Mistral lo premi Nobel

Estrachs  la novèla literatura occitana de Lafont.R e Christian Anatole

Pinturas electronica F.A medias ame Artweaver 

 

 

 

 

Frederic Mistral ne'n saber mai.

Enfancia e adolescencia provençala  (1830-1848) 

Frederic Mistral nasquèt en 1830 dins un mas, lo mas del Jutje, entre Sant-Remi e Mailhana. L'explotacion agricòl  de tipe tradicional , emplega quatre a cinq domesticas , de longa a mai  dels trabalhadors sasonièrs. Lèu va s'amodernisa sas produccions. Lo mèstre dels luòcs , François un ancian soldat de l'empiri , persona sortida  de la plèbalha, mas estacat a la morala tradicionala. A 57 ans a maridat la jova mailhanenca  Adelaïda Poulinet, la maire de Frederic Mistral , d'una familha plan mens fortunada que la sia. Filh d'un second maridatge , Frederic sera ensenhat en vista d'una carrièra liberala e ciutadina. Escolan de l'escòla de Mailhana , puèi del pintorèsc  pensoniat qu'un cèrt Donnat a dubèrt dins las bastissas  desafectadas  de l'Abadia de Sant-Miquèl de Farigolet,  creissèt  al contacte de la natura , en libertat o gaireben. Puèi seguis los cors del Licèu d'Avinhon,  es pensionari chas Dupuy. Es ailà que va nogar, a quinze ans, una fòrta amistat per Roumanille, qu'i es  susvèlhant , e ame un autre escolan , Anselme Mathieu. Espontanèament, se virèt cap a la poesia provençala tre 1840. Roumanille assegura aquesta vodacion e l'enregimenta  ja dins los rengs de la Renaissença. Mistral, plan bon escolan e grand legeire,  s'inicia en mème temps a l'actualitat françèsa.

 

De Meissons a Mirèlha. ( 1848-1859)

Es recebut  bachelièr a Nimes en 1847.  Malsegur de son avenir, va passar al mas l'annada  escolara 1847-1848. Sa doble orientacion intelectuala  trelusis . Coma maites de joves borgès de la vila o del campèstre , es tocat per la fervor revolucionari , planta la farigola , fa pareisser dins la premsa d'Avinhon dos poèmes abrandants , en françès. Mas escriu  en provençal de  Georgicas en quatre cants, las meissons qu'envèja a Roumanille a l'auton.

Aqueste auton, Mistral part per Ais  dont tornara en 1851 licenciat en drech. A Ais , mena una vida d'estudiant  als rebats gaujos. (Anselme Mathieu es vengut lo rejuntar) mas  estudiosa.  Completa  sa cultura occitana  per sas legiduras, en cultivant l'amistat de Roumanille e la de Crousillat.  Praquò sas sentidas republicanas s'aflaquisson pas . Escriu de poèmas , participa per corespondançia  a la vida literaria provençala. 

En 1851, dintra al mas del Jutje , daissa tota carrièra altre que poética. La passa que se dubris per el , e que va lo condusir a la glòria, es d'una densitat   execpcionala d'eveniments e de passions . Eveniments familials : la malautia de son paire , que ven cec , puèi moris; l'abandon a n'aquesta mòrt del mas del Jutje. ( Frederic va demòrar ame sa maire a Mailhana dins l" Ostal del Lusèrp" . Eveniments intimis : las passions amorosas, naturalas a n' aqueste atge , contrariadas e malastrosas. Eveniments provençaus : Mistral participa a l'elaboracion de las Provençales per Roumanille, se carpinha ame el al subject de l'ortografa , participa al congrès d'Arles 1852 e d'Ais 1853 se ramicòrda en mai 1854, ven alara l'obrador major del Felibrige e de l'Armana Prouvençau 1855 . Saludat coma l'espèr de la nòva escòla tre las Provençales per Saint Rene Taillandier , recevent la vesita d'Adolphe Dumas en 1856, travalha mai que mai a son òbra literaria. Espèra mai subretot de son grand poèma , Lou Panieraire, que va s'endevenir Mireille. Mireille es escricha per grads : siès cants tre novembre 1852; onze cants en septembre 1854; polimen e  correccion dusca'l darrièr moment, dusca l'invèrn 1858-1859.

En publicant son poèma ame una traduccion françèsa, literal, espèra lo succès parisenc. Las amistats d'Adolphe Dumas dins lo monde de las Letras apreparon aqueste succès . Mas un viatge a Paris en 1858 li permès pas de trovar un editor. Roumanille e Seguin publican  aladonc lo poèma a Avinhon , en fevrièr 1859. Lo second viatge a Paris , en mars avrial d'aquesta meteissa annada, preparat per A Dumas e Jean Reboul, es triomfal. Lamartine escriu le Quarantième Entretien de son Cours familier de litteratura sur Mistral. Mistral es ara lo "nouvel Homère".


De Mireille a Calendal (1859-1868)

Tre tornat en çò sèu , e sens se daissar esblaugir per aqueste triomfa, lo poèta se met a son doble project: un second poèma epica, e lo grand diccionari provençal que junte ame sos gosts pròpris per la lexicografia, assegurats tre 1848. travalh fòrça , mas sens se preissar, gaudissant d'una aisença borgèsa. Aquò's la passa la mai benaürosa de sa vida . Viu entorat d'amistats intimas o literaria qu'aprigondisson sa pensada poetica: Aubanel, Alphonse Daudet, Mallarme, Bonaparte-Wyse. A lo còr en patz. Viatge ame sos amics, fa la conaissença ame sos amics de la Provença maritima e del dedins. Negligent las agantals dels mitans plan pensaires de Provença , s'abandona al sèu mite pagan de la beltat , a sa mistica solari. Viu esblaugit. Sul camin de la Renaissença , dont es lo cap mèstre de segur e a quala voda de suònhs menimos , rescontra la confirmacion de las amistats catalanas. Entre 1863 e 1867, fasent passar Calendal davant lo diccionari, elabòra son nacionalisme liberal dins la confidencia de Balaguer e de Bonaparte-Wyse. Un còp Calendal publicat, en febrièr 1867, se prepara al triomfe d'avrial-mai 1868 dins aquesta Catalonha amiga que l'aculhis coma un cap de pòble.

Lo temps del revirament e de l'amarum (1871-1891)


Praquò , tre 1867 , un autra Mistral se prepara. A l'apògèu de son estrambòrd vital, lo dobte del benastuc pareis. Es decebut politicament , los republicans françèses acuèlhant pas sa revendication provençala. Calendal coneis a Paris lo fracatge  que redobtava . Un ancian amic Garcin , aganta a la debuta de 1868, son " separatisme". Es constrench a la prudençia. Se pòd situar , dins o viatge mème dins Catalohna e dins una vesita a Monserrat , lo retorn non pas a l'observança catolica , mas a una fe-refutgi.  Aquò's l'epòca del sèu grand amor romantic ame Valentine Rostand, una jova tornusiana: espèra de la maridar. O podra pas.

La paur de la Commune complèta l'evolucion intimi: brutalament, en 1871 , Mistral pareis tresmudat a sos amics : poèta de la tradicion catolica, denonciator del progrès social, aaccepta de descorar sos amics , los liberals catalans. Se tracah de bastir lo Felibritge en associacion trans -occitana, escrivant el meteis los estatuts de 1876. Se lança dins l'aventura ideologica de la latinitat. Tot aquo al mitan dels debats politicas  d'aqueste temps. L'annaada 1878 es la pus grèva : Mistral asista a l'esquinçada del Felibritge entre los ancians e los modèrnes entre drècha e senèstra: pren lo partit de Roumanille contre Aubanel. La premsa françèsa accusa son separatisme "blanc".En 1879 se pensa d'èstre sortit de las enganas, mas ara sas formulacions teoricas, embarradas dins una tièra de discorses felibrencs, van siague a la reducion de la Causa a un regionalisme pauròt, siague a una idealisacion , que la sauva dels avatars del'istòria. Aquel doble moviment , que correspond a una causida prigonda , sembla   de contradire son activitat inagotable dins las pichonas tacas, al servici d'una Renaissença  a quala creis benlèu pus qu'a mièg.

Denosa sa longa crisi sentimentala per son maridatge ame una jova filha de Dijon en 1876. Prepara la moralitat amara de Nerte (pareguda en 1884) e subretot se liure al trabalh de benedictin de son dissionari, le "Tresor dòu Felibritge" qu'es acabat en 1886.

En 1876 publiquèt sas poesias diversas dins las"Isclas d'Aur", aculhidas frescament per la critica; una edicion , retocada en 1889, traparà mai de succès. En 1880 dona una edicion de sa tragedia  La Reina Joana. Aquestas vingt annadas  drudas de trabalhs e de bolegadis,  o foguèron
plan mens en çò que concèrna las obras literarias. Mas la glòria interanaacionala de Mistral quitèt pas de grandir.

 

La fin gloriosa 1891-1914.

 

En 1891 per la mort de Roumanille, Mistral es mai liure dins l'orientacion del Felibritge. Una nòva genracion de joves felibres li tornan donar fisança. Fa espelir son trimensal l'Aiòli per lor donar la paraula. D'aquesta publicacion va praquò assegurar l'essential e donar mai de temps . Sosten la toca federalista dels joves.

Mas sas amistats parisencas, sos novèls remiradors, Barrès, Maurras, l'entraïna de prendre partit dins l'afar Dreyfus. Sòci de la Ligue de la Patrie française, Mistral confirma sa causida de 1871. Poèta de las provincias , de la tradicion, de la fe catolica( mas el que pratica pas mai la religion), joga un ròtle françès de primièr plan. 

Demòra prudent praquò quand s'agis del Felibritge, e de l'Aiòli que s'atuda en 1899, e bufa pas un mot de l'Affaire. Tre 1890, concbèt un autre gran projèct poetic, lo du Poèma del Ròse, que li permetra de tornar , quand pareissarà en 1899 , al nivèl de Mirelha , per dela Calendal. Poèma que recapitola  sas fervors e sas paurs de totjorn.

Lo sègle novèl , lo vei establit a la cima d'una glòria intocabla e rassegurat dins sas prudéncias. Ara "demorarà al plafon" dins lo Felibritge, descoratjant  pas deguna orientacion. Farà oblidar son engatjament anti-dreyfusard. Premi Nobel en 1905, s'encamina vers l'inauguracion de son estatua a Arles 1919. Ame l'argent del Premi Nobel constituis pacientament e amorosament las coleccions del Musèon Arlaten. Publica en 1906 sos memòrias e racontes , en 1910 sa tracion de la Genese , en 1912 lo brèu recuèlh poética de las Olivades . Moris lo 25 Mars de 1914.

En 1907 en renegant de servir de porta drapèu al Lengadoc soslevat , afirmèt un còp de mai son idealisme a-istorica. Entre sa longa vida ,a clavat son obra e sa pensada  lo destin de la Renaissença.

Objèct de lapart dels felibres d'una asoracion qu'inibià las velèitats d'independençia  e descoratjava las inovacions. Aquel culte devià se perseguir fòrça temps.

 

Provençalitat de l'obra. 

L'obra de mistral foguèt concebuda al sen d'aquel "bolhonament de sèva provençala "
de las annadas 1830-1848, del meteis temps que s'organisava la Renaissança. Aquò's donc una obra apologetica provençala, al despart l'obra d'un poèta sòci d'una cotaria literaria: lo remembre de la Pleiade fraçaise del sègle XVI es present chas Mistral. Es el que concep lo Felibritge sus lo modèl de la Pleiade , que presenta los poètas (Bonjour en tòuti) dins Les Provençales coma los presentaarà (La Cansoun di Felibre) dins lo primièr Armana. Aqueste aspect social de la poesia mistralenca s'espandira ame las responsabilitats del poèta , donarà naissença als cants patriòticas de la Countesso (agost 1866), La Coupo (agost 1867), als grands poèmas  I troubaire catalan (agost 1861), En l'ounour de Jaussemin (mai 1870). L'evolucion ideòlogica mistralenca es aital pontuada  de declaracions de politica provençala, resson occitan de la poesia oratòri dels Romantics fraçès. Los poèmas del temps de Calendal dison amb precaucions gostosas (i troubaire catalan ) o sens cap de precaucions  ( La Countesso) lo nacionalisme liberal, lo patriòtisme lenguistic   , l'estrambòrd solari, la fe dins los poders de la "divenca poesia" per despertar los pòbles. La revirada politica e morala es dicha per lou Saume de la Penitènci  novembre1870, Lou Rocas de Sisife septembre 1871, le salud a Dono Blanco juilhèt 1873. Per las festas latinas de Montpelhièr , Mistral escriguèt A la Raço Latino  . Recebut a Tolosa per l'Academia dels Jòcs Florals, repsond a los que l'accuson de separaatisme per A Na Clemença Isauro 1879.  En 1878 son adesion a la politica conservatriça françèsa  s'exprima dins Lo Bon Prouvençau. Que en 1897, sera esmogut per los eveniments de Creta e la guerra grego-turca , escriura l' Imne Gregau . A la fin de la vida , donara a las festas felibrencas de cançons que fixon la pensada de l'organisme sus lo ròtle de las provincias occitanas(La Respelido) 1900; La Crido de Biarn 1901 sus la restitucion del costuma fòlkloric(La Festo viergenenco 1904, sus l'istòria idealisada de l'organisacion (Lou cinquantenari dòu Felibrige 1904 , sus lo culte dels auvis pacans (La cansoun dis avi 1906. D'un biais mai prigond , òm cerca sa filosofia  d'una victòria atemporala dins Lou Lioun d'Arle 1877 e Lou Parangoun 1906. Trovarèm son emocion dicha brutalament, davant la guèrra escolaria facha a la lenga , dins Espouscado 1888. Lo tèma de la permanençia pacana, qu'es essential dins l'ideologia felibrenca (La Cansoun dòu Païsan 1898, sosten una sapiença mistralenca de l'enraiçament perpausat al pòble d'oc (Au Pople nostre 1905; Rodo que roudaras 1906 ; Veguen  veni 1907.

Mas los grands poètas elses meteis obesisson a aquel soscadis de donar al legidor una leiçon de felibrisme. Ja dins Mireille, brèuvament  l'albigeisme es present . Sedesenvelòpa dins Calendal, ont una estròfa de l'Invocation  e una nòta juncha fan figura de proclamacion (per cause d'aquesta declaracion , ni Seguin , ni la firma Aubanel se carguèron pas de l'estampatge ). Calendal es concebut coma un vertadièr manual:  lo paire de l'ero parla coma un felibre, Estérelle enaura la civlsacion classica d'oc , ece... La fabla del poèma es ela meteissa felibrenca dins son simbolisme ; Calendal aquò's lo poèta   que desliura(coma lo galant de la Countesso) Esterelle es a dire la Provença . Quand al Poèma di Ròse, conten un "toast" " a la causa vincida", qu'exprima plenament Mistral a aqueste moment de sa vida , una granda evocacion d'un passat idilica(o tèms di vièi, d'antico bounoumio ...) que junta  a la causida ideòlogica de Mistral de la civilisacion pre-industriala; la destruccion du Caburle, darrièr batèl tradicional  del Ròse  per la batelarià de vapor signifis  la fin d'unmonde uros. 

La resulta d'aquesta pedagogia e fòrça diversa : dins los grands moments ont se sentis portat per una responsabilitat istòrica, Mistral pòd egalar un Lamartine en alen  e lo subrepassar en rebat d'imatges. Mas pòd tanben èstre comun. La qualitat de la pensada fa aici la qualitat de la poesia, e mème dels vers. Coma Mistral es pas un pensaire original , es mantuns còps espiar pel pròsaisme. Es clar que Calendal ven copa testa quand los personatges prechon, e que la fin del poèma del Ròse es ren mens qu'urosa. Es arribat a aquesta obra coma a mantunas : las  idèas las mai portadas per  l'autor li an portat mai  prejudicia  que l' an ajudat.

Conaissança de la Provença

Provençala aquesta obra l'es tanben per la conaissança del païs que denòta e que vòl far passar chas lo legidor. Aquesta conaissança interessa mantuns domanis:'


de seguir

Ostal Bodou

Ostal Roqueta.M 

Ostal Mistral 

Ostal Calelhon 

Ostal Manciet 

casal nòstre

Taban

cardabela 

ostal d'occitania tolosenc

F BRUN

Calandreta mureth

POC

Jacme 

IDECO(crompar de libres)

Radio Occitania 

paratge

Trobadours 

Nord Vivarais

Jean Duvernoy et l'inquisition

 

Retorn