Strona główna‎ > ‎

Profesor Ludwik Zabrocki


 Profesor Ludwik Zabrocki

 

(1907-1977) 

 

 

Ludwik Zabrocki, syn Józefa Zabrockiego i jego żony - Emmy z Weinbergów, urodził się 24 listopada 1907 roku w Czersku na Pomorzu, w głęboko patriotycznej rodzinie chłopskiej. W Czersku chodził do szkoły powszechnej, następnie uczył się w gimnazjum w Chojnicach, gdzie w 1927 roku zdał maturę. W tym samym roku rozpoczął naukę na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego, początkowo studiując polonistykę, a następnie także indoeuropeistykę i orientalistykę. W 1931 roku na podstawie pracy magisterskiej z zakresu dialektologii, wydanej w 1934 roku pt. Gwara Borów Tucholskich, uzyskał tytuł magistra filozofii w zakresie filologii polskiej. W latach 1930-1936 pracował jako asystent w Katedrze Językoznawstwa Indoeuropejskiego UP. W 1935 roku podjął pracę nauczyciela języka polskiego w Collegium Marianum w Poznaniu, rok później - przeniósł się do Gdyni, gdzie pracował w Liceum Handlowym, a od 1937 roku w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni, obok języka polskiego ucząc także historii żeglugi.


        Lata wojenne Ludwik Zabrocki spędził, ukrywając się m.in. w rodzinnym domu w Czersku.

 

W 1945 roku Zabrocki wrócił do Poznania i na miejscowy Uniwersytet, z którym związany był już do końca swego życia. W czerwcu tego roku obronił pracę doktorską Indicativus czasu teraźniejszego i przeszłego w dialekcie staropruskim Sambii, napisaną pod kierunkiem Mikołaja Rudnickiego. W tym samym roku uzyskał habilitację na podstawie rozprawy, która w rozszerzonej postaci i pod tytułem Usilnienie i lenicja w językach indoeuropejskich i ugro fińskim została wydana w 1951 r. W 1949 roku otrzymał tytuł  docenta (specjalność: gramatyka komparatywna języków indoeuropejskich), w 1955 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1962 roku - profesorem zwyczajnym. W 1970 r. Ludwik Zabrocki został wybrany członkiem korespon dentem, zaś w 1976 r. członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk.


Profesor Ludwik Zabrocki był jednym z najwybitniejszych polskich językoznawców. Jego zainteresowania naukowe obejmowały m.in. językoznawstwo ogólne, diachroniczne i porównawcze, fonetykę strukturalną czy lingwi stykę cybernetyczną. Najistotniejszym obszarem dokonań Profesora było jednak szeroko pojęte językoznawstwo stosowane, na gruncie którego stworzył podwaliny pod nowy dział badań lingwistycznych –  glottodydaktykę.

 

Dorobek naukowy Profesora obejmuje około stu pięćdziesięciu pozycji, często są to fundamentalne prace w reprezento wanych przez nie dziedzinach. Wymieńmy chociaż monografię Wspól noty komunikatywne w genezie i rozwoju ję­zyka niemieckiego, t. I: Prehistoria języka niemieckiego (Warszawa 1963), Językoznawcze podstawy me todyki nauczania języków obcych (Warszawa 1966), Grundfragen des Deutschunterrichts in fremdsprachlicher Umgebung (Poznań 1976) czy Kybernetische Modelle der sprachlichen Kommunikation (Warszawa 1975), za którą został wyróżniony wpisem do Księgi Czynów i Osiągnięć Nauki Polskiej z okazji jej II Kongresu. Wielokrotnie występował na prestiżowych konferencjach międzynarodowych w kraju i za granicą m.in. w NRD, RFN, USA i Kanadzie, zyskując miano nestora neofilologii w Polsce.

        Obok pracy naukowej Profesor zajmował się również działalnością organizacyjną. W 1946 roku stworzył w Poznaniu Archiwum Fonograficzne, którym kierował do 1951 roku. W roku akademickim 1953-54 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Filolo gicznego, w latach 1954-56 dziekana Wydziału Filolo gicznego. Ponadto w latach 1963-69 był kierownikiem Katedry Języków Germańskich, w latach 1969-1974 stał na czele Zakładu Języków Zachodnio-Germańskich. W roku 1964 utworzył pierwszy w Polsce i jednej z niewielu wówczas na świecie Zakład Językoznawstwa Stosowanego, stanowiący zalążek późniejszego Instytutu Lingwistyki Stosowanej. Zakładem tym kierował do 1976 roku. Ponadto od 1974 roku do śmierci był dyrektorem Instytutu Językoznawstwa UAM.

        Działalność naukowa Profesora obejmowała aktywność w licznych krajowych oraz międzynarodowych towarzystwach naukowych i innych gremiach. Przez wiele lat był członkiem Komisji Ustalania Nazw Miejscowych przy Urzędzie Rady Ministrów. W latach 1968-1975 pełnił funkcję przewodniczącego Polsko-Enerdowskiej Komisji Germanistycznej, natomiast od 1967 roku był członkiem koresponden tem Institut für Deutsche Sprache w Mannheim (RFN). W latach 1968-1969 był przewodniczącym Societas Linguistica Europaea (Kilonia, RFN), członkiem International Committee of Dialectologists i wiceprzewodniczącym In­ternational Association of Lingulstic Sound Recording Archives. Ponadto od 1971 r. pełnił funkcję kierownika Komitetu Neofilologicznego PAN, a po powstaniu oddziału poznańskiego również przewodniczącego Komisji Neofilologicznej. Był także przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, kierownikiem Zespołu Dydaktycz no-Wychowawczego Neofilologii przy Mini sterstwie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Tech niki, członkiem Rady Głównej przy Ministerstwie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Tech niki oraz członkiem Centralnej Komisji Kwa lifikacyjnej przy Prezydium Rady Ministrów.

        Profesor był współzałożycielem i redaktorem naczelnym czasopism naukowych: Lingua Posnaniensis, Biuletyn Fonograficzny, Glottodidactica, a także członkiem redakcji czasopism zagranicznych jak Phonetica, Modern Language Abstracts (USA) czy Zeitschrift für Phonetik, allgemeine Sprachwissenschaft und Kommunikationsforschung (NRD). 

Profesor Ludwik Zabrocki może również poszczycić się bogatym dorobkiem w zakresie kształcenia kadry naukowej w kraju i za granicą: obok licznych magistrów doktoryzował trzydzieści osób (trzy z NRD), habilitował osiemnaście; był również opiekunem stażystów-obcokrajowów.


Działalność i dorobek naukowy Profesora zostały wielokrotnie docenione przez różne gremia m.in. trzykrotnie otrzymał Nagrodę I stopnia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyż szego i Techniki (1963, 1969, 1976). Był również uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1962). P Medale X-lecia, XXX-lecia PRL oraz Złotą Odznakę Zasłużonego Pracownika Mo rza (1969) czy pośmiertnie Tytułem Zasłużonego Nauczyciela PRL. Za zasługi w dziedzinie germanistyki i nauczania języka niemieckiego w Polsce Instytut im. Goethego w Monachium w 1974 roku odznaczył Profesora Złotym Medalem, zaś rok później Rada Miejska Mannheimu przyznała mu Wielką Nagrodę im. Konrada Dudena.

 

Zmarł w Poznaniu 8 października 1977 roku i tam został pochowany na cmentarzu Junikowskim. Dla uhonorowania pamięci Profesora od 23 października 1997 roku jego imię patronuje jednej z sal wykładowych w Collegium Novum UAM. Z kolei Polskie Towarzystwo Neofilologiczne wybitnie zasłużonym działaczom przyznaje odznaczenie honorowe - Medal im prof. Ludwika Zabrockiego.