Vegetatie

De vakgroep Ecologie en Biodiversiteit van de Universiteit Utrecht onderzoekt het functioneren van moerasplanten en hun bijdrage aan de kolonisatie van open water in nieuwe leefgebieden zoals de Volgermeer. De onderzoekers in dit onderdeel zijn Jos Verhoeven, Merel Soons en Jeroen van Zuidam.

Drijvende vegetatiematten 

Voor snelle vegetatie- en veenontwikkeling moet allereerst het open water begroeid raken met moerasplanten die een drijfmat vormen. Dit begroeid raken wordt  eroorzaakt door planten die zich snel horizontaal verspreiden middels drijvende (wortel)scheuten. Deze soorten kunnen belangrijke 'vormers van het ecosysteem' zijn (zgn. ecosystem engineers) omdat ze niet alleen zelf het open water kunnen begroeien, maar ook geschikte condities en houvast kunnen creeren voor andere soorten zonder drijfvermogen. In de komende jaren onderzoekt de Universiteit Utrecht de invloed van deze potentiele ecosystem engineers op de snelheid waarmee het open water begroeid raakt. Daarnaast wordt gekeken of ecosystem engineers de uitbreiding van niet-ecosystem engineers kunnen bevorderen. Ook wordt gekeken naar verschillen in de opbouw van dood plantenmateriaal in drijfmatvegetaties met verschillende soortencombinaties. Hiertoe zijn drijvende matjes met daarop verschillende soortencombinaties in de Volgermeer en in proefvijvers van het NIOO geplaatst. Er worden verschillende concentraties voedingsstoffen toegepast om te zien wat de invloed daarvan is op de ontwikkeling van individuele soorten en de uitbreiding van de drijfmat. 

Watervogels 
Vraat door watervogels kan de ontwikkeling van moerasplanten beinvloeden wat kan leiden tot veranderingen in de soortensamenstelling en snelheid van drijfmatvorming. Ook in de Volgermeer zijn veel watervogels aanwezig die de polder als voedselgebied gebruiken. Daarom wordt op een deel van de drijvende matjes met planten ook onderzocht wat de invloed is van vraat door vogels op de ontwikkeling van de verschillende soorten planten. Dit wordt gedaan door drie niveaus van vraat toe te staan: een deel van de matjes wordt helemaal niet beschermd, bij een deel worden alleen de planten op het matje beschermd en bij een ander deel worden zowel het matje zelf als het omliggende open water beschermd. De ontwikkeling van biomassa, soortensamenstelling en horizontale verspreiding worden de komende jaren gevolgd. 

Veenvorming 
Het onderzoek door de Universiteit Utrecht genereert kennis over de bijdrage die verschillende plantensoorten leveren aan de vorming van drijfmatvegetaties onder verschillende milieuomstandigheden. Het verworven inzicht in welke soorten sterk positief bijdragen en de manier waarop het aanleggen van drijvende matjes de vorming van drijfmatvegetaties kan stimuleren draagt bij aan het formuleren van effectieve herstelmaatregelen in moerasecosystemen.