Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Boletales - Boletaceae - Suillellus - Suillellus luridus
(Schaeff.) Murrill, Mycologia 1 (1): 17 (1909)
De Netstelige heksenboleet (Suillellus luridus, syn. Boletus luridus) is een paddenstoel uit de familie Boletaceae. De soort geeft de voorkeur aan kalkrijke bodems en kan met veel hogere planten een mycorrhiza vormen. De 5-20 cm brede hoed heeft een halfronde tot gebogen vorm en een suède-achtig, fluweelachtig droog oppervlak. De kleur van de hoed varieert van okerbruin tot baksteenroodachtig tot donker olijfgroen; Het is vaak iets lichter aan de randen, donkerblauw op drukpunten. De groenachtige tot gelige buisjes kleuren snel en intens donkerblauw op drukpunten. De ronde en kleine poriën of buismonden aan de onderkant van de hoed zijn karmijnrood en blauw gekleurd na druk. De gedrongen steel is 8-14 cm lang en 2-5 cm breed, en heeft een gelige grondkleur en is bedekt met een donker, geaderd netwerk. Het vruchtvlees van het vruchtlichaam is geel, roodachtig aan de basis van de steel en rood boven de buisjes. Bij doorsnijden verkleurt het snel donkerblauw. Geur en smaak zijn niet erg uitgesproken in verse exemplaren. Het sporenpoeder is olijfbruin. Van de vroege zomer tot de herfst (juni-oktober) is de Netstelige heksenboleet vaak te vinden onder loofbomen (eiken, linden en beuken), in lanen en parken met oude bomen en langs bermen. Omdat hij van kalk houdt, wordt hij vaak aangetroffen op vrij droge, leemachtige en alkalische bodems.
Foto's Alina & Chris Billekens.
Boletus luridus - Schaeffer - Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur Icones 4: 78, t. 107 (1774)
Boletus rubeolarius - Bulliard - Herbier de la France 11: t. 490:1 (1791)
Boletus subvescus - J.F. Gmelin - Systema Naturae 2 (2): 1434 (1792)
Leccinum luridum - (Schaeffer) Gray - A natural arrangement of British plants 1: 648 (1821)
Leccinum rubeolarium - (Bulliard) Gray - A natural arrangement of British plants 1: 648 (1821)
Tubiporus luridus - (Schaeffer) P. Karsten - Revue Mycologique Toulouse 3 (9): 16 (1881)
Dictyopus luridus - (Schaeffer) Quélet - Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 160 (1886)
Suillellus luridus - (Schaeffer) Murrill - Mycologia 1 (1): 17 (1909)
Een forse boleet met bruine tot donkerbruine hoed, vaak met rode of olijftinten, rode poriën en een cilindrische tot buikige steel die over de hele lengte is voorzien van een fijn tot grof bruin netwerk op een blekere ondergrond. Het oppervlak en het vlees kleuren sterk blauw bij kneuzing of doorsnijden. Bij doorsnijden is een kenmerkende rode lijn zichtbaar tussen het hoedvlees en de buisjes. Door deze combinatie van kenmerken is verwarring met andere soorten vrijwel uitgesloten. Bleekgele vormen worden wel herkend als forma primulicolor. Een vorm met rode hoed is var. rubriceps, niet met zekerheid uit Nederland bekend.
Machiel Noordeloos, 2017 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)Ectomycorrhizapartner van loofbomen, vooral Eik, Beuk en Linde, op neutrale tot kalkhoudende klei, leem of zandgrond. Hij komt wijd verspreid voor in heel Nederland, en verschijnt vaak al vroeg in de zomer. Wijd verbreid in heel Europa.
Machiel Noordeloos, 2017 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)DeCeuninck, L. (2020) - Veldsleutel ‘Boletales’ met macroscopische en microscopische kenmerken gebaseerd op de determinatiesleutel van Flora Agaricina Neerlandica, Vol. 7, deel Boletales (M.E. Noordeloos et al., 2018). Eigen uitgave (Xerocomus soms als Xerocomellus)
Klofac, W. (2007) - (Schlüssel zur Bestimmung von Frischfunden der europäischen Arten der Boletales mit röhrigem Hymenophor. Österreichische Zeitschrift für Pilzkunde 16: 187-279
Noordeloos, M.E. (2006) Hoe raak ik thuis in de Boleten 6: Sleutel tot de geslachten van de Boletales in Nederland. Coolia 49-2: 67-69
Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 21c: Lanen op basenrijke leem- en kleigrond. Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 2: 626 (met illustratie)
Dam & Kuyper (2013) - Veldgids paddenstoelen. Plaatjeszwammen en boleten: 107
Gerhardt (1999) - Paddenstoelengids onderweg: 468
Kibby (2016) - British Boletes with keys to species: 21
Knudsen & Vesterholt (2008) - Funga Nordica: 164
Knudsen & Vesterholt (2012) - Funga Nordica: 219
Koopmanschap, Gerard (20 september 2021) - Heksen- en roodporieboleten. online paddenstoelenlezing
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 808 (foto)
Muñoz (2005) - Boletus sensu lato: 428
Noordeloos, M.E. -- Hoe raak ik thuis in de Boleten - 8: De Roodporieboleten (sectie Luridi). Coolia 53-2: blz. 53-71
Noordeloos et al. (2018) - Flora Agaricina Neerlandica 7: 103 (foto: 374)
Suillellus luridus op internet: