.zip pictures.tar

                     [penguen@hayvani home]$ unzip pictures.zip 

  • gzip : Dosyaları gzip formatında (*.tar.gz) sıkıştırır.

                    [penguen@hayvani home]$ gzip pictures.tar

  • adduser : Kullanıcı eklemek için kullanılır.

                    [root@hayvani root]# adduser kullanici_adi

  • passwd : Şifre değiştirmek için kullanılır. 

                    [penguen@hayvani root]# passwd kullanici_adi

  • groupadd : Linux'ta birden fazla kullanıcıya aynı  hakları teker teker vermek yerine aynı haklar verilecek kullanıcılar bir grup altında toplanır ve hak o gruba verilir.Bu komut ile de sisteme grup eklenir.

                    [root@hayvani root]# groupadd PenguenHayvanlari

  • usermod : Oluşturulan bir gruba kullanıcı eklemek için kullanılır.

                    [root@hayvani root]# usermod -G PenguenHayvanlari Penguen

  • groups : Kullanıcının üye olduğu grupları görmesini sağlar.
  • chown : Bir dosya ve ya dizinin sahibini değiştirmek için kullanılır.

                    [root@hayvani root]# chown kullanici_adi dosya_adi.txt

  • chgrp : Bir dosya ya da dizinin grubunu değiştirir.

                    [root@hayvani root]# chgrp kullanici_adi dosya_adi.txt

  • chmod : Dosya sahipliği ile ilgli ayarların yapıldığı komuttur.Parametreleri diğer komutlara göre biraz karışıktır.Öncelikle linux'da dosyaların kullanıcı haklarından bahsedelim:

  ls - al | grep dosya_adi.txt komutu ile dosyanın özelliklerine baktığımızda ekrana çıktı olarak - rwx rwx rwx   görürüz.Burada - , bunun bir dosya olduğunu; ilk rwx dosya sahibini, 2.si dosya grubunu, 3. ise dosya sahibi ve   grupların dışında kalan kullanıcıların haklarını gösterir.Eğer bu bir dizin olsaydı - yerine d, bir link olsaydı l  olacaktı.

                           rwx Dosya sahibi; okuyabilir,kopyalayabilir, yazabilir, silebilir, dosyayı çalıştırabilir.

                           r-x Dosya grubu; okuyabilir,dosyayı çalıştırabilir.

                           r-- Diğerleri; dosyayı sadece okuyabilir.

             Dosya ve dizin hakları yönetiminde alfabetik ve matematiksel olarak 2 farklı yöntem vardır:

              1 - Alfabetik yöntemde dosya sahibi u, dosya grubu g, diğerleri o şeklinde gösterilir.

                     [root@hayvani root]# chmod o+w dosya_adi.txt

              2 - Matematiksel yöntemde ise r =4, w=2, x =1 olarak alınır.Örnek olarak rwx r-x -wx verirsek:

                            rwx = 4+2+1 = 7         (Dosya sahibi)

                            r-x =  4+0+1 = 5          (Dosya grubu)

                            -wx = 0+2+1 = 3          (Diğerleri)

                     buradan da rwx r-x -wx = 753 olur.

                       [root@hayvani root]# chmod 753 dosya_adi.txt