Tulostoma brumale

• Lycoperdon mammosum - P. Micheli - Nova Plantarum Genera: 217 (1729)

• Lycoperdon pedunculatum - Linnaeus - Species Plantarum 2: 1184 (1753)

• Lycoperdon pediculatum - Bulliard - Herbier de la France 7 (73-84): t. 294 (1787)

• Tulostoma brumale - Persoon - Neues Mag. Bot. 1: 86 (1794)

• Tulostoma mammosum var. majus - Petri - Fl. Ital. Crypt., Gastrales: 118 (1809)

• Tulostoma mammosum - Fries - Systema Mycologicum 3 (1): 42 (1829)

• Tulasnodea mammosa - Fries - Summa vegetabilium Scandinaviae 2: 440 (1849)

• Tulostoma fuscoviolaceostipitatum - Schwarzmann & Philimonova - Flora Spor. Rasteni Kazhastan VI Gasteromycetes: 227, t. 83:XIV:6 (1970)

Macroscopisch (zeker vers) is de Gesteelde stuifbal goed te herkennen aan de licht houtkleurige steel met aangedrukte rechthoekige bleke schubjes/plakjes en vrijwel rond endoperidium met buisvormig uitgetrokken opening met gave rand (als van papier), omgeven door een geelbruine tot donkerbruine ring. Oude zonverweerde exemplaren kunnen helemaal wit zijn en bij heel verse exemplaren is de bruine ring bedekt met het grauwwitte exoperidium. Microscopisch onmiskenbaar door het capillitium: rijkelijk bezet met hoekige kristallen en bij de meeste septen sterk (tot wel 3x) en abrupt verbreed. (Bij andere soorten kan een klein deel (<20%) van de septen verbreed zijn (tot 2x); incrustaties ontbreken of zijn amorf). Er worden vormen onderscheiden, maar de waarde hiervan moet nog onderzocht worden. Forma heterosporum Jalink is gebaseerd op Nederlandse collecties, maar nooit geldig gepubliceerd.

Leo Jalink, 2018  CC-BY-SA 3.0

De Gesteelde stuifbal groeit op kalkrijke, humusarme, zandige of iets lemige bodems, vooral in de duinen in pioniervegetaties en open mosrijke duingraslanden. De soort wordt zeer vaak samen gevonden met het mos Groot duinsterretje en in veel mindere mate met klauwtjesmos. Ze leeft saprotroof, van fijn organisch materiaal zoals afgestorven graswortels en mossen. Ze is het meest talrijk in de kalkrijke duinen van het renodunaal district en in mindere mate in het waddendistrict, en daarnaast sporadisch te vinden in kalkgraslanden (Limburg), op kalkhoudende rivierduinen en zelden op met kalkrijke specie gemetselde muurtjes. De vruchtlichamen zijn zeer persistent en kunnen het hele jaar gevonden worden. Verse exemplaren zijn te vinden vanaf de zomer tot in januari met een piek in november-december. Wijd verbreid in Europa.

Leo Jalink, 2018  CC-BY-SA 3.0

• Læssøe, T.; J.H. Petersen; T.G. Frøslev & J. Heilmann-Clausen (2024) - Keys to the fungi of temperate Europe. Key to Tulostoma

• NMV - Veldgids zeereep: Stuifballen (Tulostoma) webdocument op www.mycologen.nl

• Dam & Kuyper (2016) - Veldgids paddenstoelen II: 339 (met foto)

• Finy, P.; M. Jeppson; D.G. Knapp; V. Papp; L. Albert; I. Ölvedi; K. Bóka; D. Varga; G.M. Kovács & B. Dima () - Exploring diversity within the genus Tulostoma (Basidiomycota, Agaricales) in the Pannonian sandy steppe: four fascinating novel species from Hungary. MycoKeys 100

• Gerhardt (1999) - Paddenstoelengids onderweg: 606

• Jeppson, M.; A. Altés; G. Moreno; R.H. Nilsson; Y. Loarce; A. de Bustos & E. Larsson (2017) - Unexpected high species diversity among European stalked puffballs - a contribution to the phylogeny and taxonomy of the genus Tulostoma. Mycokeys 21: 33-88

• Jülich (1984) - Nichtblätterpize, Gallertpilze und Bauchpilze: 514

• Kops, J. & J.E. van der Trappen (1849) - Tulostoma mammosum - Getepelde Tulostoma. Flora Batava 10: plaat 750

• Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 2: 1244 (foto)

• Roobeek, K. (2016) - Tulostoma kotlabae, een nieuwe stuifbal in de duinen. Coolia 59(3): 112-116

• Tanchaud, P. (2017) - Tulostoma brumale  Pers.:Pers. MycoCharentes

• Tomaszewska, A.; J. Łuszczyński; B. Łuszczyńska & J. Jaworska (2011) - Taxonomic notes on the Polish Tulostoma species. Acta Mycologica Vol 46, No 2: 179-186