Navigation

0today is
Radoi

Navigation

    Një Përmbledhje e Mësimeve të Fundit

    posted Oct 27, 2011, 7:18 AM by Florim Salihu   [ updated Feb 24, 2012, 6:44 AM ]

    Periudha Letrare

     

    Janë tri periudha:
    XIII-XIV  -  Datenge Aligeri, Françesko Petrarka, Xhovano Bokaço.
    XV  -        Periudha e pjekurisë letrare.
    XVI-XVII - Migel De Servantess Saavedra ,  Uilliam Shekspir.


    23 prill 1616 - Migel De Servantess Saavedra në (Spanjë) dhe
                         Uilliam Shekspir (Angli).


    Llojet letrare zhanret:
    Poezia :  Françesko Petrarka.
    Proza:     Xhovano Bokaço, Migel De Servantess Saavedra.

    Dram:
    Tragjedi:        është Françesko Petrarka.
    Komedi:


    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   

    Françesko Petrarka


    Petrarka është ndër figurat kyesore Evropiane

    Latinist i mrekullueshëm
    Famën donte ta arrinte me libra të tijë latinisht - Ideja humaniste.
    Arriti famë me librin Fragmente.

    Dëbohet nga Firenca më 1304.
    Familja në Pizë më 1311.
    Amina në 1350 - 1377


    Humanist Italian. Shkroi libra traktate etj, ne gjuh
    ën latine.
    Libri I këngëve është më i njohuri.
    Studio gramatik
    ë, retorike e dialektike. Studio drejtësin.
    Fitoi fam
    ë si njëri i dijës dhe i kulturës dhe si poet.U kurorëzua si princi i poetëve.
    I p
    ëlqente vetmia, meditimi, jeta vetmitare.
    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   


    Libri i Këngëve - Struktura


    Libri I kengev
    e - lidhet me Lauren, përbëhet nga 366 këngë, prej tyre janë 317 sonete, 29 këngë, 9 këngë 6-rrokëshe,
    7 balada 4 madrigale;  I ka 2 pjesë:

    • N
    ë të gjallë te zonjës Laura dhe
    • Në vdekje të zonjës Laura.

    Soneti -

    Si trajtë poetika-metrike, ç'far e njohim sotë është krijuar në poezin Italiane të shek. XVIII.
    Për shkaktë organiymit ritmik të rimave të dendura u quajt Sonte nga fjala Italijan qe do të thot (Soneto - Tingëllim , zë)

    Soneto ose tingëllim, e cila ka gjenezën nga poezia proranciale , mirpo  përhapja e saj më e madhe është bërë
    nga Françesko Petrarka.
    Soneti i Petrarkës është një poezi e përbër prej 4 strofash.
    Dy të parat  janë  Katrena (katërshe)  njëmbëdhjet rrokësh me rim ABBA.
    Dy tjera janë strofa Tercin (treshe) me rimë CDC.

    Ekziston  edhe një lloj tjetër i tingëllimës që quhet tingëllima (Elizabetjane).
    I cili për ga forma e strukturës së tijë dallon nga ai i Petrarkës.
    Përbëhet nga tre strofa katërshe ABAB/CDCD/EFEF , ndërsa strofa e fundit është distiktë (dyshe) dhe ka rim të bukur.

    Madrigalja - Është vjersh e shkurtur lirike kryesisht me përmbajtje dashurie.
    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   


    Xhovani Bokaço

     

    Njihet per rr
    ëfenjat e tij më e njohura është:
    • Dekameroni
    , është shkruar në vitin 1343 ku ra murtaja në Firencë. Lufton friken nga murtaja.
    P
    ërbëhet nga 10 protagonist, 7 vajza e 3 djem të rinjë, që kanë qëndruar për 2 javë. Ka protagonist të ndryshem.
    Temat lidhen m
    ë paranë, njeriun, triumfin ndaj sëmundjes, vdekjen, zgjuarsinë, mjerimin, rolin e femrës etj.
    Ka skena komike dhe erotike. Dalin n
    ë pah veset dhe vyrtytet.




    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   


    Migel De Servants Saavedra

     

    I takon let
    ërsisë spanjolle. Ai I kishte dy pasione: studimin dhe udhëtimin. Inkuadrohet në ushtri,
    dhe merr pjes
    ë në shumë  beteja, beënë punë të ndryshme.
    Fillon me romanin
    ''Galatea'' dhe e përfundon me të bëmat e Persileut e te zigesmondes.
    Shkroi poezi, pjes
    ë komike, tragjedi, romane, novela. Me e njohura është Don Kishoti i Manqes.
    Personazhet: Don Kishoti, Sanqo Panqo. Dylqinja, Rosinant
    i.

    Don Kishoti I Mançës -Format e komik
    ës, kontrasti, qëllimet - mjetit, veprimet - pasojës.
    Format e komik
    ës: ekzagjeruese-hiperbola,karikatura,grotesku, manjerizmi,anakronizmi,donkishotizmi.
    Don Kishoti n
    ë dy rafshe: Antiroman,Antihero.
    Në kuptiin metaforik, fjala ''donkishotizëm nënkupton një interpretim anakronik të botë, kurse emërtimi ''Don Kishon'' që i jepet dikujt, ka nj
    ë fushë laksikore më të gjerë, që lidhet me kuptimin e dyfhishtë të figurës.
    • N
    ë rrafsh negativ, të qenit Don Kishot tregon mungesëntësis per t'u orientuar saktësisht, si edhe veprimin abuziv në mbrojtje të së vjetrës.
    • N
    ë rrafsh pozitiv, të qenit Don Kishot tregon aftësin për t'u udhëhequr nga ide të mëdha, vetëm dhe kundër të gjithëve.
    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   


    Variacionet Historike dhe Kulturore të Gjuhës Shqipe

     

    I-IV
    Pushtimi Romak - Krishterizmi
    .

    IV a) Perandoria Romake - Krishter.
           b) Perandoria Bizantine - Ortodoks.
     

    I-VI  a) Periudha Protoshipe nuk mund t
    ë studiohet.
           b) Periudha Parashipja njihet si periudh Ilirishte.

    Shqipja e vjetër shek. VII-IX       (quhet i periudh ose shqipe e përbashkët).
    Shqipja e mesme shek. IX-XVII  (quhet shqipe e mesme).
    Shqipja e re prej she
    k. XVII       (quhet shqipe e re).
     
    Gjuh
    a shqipe bënë pjesë në grupin e gjuhëve Indoevropiane.
    Dialektet e Gjuh
    ës Shqipe:
    Geg
    ërishtja (verior) dhe
    Tosk
    ërishtja(Jugor).

    Tosk
    ërishtja ka pësuar disa ndryshime si p.sh nazalizmi, rotacizmi, humbja e paskajores etj.
    Dallimet midis dialekteve ekzistojn
    ë në fonetik, leksikë dhe fjalëformim.
    P.sh gege: qel, qerdhe, vo, va
    Toske: hap, fole, voter, vater.
    Gjuha standarde, letrare dhe dialektet-p
    ërbërja e gjuhës standarde në raport me dialektet.
    Plak-plakë_ë-ja e zhduk homofonin. Bari-bari. Y-ja mungon te dialekti toske.
    Ë-ja mungon te dialekti gege fjalia, gjykimi dhe perkufizimi I fjalis
    ë.
    Gjykimi
    është formë e të menduarit,kusre fjalia është formë e gjuhës.
    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   


    Uilliam Shekspir (1564 - 1616)

     

    Kur flitet për Shekspirin, fare pak emra i q
    ëndrojnë përkraë dhe asnjë përsipër.
    Nuk ka aktor qe s'
    ëndërron të luajë në një pjes të Shekspirit.

    E ngriti artin në majet më të larta. Ka shkruar vepra me karakter universal. Është përkthyes në shumë gjuhë.
    Drama e parë është : Henriku V.
    Punoi në teatër. Shkroi 37 vepra, 13 tragjedi, 10 drama historike, 14 komedi, 154 sonete, 2 poema (te gjata).
    Jeta e tijë ndahet në katër periudha:
    Periudha e rinins,
    Periudha e pjek
    uris,
    Periudha e viteve pesimiste,

    Periudha e pajtimit me vetveten ose periudha e fundit.

    Mbizotru
    es elemeni fantastiko-alegorit. Komedia ndahet ne: satirike-problemore

    Tragjedia - Romeo dhe Zhulieta
    Personazhet: Romeo - biri I Montagut, Zhulieta - e bija e Kapuletit, Eskali - princ I Veronës, Parisi -  bir bujari dhe kushëriri i princit, {Montagu, Kapuleti} krerët e dy familjeve të armiqësuara,

    Tragjedia - Hamleti
    Personazhet: Hamleti - princ i Danimarkes, Klaudi - xhaxhai i Hamletit, Gertiuda - nëna e Hamletit, Palloni - sherbetori i Klaudit, Ofellia - vajza e Pallonit ejt...

                                                                                       Përgaditi për Mësimi Ynë: Florim Salihu - XI3
    © SOURCE: FLOKS (Florim Salihu)   

         
              


    Comments