Samos

Grecja - Wyspy Północnoegejskie - Samos, Ikaria


     Sámos, duża (475 km2), górzysta, urodzajna wyspa, jedna z najpiękniejszych na Morzu Egejskim, leży niecałe 2 km od wybrzeży Turcji. Jej wysokie góry porasta bujna zieleń. Rozległe winnice rodzą słodkie rodzynki, z których powstają aromatyczne białe wina o charakterystycznym bukiecie.
     W starożytności Sámos poświęcono bogini Herze, tu według mitologii narodziła się boska małżonka Zeusa. Na wschodnim wybrzeżu odkryto ruiny Herajonu, monumentalnej archaicznej świątyni Hery. Sámos jest ojczyzną kilku wybitnych antycznych filozofów, architektów i rzeźbiarzy, m.in. Pitagorasa i Epikura. W górach Kérkis (1445 m n.p.m.) znajduje się Jaskinia Pitagorasa. Według legendy słynny matematyk, filozof i muzyk chronił się w niej przed prześladowaniami tyrana Polikratesa.
     Na wyspie odnaleziono szczątki prehistorycznych zwierząt (m.in. małych koników o trójpalczastych kopytach) żyjących ponad 3 miliony lat temu, kiedy wyspa była jeszcze częścią Azji Mniejszej. Zamieszkiwana od pięciu tysięcy lat, ok. 1000 r. p.n.e. została skolonizowana przez Jonów. W VI w. p.n.e. osiągnęła szczyt rozkwitu, stając się potęgą morską, skonstruowano tu bowiem szybkie okręty na 50 wioseł, które czyniły jej flotę niepokonaną. Ateny wprowadziły na Sámos ustrój demokratyczny. W czasach bizantyjskich wyspa często padała ofiarą najazdów Gotów, Hunów, piratów. W XV w. nawiedziło ją katastrofalne trzęsienie ziemi, po którym wyludniła się prawie na sto lat. Później sułtan udzielił licznych przywilejów chrześcijanom, co spowodowało napływ Greków z różnych części kraju. W 1821 r. Turcy zostali wygnani z Sámos, a mimo to międzynarodowy arbitraż w 1830 r. przyznał wyspę Turcji z zapewnieniem autonomii dla chrześcijan. Przez następne lata rządzona była przez greckiego „księcia” wyznaczanego przez sułtana, przeżywając rozkwit ekonomiczny, przerwany z chwilą włączenia do Grecji w 1912 r. Aktualnie Sámos liczy 40 tys. mieszkańców. Wyspa, a szczególnie jej wschodnia część oraz południowe wybrzeże, zostały opanowane przez masową turystykę. Gości z całego świata przyciągają ładne plaże i malownicze krajobrazy: zatoczki, klify, żywa zieleń, a także zabytki: ruiny sanktuarium Hery, urokliwe tradycyjne miejscowości jak Chóra, Pithagório, Mitilinioi, wodospady w kanionie Potámos, górskie wioski oraz ostatnia stocznia łodzi rybackich w Agios Isidoros.

     Ikaría, dość spora (255 km2) wyspa na południowym krańcu archipelagu, zawdzięcza nazwę mitycznemu Ikarowi, synowi Dedala. Młodzieniec, lecąc na skonstruowanych przez ojca skrzydłach z ptasich piór i wosku, wbrew napomnieniom wzbił się tak wysoko, że słońce roztopiło wosk. Skrzydła rozsypały się, a Ikar wpadł do morza i zginął. Miało to miejsce u wybrzeży Ikaríi, gdzie Ikar został pochowany. Ikaríę, która zachowała ciszę i autentyzm, pokrywają dość wysokie góry, częściowo porośnięte lasami sosnowymi, rozdzielone zielonymi dolinami o bujnej wegetacji, w których rosną rozległe winnice. Na wyspie są radoczynne źródła termalne, dzikie wąwozy, skały łupkowe, tworzące wymyślne geometryczne struktury i strome nadmorskie klify. W pięknych zatokach północnego wybrzeża kryją się piaszczyste plaże (na czele z Nás o jaśniutkim piasku, przeciętym zielonkawą nitką strumienia). W starożytności wyspa uważana była za miejsce narodzin boga winnej ekstazy Dionizosa, a jej wina opiewał już Homer. Do dziś w starych wioskach na południu wyspy można spróbować znakomitych miejscowych win. Stolicą wyspy jest Ajos Kirikos, miasteczko z portem i małym muzeum. W najbliższej okolicy są dwa uzdrowiska: Loutra i Loutra Lefkadas, wybudowane wokół leczniczych źródeł. Obok pierwszego znajdują się ruiny starożytnej twierdzy, niedaleko drugiego monastyr Zwiastowania


Fot. Artur Anuszewski     Tekst Wiesławy Rusin z albumu Artura Anuszewskiego "Wyspy greckie"
















































































































































Comments