Η UNESCO είναι Μορφωτικός, Επιστημονικός και Πολιτιστικός Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών. Ιδρύθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1945.

Η έδρα του Οργανισμού είναι στο Παρίσι στη Γαλλία, όπου και ευρίσκεται η Κεντρική Διοίκηση.

Από τον Μάρτιο του 2002 συμμετέχουν 188 Κράτη Μέλη καθώς και 5 συνεργαζόμενα Μέλη.

Τα Όργανα της UNESCO είναι:

  1. Η Γενική Συνέλευση, η οποία αποτελείται από τους αντιπροσώπους των κρατών - μελών. Η Γενική Συνέλευση συνέρχεται κάθε δύο χρόνια με θέματα, εκτός των άλλων, την κατάρτιση και έγκριση του προϋπολογισμού και προγραμμάτων για την επίτευξη του έργου της UNESCO.
  2. Το Συμβούλιο, που αποτελείται από 51 κράτη μέλη, τα οποία εκλέγονται από την Γενική Συνέλευση.
  3. Την Γραμματεία του Οργανισμού. Το προσωπικό της απαρτίζεται από άτομα από 130 Εθνότητες.
  4. Ο Γενικός Διευθυντής, ο οποίος είναι ο ανώτατος αξιωματούχος της UNESCO.

Τα κράτη μέλη έχουν μόνιμη αντιπροσωπεία στον Οργανισμό στο Παρίσι.

Αρχές και ιδανικά της UNESCO:

Ίσες ευκαιρίες για εκπαίδευση, άνευ περιορισμών αναζήτηση της αντικειμενικής αλήθειας και ελεύθερη διακίνηση των ιδεών και της γνώσης.

Όπως ορίζεται στην ιδρυτική διακήρυξη του Οργανισμού σκοπός του είναι να συμβάλλει στην διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας με το να προωθεί την συνεργασία ανάμεσα στα έθνη μέσα από την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό, με σκοπό να διευρυνθεί ο παγκόσμιος σεβασμός για δικαιοσύνη, για την εφαρμογή του νόμου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, οι οποίες έχουν επικυρωθεί από τον χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, για τους ανθρώπους όλου του κόσμου, χωρίς διάκριση λόγω φύλου, φυλής, γλώσσας ή θρησκείας.

Για την υποστήριξη και ανάπτυξη των ιδανικών της UNESCO έχουν εκπονηθεί και προωθούνται τα ακόλουθα προγράμματα που αφορούν:

Στον Άνθρωπο

Τα ανθρωποκεντρικά προγράμματα και μελέτες της UNESCO αφορούν άμεσα ή έμμεσα τον άνθρωπο.

  • Η προάσπιση και η προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της Δημοκρατίας.
  • Η καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων.
  • Η βελτίωση της θέσης των γυναικών.
  • Μελετάται το φαινόμενο της αστυφιλίας και τρόποι αντιμετώπισής του.
  • Η αύξηση του πληθυσμού στις μεγάλες πόλεις.
  • Όσον αφορά την νεολαία, μελετάται το φαινόμενο της ανεργίας, το AIDS, τα ναρκωτικά.
  • Η ενίσχυση των χωρών του τρίτου κόσμου.
  • Η προάσπιση της Παγκόσμιας Ειρήνης.

Στην Εκπαίδευση

Η UNESCO έχει εκπονήσει προγράμματα εκπαίδευσης για την ειρήνη, τη διεθνή κατανόηση, τη διατροφή, την πρόληψη του AIDS, τη διατροφή, τις γυναίκες και τους εκπαιδευτικούς γενικότερα.

Ειδικότερα τα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι:

  • Στοιχειώδης εκπαίδευση
  • Εκπαίδευση για τον 21ο αιώνα
  • Πρόοδος στην εκπαίδευση
  • Δια βίου μάθηση

Στο Περιβάλλον

Όσον αφορά το περιβάλλον η UNESCO έχει εκπονήσει τέσσερα διακυβερνητικά προγράμματα, τα οποία αφορούν επιστημονικές έρευνες για την προστασία και την διαχείριση των πόρων του.

  • Πρόγραμμα για την βιόσφαιρα. Εδώ συλλέγονται και μελετώνται οι πληροφορίες σχετικά με τη διατήρηση, διαχείριση και ανάπτυξη της βιόσφαιρας.
  • Πρόγραμμα Διεθνούς Γεωλογικής Αλληλεξάρτησης για την γεωλογική και γεωφυσική μελέτη του πλανήτη.
  • Διεθνές Υδρογραφικό Πρόγραμμα για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων.
  • Η Διεθνής Ωκεανογραφική Επιτροπή ερευνά επιστημονικά το ρόλο των ωκεανών.

Ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της UNESCO είναι το πρόγραμμα Προστασίας της Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς, όπου με την συνθήκη του 1972 υιοθετήθηκε από 132 χώρες και μέχρι σήμερα 812 μνημεία έχουν τεθεί υπό την προστασία της.

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΗΣ UNESCO ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ

Για την επίτευξη των στόχων της UNESCO απαιτείται η αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού εντός των πλαισίων των αρχών της. Προς τούτο ενθαρρύνεται:

  • Η δημιουργία Ομίλων στα κράτη με σκοπό την συμμετοχή των λαών στις δραστηριότητες της. Αυτό συνεπάγεται την δημιουργία Ομοσπονδιών UNESCO.
  • Η δημιουργία συνεργαζομένων σχολείων της UNESCO.
  • Η υποστήριξη του έργου των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που υλοποιούν τα προγράμματα της UNESCO.


Οι Ομοσπονδίες UNESCO

Παγκόσμια Ομοσπονδία:

Τον Ιούλιο του 1981 ιδρύθηκε η Παγκόσμια Ομοσπονδία UNESCO (W.F.U.C.A).

Η Γενική Γραμματεία της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας εδρεύει στο Παρίσι. Το Διοικητικό της συμβούλιο εκλέγεται από τους εκπροσώπους των Εθνικών Ομοσπονδιών και έχει ένα Πρόεδρο και δέκα μέλη, δύο για κάθε γεωγραφική περιφέρεια όπως ορίζεται από την UNESCO.

Η Παγκόσμια Ομοσπονδία παρέχει γενικές συντονιστικές υπηρεσίες και ενθαρρύνει την ενεργό συνεργασία μεταξύ των Εθνικών Ομοσπονδιών μέσω διαπεριφερειακών και υποπεριφερειακών προγραμμάτων.

Εθνικές Ομοσπονδίες:

Κάθε κράτος μπορεί να έχει μία Εθνική Ομοσπονδία UNESCO επίσημα αναγνωρισμένη από την Παγκόσμια Ομοσπονδία. Εθνικές Ομοσπονδίες έχουν διοικητικό συμβούλιο που εκλέγεται από τους επίσημους εκπροσώπους των Ομίλων UNESCO της κάθε χώρας. Η Εθνικές Ομοσπονδίες λειτουργούν στο πνεύμα της ιδρυτικής πράξης της UNESCO για ίσες ευκαιρίες για εκπαίδευση, άνευ περιορισμών αναζήτηση της αντικειμενικής αλήθειας και ελεύθερη διακίνηση των ιδεών και της γνώσης. Για τον σκοπό αυτό έχουν λειτουργίες γενικού συντονισμού των δραστηριοτήτων των Ομίλων και ευνοούν την ευεργετική συνεργασία και τις επαφές μεταξύ Ομίλων άλλων κρατών.

Όμιλοι και κέντρα UNESCO

Οι Όμιλοι και τα Κέντρα UNESCO απαρτίζονται από ανθρώπους διαφόρων κοινωνικο-επαγγελματικών τάξεων που συμμερίζονται τα ιδανικά της UNESCO, και ενδιαφέρονται να τα διαδώσουν και συμμετέχουν στο έργο του Διεθνούς Οργανισμού. Οι Όμιλοι δεσμεύονται να τηρήσουν τις γενικές αρχές από τις οποίες εμφορείται αυτός ο Οργανισμός στη δράση του. Ωστόσο η UNESCO έχει επιτρέψει τη χρήση του ονόματος της μόνο από Ομίλους αναγνωρισμένους από την Εθνική Επιτροπή και την Ομοσπονδία της χώρας τους. Οι σκοποί των Ομίλων είναι ταυτόσημοι με εκείνους του Οργανισμού όπως διακηρύσσονται στον καταστατικό χάρτη.