Somi de Tilly de P Grover

Fantasia literarià a perpaus de Bertran de born e d'Ezra Pound.

"Aimi las lengas que cantan" Max Roqueta. 

 E Bertran de Born dis:

Tilly, Tilly, Tilly, tot lo jorn e tota la nuèch, canti Tilly, Tilly, Tilly. Oc ben  de  segur? Mas qual es donc Tilly? De quala Tilly se parla?

Cap al sud , se trova Montignac e es aqui que vendra lo poèta de la barba rossèla e dels uèlhs vèrds que creira cantar Tilly, e que me donara sa barba e sos uèlhs de cat verds. Alara , podrià èstre ieu, o una partida de ieu, o encara ma reincarnacion. Mas es capable de me reviudar ? Son long poèma , un poèma long evocant las "ombras" e los " somis"  :  lo pantais d'una femna. Los poètas canton totjorn las femnas, las qu'an conquistas, mas plus encara las qu'an perdudas o qu'an pas jamai agudas, las qu'an pantaissadas sonque , d'unes còps somiadas de far seunas , o de donar a un autre , mas aquèste autre , tanben elses meteis e son somi , lo sòmi de son sòmi d'una femna perduda, conquistada o jamai aguda , sonque  idealisada.

Messorgièrs , messorgiers , los poètas sont totis dels messorgièrs que dison la vertat. 

Tilly ... Tilly : la filha de la Reina. La filha de la Reina que metèt Lois en rabia, que s'apoderèt de tota l'Aquitania, del Peiteus, del Puy, qu'arrenquèt Tolosa a la Francia , a Lois, a Philipppe Auguste, filh de Lois, e que provoquèt  las guerras de mai de cent ans, que Philippe desirava tot aquels  territòris , pre "aredondir" sos bens , per donar a la Françia sas "termièras naturalas", qu'an ren de naturals, mas que foguèron la resulta de la sang vojada, de las guerras, de las conquistas e de las aliganças ; mas lo mot "natural" tinda melhor  que "conquista", "prèsa", "arrancada". De frontièras "derabadas"? Qual serià prèste de morir per las aparar en cantant la Marselhèsa  o avant d'ornhar "Montjoia" o "Sant Denis"? E los Plantagenets s'entretuaran, entre paire e filh , entre fraires , entre mari e femna, entre oncle e nebot; destrusiguèron la possibliltat d'un grand reiaume anglo-françès e lo faran tombar entre las mans dels Capetians, aquestes òmes del Nord  brutals que nos devon , a nosautres , òmes de la langa d'oc, tot çò qu'an de civilisat. La civilisacion ven de la Mediterranèu; aquò 's de nosautres que los Françés aprenon la poesia, las bonas costumas, la cortesia, los usatges de la cor, e mème de l'amor. Puèi nos envejan lo mai nordica dels òmes del Nord, Simon de Montfort , per arïonar la darrièra de las grandas civilisacions europeencas. Mas a qual repròchar l'avaliment dels Plantagenêts , alara que ren es pas vengut preissar sa casuda? Qual ira en infern, capejant com una calhèla , per aver opausat los paires als filhs , los filhs als paires , los fraires als fraires? Ieu , ieu que canta Tilly , la cortesia, l'amor, tot çò que fa de nosautres , cantaires d'oc , cantavèm nòstre païs:

Bertran de Born 1159 1195  (senher de Nautafort, sortit de la pichòta noblèssa, ribèja los reis e los princes , e se mescla dubertement e sens discrecion de las afars militaras , politicas e literarias  de son temps. Lo baron Bertran de Born es un personatge naut de color. Canta per semenar l'engana, polemicar e se trufar de sos egals, e clina al travers del "trobar" e se trufa de totis. Aima la guerra  e canta sens cap de mèstre.
A! Limozin, francha terra cortesa,

A Lemosin , nòbla terra cortesia 

Molt me sap bo qar tals honors vos creis,

Ieu m'en sabi plan  que tals onors vos vengon

Qe jois e prètz e deportz e gaiesa

Que joià , e prètz, e plaser e gaitat 

Cortesia e solatz e dompneis

Cortesia e divertiment e galantaria 

 S'en ven a nos ; el cor estei anceis!

S'en venon a nos ;  al còr amadurat

Be*s deu gardar qui a druz se depeis

Plan se deu aparar lo que vòl femnassar 

Per qals obras deu esser dompna qesa

Per quals biais la femna conquistara  

 Dos e servirs e garnirs e largesa

Dons e servicis, e bels vestits, generositat 

Noiris amor com fai l'aiga los peis

Aviudar l'amor coma l'aiga fa als peisses 

Enseignamentz  e valors e proesa,

Educacion e valor e proessa 

Armas e cortz e guerras e torneis.

Armas , cors , guerras e tornegs 

E qui pros es ni de proesa feis

E que lo  valoròs  que se confla de proessa

Mal estara  s'aoras non pareis

Sera mal vist se ara non pareis 

Pos Na Guiscarda nos es sai tramesa.

Que Dama Guiscarda es aici envejada

 

Un amor de luenh! Un amor luenhtan , 

Non comprendra pas totjorn tot coma caldria, aquète òme nascut dins un païs mitat sauvatge, mas pel mens o sabià qu'èra aquel païs mitat sauvatge, mas comprenià praquò que Dompneis, cortesia e solatz parlavon de mai pus que la terra e las aliganças: ça la Proensa o sabià.

 

Aquò' pas un juòc de cobles e d'acoblament,

La Proensa o savià;

Aquò's pas un jòc de tròc , de terras e d'ostals,

La Proensa o savià;

Nos que sèm senats per delà  de vòstres sòmis de sapiença

Bevèm nautres moment imortals " trespassèm tot aquò", 

Sem partits davant per delà vòstres ligams e vostras termièras.,

La Proensa o sabià.

Per qu'ai escrich aquète poèma a la glòria de Dona Guiscarda, la femna del Viscomte de Comborn, e un autre poèma a la glòria de ma tanta ideala , mas necessariament imaginaria, lo vertadièr objèct del desir del'amant , son sòmi de femna , son aspiracion a la perfeccion terrenca , de biografias imbecilas an degut mai tard, qualque cinquanta o seissanta ans pus tard , inventar una autre dona imaginaria, non pas una dama que personifica mon ideal , mas una representaccion de lor besonh d'una sorga , d'un fach viu qu'explica l'imaginaccion del poèta! Una Tilly , una Maheut, una Maheuz, la Matilda occitana! 

Aquel extrach es de P Grover paginas 177 178 edicion FEDEROP

ISBN 2-85792-121-7  .

P Groveres un savant qu'ensenhèt la literaura americana  a l'universitat de Sheffield dins Anglaterra ont organisèt un exposicion sus los viatges d'E Pond al païs dels trobadors.

"Tota estudia de la poesia europeenca passa d'en primièr per la dels trobadors puèi la de la Toscana."

Tradusit del françès per ieu

Milanta excusas d'avança per las decas  o las asenadas.

Merce


Ostal Bodou

Ostal Roqueta.M 

Ostal Mistral 

Ostal Calelhon 

Ostal Manciet 

casal nòstre

Taban

cardabela 

ostal d'occitania tolosenc

F BRUN

Calandreta mureth

POC

Jacme 

IDECO(crompar de libres)

Radio Occitania 

paratge

Trobadours 

Nord Vivarais

Jean Duvernoy et l'inquisition

 

retorn