Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Pluteaceae - Pluteus - Pluteus cervinus
(Schaeff.) P. Kumm., Der Führer in die Pilzkunde: 99 (1871)
Peck, Annual Report on the New York State Museum of Natural History 38: 135 (1885)
(Schaeff.) P. Kumm., Der Führer in die Pilzkunde: 99 (1871)
De Gewone hertenzwam (Pluteus cervinus) is een zeer algemene soort uit de familie Pluteaceae. De hoed is 4 tot 15 centimeter breed, aanvankelijk conisch-klokvormig en vaak gerimpeld op deze leeftijd. Naarmate de schimmel ouder wordt, verandert de vorm koepelvormige om zich later uit te spreiden, meestal met een platte bult. Het oppervlak is glad tot ingegroeid radiaal vezelig, soms ook wat schilferig in het midden van de hoed. De hoed is zelden zuiver wit (var. albus), maar meestal middelbruin gekleurd, meer zelden met bruinoranje tinten of ook grijsbruin. De ronde lamellen zijn smal bevestigd of vrij en zitten dicht op elkaar. Ze zijn aanvankelijk witachtig en veranderen later van kleur naar zalmroze tot roodachtig, de snede is fijn getand. De fragiele steel van de paddenstoel is vezelig, loopt soms taps toe en is vijf tot twaalf centimeter lang en 0,7 tot 2 centimeter in diameter. Het is voorzien van grijsbruine tot donkerbruine lengte vezels, of met kleine schubben, maar de stengel is zelden glad. De geur doet denken aan aardappelkelders of radijsjes, de smaak is eerst mild en daarna licht bitter. Het sporenpoeder is grijs roze van kleur. Saprotroof op stammen, takken, stronken en ondergronds hout van veel soorten loofbomen in allerlei bossen op zure tot basische bodems, zelden op naaldhout, vooral Den (Pinus), bewerkt hout of balen stro. In Peel en Maas een algemeen voorkomende paddenstoel.
Alle foto's © Alina & Chris Billekens.
Agaricus cervinus - Schaeffer - Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur Icones 4: 6, t. 10 (1774)
Agaricus pluteus - Batsch - Elenchus fungorum: 79 (1783)
Agaricus atricapillus - Batsch - Elenchus fungorum. Continuatio prima: 77, tab. 16, fig. 76 (1786)
Agaricus fertilis - Persoon - Synopsis methodica fungorum: 328 (1801)
Agaricus phonospermus - Bulliard - Herbier de la France 12: t. 534 (1812)
Pluteus cervinus - (Schaeffer) P. Kummer - Der Führer in die Pilzkunde: 99 (1871)
Pluteus cervinus f. cervinus - (Schaeffer) P. Kummer - Der Führer in die Pilzkunde: 99 (1871)
Pluteus atricapillus - (Batsch) Fayod - Annales des Sciences Naturelles Botanique ser. 7, 9: 364 (1889)
Hyporrhodius cervinus - (Schaeffer) Hennings - Nat. Pflanzenfam., Teil. I (Leipzig) 1(1): 258 (1898)
Hyporrhodius cervinus var. cervinus - (Schaeffer) Hennings - Nat. Pflanzenfam., Teil. I (Leipzig) 1(1): 258 (1898)
Pluteus brunneoradiatus - Bonnard - Mycologia Helvetica 2 (2): 141 (1987)
Pluteus atricapillus var. albus - Vellinga - Persoonia 12 (4): 342 (1985)
Pluteus exilis var. austriacus - Singer - Fieldiana Botany 21: 94 (1989)
Pluteus cervinus f. brunneoradiatus - (Bonnard) Mateos - Boletín Informativo de la Sociedad Micológica Extremeña 16: 32 (2016)
Iliffe, R. (2010) - Getting to grips with Pluteus. Field Mycology 11: 78-92
Vandeven, E. (2016) - Pluteus Fr. - Hertenzwammen. Pluteus sleutel Versie 29/09/2023
Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 25 Loofbossen op allerlei bodemtypen. Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 3: 179 (met illustratie)
Eeden, F.W. van (1889) - Agaricus cervinus - Herten-plaatzwam Flora Batava 18: 1405-1405
Justo, Alfredo, Ekaterina Malysheva, Tatiana Bulyonkova, Else Vellinga (2014) - Molecular phylogeny and phylogeography of Holarctic species of Pluteus section Pluteus (Agaricales: Pluteaceae), with description of twelve new species. Phytotaxa 180(1):1-85
Werts, Jean & Joke De Sutter - Pluteaceae Fauna & Flora elektronica
Funga Nordica (Knudsen & Vesterholt 2008 [1e], 2012 [2e druk]): (1e) 336; (2e) 387
Fungi Temperate Europe, 1 (Læssøe & Petersen 2019): 491 (foto)
Guide Champignons France Europe (Eyssartier & Roux 2013): 266
Paddenstoelengids onderweg (Gerhardt 1999): 54
Veldgids paddenstoelen. Plaatjeszwammen en boleten (Dam & Kuyper 2013): 337
Pluteus cervinus op internet: