Recente siteactiviteit

Monumenten van de 20ste eeuw in Zelzate

Open monumentendag behandelde in de 20ste editie de 20ste eeuw. Hoewel Open monumentendag doorgaat  op de 2de zondag van september, zijn de monumenten altijd het bekijken waard natuurlijk.
Op 14 en 15 mei bezocht ik dan ook de plekken in Zelzate die in de brochure naar voren gebracht worden. Mijn digitaaltje had ik mee, zodanig dat ik wat foto's kon nemen.
 
Zelzate is een industriestadje, dat zijn werkgelegenheid haalt uit het kanaal Gent-Terneuzen, en de fabrieken die erbij liggen. Een hoogtepunt was de vestiging van de staalfabriek SIDMAR in 1968. Op deze webbladzijde komen gebouwen van tussen de twee wereldoorlogen in de belangstelling.  
  • Zelzate West
    • Klein Rusland
      Vanaf de brug van Zelzate zie je een lange witrode fabrieksschouw.
      In de schaduw ervan ligt een tuinwijk. Huib Hoste ontwierp de woningen volgens de cubistische principes van de functionaliteit. De muren werden in asbeton gegoten. Bezieler van de cité was de Rus Peniakoff. Ook een andere Rus een adelijke heer met de naam Veretennicof was er bij betrokken. Vandaar de naam Klein Rusland. In 1920 lag de wijk gescheiden door akkers en velden van de andere wijken van Zelzate. De werkmanswoningen lagen vlak tegen de fabriek
      Nu ligt de wijk nog steeds geïsoleerd, en dit door de expressweg van Antwerpen naar Knokke.
    • Sint-Antoniuskerk
      In de jaren na de 1ste wereldoorlog groeide
      Zelzate. De bevolking in Zelzate West nam toe. Voor de wijken Debbautshoek en De Katte ontstond de nood aan een eigen parochie. In 1933 werd een kerk gebouwd: de Sint Antoniuskerk. Dit voorzag dan ook in de geestelijke bediening voor de wijken Callemansputte en Ter Looveren.
      De kerk kwam er dank zij de schenkingen van verschillende mensen. Ooit bedoeld als een hulpkerk, verkreeg zij een volwaardig kerkbestuur. De kerkraad staat nu nog in voor het gebouw, mede dank zij een toelage van het gemeentebestuur.
      Opvallend is de klokkentoren. Het dak ervan is met een open ruimte tussen vier houten pilaren op de bakstenen toren geplaatst.
      De kerk bestaat ondertussen 75 jaar en blijft een dynamische geloofsgemeenschap herbergen. In 2009 werd een nieuw altaar geplaatst en een nieuw orgel aangekocht.
      Evenals bij andere monumenten wordt hier een oplossing gezocht voor het zogenaamde duiven-probleem.  
  • Zelzate Oost
    • Cafe Regina

      Op de Grote Markt in Zelzate staat een café. Afin ..... er zijn meer cafés op de markt. in het kader van de open monumentendag is café Regina het bezoeken waard. Zelf ken ik het café als een gelegenheid waar openbare verkopingen plaats vinden.  Ik was er eens, en het ter koop aangeboden huis werd spotgoedkoop verkocht. Ik was er een andere keer, en de betrokken huizen werden schandalig duur verkocht.  Op zo een openbare verkoop kan je van alles verwachten.
      Maar goed, het komt hier voor om het interieur. Van buiten is het zo gewoontjes, maar van binnen heeft het zijn interieur van het interbellum bewaard.
    • Brughuizen

      Een vaste waarde in alle open monumenten- en erfgoeddagen te Zelzate wordt gevormd door de brughuizen. In 1910 is het gebouwd. Het kanaal was toen net verlegd. Om de ene kant van Zelzate met de andere kant te verbinden was een brug nodig. De brugwachters woonden in een huis naast de brug. Het kanaal is ondertussen verlegd. De brug is er niet meer. Maar het gebouw staat er nog. Nu is de ontvangerij van de gemeente Zelzate er gevestigd. En - wat in het verband met deze bladzijde meer interessant is - het museum van de Tweede Gidsen, en het museum van Mietje Stroel.

 

 

    • Gemeentehuis
      Het lijkt me zo gek dat ons eigen gemeentehuis bij de monumenten voor komt. Het zal wel want een monument is een gebouw of  terrein of iets anders van algemeen belang vanwege schoonheid, wetenschappelijke waarde of ...
      Ons gemeentehuis is van vlak voor de 2de wereldoorlog. Het doet nog altijd modern aan, is het niet ?
      Wat ik qua beeldvorming mooi vind, is dat de winkel "Het Loze Vissertje" op de andere hoek van de straat, zo harmonieus overeenkomt met de bouwwijze van ons gemeentehuis.
      Ergens in de jaren 1930 hadden we een burgemeester die tot de vernieuwing uitdrukking wou brengen.  In 1938 is het gemeentehuis gebouw. Het oogt nog steeds modern, ook al is er nu ook een lift aangebracht.
      Het gemeentehuis herbergt de burgemeester. De lokettenzaal is beneden. Op de verdieping is er de grote zaal, waar de gemeenteraad vergaderd en waar de huwelijksplechtigheden plaats vinden
    • Molenstukkenhoeve
      Ooit was Zelzate een landelijk gebied. Dat was zeker zo 100 jaar geleden. Tussen de woningen zie je af en toe boerderijen. De hoeve in de Wachtebekestraat werd in 1907 gebouwd. Het laag boerenhuis, de schuur en de hof zijn versierd met oude emaillen reklameborden, oud landbouw gereedschap en molenwielen.
      Toen ik de bewoner vroeg of ik een foto van zijn erf mocht nemen, vertelde hij me, dat je zoiets nergens anders in de streek ziet. Hij is er trots op. En ik kan alleen maar beamen dat dat volledig terecht is.
    • Sint Laurentiuskerk
      Een hoog punt tussen de fabrieksschouwen wordt gevormd door het gebedshuis van de katholieke kerk. De kerk is heropgebouwd in de jaren 1950/1952. Tijdens de 2de werldoorlog was zij tot een puinhoop herschapen. In de 1ste wereldoorlog was het gebouw ook al gebombardeerd geweest. Het  oorspronkelijke bidhuis  was in de 19de eeuw gebouwd aan de kade van hert kanaal.  Dit bidhuis verving het veel kleiner parochiekerkje dat zich meer in het noorden, op het Hendeken, op de plaats waar nu nog altijd het kerkhof ligt, bevond.
      De markt voor de kerk is er gekomen in het begin van de 20ste eeuw. Toen werd het kanaal meer oostwaarts verlegd.
      De verschillende beelden en kunstvoorwerpen die in de kerk aanwezig zijn zijn in het kader van een nacht van de geschiedenis, door Luc Verhelst beschreven. De brochure is uitgegeven door de Zelzaatse afdeling van het Davidsfonds.
      Dit gebouw is niet alleen een gebedshuis, maar ook een symbool voor communicatie, wat tot uitdrukking komt in de antennes van de GSM-operatoren aan de toren.
      De kerk met haar geschiedenis van vernietiging en heropbouw getuigt van de nooit aflatende ijver van de Zelzaatse bevolking.
    • Watertoren
      Een
      ander bakstenen gebouw bepaalt mee het uitzicht van Zelzate. Dat is de ronde watertoren. Vroeger werd het water opgepompt tot op grote hoogte om zo de omliggende huizen van drinkwater te voorzien. Nu dat er voldoende druk op de waterleidingen zit, is die funktie overbodig geworden, en zijn de watertorens niet meer nodig. De toren is gebouwd in 1952 onder impuls van burgemeester Chalmet. In het bestuur van deze burgemeester komt de zorg voor de werkmens, en de manier waarop hij woont duidelijk tot uiting.
      De toren is nu leeg. Al sinds 1986. De gemeente wil het project een nieuwe bestemming geven.

 

Guy Verhelst, 18 mei 2009
De tekst is ondermeer gebaseerd op blz. 65 en 66 van de brochure van Open Monumentendag Vlaanderen, 14 september 2008.
Comments