Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Squamanitaceae - Dissoderma - Dissoderma paradoxum
(A.H. Sm. & Singer) Singer, Beih. Sydowia 7: 69 (1973)
© Peachysteve, sommige rechten voorbehouden (CC BY-NC)
Dissoderma paradoxum (synoniem Squamanita paradoxa), in het Nederlands wel aanduid als "Korrelig dikpootje", is een zeldzame, parasitaire paddenstoel (een schimmel) die behoort tot de familie Squamanitaceae.
Belangrijkste kenmerken
Parasitair: De paddenstoel parasiteert op de vruchtlichamen van een andere schimmel, met name op de Okergele korrelhoed (Cystoderma amianthinum). D. paradoxum neemt de hoed en lamellen van de gastheer over, maar behoudt de oorspronkelijke steel, waardoor een hybride-achtig uiterlijk ontstaat.
Uiterlijk (Hoed): De hoed is aanvankelijk convex, later afgeplat of ingedeukt met een brede, centrale umbo (bult). Hij kan tot 3 cm in diameter worden en heeft een vettige, radiaal vezelige cuticula. De kleur varieert van paarsbruin in het midden tot witachtig aan de randen, soms met geeloranje schubben, restanten van het algemene velum.
Uiterlijk (Steel): De steel is cilindrisch en kan tot 7 cm lang en 1 cm breed worden. Hij bestaat uit twee duidelijk verschillende delen: het bovenste deel is witachtig met paarsbruine vezels (gelijk aan de hoed), en het onderste deel lijkt qua uiterlijk en kleur op de gastheer (Cystoderma amianthinum), vaak korrelig of geschubd en geeloranje.
Lamellen: De lamellen zijn adnate (aangehecht aan de steel), dik en witachtig.
Microscopische kenmerken: De sporen zijn ellipsoïdaal, glad, hyaliene (doorschijnend) en meten ongeveer 8-10.2 × 4.6-5.6 µm.
Habitat en Verspreiding
De soort komt voor in zowel Noord-Amerika als Europa. Door zijn specifieke parasitaire aard en zeldzaamheid wordt hij vaak gezien als een van de zeldzaamste schimmels in het Verenigd Koninkrijk en andere gebieden. De schimmel groeit in bossen waar zijn gastheer voorkomt.
© Peachysteve, sommige rechten voorbehouden (CC BY-NC)
Cystoderma paradoxum - A.H. Smith & Singer - Mycologia 40 (4): 454 (1948)
Squamanita paradoxa - (A.H. Smith & Singer) Bas - Persoonia 3: 348 (1965)
Dissoderma paradoxum - (A.H. Smith & Singer) Singer - Beih. Sydowia 7: 69 (1973)
Squamanita umbilicate - Harmaja - Karstenia 27 (2): 73 (1988)
Squamanita basii - Harmaja - Karstenia 27 (2): 73 (1988)
Dissoderma umbilicatum - (Harmaja) Bon - Doc. Mycol. 29 (115): 34 (1999)
Dissoderma basii - (Harmaja) Bon - Doc. Mycol. 29 (115): 34 (1999)
Mycobank CC BY-NC-ND
Knudsen & Vesterholt (2008) - Funga Nordica: 518
Knudsen & Vesterholt (2012) - Funga Nordica: 659
Bas, C. (1991) - Een tweede Squamanita-soort in Nederland. Coolia 34(2): 45-47
Bas, C. (1965) -The genus Squamanita. Persoonia 3(3): 331-359
Bas, C. (1994) - Niet te geloven, een derde Squamanita-soort in Nederland. Coolia 37(2): 46-49
Bingham, J. & D. Bingham (2005) - Squamanita paradoxa in Shropshire. Field Mycology 6(1): 11-12
Bunyard, B.A. (2011) - The paradoxical Squamanita, a mycoparasitic symbiont. Fungi magazine 4(5): 41-42
Reid, D.A. (1983) - A second British collection of Squamanita paradoxa. Bulletin of the British Mycological Society 17(2): 111-113
Eyssartier & Roux (2013) - Guide Champignons France Europe: 364
Flammer, R. (2010) - Schuppenwulstlinge: seltene und rätselhafte Parasiten auf Ständerpilzen. Schweizerische Zeitschrift für Pilzkunde 88(5): 192-194
Fraiture, A.; C. Decock & A. Leclerque (2019) - Squamanita paradoxa, a nice addition to the Belgian mycoflora. Sterbeeckia 35: 84-89
Griffith, G.W.; K.P. Gajda; A.P. Detheridge; B. Douglas; J. Bingham; A. Turner; V. Bowmaker; D.A. Evans; W.G. McAdoo & B.T.M. Dentinger (2019) - Strangler unmasked: Parasitism of Cystoderma amianthinum by Squamanita paradoxa and S. pearsonii. Fungal Ecology 39: 131-141
Krieglsteiner, G.J. & M. Enderle (1987) - Über neue, seltene, kritische Makromyzeten in der Bundesrepublik Deutschland (Mitteleuropa) IX. Zeitschrift für Mykologie 53(1): 3-38
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 229 (foto)
Matheny, P.B. & G.W. Griffith (2010) - Mycoparasitism between Squamanita paradoxa and Cystoderma amianthinum (Cystodermateae, Agaricales). Mycoscience 51: 456–461
Smith, A.H. & R. Singer (1948) - Notes on the genus Cystoderma. Mycologia 40(4): 454-460
Dissoderma paradoxum op internet:
Funbel
Bioinfo.uk
NMV Paddenstoel van de maand
Danmarks svampeatlas
MushroomExpert
123 Pilze
Nahuby
Nagrzyby
Pilzbuch Pilzwelten
All about funghi
Guía de Setas y Hongos de Navarra
Česká mykologická společnost
Funghi in Italia
De Interactieve Paddenstoelengids
Fungipedia