Embedded Files
Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Agaricaceae - Tulostoma - Tulostoma melanocyclum
Tulostoma melanocyclum
Tulostoma melanocyclum
Bres., Annales Mycologici 2 (5): 415 (1904)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie*
De Donkerstelige stuifbal (Tulostoma melanocyclum) is een schimmel die behoort tot de familie Agaricaceae. Hij leeft saprofiet op droog, kalkrijk, humusarm duinzand, tussen mossen en in onbemeste, droge graslanden in de duinen en duindoornstruwelen. Het vruchtlichaam is bol- tot appelvormig is gesteeld en heeft een diameter van 10 tot 20 mm. De gleba is oker. De bolvormige kop is 7 tot 11 mm breed en heeft twee involuten, de buitenste exoperidia en de binnenste endoperidia. De eerste is opgebouwd uit hyfen en bindt vaak zandkorrels. De endperidia vormt het vruchtlichaam, is bolvormig, onderaan enigszins samengedrukt met een gescheurde kraagachtige zone aan de basis van de steel. De hoed is crèmekleurig tot bleek strokleurig of lichtroze, en fijn geschaafd gemarkeerd. De hoed heeft een kort cilindrisch peristoom met een kenmerkende zwartbruine halo. De steel heeft een lengte van 2 tot 8 cm en een dikte van 2 tot 4 mm. Het is vooral aan de top bedekt is met schubben. De kleur is bruin tot roodbruin en is vaak bedekt met zandkorrels. De 4,5 tot 6 (tot 7) µm brede, wratachtige sporen zijn bolvormig en bruinachtig en dikwandig. De wratten zijn 0,2 tot 0,5 µm hoog. Het capillitium is hyaliene, vertakt en septaat. De draden zijn dikwandig met een zichtbaar vast lumen en geen of slechts licht gezwollen septa. De paddenstoel is wijdverbreid in Centraal-Azië en Europa (van Roemenië, Noord-Italië en Frankrijk tot Midden-Engeland, Nederland en Zuid-Zweden). Hij is voornamelijk verspreid in Zuid-Europa. Deze soort is echter ook gevonden in Noord-Amerika en, met enige onzekerheid, ook in Azië en Zuid-Amerika. In Nederland komt de soort matig algemeen voor. Hij komt met name voor in de kustduinen. Hij staat niet op de rode lijst en is niet bedreigd.
*Dit artikel maakt gebruik van materiaal uit het Wikipedia-artikel "Donkerstelige stuifbal", uitgebracht onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen License 3.0. Er is misschien inhoud weggelaten uit het origineel maar er is geen inhoud gewijzigd of toegevoegd.
Synoniemen
Synoniemen
Tulostoma melanocyclum - Bresadola - Annales Mycologici 2 (5): 415 (1904)
Taxonomie & herkenning
Taxonomie & herkenning
De Donkerstelige stuifbal is even groot als de Gesteelde stuifbal (T. brumale), en is herkenbaar aan de kastanjebruine aangedrukte hoekige schubjes/plakjes op de steel (vooral bij jonge exemplaren zeer fraai ontwikkeld), en het vrijwel kogelronde endoperidium met een buisvormig uitgetrokken opening met gave rand (als van papier) die omgeven is door een donkerbruine tot vrijwel zwarte ring. Verschilt microscopisch van de Gesteelde stuifbal door het capillitium zonder incrustaties en met nauwelijks verbrede septen (een klein percentage (<20%) kan verbreed zijn (tot 2x)) en iets grotere sporen.
Leo Jalink, 2018 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)Ecologie & verspreiding
Ecologie & verspreiding
De Donkerstelige stuifbal groeit op oppervlakkig ontkalkte, relatief humusarme, zandige of iets lemige bodems, vooral in mosrijke duingraslanden. Zeer vaak samen voorkomend met klauwtjesmos. Het is een saprotroof die leeft van fijn organisch materiaal zoals afgestorven graswortels en mossen. Hij is veel minder algemeen dan de Gesteelde stuifbal (Tulostoma brumale). De soort wordt vooral in het renodunaal district gevonden (maar ontbrekend in Zeeuws Vlaanderen en Walcheren), en daarnaast zeer zeldzaam in het Waddendistrict. De vruchtlichamen zijn zeer persistent en kunnen het hele jaar gevonden worden. Verse vruchtlichamen zijn te vinden vanaf de zomer tot in januari met een piek in november-december. Zowel in continentaal Europa als langs de kust van Zweden, Denemarken, België, Frankrijk en Portugal voorkomend.
Leo Jalink, 2018 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)Sleutel(s)
Sleutel(s)
Læssøe, T.; J.H. Petersen; T.G. Frøslev & J. Heilmann-Clausen (2024) - Keys to the fungi of temperate Europe. Key to Tulostoma
NMV - Veldgids zeereep: Stuifballen (Tulostoma) webdocument op www.mycologen.nl
Literatuur
Literatuur
Dam & Kuyper (2016) - Veldgids paddenstoelen II: 341 (met foto)
Finy, P.; M. Jeppson; D.G. Knapp; V. Papp; L. Albert; I. Ölvedi; K. Bóka; D. Varga; G.M. Kovács & B. Dima () - Exploring diversity within the genus Tulostoma (Basidiomycota, Agaricales) in the Pannonian sandy steppe: four fascinating novel species from Hungary. MycoKeys 100
Jeppson, M.; A. Altés; G. Moreno; R.H. Nilsson; Y. Loarce; A. de Bustos & E. Larsson (2017) - Unexpected high species diversity among European stalked puffballs - a contribution to the phylogeny and taxonomy of the genus Tulostoma. Mycokeys 21: 33-88
Jülich (1984) - Nichtblätterpize, Gallertpilze und Bauchpilze: 513
Łuszczyński, J. (2000) - The first record of Tulostoma melanocyclum in Poland. Acta Mycologica 35(1): 37-40
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 2: 1245 (foto)
Roobeek, K. (2016) - Tulostoma kotlabae, een nieuwe stuifbal in de duinen. Coolia 59(3): 112-116
Tomaszewska, A.; J. Łuszczyński; B. Łuszczyńska & J. Jaworska (2011) - Taxonomic notes on the Polish Tulostoma species. Acta Mycologica 46(2): 179-186
Tulostoma melanocyclum op internet:
First Nature
NMV Paddenstoel van de maand
MushroomExpert
The Ultimate Mushroom Guide
Pilzbuch Pilzwelten
Fichas Micológicas
Guía de Setas y Hongos de Navarra
Funghi in Italia
Fungipedia
Page updated
Google Sites
Report abuse