Waaiertje

Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Schizophyllaceae - Schizophyllum -Schizophyllum commune

Schizophyllum commune

Fr., Systema Mycologicum 1: 330 (1821)

Schizophyllum commune, in het Nederlands ook bekend als het Waaiertje, is een wijdverspreide, houtafbrekende schimmel, opmerkelijk vanwege zijn unieke lamellen en wereldwijde voorkomen.

Belangrijkste kenmerken

Uiterlijk: De paddenstoel heeft kleine, waaiervormige of schelpvormige vruchtlichamen, meestal 1 tot 4,5 cm breed. De bovenzijde is harig of viltig en varieert in kleur van witachtig tot grijs of lichtbruin. Ze groeien vaak in grote, overlappende groepen.

Gespleten lamellen: Het meest onderscheidende kenmerk zijn de 'lamellen' aan de onderzijde. Dit zijn eigenlijk geen echte lamellen, maar plooien die in de lengte gespleten zijn. Deze gespleten structuur stelt de schimmel in staat om op te krullen en uit te drogen bij droogte, en snel te rehydrateren en sporen te verspreiden bij vochtigheid.

Habitat: Het Waaiertje is voornamelijk een saprofyt, wat betekent dat het dood, rottend hout van loofbomen afbreekt. Af en toe kan het ook als een zwakke parasiet op levend hout voorkomen.

Aanpassingsvermogen: De schimmel komt op alle continenten behalve Antarctica voor en kan extreme omstandigheden overleven door uitdroging en rehydratatie.

Het is in Peel en Maas en Polen een algemene soort die het gehele jaar gevonden kan worden.

Alle foto's © Alina & Chris Billekens.

Synoniemen

Agaricus alneus - Linnaeus - Species Plantarum: 1176 (1753)
Merulius alneus - (Linnaeus) J.F. Gmelin - Systema Naturae 2 (2): 1431 (1792)
Scaphophorum agaricoides - Ehrenberg - Horae Physicae Berolinenses: 94 (1820)
Scaphophoeum agaricoides - Ehrenberg - (1820)
Schizophyllum commune - Fries - Systema Mycologicum 1: 330 (1821)
Apus alneus - (Linnaeus) Gray - A natural arrangement of British plants 1: 617 (1821)
Schizonia vulgaris - Persoon - Mycologia Europaea 3: 14 (1828)
Daedalea commune - (Fries) P. Kummer - Der Führer in die Pilzkunde: 53 (1871)
Schizophyllum alneum - (Linnaeus) Kuntze - Revisio generum plantarum 3 (2): 516 (1898)
Schizophyllum alneus - (Linnaeus) Kuntze - Revisio generum plantarum 3 (2): 478 (1898)
Merulius communis - (Fries) Spirin & Zmitrovich - Novosti Sistematiki Nizshikh Rastenii 37: 182 (2004)

Sleutel(s)

Knudsen & Vesterholt (2008) - Funga Nordica: 45, 55, 251
Knudsen & Vesterholt (2012) - Funga Nordica: 314

Literatuur

Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 25: Loofbossen op allerlei bodemtypen Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 3: 191 (met illustratie)
Dam & Kuyper (2013) - Veldgids paddenstoelen. Plaatjeszwammen en boleten: 387
Eyssartier & Roux (2013) - Guide Champignons France Europe: 950
Gerhardt (1999) - Paddenstoelengids onderweg: 224
Keizer (1998) - Geïllustreerde Paddenstoelenencyclopedie: 97
Krieglsteiner (2000) - Grosspilze Baden-Württembergs 1: 412 (met foto)
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 62 (foto)
Oud, Martijn NMV (2014) - Het Waaiertje, een paddenstoeltje om rekening mee te houden NatureToday
Tanchaud, P. (2024) - Schizophyllum commune Fr.: Fr. MycoCharentes
Vesterholt (2004) - Danmarks Svampe: 126

Schizophyllum commune op internet: