Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - incertae sedis - Russulales - Russulaceae - Russula - Russula nauseosa
(Pers.) Fr., Epicrisis Systematis Mycologici: 363 (1838)
Russula nauseosa, in het Nederlands bekend als de Kleine sparrenrussula, is een paddenstoel die voorkomt in Europa. De soortaanduiding "nauseosa" in de Latijnse naam verwijst naar een onaangename geur, hoewel de geur vaak ook wordt omschreven als licht paddestoelachtig-fruitig.
Kenmerken
Hoed: De hoed is doorgaans 4 tot 6 cm in diameter, aanvankelijk convex en wordt later vlakker, vaak met een centrale deuk. De kleur is zeer variabel en kan grijs-violet, violet, violet-roodachtig, roodachtig, bordeauxbruin, paars-bruin, olijfgroen, oker of zelfs lichtbruin zijn. De kleur van de hoed is meestal iets intenser in het midden van de hoed en meestal iets lichter aan de rand. Het oppervlak kan bij vochtig weer enigszins slijmerig of plakkerig zijn. De rand van de hoed is sterk gegroefd. De hoehuid kan bijna volledig worden afgepeld.
Platen (lamellen): De platen zijn dicht opeengepakt en aangehecht aan de steel (adnate). Ze zijn crèmekleurig tot geelachtig.
Steel: De steel is 2 tot 7 cm hoog en 0,5 tot 1,5 cm dik. Hij is wit tot crèmekleurig, vaak met bruinige of gelige vlekken, en wordt sponsachtig of hol naarmate hij ouder wordt.
Vlees: Het vlees is dun, wit en, zoals typisch voor het Russula-geslacht, erg broos, brekend als krijt.
Geur en smaak: De geur is wisselend, van vies tot mild champignonachtig en fruitig. De smaak kan mild zijn.
Sporenafduk: De sporenafduk is bleek okerkleurig.
Habitat en verspreiding
Russula nauseosa is een ectomycorrhizale schimmel die een symbiotische relatie vormt met coniferen, vooral sparren en dennen. Hij groeit in naaldbossen, vaak op vochtige, zure of matig droge, kalk- of voedselrijke bodems. De paddenstoel is te vinden van de lente tot de herfst.
Foto's gemaakt in Beringe.
Alle foto's © Alina & Chris Billekens
Agaricus nauseosus - Persoon - Synopsis methodica fungorum: 446 (1801)
Russula nauseosa - (Persoon) Fries - Epicrisis Systematis Mycologici: 363 (1838)
Russula pulchralis - Britzelmayr - Berichte des Naturhistorischen Vereins Augsburg 28: 140, t. 484:17 (1885)
Russula nitida var. pulchralis - (Britzelmayr) Cooke - Ill. Brit. Fung.: t. 1044 (1095) (1888)
Russula nauseosa var. pulchralis - (Britzelmayr) Cooke - Handbook of British Fungi: 336 (1889)
Russula xanthophaea - Boudier - Bulletin de la Société Mycologique de France 10 (1): 60, t. 1:3 (1894)
Russula chamaeleontina var. fusca - J.E. Lange - Dansk botanisk Arkiv 4 (12): 46 (1926)
Russula nauseosa f. xanthophaea - (Boudier) Singer - Beihefte zum Botanischen Centralblatt 49 (2): 263 (1932)
Russula nauseosa var. fusca - (J.E. Lange) J.E. Lange - Flora Agaricina Danica 5: 81 (1940)
Russula nauseosa var. striatella - Jul. Schäffer ex Moënne-Loccoz - Russules rares ou méconnues: 285 (1996)
Mycobank CC BY-NC-ND
Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 28c: Bossen van spar, lariks en Douglasspar. Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 3: 649- 650 (met illustratie)
Eyssartier & Roux (2013) - Guide Champignons France Europe: 214
Geriefter Weich-Täubling op wikipedia.de
Jansen, G.M. (2025) - Russula in Nederland en Vlaanderen.
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 407 (foto)
Singer, R. (1932) - Monographie der Gattung Russula. In: A. Pascher (Hrsg.): Beihefte zum Botanischen Centralblatt. Band 49: S. 262–264
Schäffer, J. (1933) - Russula-Monographie. In: Annales Mycologici. Band 31: 409–412
Romagnesi, H. (1967) - Les Russules d’Europe et d’Afrique du Nord. essai sur la valeur taxinomique et spécifique des caractères morphologiques et microchimiques des spores et des revêtements. Bordas, Paris 1967, S. 656 (mycobank.org)
Russula nauseosa op internet:
First Nature
NMV Paddenstoel van de maand
MushroomExpert
The Ultimate Mushroom Guide
All about funghi
Guía de Setas y Hongos de Navarra
Asturnatura
De Interactieve Paddenstoelengids
Fungipedia
Russulales News