Tài liệu‎ > ‎

Kỹ thuật trồng nấm Linh Chi 2

Kỹ thuật trồng nấm Linh Chi (Ganoderma lucidum) trên mạc cưa

Trong số trên 2000 loài nấm lớn đã được biết đến trên thế giới có khoảng trên 300 loài được dùng làm dược liệu. Trong số các loại nấm dược liệu đã được xác nhận có giá trị dược liệu thì có khoảng 20 loài đã có thể nuôi trồng nhân tạo (Nguyễn Lân Dũng, 2002). Trong đó nấm Linh Chi là một trong những vị thuốc quý nhất có tác dụng chữa rất nhiều bệnh.

Kỹ thuật trồng nấm Linh Chi (Ganoderma lucidum) trên mạc cưa
Nấm Linh Chi. Nguồn: thegioisuckhoe.com



Nấm Linh Chi có tên khoa học là Ganoderma lucidum, màu nâu sẫm, mũ nấm lớn từ 2-15 cm.

Dựa theo màu sắc mũ nấm, Lý Thời Trân (1590) - đại danh y Trung Quốc phân biệt thành sáu loại Linh Chi với tên gọi tương ứng mỗi loại có công dụng chữa bệnh khác nhau: Linh Chi vàng, Linh Chi xanh, Linh Chi đỏ, Linh Chi trắng, Linh Chi đen, Linh Chi tím.

1.Trồng nấm Linh Chi (Ganoderma lucidum) trên mạc cưa

Ở Việt Nam, nấm Linh Chi được nuôi trồng phổ biến bằng mạt cưa cao su và một số thành phần phế liệu của nông nghiệp. Phương pháp trồng phổ biến là bằng túi nhựa (bao nylon 1,2- 1,5kg). Quá trình nuôi ủ và tưới đón nấm được thực hiện trên các dàn kệ và dây treo. Ngoài việc tránh nguồn bệnh từ đất, còn tăng được diện tích nuôi trồng.

Năng suất và chất lượng nấm chịu ảnh hưởng bởi nhiệt độ, ẩm độ nhà trồng, ánh sáng và độ thoáng khí... Điều kiện môi trường thích hợp cho nuôi trồng Linh Chi như sau:

- Nhiệt độ thích hợp cho nấm là từ 27- 30oC.

- Ẩm độ không khí (nhà trồng) cần > 80%.

- Ánh sáng thích hợp từ 600- 1200 lux.

Tai nấm Linh Chi từ khi kết nụ cho đến khi tai nấm hoàn chỉnh kéo dài từ 60 đến 70 ngày. Sau khi thu hái đợt một, nếu tiếp tục chăm sóc có thể thu nấm đợt hai và đợt ba. Mội tai nấm có trọng lượng từ 10 – 70 g sau phơi khô.

2. Kỹ thuật trồng:

2.1 Nguyên liệu và phương pháp xử lý nguyên liệu

2.1.1 Nguyên liệu

Linh Chi sử dụng nguyên liệu chủ yếu là mạt cưa tươi hoặc khô của các loại gỗ mềm, không có tinh dầu và độc tố. Ngoài ra còn có thể trồng Linh Chi từ nguyên liệu là thân gỗ các cây thuộc họ Thân Thảo (Lê Lý Thùy Trâm, 2007).

2.1.2 Phương pháp xử lý nguyên liệu

Phương pháp đóng túi: Mùn cưa được tạo ẩm và ủ. Sau đó phối trộn thêm các phụ gia đóng vào túi sao cho khối lượng túi đạt 1,1-1,4 kg rồi đưa vào thanh trùng.

Phương pháp thanh trùng:

Phương pháp 1: Hấp cách thuỷ ở nhiệt độ 1000C, thời gian kéo dài 10-12h.

Phương pháp 2: Thanh trùng bằng nồi áp suất (Autoclave) ở nhiệt độ 119-1260C (áp suất đạt 1,2-1,5at) trong thời gian 90-120 phút.

2.2 Phương pháp cấy giống: (Lê Lý Thùy Trâm. 2007)

Phương pháp 1: Cấy giống trên que gỗ

Với phương pháp này cần tạo lỗ ở túi nguyên liệu có đường kính 1,8-2cm và sâu 15-17cm.

Khi cấy giống phải đặt túi nguyên liệu gần đèn cồn và túi giống, sau đó gắp từng que ở túi giống cấy vào túi nguyên liệu.

Phương pháp 2:

Sử dụng giống Linh Chi cấy trên hạt. Ta dùng que cấy kều nhẹ giống cho đều trên bề mặt túi nguyên liệu tránh giập nát giống.

Lượng giống: 10-15gam giống cho 1 túi nguyên liệu (1 túi giống 300 gam cấy đủ cho 25-30 túi nguyên liệu)

Chú ý:

Giống cấy phải đảm bản đúng độ tuổi.

Trước khi cấy giống ta phải dùng cồn lau miệng chai giống bóc tách lớp màng trên bề mặt nhưng không được để hạt giống bị nát.

Trong quá trình cấy, chai giống luôn phải để nằm ngang.

Sau khi cấy giống ta đậy lại nút bông, vận chuyển túi vào khu vực ươm.

Phải thường xuyên vệ sinh sạch sẽ phòng cấy giống

2.3 Phương pháp ươm túi

2.3.1 Chuẩn bị khu vực ươm

Nhà ươm túi đảm bảo các yêu cầu: sạch sẽ, thông thoáng, độ ẩm từ 75%- 85%, ánh sáng yếu, nhiệt độ 10-300C.

2.3.2 Ươm túi

Chuyển nhẹ nhàng vào nhà ươm và đặt trên các giàn giá hoặc xếp thành luống. Khoảng cách giữa các túi 2-3cm. Giữa các giàn luống có lối đi để kiểm tra.

Trong thời gian ươm không được tưới nước, hạn chế tối đa việc vận chuyển.

Trong quá trình sợi nấm phát triển nếu thấy có túi bị nhiễm cần phải loại bỏ ngay khỏi khu vực ươm, đồng thời tìm nguyên nhân để có cách khắc phục:

- Túi bị nhiễm bề mặt phần lớn do thao tác cấy và phòng giống bị ô nhiễm.

- Túi bị nhiễm từng phần hoặc toàn bộ có thể do bị thủng hoặc hấp vô trùng chưa đạt yêu cầu.

2.4 Phương pháp chăm sóc

2.4.1 Phương pháp không phủ đất

Theo Nguyễn Hữu Đống (2003) Rạch túi và tưới nước: Kể từ ngày cấy giống đến khi rạch túi (khoảng 25-30 ngày) sợi nấm đã ăn kín ¾ túi. Tiến hành rạch 2 vết rạch sâu vào trong túi 0,2-0,5cm, đối xứng trên bề mặt túi nấm. Đặt túi nấm trên giàn cách nhau 2-3cm để nấm ra không chạm vào nhau.

Từ 7 đến 10 ngày đầu chủ yếu tiến hành tưới nước trên nền nhà, đảm bảo độ ẩm 80-90%, thông thoáng vừa phải.

Khi quả thể nấm bắt đầu mọc từ các vết rạch hoặc qua nút bông thì ngoài việc tạo ẩm không khí, có thể tưới phun sương nhẹ vào túi nấm mỗi ngày từ 1-3 lần (tuỳ theo điều kiện thời tiết).

2.4.2. Phương pháp phủ đất

Cách phủ đất: khi sợi nấm đã ăn kín khoảng ¾ diện tích túi, gỡ bỏ nút bông, mở miệng túi, phủ lên bề mặt một lớp đất có chiều dầy 2-3cm.

Chăm sóc sau khi phủ đất: nếu đất phủ khô cần phải tưới rất cẩn thận (tưới phun sương) để đất ẩm trở lại. Tuyệt đối không tưới nhiều nước, nước thấm xuống nền cơ chất sẽ gây nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến quá trình hình thành quả thể. Trong thời gian 7-10 ngày đầu (sau khi phủ đất) cần duy trì độ ẩm không khí trong nhà đạt từ 80-90% bằng cách tưới nước thường xuyên trên nền nhà. Khi quả thể bắt đầu hình thành và nhô lên trên mặt lớp đất phủ, cần duy trì độ ẩm liên tục như trên cho đến lúc thu hái. Thời gian từ khi nấm lên đến khi thu hoạch khoảng 65-70 ngày.

Khi đó ngoài việc duy trì độ ẩm trong phòng thì ta còn phải tưới phun sương nhẹ trực tiếp trên bề mặt đất phủ 1-3 lần/ngày (tuỳ theo điều kiện thời tiết) mục đích để giúp đất phủ luôn duy trì độ ẩm. Việc chăm sóc như trên kéo dài cho đến khi viền trắng trên mũ nấm không còn nữa, lúc đó nấm đến tuổi thu hái (Nguyễn Hữu Đống, 2003).


3. Thu hoạch, bảo quản và chế biến

Chế độ chăm sóc như trên được duy trì liên tục cho đến khi viền trắng trên vành mũ quả thể không còn nữa là hái được. Dùng kéo sắc cắt chân nấm rồi lật ngửa nấm lên đê tránh bào tử rớt ra ngoài. Nấm Linh Chi mỗi khi thu hái xong cần rửa sạch cả mũ nấm và chân nấm. Sau đó vớt ra để cho ráo nước rồi đem phơi đến khi quả săn hoặc sấy ở nhiệt độ 40-450C cho đến khi bẻ nấm thấy giòn và cứng là được. Độ ẩm của nấm khô là 13%, cứ khoảng 3kg nấm tươi được 1kg nấm khô. Để bảo quản nấm, chọn túi nilon 2 lớp, sau đó dùng tay vuốt ngược từ đáy túi lên miệng túi để không khí ra hết, cho nấm vào trong rồi buộc kín từng lớp một. Dùng bao tải dứa để đựng và bảo quản ở nơi khô ráo. Thời gian bảo quản có thể từ 12-18 tháng.

Khi đã hái xong lần 1, chăm sóc như ban đầu để tận dụng thêm lần 2. Nhiều nơi chăm sóc tốt có thể thu đợt 3.

Năng suất thu hoạch: cứ 1 tấn nguyên liệu cho 18 – 30kg Linh Chi khô. Khi kết thúc đợt nuôi trồng cần phải vệ sinh và thanh trùng nhà xưởng bằng formol với nồng độ 0,5-1%.

Tóm lại, việc nuôi trồng nấm Linh Chi cũng như những loài nấm trồng trên giá thể mạc cưa cần chú ý đến các giai đoạn nuôi trồng, đặc biệt là khi chuẩn bị nguyên liệu, phải đảm bảm điều kiện vô trùng sau khi hấp nguyên liệu và trong quá trình cấy meo vào trong túi mạc cưa. Bởi vì nguyên liệu bị nhiễm trùng thì sẽ tác động đến sự phát triển của nấm ở giai đoạn đầu của nuôi cấy cũng như sự phát triển sau này. Việc thu hoạch quả thể phải cẩn thận để đảm thu hoạch nhiều lần cho những lần sau.

Theo enews.agu.edu.vn

Comments