De pers

Uit: Ons Den Haag januari/februari 2011 NIEUWS VAN DE VRIENDEN VAN DEN HAAG
       


UIt: www.vogeldagboek.nl/recensies   

Drie decennia duinen

Het Haagse cineastenpaar Jan van den Ende (overleden in 2008) en Monique van den Broek heeft diverse films in het Hollands duingebied gemaakt. Begrijpelijk als je er zo dichtbij woont! Deze films zijn nu gedigitaliseerd en op dvd uitgebracht. Ze bieden een prachtig maar tevens wat treurig makend inzicht in de ontwikkeling van ons duingebied van de afgelopen drie decennia.

De eerste film is ´Vier duindagen´ uit 1983, met volop beelden van broedende duinvogels als tapuit, meeuwen, wulpen, zwarte specht. De laatste film ´Zand, wind, water´ uit 2008 toont wel de snelle kwalitatieve vooruitgang van filmopnames maar tevens de snelle teloorgang van het rijke vogelleven in ons unieke duingebied.

Aan de films ligt dat niet: die zijn met veel liefde voor de natuur gemaakt en geven in totaal zo'n drie uur mooie beelden van het duinleven. Ik kom ook regelmatig in de duinen en het blijft een fascinerende beleving, ondanks alle veranderingen die vaak niet positief zijn. Je komt in een wereld die totaal anders is dan je dagelijkse leven, en deze films geven daar een prachtige impressie van.
AdG, 4 november 2010


Uit: Haagwinde 3e jaargang nr. 04 
 

Zeven duinfilms gingen digitaal...

'Een beeld zegt meer dan duizend woorden'. Vanuit die filosofie heeft het duingebied van Den Haag een zeer goede pleitbezorger gehad aan het duo Jan van den Ende (1922-2008) en Monique van den Broek. In de afgelopen dertig jaar hebben ze duizenden beelden vastgelegd in zeven duindocumentaires. Te beginnen met Vier Duindagen en afgesloten met de film Zand, Wind, Water. Deze twee films en alles wat er tussenin ligt staan nu op een digitale DVD.

 

Door: Aletta de Ruiter

 

In de tijd dat Jan begon met filmen bestond er nog geen digitale drager. Jan startte met een dubbel acht-camera en schakelde later over op 16 mm. Zijn Bolex Paillard draaide kilometers celluloid die,   eenmaal door het fotolab ontwikkeld,  beeldje voor beeldje werden bekeken en geselecteerd voor het eindresultaat op de haspel zat. Met veel knip- en plakwerk achter de montagetafel groeide een film naar zijn eindstatus. Een kostbare hobby, want een rolletje van 30 meter film kostte al gauw dertig gulden.

Misschien daarom wel kun je aan deze films zien hoe secuur en trefzeker de opnames zijn gemaakt.  Voordat de camera ging lopen, moest een shot kansrijk zijn. Dat betekende vele uren observeren en wachten tot het juiste moment daar was. Pas als die zwarte specht eenmaal zijn nestboom had uitgezocht en stevig aan het hakken en timmeren was, kon de cameraknop worden ingedrukt. En dan nog mocht er in het camouflagetentje niet teveel bewogen worden. De opname moest het liefst wel in een keer lukken.

 

Interesse kweken voor duinnatuur

In de afgelopen dertig jaar is er veel  gebeurd met de duinen. Toen Jan en Monique in 1978 met filmen begonnen, waren die zandhopen nog niet wettelijk beschermd. Integendeel, er waren allerlei plannen voor bouwontwikkelingen en de aanleg van wegen in het duin. Die bedreiging was voor natuurliefhebber Jan van den Ende reden om de schoonheid van de duinnatuur in beeld te gaan brengen. 'Als de mensen er geen interesse voor hebben, zal ik zorgen dat ze er met andere ogen naar gaan kijken', nam hij zichzelf voor. Toen de film 'Vier Duindagen' dan ook eenmaal klaar was, ging hij ermee langs alle beleidsmakers en politici die iets te zeggen hadden over het toekomstbeleid van de duinen. Daarbij liet hij niet alleen de film zien, maar peuterde hij ook budget los voor weer een nieuwe documentaire. Op die manier werd de dure hobby toch uitvoerbaar en kwam de boodschap van die kostbare en kwetsbare natuur bij de juiste mensen over het voetlicht. En niet alleen in Nederland werden de films vertoond. Jan was naast filmer ook een uitstekende marketeer. Iedere gereedgekomen documentaire werd ingeschreven voor een aantal filmfestivals. Vier Duindagen bijvoorbeeld bezorgde Jan en Monique een maandenlang verblijf in de Verenigde Staten. En niet zonder resultaat. Heel vaak werden de films bekroond.

 

Bedreigingen in beeld

Die internationale belangstelling heeft er zeker toe bijgedragen dat we in Nederland anders tegen die zandhopen gingen aankijken. Het besef dat de Hollandse Duinen vrij uniek zijn, begon door te dringen. Het beeld overtuigt beter dan duizend woorden. Dat vond ook de stichting Duinbehoud, die zich al jaren inspande voor bescherming van het duin. Ze bestelde in 1991 de film 'Duinbehoud' om de bedreigingen van het duingebied in beeld te brengen. Een boodschap voor zowel beleidsmakers als beheerders om anders met het gebied om te gaan. De duinen zijn er niet uitsluitend om het land te beschermen tegen de zee en ter exploitatie van drinkwater en recreatie, ook de natuur moet er voldoende kansen krijgen.

Het ministerie van LNV had toen al een omzwaai gemaakt en maakte beleid voor natuurherstel-operaties in de binnenduinrand. Europa volgde met het opstellen van het wettelijke beschermingskader Natura 2000. Beheerplannen worden inmiddels afgestemd op habitattype en natuurdoel.

 

Van bedreiging naar herstel

In de drie decennia duinfilms van Jan en Monique heeft de boodschap zijn werk gedaan. Waren de eerste films bedoeld om de interesse van de beheerders van het duin te wekken, Die beheerders vonden al snel dat het beeld ook als voorlichtingsmateriaal voor hun eigen beheer kon dienen. Duinwaterbedrijf Zuid-Holland (DZH) bestelde in 1996 een film om de invloed van de menselijke aanwezigheid in Meijendel en Solleveld aan de bezoekers te kunnen tonen. Er zijn veel archeologische vondsten die de geschiedenis in beeld brengen. Gedurende vele eeuwen heeft de mens geprobeerd te boeren op de schrale duingrond. Op die plekken paste de natuur zich aan de omstandigheden aan. De flora van het zeedorpenlandschap zou er niet geweest zijn als de duingrond niet door mensen was bewerkt. Daarnaast is de aanwezigheid van de drinkwater-bedrijven tijdenlang de beste bescherming van de duinen is geweest. Waar drinkwater werd gewonnen konden immers geen huizen gebouwd worden.

Zand, wind en water vormden de duinen en zo heet ook de laatste film die Jan en Monique in opdracht van Dunea mochten maken. Het herstel van de natte duinvalleien had heel wat overredingskracht nodig. De verruigde duinen moesten immers met de dragline worden afgegraven om de oorspronkelijke natte duinflora weer een kans te geven. Die film draait nog steeds in het informatiecentrum van Meijendel. Het beeld overtuigt en zegt meer dan 1000 woorden.

 

De andere films kunt u nu rustig thuis gaan bekijken. De DVD is voor 10 euro te koop bij Dunea in het informatiecentrum Meijendel. Of te bestellen via de website van de AVN www.avn.nl

 

Drie decennia duinen bevat:

·         Vier Duindagen

·         Het duinkonijn

·         Duinbehoud

·         Vrije Vogels

·         Duinen beheren en beleven

·         Struinen door de duinen

·         Zand, Wind, Water


links:http://www.vogeldagboek.nl/node/657

Comments