Doodsvonnis

XVIe XXIX.

In dit jaar ende schependom den XV octobre, wiert upden Coornaert ghehanghen eenen Jaecques de Voghelaere, woonende binnen deser stede, up Meerhem, waarvan de copie vande sententie hier volcht:

<< Omme dieswille dat ghij, Jacques de Voghelaere, fs Pieters, gheboren van Selsaete, onvrij schipper van uwen stijle, onderhauden van Zijne Con. Majt onder de compagnie vanden capitein Ghits mette gaige van twaelf Philippen de maent, betaelt bij de heeren vanden finantien, u zoo verre vergheten hebt niet jeghenstaende uwe qualiteyt ende dat u betraut ende ghecommunicquiert zijn gheweest diveershe ghewichtighe saecken raeckende den dienst van Zijne Mt ende van dese landen, de welcke aen niemant, vele min aen eenighe vianden,vermochten ontdect te wesen, te handelen ende secrete jntelligentie te hauden met eenen Dierick Boone, van Amsterdam, de zelve ten diveersche stonden te logieren jn u huus ende aen hem te schrijfven briefven van correspondentien, niet jeghenstaende dat u bekendt was dat den zelve Boone was eenen verradere ende over zulcx hadde ghesocht te jnduceren, ten fijne dat ghij hem zoudt gheopent hebben eenighe secreten vanden staet van dese landen, die u waeren bekendt, belovende u daervooren groote recompense te doen hebben vanden prince van Oraingnen; ende hoewel dat ghij omme de voorschr. redenen ende qualiteyt verobligiert waert niet alleenelick de conversatie ende correspondentie vanden voors. Boone te verwerpen, maer boven dien hem oock anne te draghen jn justitie, tot quyctinghe van uwen eedt ende recompense van uwe gaigen, hebt nochtans ter contrarien ende jnde plaetse van dien u vervoordert hem te kennen ghegheven vele groote zaeken van groote importantie, ende naementlick dat ghij van weghen Zijne Majt gheemployeert had gheweest jn zeker jntreprinse upde stadt van Sluys, ontdeckende dien aengaende diveersche middelen, ende onder andere dat de zelve jntreprinse practijckelick was twaelf mael up elck jaer ende conste beledt worden door het uuytlegghen van een schip; hebbende boven dien door assistentie van den voors. Boone ende zonder consent van Zijne Majt versocht ende vercreghen vanden prinse van Oraignentwee distincte paspoorten, het eene omme te moghen reysen naer Hollandt , voor den tijt van drij maenden, ende het andere omme te moghen woonen jn den Vrijen Polder van Waeterdijck voor eenen termijn van zes maenden, allessins contrarie de notoire placcaeten directelick jeghens uwe qualiteyt; ende jn ghevolghe van het eerste paspoort hebt ghij metten zelven Boone ghetrocken naer Hollandt ende van daer naer het legher vanden viant, ligghende voor sHertogenbosch, alwaer ghij ghegaen zijt jnde tente vanden prinse van Oraignen, spreeckende hem alleene jn persoone, hem weinschende veel ghelucx ende up beyde uwe knien vallende hebt ghebeden verghiffenisse van het exploict, bij u upden polder ghedaen, metsgaeders oock gheseydt anden secretaris vanden voorn. prinse, up zijne vraghe: << Ghijlieden sout het exploict up Hulst beter ghedaen hebben, jndien ghij hadt begheert,>> met meer dierghelijcke proposten, niet zonder vehemente suspitie vanden voorn. prinse ende secretaris ghecommuniquiert te hebben diveersche andere secrete saecken raeckende den staet van dese landen, met belofte van enige entreprinsen te doene ten voordeele van de rebellen ende ten nadeele van Zijne Majt : over zulcx ende tot een claer teecken van dien sijt ghij jnt wederkeeren van Hollant ghegaen up het schip van oorlloghe, ligghende jn het gat van Saftinge, sprekende jnden rouf metten capitein van het zelve schip alleene ende doen daerbuyten gaen uwen zwaghere, alwaer men hu niet en zoude hebben betraut ten hadde gheweest up hope van eenich groot .... ofte exploict, onsterende het faict vanden voorn. Cauwen poldere, als wanneer ghij oock gheeren sout ghevaeren hebben naer Zeelandt omme te spreecken metten capitein Marinus, vice admirael van Zeelandt voorseyt, ten hadde gheweest dat uwen zwaghere daerjnne niet en wilde consenteren; ende alsoo naer huys ghekeert zijnde, zijt corts daernaer

ende niet jeghenstaende dat u schip niet teenemael ghemonteert en was, naer het Sas ghevaeren omme van daer naer de vlote te vaeren ofte trecken ende bijden heere gouverneur van het voorn. Sas anne ghesprocken zijnde, hebt, omme u concept ende intelligentie te beter te bedecken, hem te kennen ghegheven dat ghij zelve jn persoone jnde vlote niet vaeren en zoudt, omme dies wille dat anden zelven gouvernuer ende een yeghelick kennelick was dat ghij aldaer voor dootviant gheextimeert waert, ter oorsaecken van het voorscreven exploict upden Cauwen poldere; ende nochtans zijt ghij met u schip derwaerts ghevaren ende aldaer ghecommen zijnde hebt zeer secretelick langhen tijt alleene ghesproken metten capitein Frans, ende naer u vertreck is jnde voorscreven vlote gheariveerd den voorn. vice admirael, roepende aen u te spreecken, den welcke, midts u vertreck hem ghefustreerd ziende van zijn ..., u ontboden heeft met eenen expressen bode, uuyt al welcke communicatie, haestighe ontbiedinghe ende secrete samenstreeckinghe, zoo metten prince van Oraignen te effectren, namentlich anghesien dat hij u hadde gheconsenteert vrijelick te commen ende converseren jn sijne landen, niet jeghenstaende dat hem kennelic was uwe voorscr. qualiteyt ende uwe acten, tsijnen nadeele ghedaen, metgaders dat hij zoo lichtelic u al het zelve hadde vergheven, twelcke niet presumeerlick en es ghesiet te sijne dan up expresse belofte ende toesech van eenich expoict jn recompense van dien; boven al twelcke hebt ghij noch u vervoordert achter te hauden eenighe groote quantiteyt van poeder, ghedestineert up zeker entreprinse , tot welcke ghij met Jos Maes zijt gheemployeert gheweest; hebbende danof vercocht binnen deser stede voor XV lib. grooten ende tot Andwerpen voor XL ponden gr. ende onder uwe complicen ghedestribueert tot omtrent XV lib. gr.; ghelijck ghij oock frauduleuselick hebt achter ghehaudende somme van vijftich ponden grooten van het ghelt, bij laste van Zijne Majt u jn handen ghegheven tot bereet maecken van diveersche nootsakelickheden tot zeker entreprinse ende alle tzelve tuwen proffijcte gheappliquiert; ende bovendien hebt ghij jnde leveringhe van het steen tot het maecken van het fort van Philippijnen Zijne Majt ghefraudeert ende doen betaelen zonder daervan leveringhe te doene ontrent vijftich last steenen, tot XXI s. gr. het last, voor secrete jntelligentie vanden controluer, soo dies allessins souffisantelick ghebleken es bij uwe eyghen confessie ende anderssins. Ende alsoo alle de zelve faulten ende crimen lese majte grootelicx zijn doende tot nadeele van Zijne Majt voornoemt ende tenderende sijn tot prejuditie ende bederfvenisse van dese landen, ende consequentelic niet lijdelick zonder condingne punitie, andere ten exempele, soo eyst dat naer preallabele communicatie dien angaende ghedaen aen heere superjntendent vande justitie militaire van dese landen, die alle tzelve oock heeft ghecommuniquiert aen haere Sne hoocheyt, wij Octavio Hesius, audituer van het volck van orloghe jn Vlaenderen, recht doende uuyt den name van Zijne Majt , condempneren u ghestraft te worden metter coorden datter de doot naer volcht, ende u lichame ghevoert te wordene ter plaetsen patibulaire, verclarende voorts alle uwe goederen, muebele ende immuebele, waer die ghestaen ende ghelegehen zijn, gheconfisquieert tot proffijcte van Zijne Majt , de costen ende misen van justitie alvooren danof ghededuceert.
Ghedaen den XV Octobre XVIe XXIX.  >>

 Bezorgd door Guy Verhelst, januari 2001

De tekst is afkomstig uit de "Chronijcke van Ghendt" door Jan Van Den Vivere. Het handschrift maakt deel uit van het archief van Burchtgraaf Vilain XIIII, te Bazel. Het werk is in 't licht gebracht door Frans De Potter in 1885. In 1999 heeft Jean Paul De Cloet het opnieuw uitgegeven in de V.Z.W. Geschiedkundige Heruitgeverij.

Comments