CUNQUEIRO‎ > ‎LIBROS‎ > ‎

Merlín e familia

Editorial Galaxia.

11ª Edición   Vigo 1991 

ISBN 84-7154-059-2 

Ilustracións de Prego de Oliver

 
 

Este libro de Álvaro Cunqueiro, que se publicou por primeira vez en 1955, convertiuse xa nun clásico da literatura galega. Mesmo iniciou unha fórmula que o propio autor repetiría despois nalgunhas das súas obras narrativas, especialmente en As crónicas do sochantre e Si o vello Sinbad volvese ós illas. Como obra fundadora é, quizais, unha das máis orixinais e perfectas de cantas escribiu o poeta mindoniense. É tamén unha das preferidas tanto polos estudiosos como polos lectores comúns.

Merlín e familia é realmente un libro de memorias. Nelas, Felipe de Amancia, que foi paxe de Merlín cando o célebre mago vivía con dona Ginebra en Miranda, relata as lembranzas daquela época. Son os recordos dun neno avispado ó que lle foi concedida a sorte incomparable de vivir en relación permanente co misterio. El conta o que viu. E o que viu foi prodixioso. Tanto que entre as súas palabras asoma moitas veces a dúbida.

Poucas veces a invención cunqueiriana chegou a cotas tan altas como a que acada nestas prosas. Por elas desfila unha grea variopinta de xentes curiosas: o flautista Mestre John Flute; o reloxeiro mosiú Simplón; Cobillón, o demo perfumista; o mouro Alsir; o mago Elimas; a sobriña do deán de Truro, a quen se lle volveu unha man de prata... Son personaxes inverosímiles, pero absolutamente verdadeiros gracias á imaxinación de Álvaro Cunqueiro.


Podemos ver nestas historias de fai case 60 anos…

O SEÑOR MERLÍN, asegún se sabe polas historias, era fillo de solteira e de nación allea, e veu herdado pra Miranda por unha tía segunda por parte de nai; pro facía disto tanto tempo que ninguén se lembraba do feito. Soio unha vella camareira de Quintás facía algo de memoria, de que sendo nena levárona ao enterro dunha señora a Miranda, e tralo crego de Reigosa, que cantaba mui ben, iba don Merlín vestido de negro, agás unha gran bufanda colorada, e xa daquela tiña mi amo a barba branca. Tamén facía memoria a vella de que iba no enterro o conde de Belvís cunha gorra de plumas, i o seu enano de portacolas, e que viñeran mulleres de Lugo facer o pranto, i as máis mozas delas iban descalzas de pé e perna. Por don Merlín non pasaban anos, e disto queixábase coma dunha horamá, pro poucas veces, que o ser dil era aparentar mui franco i aberto, contento do mundo e parrafeador, e sorría mui doado: axudábanlle a ser franco os ollos craros, i aquela súa fronte levantada e señora, i hastra o aquel que tiña de aloumiñala coa man dereita cando che falaba. Era de poucas carnes, pro  mui estribado no seu e garrido, e mui andador. Pro agora non iba a contar do señor Merlin, senón a facelo prospeito da súa casa, cando eu vivía en Miranda, posto de mozo de pasamán por once pesos ao ano e mantido, as zocas que gastase i os remontados de chaqueta e calzón, amén de catro pares de medias por aninovo, dous brancos e dous negros.

A primeira na casa, despoixas de don Merlín, era mi ama doña Ginebra. Era unha señora mui sentada, verán e inverno coa súa peleriña negra mui bordada con abaloiros. Tampouco era do país, e prendía algo na fala. Tiña un pelo loiro mui fermoso e longo, que recollía nun grande moño, e nunca vin pel tan branca como a súa. Outa, e máis ben gorda, tiña un gran andar, i era mui graciosa de seu no mando, algo súpeta eso sí e por veces seca, pro mui mantedora da xente e do gado. Cáseque non saía da casa, e pola serán sentábase no salón, a carón do balcón grande, a bordar nun gran pano que iba envolvendo a poucos arredor dunha cana de prata. En inverno gastaba mitós de lá, e polo verán de fío branco, mui calados e con froliñas bordadas. De cando en vez paraba de bordar pra rascarse o lombo cunha manciña de buxo que tiña, montada nunha variña de avelán. Algo de tristura coido eu que levaba aquela señora Ginebra nos ollos mouros, e si che sorría, que non era cada e cando, era como si pedise a esmola de que ti sorrises tamén. Decían que era viuda dun grande rei que morréu na guerra, e que tivo a noticia por un corvo cando estaba en Miranda probando un peite de ouro. De señorio era, e don Merlin señoreábaa ao falarlle, e na cociña non poñia mán, coma non fora pra facer a colineta os días de festa. A min tomoume lei, i os domingos pranchábame un pano branco pra que me sonase na misa. Cando viña a Miranda xente de copete, subían os hóspedes ao salón e bicábanlle a man, e doña Ginebra ensiñáballes o bordado, desenrolando o pano da cana de prata, i eu lémbrome do señor Deán de Santiago, cando veu a Miranda a mercar o quebranoces, coas antiparras postas lendo no bordado, decíndolle a mi ama que atopaba ao señor Tristán mui parecido e que doña Oriana cáseque falaba. Eu estaba na porta do salón esperando permiso pra ofrecerlle a Súa Señoría un vasiño de viño Getafe con biscoitos rizados.

A man dos traballos quén a levaba era Marcelina, unha camareira de obra de corenta anos, regorda e pequeneira, mui colorada, gran faladora e tíñana por cociñeira de mérito. Tiña man de todo, dos traballos da casa, da facenda grande e da miuda, das criadas e da labranza, da feira e dos pagos. Engalanábase moito coas novidades, e cando viña un señorito de visita, anque fora un algaribo, ficaba dil namorada por un mes. Pasaba por parenta do amo e sobriña do escribano da Azúmara, i o que máis lle gostaba, despóis de que lle chamaran doña Marcelina, era que a créran no segredo dos que iban e viñan onda o señor Merlín.

-Ise cabaleiro que veu á noitiña era un correo de El Rei de Francia, que ten medo que lle malpaira unha filla. Coñecino pola espora moura i unha chave de prata que traia ao cinto.

Todo sabía Marcelina, tódalas señas dos que iban e viñan, i os sete parceres que hai en cada historia. Pra min foi boa madriña no que latricaba bulrándome de que eu andaba depenicando nas mozas.

Pra o cabalo Turpín e pra os cás Ney e Norés, e máis pra ir a Meira e mandados, inxerir as cerdeiras e termar dos obreiros que viñan ás labouras, estaba Xosé do Cairo, que era un mozo mui outo i escanabeirado, do pelo mui brizo, os ollos pequenos e chiscos, mui bulrento; en home de tanta guinda pasmaban as mans pequenas i amadamadas que tiña, i era mañoso pra calquer argallada, e tamén tolo pola caza... Polo bulrento, non amistaba moito coa xente. Pro era destemido, e igoal saía con noite pecha pra Lugo, atallando pola fraga de Eirís, onde tódolos días o lobo saúda á xente. O can Ney durmía aos pes da súa cama, i a min comezoume a mirar ben cando o Norés, un can lontreiro, mouro como a noite, pro coa gracia de ter as bragas brancas, revirado pra os alléos e mui solto pra os da casa, dou en vir ao meu camarote a facer noite. Eu adormeciame mui ben co aquel seu roncor seguido. Xosé do Cairo, fora da argallada das súas bulras, era un home calado. Comía á mesa cos señores nas festas, e quitáballe de mala gana a pucha aos cregos.

Despoixas viñan Manueliña de Calros, co seu pelo roxo i a súa boca pequena, quentes os beizos coma o leite cando acaban de muxir, que axudaba na cociña e no trato da casa, e Casilda, que fora moza do cego de Outes, e coidaba a facenda i a horta. E despóis viña eu, que estaba ao mando do señor Merlín.

A casa estaba no outo de Miranda, i era grande e ben tallada, con un balcón sober do camiño de Meira e solana á cata do sol, e pegado á casa o forno de mi amo, que tiña asemade dúas cámaras e por detráis unha corte prás bestas dos visitantes, que ista era do meu coidado, tanto pra estar coma pra arrendar as égoas i os cabalos. Na cámara grande do forno, sentado no sillón de veludo verde, léndo no atril os libros das historias, recibía don Merlín aos hóspedes. Na gaiola de vidro asubiaba o escornabói, e da redoma do bálsamo de Fierabrás pingaba pola billa de buxo dourado de Monterroso, no vasiño de prata, o roxo e perfumado licor. Eu, cabo do atril, coa palmatoria na mán, na que ardia a vela de cera dos trobos de Belvís, seguía atente o dedo de don Merlín, que iba polas follas dos libros segredos, rego a rego, soletreando os miragres do mundo. O gato Cerís, un gato albino e cego, viña deitarse aos meus pes. 

Este é o índice:



Ċ
Ies FELIX MURIEL,
3 nov. 2011 13:41
Comments