Χημεία Β' τάξης

Παρουσίαση 12: Ατμοσφαιρικός αέρας - Οξυγόνο

posted Apr 27, 2009, 12:01 PM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:32 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά τις ενότητες 3.1 και 3.2 του σχολικού βιβλίου. Είναι αρκετά πυκνή και οριακά μπορεί να παρουσιαστεί σε μια διδακτική ώρα. Κανονικά θα χρειάζονταν δύο διδακτικές ώρες αλλά καθώς είναι το τελευταίο μάθημα της χρονιάς αποφάσισα να το συμπυκνώσω λίγο. Συνοδεύεται από τις ακόλουθες εργαστηριακές επιδείξεις:
1. Διαπίστωση με τη χρήση μιας σύριγγας ότι υπάρχει αέρας και ότι έχει πεπερασμένη συμπιεστότητα.
2. Η δραστηριότητα με το ποτήρι και τη λεκάνη με νερό που περιγράφεται στο σχολικό βιβλίο.
3. Διάσπαση του Η2Ο2 παρουσία πυρολουσίτη και ανίχνευση του παραγόμενου οξυγόνου (μπορεί και να παραλειφθεί καθώς έχει ήδη γίνει στο μάθημα σχετικά με τις χημικές αντιδράσεις).
4. Παρασκευή CuO με θέρμανση ελάσματος χαλκού.
5. Καύση θείου.

Παρουσίαση 11: Σύμβολα στοιχείων και ενώσεων - Χημικές εξισώσεις

posted Apr 27, 2009, 11:57 AM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:31 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά τις ενότητες 2.10 (σύμβολα στοιχείων και ενώσεων) και 2.11 (χημικές εξισώσεις). Με τη δραστηριότητα του προηγούμενου μαθήματος έχει ήδη εισαχθεί στους μαθητές η έννοια του συμβολισμού των ενώσεων, οπότε μπορούν χωρίς πίεση χρόνου να διδαχθούν και οι δύο ενότητες σε μία διδακτική ώρα.

Παρουσίαση 10: Υποατομικά σωματίδια - Ιόντα

posted Mar 30, 2009, 1:29 PM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:29 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά την ενότητα 2.9: Υποατομικά σωματίδια και Ιόντα. Η παρουσίαση ακολουθεί τη δομή του σχολικού βιβλίου, με τη διαφορά ότι γίνεται και κάποια νύξη στη δομή των ιοντικών ενώσεων. Το μάθημα αυτό συνοδεύεται από μία απλή εργαστηριακή δραστηριότητα: δίνονται στους μαθητές 8 χημικές ουσίες (οινόπνευμα, αλάτι, ζάχαρη, άμυλο, σόδα, ασβέστης, αμωνία, υδροχλώριο) και ζητείται να καταστρώσουν ένα απλό πείραμα για να διαπιστώσουν ποιές από αυτές είναι ιοντικές.

Παρουσίαση 9: Άτομα και μόρια

posted Mar 17, 2009, 2:26 AM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:28 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά την ενότητα 2.8: Ατομική θεωρία - Άτομα και μόρια. Συμπληρώνεται από μία απλή δραστηριότητα με τη χρήση των μοριακών μοντέλων. Κατά τη δραστηριότητα αυτή οι μαθητές χωρίστηκαν σε 5 ομάδες και σε κάθε ομάδα δόθηκε ένα σακουλάκι που περιείχε 9 μοντέλα μορίων, 9 ετικέτες με χημικούς τύπους και 9 ετικέτες με ονόματα. Οι μαθητές κλήθηκαν αρχικά να αντιστοιχίσουν σε κάθε μοντέλο έναν χημικό τύπο και στη συνέχεια να μαντέψουν τα ονόματα των ενώσεων αυτών. Τέλος, τους δόθηκαν 5 ερωτήσεις σχετικές με τη δραστηριότητα. Τόσο η περιγραφή της δραστηριότητας όσο και οι ερωτήσεις περιέχονται στο αρχείο της παρουσίασης.

Παρουσίαση 8: χημικές αντιδράσεις

posted Mar 3, 2009, 1:30 AM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:21 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά την ενότητα 2.7: χημικές αντιδράσεις. Στο μάθημα αυτό εισάγεται η έννοια της χημικής αντίδρασης καθώς και οι έννοιες των αντιδρώντων, προϊόντων, εξώθερμων και ενδόθερμων διαδικασιών. Το μάθημα αυτό συνοδεύεται από αρκετές μικρές δραστηριότητες-αντιδράσεις. Ως επίδειξη πραγματοποιήθηκαν οι ακόλουθες αντιδράσεις:

1. Ιωδιούχο κάλιο + Νιτρικός μόλυβδος --> Ιωδιούχος μόλυβδος + Ιόντα νατρίου + Νιτρικά Ιόντα
Ο ιωδιούχος μόλυβδος εμφανίζεται ως ζωηρόχρομο κίτρινο ίζημα.
2. Οξυζενέ --> Οξυγόνο + νερό (παρουσία οξειδίου του μαγγανίου)
Το οξυζενέ διασπάται σε οξυγόνο και υδρογόνο με έντονο αναβρασμό, έντονη έκλυση θερμότητας ενώ από το δοκιμαστικό σωλήνα βγαίνει ένα μικρό "σύννεφο" από συμπυκνωμένους υδρατμούς. Αν μέσα στο δοκιμαστικό σωλήνα βάλουμε ένα αναμμένο κερί ή ένα ξύλινο καλαμάκι, παρατηρούμε ότι η φλόγα ζωηρεύει. Αυτό υποδηλώνει την παρουσία οξυγόνου. Το πείραμα αυτό πρέπει να γίνει σε θερμοάντοχο δοκιμαστικό σωλήνα και σε κάποια απόσταση από τους μαθητές.
3. Υδροχλωρικό οξύ + μάρμαρο -->χλωριούχο ασβέστιο + διοξείδιο του άνθρακα + νερό
Ο έντονος αναβρασμός και οι φυσαλλίδες οφείλονται στο διοξείδιο του άνθρακα. Επιπλέον, κατόπιν προτροπής των μαθητών, ρίξαμε στο οξύ και κιμωλία, με τα ίδια αποτελέσματα...
4. Ανθρακικό ασβέστιο (σκόνη διαλυμένη σε νερό) + υδροχλωρικό οξύ --> χλωριούχο ασβέστιο + διοξείδιο του άνθρακα + νερό
Η ίδια αντίδραση κι εδώ μέσα σε ένα ποτήρι ζέσης. Στη συνέχεια τοποθετήσαμε ένα κερί κοντά στο χείλος του ποτηριού και παρατηρήσαμε ότι έσβησε, κάτι που υποδηλώνει παρουσία διοξειδίου του άνθρακα.

Επιπλέον, οι ακόλουθες δραστηριότητες-αντιδράσεις δόθηκαν για πραγματοποίηση στους μαθητές:
1. Όξινο ανθρακικό αμμώνιο (αμμωνία ζαχαροπλαστικής) σε νερό
Η αντίδραση είναι έντονα ενδόθερμη και το ποτήρι θερμαίνεται.
2. Υδροξείδιο του καλίου σε νερό
Η αντίδραση είναι έντονα εξώθερμη. Για να αποφευχθούν οι κίνδυνοι του υδροξειδίου του καλίου, τοποθετούμε το υδροξείδιο του καλίου σε ένα σταγονομετρικό φιαλίδιο, προσθέτουμε νερό και το κλείνουμε. Στη συνέχεια το παίρνουν οι μαθητές και το ανακινούν, και κατά τη διάρκεια της ανάδευσης παρατηρούμε ότι το φιαλίδιο θερμαίνεται.
(Σημ: Στο μάθημα στις 3/3/2009 δεν περίσσεψε χρόνος γι' αυτή την τελευταία δραστηριότητα καθώς έπρεπε να επιστραφούν τα διαγωνίσματα... Αντί αυτής άφησα τους μαθητές να αγγίξουν το δοκιμαστικό σωλήνα μέσα στον οποίο έγινε η αντίδραση με το οξυζενέ.)

Δύο ενδιαφέροντα βιντεάκια από το YouTube, τα οποία επίσης δεν πρόλαβα να δείξω, αφορούν το ένα μια ενδόθερμη και το δεύτερο μια εξώθερμη αντίδραση.
http://www.youtube.com/watch?v=GmiZ0huvZzs (ενδόθερμη αντίδραση)
http://www.youtube.com/watch?v=80Q3GgeeIVM (εξώθερμη αντίδραση)

Διαγώνισμα Β' τριμήνου

posted Feb 24, 2009, 10:23 AM by Linos Papachristou

Το δεύτερο (και τελευταίο) διαγώνισμα της χρονιάς. Αφορά την ενότητα 2.6: διάσπαση του νερού - χημικά στοιχεία και ενώσεις.

Παρουσίαση 7: Διάσπαση του νερού - Χημικές ενώσεις και στοιχεία

posted Feb 17, 2009, 1:15 AM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:20 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά την ενότητα 2.6 του σχολικού βιβλίου. Στο μάθημα χρησιμοποιήσαμε και τη συσκευή Hoffman, όπου όμως για ηλεκτρολύτη χρησιμοποιήσαμε αλάτι αντί για θειϊκό οξύ. Αυτό έγινε κυρίως για λόγους ασφάλειας των μαθητών καθώς ο χώρος του εργαστηρίου είναι μάλλον μικρός για 18 μαθητές. Συλλέγοντας το υδρογόνο σε ανεσταμένο δοκιμαστικό σωλήνα προκαλέσαμε μικρές εκρήξεις, εκ των οποίων η μεγαλύτερη (με περίπου 25ml υδρογόνου) σήμανε τη λήξη του μαθήματος ταυτόχρονα με του κουδούνι... Καθώς χρησιμοποιήθηκε αλατόνερο αντί για διάλυμα θειϊκού οξέος, στην άνοδο εκτός από οξυγόνο λαμβάνουμε και χλώριο, το οποίο προκαλεί αναθυμιάσεις (το εργαστήριο μυρίζει σαν πισίνα). Για το λόγο αυτό δεν ασχοληθήκαμε με τη στρόφιγγα της ανόδου.Το μάθημα συμπληρώθηκε, όπως συνήθως, με δύο ενδιαφέροντα βιντεάκια από το YouTube.
1. http://www.youtube.com/watch?v=FA_sRo5ZdE0 Το βιντεάκι αυτό δείχνει τις φυσαλίδες που παράγονται κατά την ηλεκτρόλυση του νερού. Το είχα για "backup" σε περίπτωση που η συσκευή Hoffman δε λειτουργήσει. Τελικώς όμως το έδειξα παρότι η συσκευή Hoffman λειτούργησε.
2. http://www.youtube.com/watch?v=5HWlx--tQbA Στο βιντεάκι αυτό ένας μαθητής (;) φτιάχνει στην κουζίνα του μια συσκευή ηλεκτρόλυσης, εξηγεί πως λειτουργεί και προκαλεί μικρές εκρήξεις με το μείγμα υδρογόνου-οξυγόνου.

Πειραματικές δραστηριότητες στο διαχωρισμό μιγμάτων

posted Feb 9, 2009, 5:19 AM by Linos Papachristou

Στο μάθημα αυτό η τάξη χωρίστηκε σε ομάδες και πραγματοποίησε τρείς δραστηριότητες που αφορούν το διαχωρισμό μιγμάτων (και όχι μόνο). Οι δραστηριότητες είναι οι εξής:
1) Εκχύλιση - Απόχυση - Διήθηση: Δίνονται στους μαθητές τριμμένα φύλλα τσαγιού, ποτήρια ζέσης, χωνί, διηθητικό χαρτί και ένα κουτάλι. Σκοπός είναι η παρασκευή ενός ροφήματος τσαγιού με τις διαδικασίες της εκχύλισης, της απόχυσης και μετά της διήθησης. Το φίλτρο δεν είναι έτοιμο, οι μαθητές πρέπει να κόψουν το διηθητικό χαρτί και να το προσαρμόσουν στο χωνί.
2) Χρωματογραφία: Δίνεται στους μαθητές ένα ποτήρι ζέσης των 1000mL, διηθητικό χαρτί και ένα σταγονομετρικό φιαλίδιο με ένα χρωματιστό παρασκεύασμα. Το ιδανικό θα ήταν να είχαμε νερομπογιές για την παρασκευή του, αλλά ελλείψει αυτών το παρασκεύασα ανακατεύοντας κάποιους δείκτες. Ζητείται από τους μαθητές να κάνουν χρωματογραφική ανάλυση στο παρασκεύασμα ώστε να διαπιστώσουν από τι χρωστικές ουσίες αποτελείται.
3) Απόσταξη: Δίνεται στους μαθητές ένα αεροστεγώς κλεισμένο δοχείο στο οποίο πριν από 4-5 μέρες είχαμε τοποθετήσει 100mL νερό, 4 κουταλιές της σούπας ζάχαρη και 2 κουταλιές του γλυκού ξερή μαγιά αρτοποιίας. Ζητάμε από τους μαθητές να το ανοίξουν, να το μυρίσουν και να σκεφτούν πως μπορούμε να πάρουμε από το μίγμα αυτό την αλκοόλη. Στη συνέχεια τους δείχνουμε τη συσκευή απόσταξης (είναι "ιδιοκατασκευή", βλ. παρακάτω σχετικά με αυτή) και τους ζητάμε να αναγνωρίσουν τα τμήματά της και να σκεφτούν πως λειτουργεί. Τέλος, οι μαθητές πραγματοποιούν την απόσταξη με τη βοήθεια της συσκευής και λαμβάνουν ένα διαυγές υγρό που είναι μίγμα αλκοόλης και νερού.

Η συσκευή απόσταξης είναι μια "ιδιοκατασκευή" που μπορεί να λειτουργήσει χωρίς παροχή νερού. Αποτελείται από τρίποδο, γυάλινο δοχείο με υποδοχή για λαστιχένιο σωλήνα, λαστιχένιο σωλήνα μήκους περίπου 1m (υπάρχει με το μέτρο στα περισσότερα σχολεία), το γκρί δοχείο της συσκευής του νόμου των αερίων της Β' Λυκείου (δανεικό...) και ένα μικρό γυάλινο δοχείο όπου θα στάζει το προϊόν της απόσταξης. Ο λαστιχένιος σωλήνας, περνά μέσα από το γκρί δοχείο, κάνει μερικές "στροφές" μέσα σε αυτό, και στο κάτω μέρος του γκρί δοχείου συνδέεται με το σωληνάκι αποροής του νερού. Έτσι έχουμε μία συσκευή απόσταξης που δε χρειάζεται παροχή νερού. Μπορούμε να γεμίσουμε το γκρί δοχείο με παγωμένο νερό για καλύτερα αποτελέσματα.

Στις παρακάτω εικόνες φαίνονται οι λεπτομέρειες των δραστηριοτήτων, ειδικά της απόσταξης.

Παρουσίαση 6: διαχωρισμός μιγμάτων

posted Feb 2, 2009, 1:56 PM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:19 PM ]

Η παρουσίαση αυτή αφορά την ενότητα 2.5. Παρουσιάζεται όλο το υλικό της αντίστοιχης ενότητας καθώς και κάποια επιπλέον παραδείγματα διαχωρισμού μιγμάτων (απόσταξη για την παρασκευή αλκοολούχων ποτών, κλασματική απόσταξη πετρελαίου). Συμπληρώνεται από τρία ενδιαφέροντα βιντεάκια που αλίευσα στο YouTube:
http://www.youtube.com/watch?v=FXXwdgrHlyA Επίδειξη μιας διάταξης απόσταξης όπως περιγράφεται στο σχολικό βιβλίο.
http://www.youtube.com/watch?v=Uep3AxaAqLw Ένα σχολικό βιντεάκι με μια πολύ απλούστερη διάταξη απόσταξης.
http://www.youtube.com/watch?v=-fs5btFKdXA Ποιός έγραψε το σημείωμα πάνω στο φίλτρο του καφέ; Η χρωματογραφία θα δείξει...

Παρουσίαση 5: η ρύπανση του νερού

posted Jan 12, 2009, 3:47 AM by Linos Papachristou   [ updated Apr 27, 2009, 12:18 PM ]

Παρουσίαση στο powerpoint σχετικά με τη ρύπανση του νερού (ενότητα 2.4). Αρχικά δείχνονται κάποιες εικόνες και μέσα από τη συζήτηση με τους μαθητές "αναδύονται" οι γνώσεις που ήδη οι περισσότεροι μαθητές έχουν για τη ρύπανση. Δίνεται επίσης έμφαση στη ρύπανση από τα νιτρικά (σημαντικό πρόβλημα στην περιοχή) και συζητιούνται τα προβλήματα του νερού των Μεθάνων.

1-10 of 19