Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Squamanitaceae - Dissoderma - Dissoderma contortipes
(A.H. Sm. & D.E. Stuntz) I. Saar & Thorn, Mycologia 114 (4): 789 (2022)
Dissoderma contortipes is een schimmelsoort die taxonomisch gezien recentelijk is heringedeeld.
Belangrijkste informatie:
Taxonomie: De soort stond voorheen bekend als Squamanita contortipes. Moleculair onderzoek uit 2022 heeft echter bevestigd dat het geslacht Dissoderma een apart monofyletisch geslacht is, waarna een aantal soorten, waaronder D. contortipes, naar dit geslacht zijn overgebracht.
Hoed 10-16 mm, iets purper getint donker grijsbruin in het midden tot licht lilagrijs aan de rand. De hoed is fijn radiair vezelig, maar heeft in het centrum enkele zeer kleine, donkere vlokwratjes en is niet watervlekkend (hygrofaan).
De lamellen staan vrij wijd uiteen, zijn breed aangehecht en matig donker lilagrijs van kleur.
De steel meet 41-44 x 2,2-3 mm. Het bovenste deel (14-15 mm) is lilagetint bleekbruingrijs en gaat via een kleine opzwelling over in een lichtgeelbruin onderste deel. De paddenstoel heeft een onopvallende geur.
De sporen zijn 5,1-6,2 x 4,9-5,5 µm groot, rond(achtig) van vorm, hebben een iets verdikte wand en zijn duidelijk amyloïd (kleurend met jodium). De basidiën zijn 4-sporig en hebben opvallend grote sterigmata. Cystiden ontbreken. De hoedhuid is een cutis.
De conidiën op en in het bovenste stuk van het geelbruine deel van de steel meten 7,5-8,9 x 5,7-7,9 µm. Ze zijn kleurloos, hebben een dikke dubbele wand en een ornamentatie van korte lijsten en cilindrische wratten die in de buitenwand zijn ingebed. Gespen zijn talrijk aanwezig.
Voorkomen: Er zijn waarnemingen van de schimmel gemeld vanuit verschillende regio's, waaronder Europa en Noord-Amerika, maar het is een relatief zeldzame of onopvallende soort.
De Nederlandse naam voor de voormalige soort Squamanita contortipes is "Glad dikpootje".
Cystoderma contortipes - A.H. Smith & D.E. Stuntz - Beih. Sydowia 1: 46 (1957)
Squamanita contortipes - (A.H. Smith & D.E. Stuntz) Heinemann & Thoen - Bull. Soc. Mycol. France 89 (1): 30 (1973)
Dissoderma contortipes - (A.H. Smith & D.E. Stuntz) I. Saar & Thorn - Mycologia 114 (4): 789 (2022)
Mycobank CC BY-NC-ND
Knudsen & Vesterholt (2008) - Funga Nordica: 518
Knudsen & Vesterholt (2012) - Funga Nordica: 658
Bas, C. (1994) - Niet te geloven, een derde Squamanita-soort in Nederland. Coolia 37(2): 46-49
Gminder, A. (2020) - Rhodophana stangliana und Squamanita contortipes, zwei selten berichtete mykoparasitische Basidiomyzeten aus der Gattung Squamanita s.l. Zeitschrift für Mykologie 86(1): 23-35
Heinemann, P. & D.Thoen (1973) - Observations sur le genre Cystoderma. Bulletin de la Société Mycologique de France 89(1): 5–34
Krieglsteiner, L. (1999) - Squamanita contortipes neu für Deutschland. Beitrage zur Kenntnis der Pilze Mitteleuropas 13: 15-17
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 228 (foto)
Saar, I.; R.G. Thorn; E. Nagasawa; T.W. Henkel & J.A. Cooper (2022) - A phylogenetic overview of Squamanita, with descriptions of nine new species and four new combinations. Mycologia 114(4): 769-797
Dissoderma contortipes op internet:
Funbel
First Nature
Bioinfo.uk
NMV Paddenstoel van de maand
MushroomExpert
Myco DB
123 Pilze
Nahuby
Nagrzyby
Atlas grzybów
The Ultimate Mushroom Guide
Pilzbuch Pilzwelten
All about funghi
Guía de Setas y Hongos de Navarra
Česká mykologická společnost
Funghi in Italia
Asturnatura
De Interactieve Paddenstoelengids
Fungipedia