Embedded Files
Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Agaricomycetidae - Agaricales - Agaricaceae - Tulostoma - Tulostoma fimbriatum
Tulostoma fimbriatum
Tulostoma fimbriatum
Fr., Systema Mycologicum 3: 43 (1829)
Tulostoma fimbriatum var. fimbriatum - Ruwstelige stuifbal (var. fimbriatum)
Fr., Systema Mycologicum 3: 43 (1829)
Tulostoma fimbriatum var. heterosporum - Ruwstelige stuifbal (var. heterosporum)
J.E. Wright, Bibliotheca Mycologica 113: 113 (1987)
Deze onverwachte vondst hebben we gedaan in de Heldense bossen. Hij groeide in de wegberm van een fietspad tussen fietspad en Dennenbos. Ze vielen op omdat het een dicht op elkaar staand groepje was van zeker 70 exemplaren.
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie*
De Ruwstelige stuifbal (Tulostoma fimbriatum) is een schimmel behorend tot de familie Agaricaceae. Kenmerkend voor deze paddenstoel is de gewimperde opening. Ze komen voor op droge, humusarme, kalkrijke zand- en leembodem, tussen mossen in de duinen, in duin- en kalkgraslanden op zonnige hellingen en op begroeide stuifvlakten. Hij is zeer variabel in grootte. De vruchtlichamen hebben een 3 tot 8 cm hoge en tot 3 mm brede, gegroefde steel met aangrenzende bruine schubben. Het eigenlijke vruchtlichaam (sporenzak) is bolvormig en heeft een diameter van 0,6 tot 1 cm (volgens Wright tot 1,5 cm). De kleur is lichtgrijs. Bovendien is de onderkant van het hoofdbord meestal bezaaid met vuil- en zanddeeltjes. De steel is roodbruin, overlangs vezelig, met een knolvormige basis dat en is grotendeels in de bodem blijvend. De sporen zijn wrattig, lichtbruin, bolvormig en 4,3 tot 5,7 (maximaal 6) µm × (minimaal 3,6) 4,6 tot 5,1 µm groot. Onder de elektronenmicroscoop lijkt de versiering dik en ongelijk met aangehechte wratten die slecht zijn verbonden. Het capillitium is hyaliene tot licht geelachtig, vertakt en licht septaat, maar niet gezwollen. De draden zijn 3,5 tot 6 (tot 7,7) µm dik, vertakt en dikwandig. De Ruwstelige stuifbal komt in Nederland matig algemeen voor. Hij staat niet op de rode lijst en is niet bedreigd.
*Dit artikel maakt gebruik van materiaal uit het Wikipedia-artikel "Ruwstelige stuifbal", uitgebracht onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen License 3.0. Er is misschien inhoud weggelaten uit het origineel maar er is geen inhoud gewijzigd of toegevoegd.
Alle foto's © Alina & Chris Billekens.
Synoniemen
Synoniemen
Tulostoma fimbriatum - Fries - Systema Mycologicum 3: 43 (1829)
Tulostoma granulosum - Léveillé - Voyage dans la Russie méridionale et la Crimée, par la Hongrie, la Valachie et la Moldavie 2: 120, tab. 4, fig. 1 (1842)
Tulostoma brachypus - Czernajew - Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou 18 (2): 144 (1845)
Schizostoma fimbriatum - (Fries) Léveillé - Annales des Sciences Naturelles Botanique 5: 165 (1846)
Tulostoma brumale var. fimbriatum - (Fries) Quélet - Comptes Rendus de l´Association Française pour l´Avancement des Sciences 18 (2): 513 (1890)
Tulostoma vittadinii - Petri - Nuovo Giorn. Bot. Ital. N. S. (1904)
Tulostoma granulosum var. vittadinii - Petri - Nuovo Giorn. Bot. Ital.: 15 (1904)
Tulostoma granulosum var. magnusianum - Bresadola - Mycotheca Germanica: no. 2263 (1929)
Tulostoma fimbriatum var. heterosporum - J.E. Wright - Bibliotheca Mycologica 113: 113 (1987)
Taxonomie & herkenning
Taxonomie & herkenning
Een forse gesteelde stuifbal, herkenbaar aan de vezelig gewimperde lage mondzone (behalve T. winterhofii (zie hieronder) hebben alle andere Nederlandse soorten een buisvormig uitgetrokken mond met papierscherpe rand). Endoperidium meestal breder dan hoog. Steel met lengtegroeven, vrij grof rafelig geschubd, erg variabel in kleur. Sporen groter dan bij de Gesteelde stuifbal (T. brumale). Capillitium dikwandig, zonder kristallen, met weinig septen. De in ons land uiterst zeldzame var. heterosporum blijkt op grond van moleculair onderzoek een goede soort, T. winterhofii. Macroscopisch is laatstgenoemde soort niet van de typische Ruwstelige stuifbal te onderscheiden, microscopisch is het voorkomen van een percentage uitzonderlijk grote sporen karakteristiek.
Leo Jalink, 2018 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)Ecologie & verspreiding
Ecologie & verspreiding
De Ruwstelige stuifbal groeit op zandige tot iets lemige bodems, vooral op plaatsen waar vegetatie bedekt is met een verse laag zand, zoals de depositiezones aan de lijzijde van zandverstuivingen en bermen van zandige paden. Daardoor wordt ze ook heel vaak op (noord)oosthellingen in de duinen aangetroffen. Saprotroof levend, van iets grover organisch materiaal dan Gesteelde en Donkerstelige stuifbal (T. brumale en T. melanocyclum), maar net als alle Nederlandse soorten nooit van hout. In duingebieden, vooral van het vaste land van Noord- en Zuid-Holland en Texel; zelden ook in het binnenland en op rivierduinen. Zomer en herfst. De vruchtlichamen zijn persistent en het hele jaar te vinden. Wijd verbreid in Europa.
Leo Jalink, 2018 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)Sleutel(s)
Sleutel(s)
Læssøe, T.; J.H. Petersen; T.G. Frøslev & J. Heilmann-Clausen (2024) - Keys to the fungi of temperate Europe. Key to Tulostoma
NMV - Veldgids zeereep: Stuifballen (Tulostoma) webdocument op www.mycologen.nl
Literatuur
Literatuur
Dam & Kuyper (2016) - Veldgids paddenstoelen II: 339 (met foto)
Finy, P.; M. Jeppson; D.G. Knapp; V. Papp; L. Albert; I. Ölvedi; K. Bóka; D. Varga; G.M. Kovács & B. Dima () - Exploring diversity within the genus Tulostoma (Basidiomycota, Agaricales) in the Pannonian sandy steppe: four fascinating novel species from Hungary. MycoKeys 100
Hobart, C. (2012) - Tulostoma Fimbriatum new to the UK. Field Mycology 13(3): 81–83
Jeppson, M., Altés, A,, Moreno, G., Nilsson, R.H., Loarce, Y., de Bustos A. & E. Larsson (2017) - Unexpected high species diversity among European stalked puffballs - a contribution to the phylogeny and taxonomy of the genus Tulostoma. Mycokeys 21: 33-88
Jülich (1984) - Nichtblätterpize, Gallertpilze und Bauchpilze: 512
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 2: 1244 (foto)
Maas Geesteranus, R.A. (1971) - De Nederlandse Tulostoma-soorten. Gorteria 5 (7/10): 189–193
Roobeek, K. (2016) - Tulostoma kotlabae, een nieuwe stuifbal in de duinen. Coolia 59: 112-116
Roobeek, Kees & Martijn Oud NMV (2016) - Tientallen exemplaren van een nieuwe Stuifbalsoort ontdekt in de Noord-Hollandse duinen. webdocument op www.naturetoday.com
Tanchaud, P. (2017) - Tulostoma fimbriatum. Webducument op www.mycocharentes.fr
Tomaszewska, A.; J. Łuszczyński; B. Łuszczyńska & J. Jaworska (2011) - Taxonomic notes on the Polish Tulostoma species. Acta Mycologica Vol 46(2): 179-186
Tulostoma fimbriatum op internet:
First Nature
Bioinfo.uk
NMV Paddenstoel van de maand
MushroomExpert
The Ultimate Mushroom Guide
Pilzbuch Pilzwelten
Guía de Setas y Hongos de Navarra
De Interactieve Paddenstoelengids
Page updated
Google Sites
Report abuse