Materiais do EDLG 2

Buscar en este sitio
CUNQUEIRO‎ > ‎LIBROS‎ > ‎

Escola de menciñeiros

Editorial Galaxia.

3ª Edición   Vigo 1987  ISBN 84-7154-241-2

Prólogo de Domingo García-Sabell

Ilustraciónsde Ribas



Escola de Menciñeiros é a solución de compromiso entre o  pulo da pantasía i ó tirón da realidade.

A irisación da prosa cunqueirán, ise seu tremelocir faiscante radica no feito de ela sere un refrexo de dúas luces simultáneas. De ahí tamén o poder de nostalxia, a aprensión dunha lonxana edade perdida que o arte do noso escritor suscita. De ahí, en fin, a fina ironía, a elegante malenconía que filtra na produción cunqueirán. É, como si dixéramos, o pouso que resta, despóis de dexergar un país de miragre, no trafego da volta ó mundo vulgar.

Trátase pois dunha prosa, que viaxa e que leva consigo ó leitor. Trátase dunha prosa que ten eco, isto é, que crea distancias. As copiosas citas que Cunqueiro fai acada intre teñen por misión fraguar a ampritude de espacio comenente pra que a sensibilidade do leitor poda espallarse a sazón. A forma do escribir cunqueirán é abovedada e nela predominan, con moito, o que os pintores chaman "os lonxes". E como toda téinica en profundidade, tamén ista percisa da referencia ós pirmeiros planos. Cunqueiro, con fino arte, bota man deles xusto nos momentos críticos, cando o contorno remoto semella tronzarse, de pura e traslucidía que é a súa sustanza. Entón xurde, súpeta e zigzagueante como unha tralla, a presenza revulsiva do dato común, do feito mostrenco que por iso mesmo, por sere concreto e sabido, realza e sostén, en afinidade de contrarios, a pura vibrazón estética do lírico conxunto. É, sin máis, o objet témoin que crea a perspeitiva.

Neste libro tes retratos e tamén novidades do mundo e fauna máxica. Non che parece interesante?

PERRON DE BRAÑA

Sentábase a carón do doente, montaba unha perna sober doutra, sacaba a cachimba, verquía tabaco, cebaba a poucos e con moito taco de pulgar, acendía, e por fin botaba unha grande nubarada de fume. Estaba unha hora cumprida cabo do doente, fumando, falando de cousas de ir e vir, do tempo que corría e máis de xente allea. Púñalle a mán dreita na caluga ó doente, e faguíalle cuspir.

-Agora dí o Padrenuestro en voz alta.

O enfermo decía o Painoso. perrón escoitaba, mui atento, mirando de esguello.

-Volve agora a "venga a nós el Tu reino”.

O enfermo volvía. Perrón miráballe o quentor da fronte.

-Lávate ben todo o corpo durante unha semán. Come papas de centeo catro veces ó día. O vintedóus é crecente. Heite vir sangrar.

Perrón sangraba sempre no crecente. Viña moito póla botica de meu pai. Curaba con sangrías, papas de avea ou de centeo, baños quentes e moitas horas de sono. Coñecía as doencias dos seus clientes póla voz. Pólo que tén dito, parez que hai nove tonos. O enfermo do fígado non tén a mesma voz que o que padez dos rís, ou do estómago, ou do corazón. Na súa terapéutica tiña moita importancia o sono. Ficaba á cabeceira da cama dos doentes pra vélos dormir.

-Durmes mal, hom! Tes que durmir sin almofada e cunha manta de menos.

A algús obrigábaos a novas posturas, cambiáballes a cama de sitio. Coma un mestre de yoga ensiñaba a respirar namentras se durmía, deitándose no leito arrentes do enfermo, colléndoo da man, facéndolle acompasar a respiración á súa. Aínda que o doente fora unha muller ou un crego, deitábase igoal. Xaxún, sono e sangrías en crecente. Hai dúas crás de sangrías: a de vísperas, no momento de saír a lúa, i a meridiana, ás doce do día. O doente, namentras o sangran, ha ter na boca unha ramiña de fiuneho. Unha vez sangrado o enfermo, o fiuncho quéimase. Que eu seipa, Perrón de Braña foi o demadeiro menciñeiro que sangróu por aquí.

Perrón, ademáis, curaba con historias. Contábalte ó doente unha adiviñanza ben retorta e chea de cabos soltos.

-Cando veíta a sangrarte, a ver si ma tés sacada.

O enfermo pasaba horas e horas discurrindo, sacándolle a figura á adiviñanza de Perrón. Os enfermos de Perrón devecían pólas historias que contaba iste, comentábanas, parrafeábanas coa familia, cos veciños, soñaban coelas. Poueas adiviñanzas eran aeertadas. Eran, póIo que teño ouvido, historias de tesouros escondidos, de pleitos e de roubos, e falaban nelas franceses e animás: golpes, lobos, denonciñas, corvos... O Griio de Abeledo, que tiña fama porque adeprendera nunha noite tódolos xogos de cartas cando foi servir al Rei, sacoulle unha vez unha adiviñanza a Perrón.

-Sacoulle unha de sete zocas que calzaban catro homes, e ningún era coxo, eontoume Pardeiro o vello.

Cando se finóu o Grilo, o crego de Labrada andaba medio cabreado. En acabando de responsar, queixábase:

-¡E foise o Grilo sin decirme a correuta das sete zocas i os catro homes!

Perrón era de mediana talla, entrerroibo, os ollos craros, mui lucida de ouro a dentadura. Gastaba gorra visera negra e vestía de pana. Perrón era apelido, que non apodo. Decía que lle viña dun soldado francés que adoecera en Santalla con febres, cando viñera Napoleón, i era músieo de segunda. Houbo discusiós nas barberías de Mondoñedo sober si Perrón sabía francés ou non; un dicionario, ise seguro que o tiña. Cando se finóu Leiras Fulpeiro, Perrón mercóu un xogo ingrés de lancetas que fora do médico poeta. Aseguran que Leiras consultáballe a Perrón os casos peliagudos. Perrón, que foi sempre da casca amargue, nos derradeiros anos da súa vida chegóu a beato, e meu señor tío, D. Xusto Moirón, ensiñoulle a axudar á misa no oratorio da casa de meus abós, en Cachán de Riotorto. Perrón quixo regalarlle un traxe a San Bernabé de Santalla, e tomándolle unha costureira as medidas ó santo, víuse que o santo tiña a talla mesma do menciñeiro, e cadraban nun e noutro anchos e altos. Perrón foise a Lugo, i estivo alí probándose a túnica roxa i o manto marelo, servindo de maniquí, e sin quitarse a visera, que era mui dado a catarros. Un día calquera, tras axudar no vareo das castañas, meteuse na eama, pedíu que lle puxesen unhas sambesugas nun eostado, e que lle disen conversación. Esto oínllo eu contar ó seu xenro, que aínda é algo primo meu por detráis da Eirexa. A muller de Perrón perguntaba:

-¿Mosca e media, tres medias moscas e dúas moscas e media, cántas moscas son?

Sumaba in mentis Perrón e xa iba decir que cinco moscas e media, cando lle veu un tosico de nada e deu a ialma. Foi mui sentido.

Tan axiña coma moruéu Perrón, un tal Cabo de Lonxe, de quén se faia máis adiante, que cobraba un real por sesión de nitrato de prata nas berrugas, pasóu a cobrar dous reás. Pro Perrón quitaba as berrugas de palabra, i a varias leguas de distancia.

Č
Ċ
ď
Ies FELIX MURIEL,
10/11/2011 10:06
Comments