Scherpe schelpzwam

Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Mycenaceae - Panellus - Panellus stipticus

Panellus stipticus

(Bull.) P. Karst., Bidrag Kännedom Finlands Natur Folk 32: 96 (1879)

Panellus stipticus var. albus - Scherpe schelpzwam (var. albus)

Bres., Ann. Mycol. 1 (1): 69 (1903)

Panellus stipticus var. stipticus - Scherpe schelpzwam (var. stipticus)

(Bull.) P. Karst., Bidrag Kännedom Finlands Natur Folk 32: 96 (1879)

Panellus stipticus, in het Nederlands bekend als de Scherpe schelpzwam, is een kleine, taaie, houtafbrekende paddenstoel die wereldwijd voorkomt op dood loofhout. Het is een van de weinige bekende bioluminescente paddenstoelensoorten, hoewel de mate van lichtgeven kan variëren afhankelijk van de geografische locatie.

Belangrijkste kenmerken

Uiterlijk: De hoedjes zijn typisch waaiervormig, nier- of schelpvormig en worden 0,5 tot 3 centimeter breed. De kleur varieert van bleek okerbruin tot kaneelkleurig, met een fijn behaard of schilferig, mat oppervlak dat bij ouderdom kan rimpelen en bleker worden. Er wordt een kleurloze variëteit onderscheiden (var. albus Bres.), waar geen taxonomische waarde aan gehecht hoeft te worden.

Steel: De paddenstoel heeft een kort, zijdelings (excentrisch) of aan de zijkant bevestigd steeltje, dat dezelfde bleke okerbruine kleur heeft als de hoed.

Lamellen: De lamellen zijn dicht opeengepakt, bleek tot goudbruin en vaak gevorkt, met dwarsverbindingen die een netachtig uiterlijk geven.

Bioluminescentie: Een opmerkelijk kenmerk is dat de lamellen (en in Noord-Amerika ook de hoed en het mycelium) een zwakke, groenachtige gloed kunnen uitstralen in het donker. Popelaties in Europa en aan de Pacifische kust van Noord-Amerika lijken dit vermogen meestal te missen.

Smaak/Geur: De paddenstoel heeft geen duidelijke geur, maar de smaak is zeer bitter en samentrekkend, vandaar de soortnaam stipticus (bloedstelpend). In de traditionele geneeskunde werd het soms gebruikt als bloedstelpend middel.

Textuur: De scherpe schelpzwam is taai en leerachtig van structuur.

Habitat: Hij groeit in groepen of overlappende lagen op dood en rottend loofhout, vooral op eiken, beuken en berken, en speelt een rol bij de afbraak van lignocellulose.

De soort wordt vaak in trossen of overlappende lagen aangetroffen op dode boomstammen, takken en stronken, en is wijdverbreid in Europa, Noord-Amerika, Azië en Australië.

Synoniemen

Agaricus stipticus - Bulliard - Herbier de la France 3: Pl. 140 (1783)
Agaricus stypticus - Bulliard - Herbier de la France 3: Pl. 140 (1783)
Agaricus flabelliformis - J.F. Gmelin - Systema Naturae Ed. 13 2 (2): 1411 (1792)
Agaricus farinaceous - Schumacher - Enumeratio Plantarum, in Partibus Saellandiae Septentrionalis et Orientalis 2: 365 (1803)
Merulius stipticus - (Bulliard) Lamarck - Encycl. Méth., Bot. Suppl. 4: 125 (1816)
Crepidopus stipticus - (Bulliard) Gray - A natural arrangement of British plants 1: 616 (1821)
Crepidopus stypticus - (Bulliard) Gray - A natural arrangement of British plants 1: 616 (1821)
Rhipidium stipticum - (Bulliard) Wallroth - Flora Cryptogamica Germaniae 2: 742 (1833)
Panus stipticus - (Bulliard) Fries - Epicrisis Systematis Mycologici: 399 (1838)
Panus farinaceous - (Schumacher) Fries - Epicrisis Systematis Mycologici: 399 (1838)
Pleurotus stipticus - (Bulliard) P. Kummer - Der Führer in die Pilzkunde: 105 (1871)
Panellus stipticus - (Bulliard) P. Karsten - Bidrag Kännedom Finlands Natur Folk 32: 96 (1879)
Panellus stypticus - (Bulliard) P. Karsten - Bidrag Kännedom Finlands Natur Folk 32: 96 (1879)
Panellus farinaceus - (Schumacher) P. Karsten - Bidrag Kännedom Finlands Natur Folk 32: 97 (1879)
Panus stipticus var. farinaceous - (Schumacher) Quélet - Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 152 (1886)
Lentinus stipticus - (Bulliard) J. Schröter - Kryptogamen-Flora von Schlesien 3.1 (1): 554 (1889)
Pocillaria stiptica - (Bulliard) Kuntze - Revisio generum plantarum 3 (3): 506 (1898)
Lentinus farinaceus -Schumacher) Hennings - Die natürlichen Pflanzenfamilien nebst ihren Gattungen und wichtigeren Arten insbesondere den Nutzpflanzen : I. Tl., 1. Abt.: Fungi (Eumycetes): 224 (1900)
Panus stipticus var. albus - Bresadola - Ann. Mycol. 1 (1): 69 (1903)
Panus stipticus var. alba - Bresadola - Ann. Mycol. 1 (1): 69 (1903)
Panellus stipticus var. albus - Bresadola - Ann. Mycol. 1 (1): 69 (1903)
Panellus stipticus var. farinaceous - (Schumacher) Rea - British Basidiomycetae: A handbook to the larger British fungi: 536 (1922)
Panellus stypticus var. albus - (Bresadola) J. Aug. Schmitt - Abh. DELATTINIA 45: 267 (2020)
Panellus stipticus var. albus - (Bresadola) J. Aug. Schmitt - Abh. DELATTINIA 45: 267 (2020)

Mycobank CC BY-NC-ND

Sleutel(s)

Bas, Kuyper, Noordeloos & Vellinga (1995) - Tricholomataceae (2). Flora Agaricina Neerlandica 3: 168-170
Knudsen & Vesterholt (2008) - Funga Nordica: 388
Knudsen & Vesterholt (2012) - Funga Nordica: 443

Literatuur & artikelen

Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 25: Loofbossen op allerlei bodemtypen. Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 3: 167 (met illustratie)
Dam & Kuyper (2013) - Veldgids paddenstoelen. Plaatjeszwammen en boleten: 323
Eyssartier & Roux (2013) - Guide Champignons France Europe: 952
Gerhardt (1999) - Paddenstoelengids onderweg: 222
Gevers Deynoot, P.M.E. (1853) - Panus stipticus - Zamentrekkende Paddestoel. Flora Batava 11: 805
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 1: 68 (foto)

Page updated

Google Sites

Report abuse