Neoboletus erythropus

• Boletus erythropus - Persoon - Annalen der Botanik (Usteri) 15: 23 (1795) 

• Boletus luridus var. erythropus - (Persoon) Fries  - Systema Mycologicum 1: 391 (1821) 

• Boletus luridus subsp. erythropus - (Persoon) Persoon  -  Mycologia Europaea 2: 133 (1825)  

• Dictyopus erythropus - (Persoon) Quélet - Enchiridion fungorum in Europa media et praesertim in Gallia vigentium, p. 160  (1886) 

• Dictyopus erythropus var. erythropus - (Persoon) Quélet - Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 160 (1886)

• Dictyopus junquilleus - Quélet - Compt. Rend. Assoc. Franç. Avancem. Sci. 26 (2): 450 (1898)

• Suillus erythropus - (Persoon) Kuntze -  Revisio generum plantarum 3 (2): 535 (1898)

• Boletus junquilleus - (Quélet) Costantin & L.M. Dufour - Nouvelle Flore des Champignons. Ed. 3: 298 (1900)

• Boletus pseudosulphureus - Kallenb. - ? (1923)

• Tubiporus erythropus - (Persoon) Maire - Publicacions del Instituto Botánico Barcelona 3 (4): 46 (1937)

• Tubiporus junquilleus - (Quélet) Imler - Bulletin Trimestriel de la Société Mycologique de France 66: 190 (1950)

• Tubiporus erythropus var. junquilleus - (Quélet) Imler - Bulletin Trimestriel de la Société Mycologique de France 66: 186, Pl. 3 (1950)

• Boletus erythropus var. junquilleus - (Quélet) Bon - Documents Mycologiques 15 (60): 38 (1985)

• Dictyopus queletii var. junquilleus - (Quélet) Bon - Documents Mycologiques 15 (60): 38 (1985)

• Boletus luridiformis var. junquilleus - (Quélet) Knudsen - Nordic Journal of Botany 11 (4): 477 (1991)

• Boletus luridiformis var. junquilleus - (Quélet) Krieglsteiner - Beiträge zur Kenntnis der Pilze Mitteleuropas 7: 63 (1991)

• Boletus erythropus var. junquilleus - (Quélet) J.A. Muñoz - Boletus s.l. (excl. Xerocomus): 450 (2005)

• Neoboletus junquilleus - (Quélet) Gelardi, Simonini & Vizzini - Index Fungorum 192: 1 (2014)

• Suillellus queletii f. junquilleus - (Quélet) Klofac - Sydowia 67: 183 (2015)

• Neoboletus erythropus - (Persoon) C. Hahn  - Mycologia Bavarica 16: 33 (2015)

• Neoboletus erythropus var. erythropus - (Persoon) C. Hahn  - Mycologia Bavarica 16: 33 (2015)

• Sutorius junquilleus - (Quélet) G. Wu & Zhu L. Yang - Fungal Diversity 81: 145 (2016)

• Neoboletus erythropus f. pseudosulphureus - (Kallenb.) Noordel. - Flora Agaricina Neerlandica, vol. 7, blz. 101 (2018)

• Neoboletus erythropus var. junquilleus - (Quélet) Blanco-Dios - Index Fungorum 449: 1 (2020)

Neoboletus erythropus

Een forse boleet met een matig tot donker roodbruine, iets fluwelige hoed, soms met olijftinten, oranjerode poriën en een vlokkige steel met fijne rode vlokjes op een gelige ondergrond. Het vlees en de poriën kleuren intens blauw bij kneuzing of doorsnijden. Varianten met een gele hoed worden wel onderscheiden als Boletus erythropus var. discolor en een vorm met gele hoed en gele steel waar de rode kleur ontbreekt als var. pseudosulphureus. Deze laatste vorm wordt wel als aparte soort, Narcisboleet (B. junquilleus) onderscheiden (zie bij deze soort voor commentaar). De Gladstelige heksenboleet (B. queletii) verschilt door de schubjes op de steel van dezelfde kleur als de geelbruine ondergrond en een diep paarsrode kleur in het vlees van de steelvoet. Over de naamgeving is veel verwarring, vaak als B. luridiformis, recent ook B. praestigiator. Wordt tegenwoordig wel in het geslacht Neoboletus geplaatst. 

Neoboletus erythropus f. pseudosulphureus

De Narcisboleet wordt gekenmerkt door een helder citroengele tot cadmiumgele hoed, die fijn fluwelig is en droog aanvoelt. De poriën zijn geeloranje en fijn (1-2 per mm), de naar de voet meestal verbrede steel is geel en heeft over de hele lengte fijne gelijk gekleurde of bruinige vlokjes. Het vlees en de poriën kleuren sterk blauw bij kneuzing. Deze gele vorm van de Gewone heksenboleet werd vroeger ook wel Boletus junquilleus genoemd.

Machiel Noordeloos, 2022  CC-BY-SA 3.0

Neoboletus erythropus

Ectomycorrhizapartner van Eik en Beuk, zelden met naaldbomen, op voedselarme, zure bodems (zand, leem) met een dunne strooisellaag. Tegenwoordig meestal in wegbermen en minder vaak in het bos. Algemeen op de hoge zandgronden en in de duinen. Mei-november. Na een aanvankelijke achteruitgang vanaf de jaren zeventig, herstelt deze soort zich na 2000 weer goed. Wijd verspreid en algemeen in Europa.

Neoboletus erythropus f. pseudosulphureus

Ectomycorrhizapartner van Eik en Beuk op rivierklei en löss. Zeer zeldzaam, juni-oktober. Wijd verbreid in Europa, maar overal zeldzaam.

Machiel Noordeloos, 2017  CC-BY-SA 3.0

• DeCeuninck, L. (2020) - Veldsleutel ‘Boletales’ met macroscopische en microscopische kenmerken gebaseerd op de determinatiesleutel van Flora Agaricina Neerlandica, Vol. 7, deel Boletales (M.E. Noordeloos et al., 2018).  Eigen uitgave  (Xerocomus soms als Xerocomellus)

• Kibby (2016) - British Boletes with keys to species: 20

• Klofac, W. (2007) - (Schlüssel zur Bestimmung von Frischfunden der europäischen Arten der Boletales mit röhrigem Hymenophor. Österreichische Zeitschrift für Pilzkunde 16: 187-279

• Noordeloos, M.E. (2006) Hoe raak ik thuis in de Boleten 6: Sleutel tot de geslachten van de Boletales in Nederland. Coolia 49-2: 67-69

• Arnolds, E., Kuyper, Th.W., Noordeloos, M.E. (red.) (1995) - Overzicht van de paddestoelen in Nederland. NMV.

• Arnolds, E.J.M. & M. Veerkamp  (2008) - Basisrapport Rode Lijst Paddenstoelen. Nederlandse Mycologische Vereniging. Utrecht.

• Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 21b: Lanen op voedselarme zandgrond. Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 2: 584

• Dam & Kuyper (2013) - Veldgids paddenstoelen. Plaatjeszwammen en boleten: 107

• Gerhardt (1999) - Paddenstoelengids onderweg: 468

• Knudsen & Vesterholt (2008) - Funga Nordica: 164 (als synoniem)

• Knudsen & Vesterholt (2012) - Funga Nordica: 218 (als synoniem)

• Koopmanschap, Gerard (20 september 2021) - Heksen- en roodporieboleten. online paddenstoelenlezing

• Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 811 (foto; als Neoboletus luridiformis)

• Muñoz, J.A. (2005) - Boletus sensu lato. Fungi Europei vol. 2. Candusso, Alassio.

• Noordeloos, M.E. (2010) - Hoe raak ik thuis in de Boleten - 8: De Roodporieboleten (sectie Luridi). Coolia 53-2: blz. 53-71 

• Noordeloos et al. (2018) - Flora Agaricina Neerlandica 7: 100 (foto: 370)

• Oud, M. (2009) - Het voorkomen van de Roodnetboleet in Nederland. Coolia 52(1): 18‒23

• Röger, F. (2002) - Seltene Boleten im Rheinland und in der Eifel. Der Tintling 7(2): 6‒11

• Röger, F. (2004) - Der Blaufleckende Purpur-Röhrling. Der Tintling 9(2): 4‒13

• Röger, F. (2007) - Die Purpur Röhrlinge. Der Tintling 12(1): 7‒19

• Šutara, J., M. Miksik & V. Janda. (2009) - Hribovite houby. Academia, Praha

• Vesterholt, J. & M. Holm. (2002) - Store rödhatte met röde rörmundinger. Svampe 45: 1‒10