Cultuur

Voor iedereen en ....iedereen kan het!

Maar sommigen iets beter dan anderen.  

Binnen de NDV is door de jaren heen heel wat ervaring en kennis gegroeid en verzameld.
Kom dus gerust met vragen. 
Hieronder vind u een en ander over dahlia's, het ontstaan van de teelt in Nederland en de groepen waarin de verschillende types zijn ondergebracht. Verder een eerste handleiding voor de teelt, waarvan de verschillende aspecten later meer uitgebreid kunnen worden behandeld. Dit zal mede afhankelijk zijn van binnenkomende vragen.


Dahlia is een van de mooiste en veelzijdigste siergewassen.
In het uitgebreide kleuren scala waarin dahlia's voorkomen ontbreken slechts echt zwart en blauw. Vaak zijn ze ook tweekleurig. Naast de vele felle kleuren zijn dahlia's ook geliefd om de vele vormen die ze kunnen hebben.
Verschillende bloemvormen,in grootte variërend van 2 á 3 cm tot echte reuzen van meer dan 30 cm. Ook in hoogte zijn er grote verschillen tussen de vele cultivars.
De laagste zijn zo'n 20 cm,de hoogste kunnen uitgroeien tot bijna 2 meter hoog. Naast dahlia's met groen blad zijn er ook soorten met heel decoratief roodbruin blad. Door deze veelzijdigheid kent het gewas dahlia een groot aantal gebruiksmogelijkheden.
De lagere soorten zijn heel geschikt voor de kleinere tuin,in perken of vooraan in de border. Of in containers op het terras of in de patio, zodat er een zg "mobiele" tuin ontstaat waarin de potten verplaatst kunnen worden en telkens mogelijkheden bieden voor nieuwe combinaties. Ook in bloembakken op het balkon doen de lage dahliasoorten het goed.
Hogere soorten krijgen een plekje achter in de border,of in groepen in een ruimere tuin. Ze kunnen ook op regels worden geplant met het doel er bloemen van te snijden.Veel dahlia's zijn heel geschikt om er bloemen van te snijden. Door deze vele mogelijkheden zijn er dahlia's voor elke tuin en elke liefhebber van tuinieren en bloemen. Bij een goede verzorging zullen dahlia's u maandenlang,van Juli tot eind Oktober belonen met een overvloed van bloemen in de mooiste kleuren en vormen.
OORSPRONG
Dahlia behoort tot de familie der Asteraceae.
Het plantengeslacht Dahlia omvat twaalf soorten,die allen inheems zijn in Midden-Amerika,met name in Mexico. De eerste beschrijvingen zijn van Francisco Hernandez en dateren uit 1615. Rond deze tijd werden de eerste zaden vanuit Mexico naar Spanje verzonden.
200 Jaar later,in 1804 werd de dahlia echt geïntroduceerd en werd genoemd naar Andreas Dahl, botanicus en een leerling van Linneus.
In deze tijd trof men dahlia's aan o.a. in de botanische tuinen van Madrid en later ook in Berlijn. Sindsdien is de dahlia verspreid door Europa en is men begonnen met kruisen en veredelen. Deze eerste dahlia's waren een kruisingsproduct van verscheidene botanische soorten en werden gegroepeerd onder de algemene noemer Dahlia Variabilis .

 Variabilis betekent veranderlijk, de naam verwijst naar de grote kleuren- en vormenrijkdom. Het geslacht dahlia is octaploïd ( acht groepen genen met erfelijke eigenschappen). Dit verklaard de soms ver uiteenlopende resultaten van de kruisingen. 
De belangrijkste ondersoort is D.pinnata ( syn.d.rosea ). Van invloed op het grote sortiment waren eveneens D.coccinea en D.gracilis.D.juarezii wordt genoemd als de stamouder van de Cactusdahlia's. Vanaf 1810 begon de teelt zich in Nederland te ontwikkelen. In 1813 won Arentz te Leiden een van de eerste gevuldbloemigen. Deze kweker C.Arentz was een van de pioniers in Nederland. In 1819 bood hij al een assortiment aan dat zo'n 70 soorten ( kleuren ) omvatte. Sindsdien is door velen,die door de mogelijkheden van dit gewas geboeid werden,door kruisen een groot aantal cultivars in allerlei variaties gewonnen. Men schat het aantal op 20.000 maar waarschijnlijk zijn het er wereldwijd nog veel meer.

Weer 100 jaar later,in 1918 is de Nederlandse Dahlia Vereniging opgericht. Het belangrijkste doel was: het bevorderen van de teelt van, de handel in, en de export van dahlia's. De vereniging bestond uit liefhebbers en kwekers. Belangrijke activiteiten waren promotie in binnen- en buitenland door het organiseren van, en deelnemen aan binnen- en buiten exposities. Andere aktiviteiten waren het houden van veld- en bloemkeuringen en het opstellen van regels daarvoor.
De cultuur was intussen dermate verspreid en toegenomen,dat richtlijnen en regelgeving nodig waren. Om het grote aantal verschillende types dahlia's meer toegankelijk te maken voor de consument werd het sortiment verdeeld in een aantal groepen. Nieuwe cultivars worden volgens deze indeling geregistreerd volgens de richtlijnen van de Royal Horticultural Society, een organisatie die wereldwijd is geaccepteerd als de autoriteit voor de registratie van een groot aantal siergewassen, waaronder ook dahlia. In Nederland worden de registraties uitgevoerd door de afdeling Nomenclatuur van de KAVB. De rassen worden opgeplant op de Proef- en Monstertuin en gedurende een groeiseizoen beoordeeld op de diverse raseigenschappen.
De Nederlandse Dahlia Vereniging is ook nu nog actief met dezelfde doelstellingen maar in de loop der jaren zijn met de ontwikkeling van de teelt en het toenemen van de export een aantal belangen ondergebracht bij de diverse organisaties voor belangenbehartiging in de Bloembollensector.Zo worden promotieactiviteiten gecoördineerd door het Internationaal Bloembollencentrum, onderzoek naar cultuurproblematiek wordt gedaan door het Laboratorium voor Bloembollenonderzoek en de handhaving van de kwaliteit wordt verzorgd door de Bloembollenkeuringsdienst.De aansturing van deze diverse aktiviteiten is toevertrouwd aan de Productgroep Dahlia, een groep voor de behartiging van de belangen van de dahliateelt, een onderafdeling van de Koninklijke Algemene Vereeniging voor Bloembollencultuur

Een overzicht van de classificatie met de typerende eigenschappen en kenmerken:

Dahlia's zijn er in vele bloemvormen. 
Op deze pagina vind u hoe deze vormen zijn ondergebracht in het dahlia classificatie systeem.

 

ENKELBLOEMIGE DAHLIA'S.

Dahlia's die tot deze groep behoren hebben één enkele kring van bloemblaadjes.
Deze kunnen elkaar overlappen. Ze zijn gegroepeerd rond een groot open centrum.

Mignon dahlia's.

De bloem heeft één rij brede lintbloemen rond een open hart. Hoogte: tot 50 cm. 
Bloemgrootte: ± 10 cm.

Topmix dahlia's.

Evenals de mignons één rij lintbloemen, maar de bloem is slechts enkele cm. groot. Rijk bloeiend, niet hoger dan 40 cm.

Mignon Dahlia

Topmix Dahlia

HALFGEVULDE DAHLIA'S.

De bloemen hebben een open hart en twee of meer rijen bloemblaadjes. 

Pioenbloemige dahlia's.
De bloemen hebben tussen twee en vijf kransen met bloemblaadjes die een open centrum omringen.
De rij grenzend aan het midden kan wat onregelmatig of gekruld zijn. Hoogte: vanaf 50 cm. Bloemgrootte: meestal rond ± 10 cm.

Pioenbloemig

Anemoonbloemige dahlia's.
De bloemen hebben één of meer rijen lintbloemen. Het hart wordt gevormd door dicht ingeplante, vrij lange buisbloemen. Deze hebben meestal dezelfde kleur als de lintbloemen. 
Hoogte: van ± 30 tot ± 60 cm. 
Bloemgrootte: van ± 3 cm. tot ± 8 cm.

 

 

Anemoonbloemig

Halskraag dahlia's.

Deze bloemen hebben één rij brede, platte lintbloemen. 
Tussen centrum en lintbloemen een krans van buisbloemen die half zo lang is als de lintbloemen; meestal is er een fel kleurcontrast tussen deze buisbloemen en de lintbloemen. Het centrum bestaat uit korte buisbloemen. 
Hoogte: rond 70 cm. 
Bloemgrootte: 8 à 12 cm.


Halskraag Dahlia

Een overzicht van de classificatie met de typerende eigenschappen en kenmerken:

GEVULDBLOEMIGE DAHLIA'S

Dahlia's zijn er in vele bloemvormen. 
Op deze pagina vind u hoe deze vormen zijn ondergebracht in het dahlia classificatie systeem.

Decoratieve dahlia's.


De bloemen zijn geheel gevuld en hebben alleen lintbloemen.De bloemblaadjes zijn breed en plat en aan het uiteinde rond of iets puntig.Soms ook iets ingesneden.
Hoogte: van 40 tot 150 cm.
Bloemgrootte: van enkele cm.tot meer dan 30 cm.

Decoratief

Waterlelie dahlia's.


Waterlelie-dahlia's zijn behoren tot de groep Decoratief maar hebben een aantal specifieke eigenschappen.Het eigen karakter wordt gevormd door brede,stevige en platte bloemblaadjes.De bloem heeft een plat aanzicht en de diepte is ongeveer de helft van de doorsnede. In deze groep vinden we veel goede snijdahlia's.
Hoogte: vanaf 50 cm.
Bloemgrootte: meestal van ± 10 tot ± 20 cm.

Waterlelie type

Cactus dahlia's.


Bij de cactus dahlia zijn de lintbloemen voor meer dan tweederde opgerold.De bloemblaadjes bij bloemen van het type cactus kunnen zowel recht staan,maar ook naar binnen of naar buiten buigen.De bloemblaadjes zijn meestal smal en puntig, soms ook zijn de toppen diep ingesneden.Deze noemt men vaak " Spinnekop dahlia's".
Hoogte: van 40 tot 150 cm.
Bloemgrootte: vanaf ± 10 tot ruim 30 cm.

Cactus Dahlia

Semi-cactus dahlia's.


De bloemen zijn geheel gevuld en de lintbloemen zijn aan de basis iets breder en vlakker dan bij de echte cactus. Ze staan vlak of iets gebogen.De bloemblaadjes zijn voor minder dan de helft van de lengte opgerold.
Hoogte: van 40 tot 150 cm.
Bloemgrootte: vanaf ± 10 tot ruim 30 cm.

Semi-cactus Dahlia

Bal of bolvormige dahlia's.


De bloemen zijn geheel gevuld en de lintbloemen zijn naar binnen voor meer dan de helft opgerold tot een soort trechtertjes.De bloemvorm is rond,soms bovenop iets afgevlakt.
De opgerolde bloemblaadjes zijn spiraalvormig rond het centrum geplaatst.
Hoogte: vanaf 60 á 70 cm.
Bloemgrootte: meestal van 8 tot 12 cm.soms ook groter.

Bal Dahlia

Pompon-dahlia's.


De bloemhoofdjes zijn kleiner en ronder als de bal-dahlia's.De bloemblaadjes zijn over de gehele lengte naar binnen opgerold.
Hoogte: vanaf ± 50 cm.tot ± 100 cm.
Bloemgrootte: vanaf enkele (2) tot ± 6 cm.

Pompon Dahlia

Overig, Misceleneous

Soorten die bij geen van deze groepen zijn onder te brengen vallen onder de groep overige dahlia's. Tot deze groep behoren bijvoorbeeld Orchideebloemige dahlia's, Giraffe dahlia's en halfdubbele dahlia's , zoals b.v. : 

Dahlietta, Dahlinova
Een hybride uit een kruising met botanische dahlia's. De bloem is half gevuld. De belangrijkste kenmerken zijn een compacte, vertakte groei. Ze zijn rijkbloeiend en al vroeg in het voorjaar als bloeiende potplant te koop. Geschikt voor teelt in bloembak, containers en perk. 
Hoogte: ± 25 cm. 
Bloemgrootte: 7 à 10 cm.

Dahlinova ®

Giraffe

Een rijk sortiment aan vormen dus. Iedereen die van tuinieren houdt kan hieruit wel een keuze maken voor de eigen tuin. Voor de grote tuin, of de kleine. Of voor een tuin op kleur. Voor bloembakken, of in potten. Voor de patio, de serre, het terras en zelfs op het balkon.

CULTUUR EN VERZORGING.

Dahlia's zijn dankbare planten: hoe beter ze verzorgd worden, des te meer zult u beloond worden met een voorspoedige groei en een uitbundige bloei. De voorwaarden die we hieronder geven voor een goede verzorging zijn algemeen. Verschillende grondsoorten, temperatuur, licht en voeding zijn allen van invloed. Door te experimenteren kan iedereen uitvinden wat de ideale verzorging is.

Grond.
Dahlia's groeien in elke grondsoort. Belangrijk is, dat de bodem voedzaam, goed doorlatend maar niet te droog is. De negatieve logarithme van de H-ionen concentratiede, de  pH .
In neutrale grond is de H-ionen concentratie 10 tot de min zevende dus de pH is dan 7.

Plaats.
Geef dahlia's altijd een plekje waar ze veel licht hebben. Ze kunnen de gehele dag de zon verdragen. In tuinen die erg warm en beschut zijn is enkele uren schaduw per dag niet erg. Te veel schaduw geeft een te hoge, slappe groei van de plant. Er zullen zich ook minder bloemen ontwikkelen.

Water.
Geef dahlia's altijd voldoende water. De grond dient altijd vochtig te zijn. Vooral de hogere soorten kunnen als ze goed ontwikkeld zijn via het vele blad heel wat water verdampen op warme dagen. Te weinig water veroorzaakt een trage groei, weinig bloemen en geelverkleuring van het blad.

Voeding.
Dahlia's vragen een goede bemesting. Breng voor het planten de voeding in de grond op peil. Eventueel kunt u eens een grondanalyse laten maken door een  grondbemonsteringslaboratorium. Een organische korrelmeststof is heel geschikt voor het planten en tevens milieuvriendelijk. Tijdens de groeiperiode kunt u regelmatig iets bijmesten met een evenwichtige meststof. Bijvoorbeeld N.P.K. 12-10-18 in korrelvorm. Strooi de korrels ruim om de planten. Men kan ook kiezen voor een meststof opgelost in het gietwater. Maak de oplossing niet te sterk. Korrels ééns per vier weken, in het gietwater ééns per 1 à 2 weken. Let erop dat de planten mooi groen blijven, en steeds blijven groeien en nieuwe knoppen en bloemen ontwikkelen. Met enig experimenteren zult u ontdekken hoeveel voeding uw dahlia's nodig hebben.

Temperatuur.
Dahlia's hebben het naar hun zin bij temperaturen tussen 15 en 25 C. Door hun afkomst (Mexico) zijn ze niet winterhard. De plant verdraagt geen vorst. Plant dus niet voordat het gevaar voor (nacht)vorst geweken is. 

Plantmateriaal.
Dahlia's zijn te koop in diverse soorten plantmateriaal. Knollen zijn te koop in het vroege voorjaar bij tuincentrum, zaadhandel, postorderbedrijf of bij de gespecialiseerde kwekerij. Er worden twee soorten dahliaknollen verkocht:

 Soortdahlia's.
Soortdahlia's zijn dahlia's die vegetatief worden vermeerderd door stekken te plukken van dahliaknollen, de kweker noemt deze: oplegknollen. Deze knollen worden zorgvuldig geselecteerd en op gezondheid en soortechtheid gecontroleerd om er zeker van te zijn dat voor de vermeerdering het beste materiaal wordt gebruikt. Alle planten van een dahliaras dat op deze wijze wordt vermeerderd zijn identiek van bloem, plant en kleur.Op de verpakking bevind zich meestal een foto.
Zaaddahlia's
Deze dahlia's worden geteeld van zaad. Hoewel de knollen er nagenoeg hetzelfde uitzien als knollen van soortdahlia's zij er toch enkele belangrijke verschillen. Deze dahlia's koopt u altijd gemengd, immers niemand kan voorspellen welke dahlia er uit een zaadje komt. De variaties in kleur, bloemtype, hoogte enz. kunnen behoorlijk groot zijn. Er zijn twee types te koop, nl Mignon gemengd, enkelbloemige dahlia's en Unwin gemengd, meestal halfgevulde gemengde dahlia's.               Op de verpakking staat meestal een afbeelding van een gemengde groep dahlia's, op de verpakking moet vermeld staan: geproduceerd uit zaad.

Planttijd 
Met het planten van dahliaknollen kan worden begonnen 2 tot 3 weken voordat de kans op nachtvorst is verdwenen. Ze zullen dan net boven de grond komen als er geen kans meer is op vorst.
Als u een kasje hebt, of koude bak kunt u deze knollen voortrekken in potten. U hebt dan al flinke planten als ze naar buiten kunnen en zult ook eerder bloemen hebben. 
U kunt ook dahliastekken planten.Deze kan men meestal alleen bestellen bij gespecialiseerde dahliakwekerijen of bij een dahliavereniging in uw omgeving. Inlichtingen over verenigingen en/of gespecialiseerde handelskwekerijen kunt u krijgen bij de Nederlandse Dahlia Vereniging.
Sinds enkele jaren zijn er bij een aantal tuincentra in Mei en Juni ook bloeiende dahlia's te koop in potten. Deze kunt u uit de pot halen en in de tuin planten of overplanten in grotere potten, bakken of containers. Gebruik wel voldoende grote containers met minimaal 10 liter grond erin. Daardoor verminderd de kans op uitdrogen bij mooie zonnige dagen. Zo kunnen dahlia's ook een plaatsje krijgen op het terras of in de patio. Door ze te verplaatsen en te combineren met andere kuipplanten krijgt de tuin steeds weer een ander aanzicht.
Hoge soorten planten we ongeveer 50 à 60 cm. uit elkaar. Lagere 25 à 30 cm. De knollen worden geplant enkele cm. onder de grond. Na het planten, vooral van stekken of voorgetrokken planten enkele dagen goed water geven.

Verdere verzorging.
Hogere dahlia's moeten gesteund worden. Het gewicht van de plant en de bloemen is zo groot dat ze, vooral bij veel wind, om kunnen vallen en breken. Stevige stokken waar de dahlia's aan gebonden worden voldoen prima. Ook de plantensteun (plastic ring) die bij de tuincentra verkrijgbaar is, is bijzonder geschikt als steun en mooier om te zien. Als brede, vertakte planten gewenst zijn kunnen de scheuten als ze uitgegroeid zijn tot 2 à 3 bladparen getopt worden. Daardoor gaan de okselknoppen ontwikkelen en de plant vertakt zich. Het resultaat is een mooi vertakte, bossige plant met veel bloemen. Hetzelfde gebeurt als later van de planten bloemen worden gesneden. Het wegsnijden stimuleert de groei van nieuwe uitlopers. Om dezelfde reden moeten uitgebloeide bloemen verwijderd worden. Verwijder de uitgebloeide bloem tot aan de daaronder groeiende zijscheut. Vooral bij enkelbloemige dahlia's is het weghalen van oude bloemen belangrijk. Ze vormen snel zaadknoppen en de energie en voeding van de de plant gaat dan naar de zaaddozen. De plant zal geen nieuwe scheuten en bloemen maken. 

Showbloemen.
In plaats van veel bloemen kan men ook kiezen voor minder, maar veel grotere bloemen. Het resultaat van die methode is te zien op showtuinen en tentoonstellingen. Per plant laat u enkele (max. 5) scheuten doorgroeien. Per tak laten we alleen de hoofdknop zich ontwikkelen. De zijscheuten worden uit de bladoksels weggenomen. Als dit tijdig gebeurd kunnen ze eenvoudig weggebroken worden. Al het voedsel zal naar de hoofdbloem gaan waardoor deze groter en mooier wordt. Er zijn vele verenigingen in vele landen die met deze bloemen wedstrijden houden en shows organiseren. Wie hierin geïnteresseerd is kan informeren bij de N.D.V. Zeer waarschijnlijk is er ook bij u in de buurt een dahliavereniging. U kunt er veel leren over de verzorging van dahlia's, en ook over de vele verschillende soorten.

Dahlia's snijden.
Als snijbloem is de dahlia gewild om de vele felle kleuren en de lange rechte stelen.De beperkte houdbaarheid was altijd een remmende factor in de vermarkting van dahlia's als snijbloem. De veredeling heeft echter niet stil gestaan en er zijn de laatste jaren meerdere goede snijsoorten beschikbaar gekomen. Er zijn enkele speciale snijsoorten die in een nog rauw stadium geoogst kunnen worden en die een vaasleven hebben van meer dan een week.Van deze soorten zien we de laatste jaren dat ze meer en meer worden opgenomen in het vaste pakket zomerbloemen van de bloemenveilingen en bloemenexporteurs. De aanvoer van dahlia's begint al vroeg in het seizoen van soorten die geschikt zijn voor bloemproductie in kassen.
Wie dahlia's wil snijden en een tuin bezit kan het natuurlijk een aantal planten daarvoor in de tuin zetten.Verder zijn ze te koop op de markt en bij de kwekers.Dahlia's snijdt u niet midden op de dag. Het beste tijdstip is in de ochtend, avonds kan ook. Zet ze direct in diep water.Het toevoegen van een bloemenvoeding doet de bloemen goed uitkomen en verlengt de houdbaarheid doordat deze middelen ook een stof bevatten die het water in de vaas schoon houdt.

Ongewenste bezoekers.
Zoals alle planten kunnen ook dahlia's bezocht worden door insecten zoals luis,rups, slakken, trips en oorwurm.Inspecteer de planten regelmatig en bestrijd indien nodig met een daartoe geschikt middel.Er zijn diverse goede milieuvriendelijke middelen verkrijgbaar. 

Vermeerdering.
Er zijn drie manieren om dahlia's te vermeerderen:
1. Door zaad
Leuk om eens te proberen,maar men moet er rekening mee houden dat de uitkomst heel andere dahlia's oplevert als de plant waarvan zaad is gewonnen.
Kwekers winnen nieuwe soorten door doelgericht kruisen en zorgvuldige selectie.Ook zaad dat te koop is garandeert  geen vaste vorm en kleur.
2. Door te delen of splitsen
De oude knollen worden in het voorjaar,als de eerste ogen zichtbaar zijn met een mes gesplitst.
Zorg dat op elk deel dat u gaat planten één of meer ogen aanwezig zijn.
3. Door stek
Dahlia's kunnen goed gestekt worden.Deze methode gebruiken de kwekers voor vermeerdering.
In het vroege voorjaar worden de knollen geplant in de verwarmde kas.( ± 20° C )
De stekken worden geplukt als ze zo'n 10 cm. groot zijn.Snijdt de eerste stekken vlak boven de knol weg.Deze zijn vaak erg grof en hol.Spoedig groeien er nieuwe stekken.Deze kunnen geplukt worden.Plant ze in een luchtig,niet te rijk grond mengsel.Houdt de grond vochtig.Ook een hoge luchtvochtigheid is belangrijk.Na 2 á 3 weken bij een temperatuur van ± 15 graden hebben ze worteltjes.Dan kunnen ze worden opgepot.Tijdig afharden is belangrijk.Dat kan in de koude bak of op een luw plekje buiten.Pas op voor nachtvorst.Ongeveer half Mei kunt u ze buiten planten en begint er weer een nieuw dahliaseizoen van groei en bloei.

Bewaren.
Dahlia's zijn niet winterhard. Als u de knollen wilt bewaren moeten ze voor de winter gerooid worden.Na de eerste nachtvorst worden de planten teruggesnoeid tot ± 20 cm. De stengels laten drogen en voor de vorst komt de knollen uit de grond halen.De knollen laten drogen en op een koele,donkere en tochtvrije plaats bewaren en afdekken met droge turfmolm.Denk aan een labeltje met naam of kleur.Knollen die u wilt bewaren mogen niet te nat zijn maar ze mogen ook niet indrogen (rimpels).

Dahlia's zijn verkrijgbaar bij de tuincentra, supermarkt, bloemen en plantenwinkels, op de markt, en via handels- en postorderbedrijven. Voor de allernieuwste of zeer speciale soorten kunt u terecht bij gespecialiseerde dahliakweekbedrijven.
Informatie kunt u inwinnen bij een dahliavereniging in uw omgeving en natuurlijk ook bij de Nederlandse Dahlia Vereniging,waar vele van de plaatselijke verenigingen weer bij aangesloten zijn.
Regelmatige informatie over cultuur van dahlia's nieuwe soorten,tentoonstellingen in binnen- en buitenland,en allerlei nieuwtjes over dahlia's krijgt u regelmatig als lid van de N.D.V.