(1926-38) Schola et vita

_______________
[Aug. 1926: p. 00]Revista Schola & Vita Nº1
[Aug. 1926: p. 01-05]Ad Lectores
[Aug. 1926: p. 06-19]De Lingua Internationale. Pro Relatione et Cooperatione Intellectuale inter Vario Populos
[Aug. 1926: p. 20-21]Ad Interlinguistas Omnes
[Aug. 1926: p. 22-25]De Thema Latino
[Aug. 1926: p. 26-33]Quæstiones de Grammatica (G. Peano)
[Aug. 1926: p. 34-39]Vocabulos Grammaticale de Latino
[Aug. 1926: p. 40-41]Pronomines
[Aug. 1926: p. 42-56]Exemplos de Interlingua (Ex Discussiones et Circulares de Academia Pro Interlingua)De Vocabulario (P. Wilfrido Moeser), De Vocabulario (I. Meysmans), De Tertio Declinatione Latino (G. Kolovrat), De Orthographia (I. Meysmans), De Accentu Tonico (A. L. Guerard), De Accentu Tonico (A. Creux), Forma De Infinitivo (C. Boggero), De Infinitivo (Thomas Common), Forma De Praeterito Et Futuro (Carl Aurschbach), Forma Plus Proprio Pro Praeterito Et Futuro (J. Rossello-Ordines), Evolutione De Lingua Internationale (J. B. Pinth), Interlingua (Evacustes A. Phipson), Grammaticale Pasigraphia (Ideographia) Et Neosinographia (Wsswolod Tscheschichin), Electrificazione De Ferro-Via (A. Hartl), In Quale Modo Animales In Deserto Bibe (Dr. Jindrich Tuma), Finales Latinos (Josep Bernhaupt.
[Aug. 1926: p. 57-60]Bibliographia (G. Peano et alia)
[Aug. 1926: p. 61-62]Ad Collaboratores
[Aug. 1926: p. 63-64]Academia Pro Interlingua. Statuto. Regulamento
[Aug. 1926: p. 65]Propagandista cum Chartas Postale
[Aug. 1926: p. 66]Interlinguistas! Semi-dono

INSTITUTO PRO INTERLINGUA – FUNDATORE ET DIRECTORE: NICOLA MASTROPAOLO

SCHOLA et VITA
REVISTA MENSUALE IN INTERLINGUA
ANNO I. :: :: AUGUSTO 1926 :: :: N. 1
REDACTIONE ET ADMINISTRATIONE: Via Washington, 12 - Milano, 125 - (Italia)
ABBONAMENTO aut SUBSCRIPTIONE ad 5 fasciculo de 1926: Periodico misso in Italia
L. it. 20 – misso extra L. it. 25 - SUBSCRIPTIONE DE PROPAGANDA: L. it. 80, ad minimo




[Aug. 1926: p. 00] Revista Schola & Vita Nº1

REDACTORES ET COLLABORATORES

Ing. Henk Bijlsma, Utrecht; Ing. G. Canesi, Directore de ApI, Torino; Prof. Dr. A. P. Coleman, Battle Creek College, Mich; Prof. W. de Jezierski, Lyceo de Lida (Polonia); Prof. A. Guérard, Standford University, California; Prof. D. Alojsio Hartl, Linz (Austria); Prof. G. Kolovrat, Dr. es-lettres, Paris; Prof. N. Mastropaolo, Milano; adv. T. Nanni, S. Sofia (Italia); Prof. R. Panebianco, Universitate de Padova; Prof. G. Peano, Universitate de Torino, Praesidente de Academia pro Interlingua; Prof. G. Rossello-Ordines, Palma de Mallorca (Hispania); Prof. G. Semprini, Lyceo scientifco, Genova; Prof. S. Timpanaro, Universitate de Parma.


INDICE: ad lectores – de lingua internationale – ad interlinguistas omnes – de thema latino – quaestiones de grammatica – vocabulos grammaticale de latino – pronomines – esemplos de interlingua – bibliographia – academia pro interlingua – ad collaboratores


santa sofia di romagna
prem. stab. tipografico dei comuni
(italia)




[Aug. 1926: p. 01-05]

AD LECTORES.

Interlingua (IL), que nos adopta in Publicationes de Instituto, es lingua auxiliare internationale (l. i.), quale resulta ex labores de Academia pro interlingua (A. p. I.). (1)

Interlingua es definito per regulas sequente.

  1. Vocabulario. IL adopta omne vocabulo commune ad A. D. F. H. I. P. et R. (2), et omne vocabulo latino cum derivato in anglo.
  2. Orthographia. – Omne vocabulo internationale derivato ex latino habe forma de thema latino.
  3. Grammatica. – Suffixo -s indica plurale. Suffiso ipso pote es omisso post numerale et quando plurale resulta ab contextu.

(1) Academia pro Interlingua es societate inter fautores de l. i. Qui mitte ad thesaurario Fr. 10 per anno es socio, et habe jure de voto tres mense post inscriptione.
Praesidente: prof. G. Peano, de Universitate de Torino. Cavoretto – Torino.
Thesaurario: ing. G. Canesi. Via Costigliole, 1 - Torino, 5.
Vice-thesaurario: W. De Jezierski, prof. Lyceo de Lida (Polonia).
V. L. Lowe, c.o Bureau of Standards, Washington D. C.
Tuma D.re J., Charvatce p. Mseno u Budyne n.o (Checoslovakia).
Corio E., 2, Pemberton Row, Gough Square, London. C. 4.

(2) Linguas principale es citato per abbreviationes : A., Anglo; D., Deutsch; F., Franco; G., Graeco; H., Hispano; I., Italo; L., Latino : P., Portuguez; R., Russo.

***

Interlingua de Academia pote es vocato, et juste, Latino Vivente aut Moderno aut Internationale; quia vocabulos ado ptato deriva, per plus quam 9/10, ex latino, in sensu lato, et es vivo in moderno linguas de Europa, et commune ad plure, cum orthographia pauco differente.

Interlingua – propter internationalitate maximo de suo vocabulos, forma invariable de omne, et grammatica minimo – es intelligibile, sine studio, ad primo visu aut quasi, et facile ad scribe cum auxilio de solo vocabulario, ab omne homine culto, et si ignora latino: Interlingua, ergo, es de usu imme diato pro omne relatione et pro cooperatione intellectuale inter vario populos.

Sed, usque hodie, solo pauco studiosos ute IL, pro communica inter se.

Publico, contra, ignora existentia ipso de illo, et immo, ne crede quidem ad possibilitate de lingua auxiliare, facile et de usu practico, constituto cum elementos tracto ex linguas naturale; quia ignora et existentia de magno vocabulario internationale, et mirabile resultatus ad que jam perveni studiosos de problema de l. i.

***

Moderno civilitate industriale transcende confines de nationes singulo, et mare ipso, cum crea relationes et interferentias semper plus frequente, et cum colliga in modo firmo fortuna et futuro de populos.

Homine, per medio de vapore electricitate aviatione, transi rapido ultra confine de patria, ad tracta negotios, vel pro instructione et delectatione, aut, sine move se ex domo, loque ad longinquos, cum telephono, et audi, per radiophonia, musica et orationes ab immenso distantia.

Nunquam, sicut in hoc tempore, plus vivo es in omnes desiderio de cognosce ideas arte litteratura de diverso populos; et nunquam, sicut hodie, majore es difficultates.

In tempore praeterito omne opera scientifico es scripto in latino – lingua internationale de scientia usque ad ultimo seculo, et bene cognito ab studiosos – et per medio de latino es possibile et facile relationes et collaboratione inter studioso de diverso nationes.

Hodie auctores scribe, quasi omnes, in proprio lingua nationale, et per qualecumque disciplina es publicato libros in omne lingua, et si pauco noto et pauco diffuso; numero de que ultimos, in publicationes vario, auge post bello mundiale, nam parvo nationes que conquire independentia ute nunc proprio lingua, etiam in labores scientifico, dum ad tale scopo ute prius lingua plus diffuso de imperio dominatore.

Studiosos inde es obligato ad disce duo aut tres lingua extraneo, pro lege, in originale aut in versione, toto publicationes que tracta quaestiones de que illo se occupa.

Et studiosos de parvo populos debe multo bene disce uno ex linguas plus diffuso, pro ute illo cum securo dominio, et in illo publica proprio labores, si vol quod istos non remane ignorato, ut eveni si ute lingua materno, pauco noto ultra confine.

Sine continua in demonstrationes – omne lectore pote trahe plure alio exemplo ex proprio experientia – resulta evidente necessitate magno de lingua auxiliare pro relationes internationale, maxime de scientia.

Solo usu de lingua auxiliare non difficile ad disce, pro publicationes scientifico et de divulgatione, pote destrue novo et magno obstaculo que diversitate de linguas nationale oppone ad facilitate et rapiditate de communicationes – de ordine scientifico, sociale, œconomico, etc. – inter vario populos.

Adoptione de tale lingua redde etiam in futuro plus rapido breve et efficace congressus et conferentias internationale ubi es impossibile nunc discussione immediato directo, et occurre longo tempore pro verte in plure lingua omne oratione, propositione et objectione – et evita multo incomprehensione irritante et damnoso.

Nam hodie, deficentia de medio simplice et sicuro de intercommunicatione directo redde minus stricto et intimo relationes ipso ab populo ad populo, etiam inter homines et classes que habe idem fide, sociale aut religioso, que perseque idem scopo, ideale aut practico. «Linguarum diversitas hominem alienat ab homine.... Quando enim quae sentiunt, inter se communicare non possunt, propter solam linguae diversitatem, nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae.” (S. Augustino – De Civitate Dei)

***

Tempore es, ergo, quod Interlingua plus non remane ignorato et medio de communicatione solo inter paucos; sed fi noto ad omnes et veni adoptato quale lingua auxiliare inter toto publico culto.

***

Philosopho graeco move se, et proba existentia de motu. Et nos – cum scribe in Interlingua et tracta, in nostro Periodico, omne quaestione que pertine ad educatione et schola, refer articulos plus interessante ex Revistas de toto mundo, et da notitias, mentiones bibliographico, etc. – nos, ad publico que ignora aut dubita, vol proba quod lingua auxiliare internationale, rapido ad disce et facile ad ute, jam existe, prompto ad usu practico, et es Latino Vivente, Moderno, Internationale, aut Interlingua de A. p. I.

Sed ante de initia – cum proximo numero – publicatione de articulos que tracta quaestiones educativo-sociale, ut in programma de Revista, nos crede maxime opportuno adhibe praesente fasciculo pro expone ad Lectores, in summario, problema de lingua internationale, vario solutione proposito, labores de A. p. I., resultatus consecuto, cum plure exemplo in IL ab scriptores de diverso nationes.

***

Nos affirma: «Ex latino, et cum orthographia pauco differente, linguas de Europa habe magno numero de vocabulo commune, plus quam sufficiente ad constitue lingua auxiliare naturale de intelligibilitate quasi immediato.”

Et nos proba quod ita es, cum publica, in uno ex proximo fasciculos, Vocabulario ad usu de Interlinguistas, tracto ex Vocabulario commune ad Latino - Italiano - Francais - English – Deutsch, de illustre Praesidente de A. p. I., prof. G. Peano, de Universitate de Torino.

Vocabulario contine circa 14.000 vocabulo in orthographia de quinque lingua indicato; et Lectores, cum percurre paginas, vide, et mira, quod vocabulos ipso in quasi totalitate es simile aut differ non multo in orthographia. Es, ergo, vocabulos internationale. Nullo alio proba plus apto es ad persuade.

Nos etiam affirma: «Interlingua es facile et practico ad ute pro quicumque de omne natione.

Et articulos de scriptores de vario populo de Europa et de America, que nos hic refer ad exemplo, et articulos que nos publica in subsequente fasciculos de Revista, demonstra, cum evidentia insuperabile, facilitate et practicitate isto, et simul ut IL es apto in modo perfecto ad tracta qualecumque argumento.

***

Nullo dubio in nos. Interlingua, non inventione de quaerentes novitates, sed re vere existente, et si ignorato, cum solido fundamento in matre lingua latino, commune ad principale linguas de Eurapa, i es in breve tempore, ut primum fi noto, lingua auxiliare pro omne relatione internationale, medio efficace de mutuo intercomprehensione, valido instrumento de progressu et de pace.


INTERLINGUISTAS!

Adjuva omnes nostro initiativa pro triumpho de Interlingua, cum:
Non solo; subscribe aut abbona vos, et procura, inter amico, alio subscriptores aut abbonatos.
Sed etiam, et praecipue, cum diffunde Schola et Vita inter maximo numero de persona.
Subscriptione de propaganda: L. it. 80 ad minimo.




[Aug. 1926: p. 06-19]

DE LINGUA INTERNATIONALE.
PRO RELATIONE ET COOPERATIONE INTELLECTUALE INTER VARIO POPULOS

Descartes, Leibniz et plure alio philosopho jam stude problema de lingua internationale; sed tracta de lingua rationale respondente ad philosophia, et non pro intercommunicationes, ad que in illo tempore bene servi latino.

Problema de lingua auxiliare pro omne relatione internationale fi urgente, et objecto de studio numeroso, in ultimo seculo – characteristica evidente de que es extraordinario incremento de medios de communicatione et de relationes scientifico et oeconomico inter vario populos.

LINGUA NATURALE VIVENTE ?

Aliquos propone, pro usu internationale, adoptione de uno lingua nationale: franco, anglo, aut alio.

Sed ad tale solutione, simul cum evidente difficultates de ordine politico, obsta difficultates grave de ordine practico.

Omne lingua naturale extraneo praesenta, pro qui vol disce illo, magno numero de exceptione in grammatica vocabulario phonetica, cum multitudine de complicatione inutile (1), et exige studio longo et applicatione continuo, pro posside et ute illo in modo fluente, claro et exacto. Isto longo tempore solo pauco studiosos – pro satisfactione personale aut pro occurrentias professionale – pote da ad disce uno lingua extraneo; ab toto alios, tempore ipso pote et debe es adhibito, cum plus utilitate, in studios et occupationes de majore interesse pro scientia aut de producto plus immediato et fructuoso.

(1) «Lingua franco habe 110 verbo irregulare: verbo esse habe 56 forma; conjugatione praesenta 2265 forma differente. Lingua anglo habe orthographia et phonetica chaotico.” L. H. Dyer.

LINGUA ARTIFICIALE ?

Plure tenta resolve problema per medio de linguas artificiale, id es, composito de vocabulos radicale non numeroso et de affixos vario pro forma cetero vocabulos necesario.

Omne de tale linguas exige studio et cognitione de regulas super que illo es fundato, et perfecto et prompto di stinctione de elementos et de formas grammaticale speciale, pro construe cum securitate vocabulos necessario ad scribe et loque, et lingua ipso pote es scripto et intellecto solo ab qui cognosce clave de illo.

Et, quod plus es, lingua artificiale cum elementos arbitrario – ut doce historia de illos – redde fatale divisiones et schismas; nam ad elementos arbitrario proposito ab auctores, adhaerentes, cum idem jure, pote propone substitutione de elementos arbitrario diverso. Et publico remane sceptico, nullo solutione accepta, et puta problema insolubile.

Volapük (Vp), primo systema de l. i. de uso practico, publicato in 1879 ab J. M. Schleyer, parocho in Konstanz, es composito de vocabulos radicale (1400 in editione de 1884), tracto ex latino, anglo et plure alio lingua, et de numeroso affixo grammaticale – pro declinatione, conjugatione et derivatione – cum orthographia speciale et grammatica artificiale de mirabile regularitate.

Multo plus facile quam omne lingua naturale, Vp obtine enorme diffusione (in 1889 habe 25 periodico publicato in Europa, Asia, America), et per plure anno es utile instrumento pro communicationes internationale.

Sed plure adhaerente propone simplificationes, aut modificationes plus grave, aut novo systema. Surge schismas, et Vp, que in 1888-89 sta pro conquire mundo, in 1890-91 es moribundo, causa dissensione inter fautores.

Inter novo systemas de lingua artificiale, plus noto es Esperanto (Espo) de D.r Zamenhof, de Warszawa, publicato in 1887. Illo habe, ut Vp, vocabulos radicale, tracto sine regula ex linguas naturale, et affixos speciale, grammatica artificiale plus simplice et breve, sed sufficiente.

Espo es multo plus facile quam Vp; propaganda de fautores es activo et continuo, et tamen suo diffusione – post 40 anno circa et 14 congressu internationale – non supera forsan, aut de pauco, diffusione maximo de Vp. Numero de adhaerente auge multo lento, etiam quia plure relinque Espo pro formas plus simplice, ut Ido et Esperantido, modificationes de Espo ipso.

LATINO ?

Academia pro Interlingua seque, contra, via diverso; et cum labores de proprio socios perveni ad solutione plus simplice et naturale, scientifico et practico in idem tempore.

Iudicio de Academia es quod in nullo modo necesse recurre ad formas artificiale, quia lingua internationale jam existe, commune ad linguas de Europa. Suffice detege et collige omne elemento jam internationale, et lingua auxiliare es.

Et solutione isto reverte nos ad origines: ad latino.

***

Studiosos et Institutos vario, de Europa et de America, jam propone plure vice de reveni ad latino, quale l. i. de scientia.

Latino – ut plure jam observa – es lingua neutrale, que majoritate de studente de omne natione disce in schola, et lingua officiale de ecclesia catholico; habe alphabeto phonetico et nullo signo diacritico; vive in linguas neo-latino, constitue tres quarto de vocabulario anglo (de 80.000 vocabulo in Vocabulario de Webster, ed. 1861, es de origine graeco-latino 55.500); abunda in germanico et russo, et graeco-latino es quasi toto vocabulario de scientia, industria, politica.

Sed es notando facto sequente.

Studiosos que propone reditu ad latino, et adhaerentes, cognosce omnes multo bene lingua de Cicerone; et tamen nemo adhuc fac seque exemplo, cum scribe aut verte in latino operas scientifico proprio aut de alio auctores.

Time illos forsan de habe pauco lectores et minus imitatores; quia sci quod, etsi multos stude latino, es paucos – ultra ambitu de docentes – qui lege illo ad primo visu, et minus qui pote scribe sine continuo auxilio de vocabulario et de grammatica ?

Facto es symptomatico, et auge forte dubio quod num quam latino pote revive toto in moderno usu scientifico.

Et ceterum, difficultate magno ad ute latino es notato etiam ab fautores ipso, qui omnes fac mentione de aliquo simplificatione.

Sed difficultates evanesce forsan si, ut plure propone, nos elige non latino classico, sed de medio aevo ?

Etiam pro lege ad primo visu et scribe currente latino naturale, et si simplificato in constructione ut in Chronicas de medio aevo necesse recorda multo bene, et, sine consulta grammatica, sci applica regulas et exceptiones in declinationes et conjugationes, in syntaxi, etc.

Quantos de illos que jam disce latino in schola posside lingua cum tale dominio?

«Post octo anno de studio, non uno juvene super decem pote lege latino ad primo visu, non uno super centum pote loque illo in modo fluente. Octo anno de nostro vita pote es pretio aequo de cultura, es pretio exorbitante et prohibitivo pro uno instrumento de intercommunicatione“: bene observa prof. A Guérard, in A short history of the International Language movement.

***

Hodie unico solutione pro l. i. es in latino, sed in latino que vive, non in partes mortuo de illo.

Grammatica latino, nimis difficile ad disce, es mortuo; vocabulario, contra, minus parvo parte, vive in vocabulos derivato de linguas moderno.

Si nos elige tale parte vivente de latino, que jam es internationale; adde vocabulos, item internationale, de scientia, sport, musica, etc.; adopta forma plus simplice et certo, et in idem tempore plus noto ad vario linguas, de scriptura et pronuntia; abole aut reduc grammatica ad minimo necessario; trahe ex moderno linguas naturale, et secundo principio de maximo internationalitate, cetero vocabulos necessario, que non existe in latino: nos habe, prompto ad usu practico, lin gua auxiliare internbationale.

Tale es Interlingua de Academia.

HISTORIA DE ACADEMIA PRO INTERLINGUA

Volapükistas in Congressu de München, 1887, funda Kadem Volapüka, nunc Academia pro Interlingua, pro dirige evolutione de lingua.

Academia habe sede successivo in Paris (1887-92), S. Petersbourg (1893-98), New York (1899-1908), et Torino, post 1908. Primo praesidente es Schleyer, inventore de Vp, et Vp es in illo tempore lingua de Academia.

Sub directione de Kerkhoffs, docto professore de linguas in Paris, Academia incipe ad simplifica grammatica de Vp, et ad elimina elementos artificiale, causa de dissensione. Sed omne modificatione produc discordia.

Circa anno 1890, J. Lott, constructore de ferrovias in Wien, Liptay, medico in Chile, et plure alio studioso demonstra quod linguas de Europa habe numeroso vocabulo commune – vero vocabulos internationale – et es inutile inde et damnoso de substitue vocabulos artificiale ad vocabulos jam internationale (2).

(2) Lott in 1888 incipe collectione de vocabulos internationale – quale vino novo, etc. – aut que habe derivato in omne lingua – sol anno, in A. solar annals, etc. - et in 1889 publica suo Mundolingue «lingue international pro le cultivat nations de tot mund”. Liptay in 1890 pubblica La lengua catolica, ubi describe vocabulario internationale, et obtine laude ab celebre glottologo Max Müller.

Academia, que seque et promove progressu de l. i, sub directione de ing. Rosenberger (S. Petersbourg, 1893-98), in 1893 declara impossibile modificatione graduale de Vp.; collige in proprio Circulares vocabulos internationale, pro omne de que indica si existe in septem lingua A. F. D. H. I. R. L.; in 1895 adopta principio de internationalitate maximo in vocabulario, et construe forma de lingua, vocato Idiom Neutral, composito, in generale, ex elementos latino vivo in 4 et saepe in 6 lingua, cum orthographia artificiale sed regulare, que resulta intelligibile ad primo visu ab omne Europaeo culto.

Sub directione de rev. Holmes (New York, 1899-1908), Academia continua collectione de vocabulos internationale et in 1902 muta regulas de orthographia. (3)

(3) Exemplo de lingua de Academia in 1895 et in 1902.
«Publikasion de labors sientik in ist lingu es multe preferabl ka publikasion in kelkun lingu nasionik: no es necesik tradukar tal artikles in otr lingus, kause omnikon komprend origin skribed per vo aut.”.
«Libri e broshuri sientifik publiked in ist idiom potes esar lekted per omnihom in original: traduksion no plus es necesar, ili avero sirki multe plu grand de lektatori.”

In 1902, Rosenberger publica vocabulario Neutral in lingua Germanico, de 4500 voce; in 1903, Holmes publica idem vocabulario in Anglo, et Bonto in Nederlandense. Versione in I. et F. es nuntiato et non publicato. Plure propone variantes; Academia in 1904 fixa periodo de stabilitate per 5 anno, et quiesce.

Surge multitudine de linguas, semper cum vocabulario internationale, differente in orthographia et in elementos secundario. Sed vocabulario internationale es posito in luce, et resulta quod illo es quasi toto latino.

Socios de Academia, concorde omnes in principio de maximo internationalitate in vocabulario, dissente plus aut minus in quaestiones de orthographia et de grammatica.

In 1903, illustre prof. G. Peano, docente de analysi in Universitate de Torino, resolve in modo geniale, in idem tempore scientifico et practico, ambo quaestione, cum adopta orthographia latino et reduc grammatica ad minimo: et nos, habe ita Latino sine flexione, que prof. Peano, ab illo anno, ute in proprio libros de mathematica et in omne relatione internationale.

In die 26 XII 1908, Academia, per voto unanime, nomina directore prof. Peano; in 1909 redde ingressu libero ad fautores de omne forma de l. i., et initia publicatione de periodico Discussiones, que stude problema scientifico de l. i. in theoria et in practica de omne systema.

Rev. J. B. Pinth, in 1912, publica «Vocabulario Interlingua-deutsch”; prof. U. Basso, in 1913, «Vocabulario Interlingua - italiano - français - english”; prof. Peano, in 1915, editione II (editione I es de 1909) de «Vocabulario commune ad latino-italiano-français-english-deutsch“, que contine 14.000 vocabulo, scripto in orthographia de quinque lingua indicato, et alio explicationes interessante.

INTERLINGUA

Ex longo et patiente labore de A. P. I. resulta quanto segue.

  1. Linguas de Europa habe numeroso vocabulo commune;
  2. Vocabulos hodie internationale, es, in generale, vocabulos latino que habe derivatos in anglo;
  3. Latino non es internationale in grammatica et in parte de vocabulario;
  4. Magno vocabulario commune ad linguas de Europa suffice pro scribe in l. i. (Interlingua), que omne homine de medio cultura pote intellige, sine studio, ad primo visu aut quasi.
  5. Grammatica de l. i. pote es breve aut nullo;
  6. Cetero vocabulos non latino, et necessario pro comple vocabulario, pote es tracto, semper per regula de inter nationalitate maximo, ex moderno linguas naturale.

Et, per consequentia, Academia approba regulas seguente pro IL:

  1. IL adopta omne vocabulo commune ad A. D. F. H. I. P. et R.;
  2. Et omne vocabulo latino-anglo;
  3. Omne vocabulo internationale que existe in latino habe forma de thema latino,
  4. Suffixo -s indica plurale logico.

Sed regulas es solo consilio que Academia da ad interlinguistas, et es obligatorio pro nullo.

«Regula 1, approbato ab unanimitate de socios in 1909 fixa vocabulario de IL, que es in quasi totalitate latino, et es documento pro historia de nostro civilizatione.

Sed consultatione de vocabulario etymologico de 7 lingua citato es nimis laborioso; ergo Academia adopta regula 2 plus simplice, circa aequivalente ad regula 1. Latino et anglo es duo extremo in tempore et in spatio de lingua internationale.

Exemplo de vocabulos internationale.
H. I. P. R. geometria, F. géometrie, A. geometry, D. Geometrie, deriva in tempore moderno, ab graeco-lalino geometria.
H. I. P. rosa, A. D. F. rose, R. roza, deriva, in tempore de imperio romano, ab latino rosa.
A. school, D. Schule, F. école, H. escuela, I. scuola, P. escola, R. shkola, deriva ab graeco-latino schola.
Vocabulos graeco-latino delta, panorama, et latino villa es commune, cum identico orthographia, ad 7 lingua A. D. F. H. I. P. et R.
Latino sol vive in H. P. sol, I. sole, F. soleil, et in derivato solare, solstitio, insolatione, que se extende ad A. D. R.
Ergo L. geometria, rosa, schola, delta, panorama, villa, sol es commune ad vocabularios etymologico A. D. F. H. I. P. R. Numero de vo cabulo A. D. F. H. I. P. R. es circa 2000.

Academia approba regula 3, de orthographia latino, in 1912, post longo discussione. Ratione es: vocabulo cum orthographia latino es noto sine ambiguitate ad omne que cognosce latino; pote es invento in vocabulario latino; es scripto in vocabulario etymologico de omne lingua; ex orthographia latino deriva orthographia de linguas moderno, sed non viceversa; linguas A. D. F. conserva y th ph originale.” (Peano).

Post 1910 omne collaboratore de Discussiones adopta quod vide bono in alios, formas de IL converge, et scriptores de Europa, Asia, America intellige inter se.

Hodie majoritate de socio adopta thema latino, et IL sume forma de latino sine grammatica (non contra grammatica). Sed semper scriptores conserva libertate de adopta forma que illo praefer. Libertate es conditione necessario pro omne progressu.

Necesse forsan adverte quod IL non es deformatione de latino classico? Isto remane in libros, monumento de arte et de sapientia antiquo, nutrimento et gaudio de qui gusta pulchritudine suo. IL non tange illo; re diverso es: vocabulos internationale invento veni adoptato in forma de thema aut radice de vocabulos latino ex que illos proveni, que es forma plus proximo ad illo que, cum vario orthographia, vocabulos ipso habe in linguas de Europa, et que es quasi denominato re commune de vario formas moderno.

Et electione de thema latino offer etiam magno utilitate practico. Non pro toto linguas naturale es jam publicato vocabulario speciale de IL, nec es proximo publicatione ipso. Adoptato, pro vocabulos latino internationale, forma de thema latino, vocabulario speciale, semper utile, non es necessario in modo absoluto, quia ad scopo pote servi vocabulario latino ad usu de schola, que es in omne bibliotheca.

***

Et IL jam fac, in modo optimo, suo probas practico.

Prof. Peano, ab 1903, adopta latino sine flexione in proprio libros; La Rivista tecnica di elettricità, publicato in Milano ante bello, habe in omne fasciculo plure pagina in IL de bibliographia et notitias de interesse internationale; proff. Panebianco, de Universitate de Padova, Hartl, rev. Pinth et alio publica plure scripto in IL; Circulare et Annuario de Observatorio astronomico de Krakow es redacto in IL, et in IL scribe et corresponde inter se studiosos de Europa et de America.

Prof. Peano, in augusto 1924, participa ad Congressu mathematico internationale in Toronto (Canada), et ibi lege suo studio «de aequalitate” in interlingua latino sine flexione, ante congressistas de vario linguas (majoritate es de Americanos loquente anglo), et toto publico, que in generale ignora existentia de omne interlingua, declara de intellige illo.

***

Nos pote nunc responde ad qui jam quaere : «Sed latino de formatione novo es forsan plus facile quam latino naturale? Etiam pro latino novo occurre desinentias, regulas et formas proprio, que nos debe stude et disce pro scribe et loque l. i. Et non es melius, tunc, et plus facile, stude loque et scribe latino de Chronicas, que es facile et plano, sed latino vero?”

Interlingua de Academia es latino sine flexione: et nomine explica bene re – lingua ad vocabulos invariabile. IL., in facto, adopta in omne casu vocabulos latino sub forma de thema, et nullo declinatione aut conjugatione es necessario. Grammatica sta toto in pauco lineas. Qui sci latino, jam cognosce thema de vocabulos; qui ignora illo, inveni thema in vocabulario latino per regulas facile. Et regulas ipso fi superfluo in futuro, quando pro omne lingua veni publicato vocabulario correspondente de themas latino.

Pauco minutos – illos que occurre ad lectura – suffice pro disce regulas de IL : isto, ergo, es plus facile, sine comparatione, quam latino naturale, que, etiam post longo studio, es semper difficile ad lege et scribe, et si simplificato ad maximo in constructione.

Causa forsan que fac relucta quasi semper studioso ad scribe proprio labores in lingua extraneo que jam disce in schola, latino incluso, es timore de committe errores. In IL tale timore non existe; quia, cum invariabilitate de vocabulos et reductione de grammatica ad minimo, IL abole in effectu omne causa de errore, et, per consequentia, da ad omnes illo securitate que nunquam homo habe in usu de lingua diverso.

Et IL pote es accepto etiam ab latinistas que manifesta repugnantia contro simplificationes de latino, que, pro redde flexiones et conjugationes toto regulare, altera naturale structura de vocabulos; quia, ut thema es forma particulare non deformatione de vocabulos, usu de thema non es minime de formatione de lingua ex que thema es tracto.

L. i. – et si in primo tempore veni adoptato solo pro relationes scientifico – debe es apto ad omne alio relatione et de usu facile pro omne persona de medio cultura. Ergo, si multo difficile es quod latino pote rivive ut lingua pro doctos, es sine ullo dubio impossibile quod pote fi de usu internationale generale. IL, contra – simplice, rapido ad disce, facile ad scribe sine errores, elastico in constructione, intelligibile ad primo visu ab omne persona de medio cultura de Europa America Asia – es lingua vere universale de usu practico immediato.

VARIANTES DE INTERLINGUA

Existe variantes de IL: in nomine et in orthographia. Variante consiste in suppressione de vocale finale de thema latino; in mutatione orthographico in thema ipso: t, f, e, in loco de th, ph, ae, oe, etc.; in usu de vocales euphonico aut de litteras proprio ad distingue genere et numero de nomine et pronomine, modo et tempore de verbo, etc.

Sed variante non diminue minime intelligibilitate de IL (vario forma de que es ut dialectos de unica lingua); nam intelligibilitate ipso es effectu de maximo internationalitate de vocabulos adoptato, commune ad 4 et saepe ad 6 aut 7 lingua moderno.

Ergo pro introduc IL in practica non occurre conseque ante consenso unanime super uno forma. Libertate de præfer uno aut alio forma es, immo, utile ad perfectione de l. i. Omne forma es intelligibile ad primo visu aut quasi, et servi bene pro communica directe cum gente de lingua diverso. Hoc nunc suffice.

Pro scriptos scientifico, IL sine grammatica de prof. Peano responde ad scopo in modo mirabile. Sed plure interlinguista puta non sufficiente in omne casu lingua sine flexione, et propone aliquo suffixo.

Usu et experientia fac evidente si et quale mutationes orthographico et phonetico et quale elementos lexicale et grammaticale es necessario et utile ad redde IL plus intelligibile ad omnes, et plus facile ad disce et ad ute; et illos veni in futuro sponte adoptato ab omne, dum veni relicto illos inutile aut superfluo.

PRO SCRIBE INTERLINGUA

Sed IL, que es maximo intelligibile, es satis facile ad scribe?

Pro scribe IL es necessario cognosce vocabulos internationale et forma orthographico (thema latino) de omne. Pro hoc, occurre, et suffice, vocabulario Interlingua-lingua nationale.

Existe: Deutsch-neulateinisches Wörterbuch, de J. B. Pinth; Vocabulaire Francais-anglolatin, de A. Michaux; et, pro Italia, Vocabulario Interlingua-Italiano-Inglese et Italiano-Interlingua, de ing. Canesi (Paravia, L. 10), que contine 10.000 vocabulo internationale.

In deficientia et in expectatione de vocabulario simile pro omne lingua, pote servi vocabulario latino ad usu de schola.

Sed vocabulario latino non indica vocabulos internationale. Pote es adoptato toto vocabulario latino, ut fac plure interlinguista. Si scriptore non adde elementos artificiale, es intellecto, sine studio, ab lectore que cognosce latino, et cum auxilio de solo vocabulario, ab qui ignora illo. Scriptore pote obtine intelligibilitate plus immediato, si inter synonymos latino elige illos vivo in proprio lingua et illos que sci vivo in alio lingua naturale (4).

(4) Es quasi semper internationale vocabulos que termina in -ate (acerbitate activitate), -ale (capitale originale), -ano (romano italiano), -bile (stabile flexibile), -ione(abrasione subscriptione), -ismo (aphorismo, atheismo), -ore (actore auctore), -nte, ex participio latino, (adjutante agente assistente). Et es internationale etiam toto nomenclatura de scientia.

Pote servi etiam vocabulario anglo de dimensione medio, cum circa 25.000 vocabulo, de que es quasi semper internationale illos simile in anglo et in français.

Thema latino es, in generale, ablativo de nomine et imperativo de verbo in grammatica elementare. Qui ignora latino, inveni thema per regulas facile. (V. De thema latino, que seque).

Post breve tempore et pauco exercitio, nos disce vocabulos latino invariabile – praepositiones, adverbios, conjunctiones – non transito in lingua nationale, et vocabulos de usu plus frequente, et habe necessitate de consulta vocabulario solo pro vocabulos minus commune et in casus dubio. Et si nos debe plus frequente consulta vocabulario, tempore necessario es minimo in comparatione de illo que occurre pro scribe in uno ex linguas naturale extraneo aut artificiale.

ULTIMO OBJECTIONE

«IL, derivato ex latino, es solo pro doctos; pro cetero publico systema artificiale es plus apto”.

Contrario es vero.

Pro omne systema artificiale occurre magno practica ad ute radices, praefixos, suffixos, desinentias, etc., pro compone vocabulos necessario ad loque et scribe, pro multos de que occurre uni ad radice uno praefixo aut duo, et uno aut duo suffixo, plus desinentia.

Pro IL, contra, suffice inveni vocabulos in vocabulario de IL aut latino: operatione nihil difficile nec complicato.

«Vocabulario de uno lingua culto – nota prof. Peano – contine circa 1000 vocabulo populare, noto etiam ad analphabetas, et ultra 50 000 vocabulo docto, derivato ex græco-latino, et internationale. Qui cognosce solo lingua populare non cognosce vocabulario internationale.”

Et, per consequentia, non intellige IL ad primo visu; sed ne habe quidem præparatione grammaticale et logica pro ute uno lingua artificiale; nam minino de cultura necesse pro omne systema.

***

Aliquos puta quod IL es facile forsan pro populos neolatino et anglo, nam in IL derivatione et formatione de vocabulos es traditionale, sicut in linguas neolatino et anglo; dum populos diverso perveni, contra, plus cito et expedite, ad posside et ute lingua artificiale toto regulare.

Si experientia demonstra quod ita es, etiam in IL derivatione et formatione ipso pote es facto regulare et systematico, ut aliquo interlinguistas jam propone et ute.

Sed praeoccupatione pare nunc excessivo,

Pro qui es hodie IL ?

In Europa et America existe numeroso classe de persona de cultura superiore aut medio, ad que nos pote adde classes culto de Asia, inter que relationes – de scientia, politico, œconomico, de labore – fi omne die plus frequente et necessario. Pro illos es hodie IL, et pro illos IL non præsenta minime difficultates insuperabile.

Pro populos neolatino et anglo hoc es evidente. Existe dubio pro alios.

In effectu linguas D. R., et alios minore locuto in Europa non habe, ut linguas neolatino et anglo, majoritate de vocabulo que proveni ex L.; sed linguas ipso contine vocabulos derivato ex L. in numero sufficiente pro redde noto derivatione et formatione traditionale, et fac intellige toto cetero que ex L. revivisce in IL. Adde que Germanos, Russos et alios stude L. in proprio scholas classico, et F. aut A. in scholas technico et professionale. Nullo difficultate inde præsenta IL pro isto populos. Classes culto de Asia disce aut L. aut uno lingua culto de Europa, et hoc suffice pro redde etiam ad illos IL de usu non difficile.

***

In toto mundo existe, ergo, plus quam centum millione de persona, que, sine studio speciale, pote intellige IL, et etiam scribe, cum auxilio de solo vocabulario, et operas redacto in IL es intellecto ab universale sine verte illos in linguas nationale.

Problema de l. i. es ita resoluto in modo optimo: et obstaculo, que usque hodie impedi rapido et facile intercomprensiones directo inter vario populos, es suppresso.




[Aug. 1926: p. 20-21]

AD INTERLINGUISTAS OMNES.

Interlinguistas, jam ab longo tempore, da studio, opera et pecunia, pro elabora ed perfectiona lingua internationale; sed si illos continua ad ute IL quasi solo inter se, pro discute de l. i., et scriptos habe diffusione minimo, IL permane ignorato, et frustrato es studio, opera et pecunia.

Nemo ex nos pote vol id; omnes desidera, contra, quod IL es noto et adoptato: omnes, ergo, debe adjuva initiativas vario pro diffunde IL.

Medio magis efficace ad scopo es publicatione periodico, in IL, de charactere internationale, si publicatione ipso veni diffuso inter publico culto de toto mundo.

Nos, cum Schola et Vita, tenta experimento simile, et nos spera quod Interlinguistas da maximo auxilio ad initiativa. – Auxilio es praecipue necessario in primo annos de publicatione.

Impossibile es, in facto, quod publico acquire fasciculos de Revista aut subscribe per toto serie, usque ad quando ignora existentia, facilitate et practicitate de IL. Occurre, ergo, quod in primo tempore es Interlinguistas ad fac opera de propaganda.

Si singulo socio de ApI diffunde 8-10 exemplare ad minimo per fasciculoid es, circiter 100-120 fasciculo in annonotitia, exemplo et practica de IL, cum propaganda vere efficace, perveni ad plus quam 20-30000 persona de omne regione.

Et expensa necessario non es profuso.

Suffice quod omne mitte L. it. 100, ad minimo (pretio de subscriptione de propaganda, per 5-6 exemplare), et adresse de personas, institutos academias, associationes, ad que debe es misso fasciculos: Administratione de Revista i cura diffusione.

Nullo Interlinguista i vol recusa, nos spera, de contribue ad triumpho de IL.




[Aug. 1926: p. 22-25]

DE THEMA LATINO

Academia pro Interlingua adopta omne vocabulo internationale, existente in latino, sub forma de thema latino.

Thema resulta ex vocabulo, suppresso suffixo de flexione. Ergo:

1. – Interlingua reproduc sine alteratione vocabulos que in latino non habe flexione.

Exemplo: ab, ad, in, de, ne, pro, heri, hodie, inter, nunc, etc.

Nomine et verbo latino habe declinatione et conjugatione: ex definitione de thema non resulta claro si vocabulos L. rosam, amare debe es decomposito in thema ros-, am-, et suffixo -am, -are, aut si in thema rosa, ama, et suffixo -m, -re.

In aliquo grammatica elementare de latino, es dato ut thema, aut radice, aut radicale, formas breve : ros, am ; sed in omne grammatica superiore, et etymologico, es dato ut thema rosa et ama, que resulta ex comparatione de declinationes et conjugationes.

Ex serie de accusativos: rosam, pedem, sensum, diem, resulta que -m es suffixo commune de accusativo; illo suppresso, resulta thema: rosa, pede, sensu, die, simile ad ablativo.

Ex accusativos plurale: rosas, annos, dentes, sensus, dies, novos, illos, suppresso suffixo commune -s, resulta thema-ablativo: rosa, anno, dente, sensu, die, novo, illo.

Ex serie de infinitos: amare, timere, legere, audire, resulta que -re es suffixo commune de infinito; illo suppresso, resulta thema: ama, time, lege, audi,simile ad imperativo.

Ex persona tertio: amat, habet, audit, est, it, fit, fert, suppresso finale t, que indica persona, resulta thema-imperativo: ama, habe, audi, es, i, fi, fer.

Ex participio præsente: amante, habente, scribente, suppresso finale -nte, resulta thema-imperativo: ama, habe, scribe.

Tunc thema es forma plus simplice que sume vocabulo.

Resulta regulas seguente.

2. – In generale, thema de nomine es ablativo singulare : rosa, anno, dente, cornu, die, novo, me, te, se, illo, uno.

Nomenclatura que nos adopta, thema = ablativo, es concorde cum unanimitate de grammaticas moderno in declinatione 1, 2, 4, 5; sed es discorde in declinatione 3, genitivo in -is. Grammaticos in isto casu, voca thema, quod resulta ex genitivo plurale, suppresso -um:

nom. pes, abl. pede, gen. plur. ped-um, thema ped,

nom. pars, abl. parte, gen. plur. parti-um, thema parti.

Sed electione de ablativo, vocabulo existente in latino, es plus commodo, nam plure homine cognosce latino in praxi et ignora thema.

Ablativo de declinat. 3 in majoritate de casu, es in -e; sed existe ablativos in -i, et etiam cum duplice desinentia, in -e et in -i.

Interlingua es facto pro latinistas, que cognosce vario forma isto de ablativo, et pro non latinistas, que ignora nominativo et ablativo, et ab que nos non pote exige que stude grammatica de latino.

Sed ad abl. mari, etc., responde nom. et accus. mare; ad abl. forti, etc., responde nom. neutro forte et accus. forte-m, thema forte;ad abl. inerti, etc., responde accus. inerte-m thema, inerte. Ergo:

3. – Lice substitue desinentia -e ad desinentia -i de ablativo latino.

Et ita, nos elimina omne difficultate.

Aliquo auctore jam adopta in l. i. forma de nominativo.

Sed in linguas moderno vive thema latino, non nominativo. Pede, non pes, vive in I. piede, F. pied ; in derivato pedale (L. I.), pedal (F. A. D. H. P. R.); in G. pod., anti-pode; in A. foot.

Exemplo de thema latino, que es vocabulo italiano-hispano-portuguez : arbitro argento astro campo fisco arte carne classe dote lite monte parte plebe principe vertice veste.

Derivatos internationale, in orthographia anglo: arbitrary argentine astronomy campestral fiscal artist carnivorous classify dotal litigate mountain partial plebeian principal vertical vestiary.

4. – Nominativo, solo si non habe suffixo, es thema: rosa, cornu, nos, vos, duo, qui; aut es alio forma de thema : nom. sol abl.sole, homo homine, omne omni, mare mari, prisma prismate, pus pure.

Inter duo thema, nos elige forma plus internationale et que impedi homonymos.

5. – In generale thema de verbo es imperativo: ama, habe, scribe, audi, es, i, fi, fac, fer; et, pro verbo deponente imperativo, suppresso suffixo -re : imita, seque, ori, vivo in derivatos imitatione, sequente, oriente (A. D. F. H. I. P.)

Non semper thema latino es evidente.

EXPLICATIONE AD PUBLICO QUE IGNORA LATINO

Pro usu de interlinguistas, plure socio de Academia, Peano in 1909 et 1915, Pinth 1912 et 1917, Basso 1914, Canesi 1921, publica voces internationale sub forma de thema latino, in ordine alphabetico. Qui posside uno ex istos vocabulario, pote lege et scribe Interlingua, sine alio studio. Qui ignora latino, et non habe vocabulario præcedente de thema latino, sed habe solo vocabulario latino ad usu de schola, libro que existe in omne bibliotheca, cum versione in omne lingua, inveni thema per regulas sequente, ex grammatica latino.

1. – Vocabulario latino da duo forma de nomine substantivo: «rosa rosæ”, «dens dentis”, vocato nominativo et genitivo.

Si genitivo termina in -ae, -i, -is, -us, -ei,

thema (ablativo) termina in -a, -o, -e, -u, -e.

Exemplo : rosa rosæ, thema rosa; annus anni, anno; liber libri, libro; vinum vini, vino; fames famis, fame; pax pacis, pace; rex regis, rege; dens dentis, dente; pes pedis, pede; mater matris, matre; nomen nominis, nomine; leo leonis, leone; genus generis, genere; corpus corporis, corpore; casus casus, casu; cornu cornus, cornu; dies diei, die.

2. – De adjectivo, vocabulario da:

a) nominativo de tres genere:

«novus nova novum” , «niger nigra nigrum”, thema-ablativo novo, nigro;

b) nominativo de duo forma aut de tres:

«fortis forte”, «celeber celebris celebre”, thema (nominativo neutro, et de accusativo) forte, celebre, (thema-ablativo forti, celebri);

c) nominativo de uno forma, cum genitivo:

«audax audacis”, «sapiens sapientis”, thema (de accusativo) audace, sapiente, ut pro nomines cum genitivo in -is.

3. – Pronomines:

ego me, tu te, se, nos, vos, ille illo, iste isto, qui, que (ex quem).

4. – De verbo, vocabulario da paradigma: «amo amas amavi amatum amare”, «scribo scribis scripsi scriptum scribere”, «eo is ivi itum ire”. Ultimo voce es infinitivo, suppresso -re, resulta thema de verbo ama, scribe, i ; pænultimo voce es supino, ex que es tracto thema de participio passivo amato, scripto.

5. – Verbos deponente cum infinitivo in -ri: «imitor… imitari”, «medeor… mederi”, «orior… oriri”, etc., suppresso -ri resulta thema imita mede ori.

6. – Thema de aliquo verbo irregulare:

«sum… esse”, es; «fio… fieri”, fi; «fero… ferre”, fer; «dico… dicere”, dic aut dice; «facio… facere”, fac; «volo… velle”, vol (ex volo); «possum… posse”, pote (ex potente); «nascor… nasci”, nasce; «morior… mori”, mori.

7. – Existe plure vocabulario internationale non scripto in vocabulario latino : logarithmo, oxigenio, telegrapho, radiophonia, aeroplano, interlinguista, ex græco-latino; algebra, cifra, cofea, thea, latino scientifico; A. club, F. buffet, H. albino, I. allegro. Lectore cognosce isto vocabulos, et non consulta vocabulario.


Omne Interlinguista, qui vol accelera triumpho de Interlingua, debe mitte cito, ad Administratione de SCHOLA ET VITA, subscriptione de propaganda (L. it. 80, ad minimo), et adresses de personas et Institutos vario, ad que fac perveni Revista.




[Aug. 1926: p. 26-33]

QUÆSTIONES DE GRAMMATICA
(ex «Interlingua” et «Vocabulario pro Interlinguistas”
de Prof. G. PEANO, Praesidente de A. p. I.)

Grammatica quando indica solo concordantia, es inutile.

Scriptore in Interlingua pote supprime omne elemento grammaticale non necessario. Lingua resulta plus intelligibile ad primo visu, et semper de interpretatione plus facile cum auxilio de solo vocabulario.

1. – Articulo non existe in Interlingua.

Articulo non existe in latino, es vario de forma in linguas moderno (A. the sun, D. Die Sonne, F. le soleil, H. el sol, I. il sole, P. o sol), es posposito in Dano (sol-en) et defice in Russo.

Habe usu vario in linguas moderno : A. «time is money” = I. «il tempo è moneta”, et F. «mon livre” = I. «il mio libro”.

Ergo scriptore, que vol es intellecto ad primo visu, debe supprime articulo inutile, sine forma internationale, et de usu vario in linguas differente. Tale es consilio de auctore de Volapük, confirmato ab Academia in 1893, 1904, 1911, post longo examine.

Articulo, quando es necessario, vale illo aut uno.

«Da ad me libro, illo libro, meo libro, illo meo libro, uno meo libro”.

2. – Casu non existe in Interlingua.

Suffixo de casu non existe in F. H. I. P., et ita in IL. Casu latino resulta ex positione, aut per præpositiones de, ad, ab….

L «Vox populi, vox Dei” = IL. «Voce de populo, voce de Deo”;

L «Hodie mihi, cras tibi” = IL. «Hodie ad me, cras ad te”;

L «Gratia generat gratiam, lis generat litem” = IL. «Gratia genera gratia, lite genera lite”;

L «In medio stat virtus” = IL. «Virtute sta in medio”.

3. – Plurale logico es indicato per suffixo -s.

Plurale es repetitione inutile post numero, et si exprime solo concordantia.

«Homine habe uno lingua, duo aure, decem digito, plure dente, et numeroso capillo”.

L. «Verba volant, scripta manent” = IL. «Verbo vola, scripto mane (remane)”.

L. «Verba movent, exempla trahunt” = IL. «Verbo move, exemplo trahe”.

Lingua Magyar non indica plurale post numero.

Suffixo de plurale non existe in I. «una serie, due serie; un album, tre album”; in A. «one fish, two fish”, in D. «tausend Mann, drei Fuss”.

Academia, in 1887 et hodie, consilia suffixo -s pro plurale.

Isto -s es internationale: latino matre-s, franco mère-s, hispano et portuguez madre-s, anglo mother-s, nederlandese moeder-s, græco mêtere-s, sanscrito mâtara-s, volapük mot-s.

Diffusione de -s pro plurale in linguas A. F. H. P. redde illo intelligibile ad lectores, sine explicatione.

Qui adopta suffixo -s cum valore logico de omne, plure, et non per concordantia grammaticale, scribe in lingua sine grammatica.

«Patre habe filios” = «Patro habe plure filio”.

4. – Genere.

Genere naturale pote es indicato, si necessario, per «mas, femina“, ut in L. «canis mas, canis femina”, I. «l’aquila maschio, l’aquila femmina”, F. «la souris mâle, la souris femelle”.

Vocabulos «patre matre, fratre sorore, actore actrice, propheta prophetissa, etc.” jam es internationale.

Genere grammaticale artificiale et concordantia de adjectivo cum substantivo, que non existe in Anglo, es complicatione inutile in lingua internationale.

Genere grammaticale es vario in linguas diverso : «dente cornu errore mari planeta studio, etc.” masculino in I., es feminino in F.; «arte calma cifra, etc.” f. in I., es m. in F.; «sol”, m. in L. I. F. H. P., es f. in D., et «luna” es viceversa. Phrasi «arte es longo”, et similes, es contra I. «l’arte è lunga”, sed concorda cum F. «l’art est long”; viceversa es «longo studio”, et similes.

Studente de lyceo vide in IL discordantia totale : illo crede, super fide de grammaticas elementare, que arte es ablativo de ars, es persona 2 de ind. præs. de sum, et longo masculino et neutro de longus. Discordantia evanesce, quando in omne vocabulo nos vide thema, et non forma grammaticale.

Aliquo nota dissonantia de desinentia o a in IL «bono filia, parvo planta”, et similes. Sed italiano judica harmonico discordantia de finales o a in «massimo poeta, poema istruttivo, ottimo tema, splendido planeta, distinto geometra, nostro papa, bella mano, eco sonora”. Et discordantia simile es in latino abl. «fero homicida, humo gelida, parva domo, mespilo germanica, pruno persica, parva atomo, bona methodo, longa paragrapho”, et nominativo «caro cocta, fractio propria, origo bona, cupido mala”.

5. – Gradu de adjectivo.

Gradu de adjectivo que L. indica per suffixo «audax audacior audacissimus“ – in IL, ut in linguas vivente, es indicato per voce disjuncto: plus, minus, ultra, trans (F. très), vere (A. very).

«Fluvio es veloce. Vento es plus veloce. Sono es multo veloce. Luce es trans veloce.”

«Turre es plus alto quam domo, et minus alto quam monte”.

«Quadrato es tam longo quam alto”.

L. «Motus in fine velocior” = IL. «Motu in fine es plus veloce”.

Vocabulos «majore maximo, minore minimo, meliore optimo, pejore pessimo”, es internationale.

6. – Adverbio ex adjectivo.

Latino, ex adjectivos «vero, forte” deduce adverbios «vere, fortiter”, mortuo in linguas moderno.

Ex L. «vera mente”, ubi mente indica «intelligentia, voluntate”, deriva I. (et F. H. P.) veramente, que grammaticos voca «adverbio”. Populo que loque I. aut F. H. P., vide in-mente -ment, solo suffixo grammaticale.

Adverbio ex adjectivo pote es indicato per perifrasi aut per adjectivo.

«Discipulo stude cum diligente mente, scribe in modo claro, in forma elegante. Illo lege veloce, canta forte et per longo tempore”.

7. – Numeros.

Numeros latino «uno duo tres quatuor quinque sex septem octo novem decem centum mille” es internationale.

11 = decem et uno, 15 = decem et quinque, 20 = duo decem, 1926 = mille novem centum duo decem sex.

0 = zero (ex Arabo).

1 000 000 = millione (ex I.)

1 000 000 000 = milliardo (ex F.)

Numeros ordinale «primo secundo tertio… decimo centesimo” es internationale. Et pote es substituto per numero cardinale.

8. – Verbo non habe suffixo de persona.

Academia delibera tale simplificatione in 1879.

IL. «Me habe, te habe, illo habe, nos habe, vos habe, illos habe”, simile ad A. «I have, we have, you have, they have”, et ad Suedo «Jag har, du har, han har, vi har, i har, de har”.

9. – Tempore de verbo.

Tempore de verbo es inutile si habe solo valore grammaticale.

Latino habe plure suffixo de tempore. Ex: ind. præs. ama-t, imperf. ama-ba-t ; perf. ama-vi-t, p. q. p. ama-vera-t, futuro ama-bi-t ; ubi suffixo -t indica persona.

Italiano conserva præs. ama, imperf. ama-va, perf. amò, construe novo futuro amerà ex amare habet, et formas composito ha amato, ebbe amato, aveva amato, avrà amato. Idem F. aime, aimait, aima, aimera, a aimé, eut aimé, avait aimé, aura aimé. Idem pro H.

Anglo habe duo tempore simplice, præs. love, imperf. et perf. loved, et compositos have loved, had loved, fut. will love, will have loved. Idem pro D. (ich) liebe, liebte, habe geliebt, hatte geliebt, werde lieben, werde geliebt haben.

In tale varietate de forma et de valore pro tempores, consilio optimo es suppressione de omne suffixo de tempore, quando es possibile.

In propositiones:

L. Gutta cavat lapidem = IL. gutta cava lapide,

A. Time is money = IL. tempore es moneta,

F. Qui s’excuse, s’accuse = IL. qui se excusa, se accusa,

non existe idea de tempore.

Si phrasi jam indica tempore, suffixo es inutile..

L. heri scribebamus cras legemus = IL. heri nos scribe, cras nos lege; voces heri, cras jam indica tempore.

In phrasi I. domani io vado a Roma, F. demain je vais à Rome, A. to morrow I go to Rome, D. morgen ich gehe nach Rom, quod grammaticos voca «præsente” es «futuro”. IL. cras me i ad Roma.

Ovidio: «qui bene latuit, bene vixit, = IL. qui bene late, bene vive.

Propositione es vero in omne tempore.

F.: «rira bien qui rira le dernier” contine futuro, que non existe in correspondente proverbio italiano «ride bene chi ride l’ultimo” = IL. «ride bene qui ride ultimo”.

Horatio: «non sum qualis eram“ = IL. «me non es quale jam es”.

Tacito: «omnia quæ nunc vetustissima creduntur, nova fuere“ = IL. «omni re, que nunc nos crede ultra vetere, jam es novo”.

Futuro latino ama-bi-t consta de thema ama, de -bi identico ad fi, et de suffixo -t de persona; et es mortuo.

Nos pote indica futuro per:

«I stude” = F. «va étudier”, I. «va a studiare”, A. «go to study”;

«Vol stude” = A. will study;

«Debe stude” = A. shall study.

L. «Qui amat periculum, peribit in illo” (Ecclesiaste III, 27) = IL. «Qui ama periculo, i peri in illo”.

Forma de futuro i stude, i peri, es notabile pro simplicitate.

Isto i es noto per grammatica latino, quale thema-imperativo de verbo «eo ire” ; vive in infinitivo I. ire, F. ira, H. P. ir, et in compositos internationalead-i-tu, exi-tu, trans-i-tu, etc.

Futuro I. amerà, F. aimera, H. P. amarà deriva ex L. «amare habet”.

Futuro D. «ich werde schreiben” responde ad «me verte ad scribe”.

Nos pote indica praeterito ut in linguas moderno : IL. «habe scripto “ = I. «ha scritto “, F. «a écrit “, H. «ha escrito “, A. «has written “, D. «hat geschrieben “ ; aut per adverbio latino jam (I. già, F. déjà, H. ya, P. já).

L. «Multa renascentur que jam cecidere” (Horatio) = IL. «Multo re, que jam cade, i renasce” = «Multo re, que in præterito cade, in futuro renasce”.

Etiam indo-europæo e indica præterito.

Isto e es augmento in Græco; Sanscrito mute e in a :

Græco e-pher-on = Sanscrito a-bhar-am = IL. «me e fer”.

Græco e-dô = Sanscrito a-dâ-t = IL. «illo e da”.

L. «ipse dixit” = IL. «ipso e dice”.

Latino e = ex; expræsidente = præsidente in præterito.

Volapük indica tempore per augmento, sicut in græco : Vp. «e-fug” = Il. «e fuge”.

Sed publico non intellige elemento e sine explicatione.

Plure interlinguista indica præterito per suffixo -ba de imperfecto latino habe-ba-t, vivente in I. aveva, F. avait, H. habia, P. havia. Sed imperfecto de es vale era, de fuge fugieba, etc.

10. – Modo de verbo.

Conjunctivo latino es expresso per ut, quod.

L. «Do ut des” = IL. «Me da ut te da”.

L. «Edimus ut vivamus” = IL. «Nos ede pro vive”.

L. (S. Paulo) «Qui non laborat, non manducet” = Il. «Qui non labora, non debe manduca”.

Imperativo latino es IL.

«Divide et impera”, «in dubio abstine”, «ab uno disce omnes”, «ne projice margaritas ante porcos”.

Latino de Luca IV, 23 : «Medice, cura te ipsum” = IL. «O medico, cura te ipso”.

Latino ex Genesi I, 28 : «Crescite et multiplicamini” = IL. «Quod vos cresce et multiplica”.

Infinitivo habe in L. suffixo -re : «amare habere scribere audire”, vivo in F. H. I. P. quem Academia adopta in 1896.

Sed in latino existe exceptiones : es esse, fi fieri, vol velle.

Indicatione de infinitivo es inutile post «vol, pote, debe, ad, pro,…” : «Me stude, me vol stude” = A. «I study, I will study”.

«Me habe libro ad stude” = A. «I have book to study”.

Academia consilia de supprime omne elemento grammaticale non necessario; ergo, nos pote imita A., que non habe suffixo de infinitivo.

Infinitivo, quando es nomine abstracto ex verbo, in lingua A. F. H. I. habe articulo, que nos hic sume sub forma to.

To es articulo græco, ex indo-europæo, L. is-to, I. ques-to, H. es-to, P. is-to, F ce-t ; es articulo A. the, D. das ; et pronomine Russo to, Sanscrito ta.

Pro correspondentia de consonante, vide :

L. tres, Græco tri, A. three, D drei, R. tri, Sanscrito tri.

L. tu, A. thou, D. du, R ty, Sanscrito tva.

Concordantia de europæo to cum Anglo to = L. ad, que indica infinitivo, es casuale.

Ex.: IL. «To pote” = F. le pouvoir, la puissance = I. Il potere, la potenza.

IL. «To cura” = I. il curare, la cura = A. to cure, the cure.

Publico non intellige to, sine explicatione. Nos pote elimina illo, pro obtine lingua intelligibile ad primo visu.

L. «Errare humanum est” = IL. «To erra es humano” = «Errore es humano” = «Homo erra”.

L. «Beneficium accipere libertatem vendere est” (Publio Syro) = IL. «To accipe beneficio es to vende libertate” = «Acceptione de beneficio es venditione de libertate” = «Qui recipe beneficio, vende libertate”.

L. «Accipere quam facere præstat injuriam” (Cicerone) = IL. «Es melius to recipe quam to fac injuria” = «Es melius de recipe quam de fac injuria”.

I. «Volere è potere” = F. «Vouloir c’est pouvoir” = IL. «To vol es to pote” = «Qui vol, pote”.

L. «Laborare est orare” = «To labora es to ora” = «Qui labora ora” = L. «Qui laborat orat”.

L. «Designatio unius est exclusio alterius” = IL. «To designa uno es to excludo altero” = «Qui designa uno exclude altero”.

Participio latino in -nte vive in numeroso vocabulo A. D. F. H. I. P. R. «adjutante, agente, assistente”. Et pote es expresso per que, qui, quod.

Que, thema latino de quem, ablativo quo, I. che, F. H. P. que, A. who.

«Vacante = que vaca. Tangente = que tange. Studente = qui stude”.

L. «Ducunt volentem fata, nolentem trahunt” (Seneca) = IL. «Fato duc qui vol, trahe qui ne vol”.

L. «Plures adorant solem orientem quam occidentem” = IL. «Plures adora sol que (dum) ori, quam dum cade”.

Gerundio. L. «Docendo discitur” = IL. «Homo dum doce, disce” = «Qui doce, disce”.

L. «Fama crescit eundo” = IL. «Fama cresce dum i”.

L. «De gustibus non est disputandum” = IL. «Nos ne debe disputa de gustus”.

L. «Alitur vitium tegendo” (Virgilio) = IL. «Homo ale vitio, dum tege illo” = «Qui tege vitio, ale illo”.

Passivo latino «amor amaris amatur“ es mortuo.

Linguas moderno A. D. F. H. I. P. indica passivo per participio cum suffixo -to : «amato, completo, audito”.

Additione de suffixo -to ad thema de verbo latino satisfac regulas complicato : scribe scripto, rumpe rupto, fer lato etc.

Academia, in 1890, regulariza participio passivo, et obtine vocabulos artificiale.

Solutione plus naturale es adoptione de participio passivo latino, sine modificatione.

Vocabulario latino ad usu de schola cita verbo sub forma «amo amas amavi amatum amare”; ex «amatum”, vocato «supino”, resulta participio amato.

Participio passivo latino es quasi semper internationale.

Anglo: «allude allusion, deride derision, describe description, evident vision, indulge indult, frangible fracture,….”. Verbos latino, que habe duplice forma internationale, de præsente et de supino, es in numero circa 100.

Nos pote elimina passivo per conversione de propositione.

«Filio es amato ab matre” = «Matre ama filio”.

L. «Fortes fortibus creantur” = «Homine forte es creato ab forte” = «Homine forte crea forte”.

L. «Avarus nullo satiatur lucro” (Seneca) = «Avaro es satiato ab nullo lucro” = «Nullo lucro satia avaro”.

Si propositione cum passivo non habe subjecto explicito, suffice de scribe nos, homo, et se.

Nos distingue: homo = F. on, D. man, et homine = F. homme, D. Mann.

L. «Amici probantur rebus adversis” (Cicerone) = «Amico es probato in adversitate” = «Nos proba amico in adversitate”.

L. «Similia similibus curantur” = «Nos cura simile per simile”.

L. «Quod gratis asseritur, gratis negatur” = «Quod uno gratis assere alio gratis nega”.

L. «Frangar non flectar” = «Me pote es fracto, non flexo” = «Homo pote frange, non flecte me”.

L. «Qui lugent consolabuntur” (Matthaeo, V. 5) = «Qui luge fi consolato” = «Homo i consola qui luge (fle, plora)”.

Quem accusativo latino de que, pote indica participio passivo: «quem ama = amato”, «quem rumpe = rupto”.

Quem, vive in H. quien, P. quem, F. que (opposito ad qui); habe origine commune cum A. whom, D. wen; sed in F. H. P. A. non es semper accusativo.

«Qui es amato ab deos, mori juvene” = «Quem deos ama, mori juvene” = L. «Quem di diligunt, adolescens moritur” (Plauto) = A. «He whom the gods love, dies yung”.




[Aug. 1926: p. 34-39]

VOCABULOS GRAMMATICALE DE LATINO
(ADVERBIOS, PRAEPOSITIONES, CONJUNCTIONES)

Qui – et si ignora latino – cognosce, de proprio lingua nationale, vocabulos populare non solo, sed etiam vocabulos docto, que es internationale, pote lege IL quasi ad primo visu, sine praecedente studio speciale, si disce vocabulos grammaticale de latino (adverbios, praepositiones, conjunctiones), uso in IL sine ullo moditicatione.

Nos, pro commoditate de lectores que ignora latino, da hic vocabulos isto, et vocabulos correspondente I. F. A. D., et saepe H. P., – ex Vocabulario commune ad linguas de Europa, de prof. Peano.

Nos adopta ordine: Latino (que es etiam Interlingua); Italiano; Français; Anglo; Deutsch.

Nos indica per charactere ordinario vocabulos latino de que da aequivalente plus noto. Ex. abs: ab.

Plure vocabulo grammaticale de latino es mortuo ut voce disjuncto, sed sæpe vive, in compositione, in numeroso derivato internationale, de que nos da aliquos in parenthesi.

  • a: ab
  • ab; da, via; de, par, loin; from, by, far; ab, von, weg. : de, ex, distante, absente. (abaliena abdica abduce aberra abjecto abjura ablatione ablutione aborigine abortu abroga abscinde absente absolve absorbe abusu abscessu absconde abstrahe abstine)
  • abhinc: ab ce loco, ab ce tempore, jam, jam es.
  • abs: ab
  • absque: sine
  • ac: et
  • ad; a, ad; à; at, to; zu, an; H. P. a. (accentu accepta accidente adepto adjuncto administra advocato affixo appellante appete applaude approba aspecta assessore assiste attesta)
  • adhuc: etiam nunc.
  • adversum, adversus: contra, verso ad
  • alias: alio vice, in alio tempore, in alio loco.
  • alibi: in alio loco
  • alicubi: in ullo loco
  • alicunde: ex ullo loco
  • aliquando: ullo vice
  • aliunde: ex alio loco
  • an, indica interrogatione, dubio, conditione
  • ante; davanti, avanti; avant, devant; before; vor; H. P. antes. (antiquo antemeridiano antecede antepone anteriore)
  • antea; avanti, innanzi, prima; avant, auparavant; before; vorher. : ante, ante id.
  • anti: contra (antagonista antarctico antichristo antidoto antinomia antipode antithesi antimonarchico antisociale antifebrile antiseptico)
  • apud: presso, appo; près de; near; bei. : prope, proximo, ad
  • at: sed
  • atque: et
  • atqui: sed
  • aut; o od; ou; or; oder; H. o; P. ou
  • autem: nunc, sed
  • bene; bene; bien; well; gut. : in modo bono. (beneficio benevolo benigno benedic)
  • ceterum: pro cetero, de alio parte, sed
  • circa; circa; environ; about; ungefähr, circa. : circum
  • circiter; circa; à peu près.
  • circum; attorno; autour de; around; umher. (circa, circo, circumfide, circumstantia, circumferentia)
  • cis: de isto parte
  • cito; presto; vite; quick; schnell. : subito (citigrado sollicito)
  • citra: de ce parte, cis (citeriore)
  • clam: celato, in occulto.
  • contra; contro; contre; against, counter; gegen. (contrario contradic contrafac)
  • coram: in praesentia, ante, prae.
  • cras; domani; demain; to-morrow; morgen. (pro[cras]tina)
  • cum; con; avec; with; mit. (co-, col-, com-, con-, cor-). : ne sine, habente, simul.
  • cur: quare
  • de; di, da; de; of, from; von. (deduce deporta deriva detrahe)
  • deinde: post
  • demum: in fine
  • denique: in fine
  • denuo: de novo
  • deorsum: ab alto ad imo, de diu: per longo tempore, de die.
  • donec: usque ad
  • dudum: ab pauco tempore
  • dum; mentre; pendant que; while; während. : in idem tempore, quando, du rante. : usque quando
  • dummodo: si, ut, et si, dum
  • e (ex Europaeo antiquo): in prae terito
  • e: ex.
  • ecce; ecco; voilà, voici; there is, here is; siehe da, siehe hier.
  • eminus: de longe.
  • eadem: per idem loco
  • en: ecce.
  • enim: nam
  • eo: ad ipso loco.
  • eodem: ad idem loco
  • erga: ad, in facie, verso, contra
  • ergo; dunque, ergo; donc, ergo; therefore, ergo; daher, ergo. : seque, unde, tunc.
  • et; e, ed; et; and; und; H. y; P. e; R. i.
  • et: etiam.
  • etenim: nam
  • etiam; eziandio, anche, pure; aussi, même; also, even; auch, selbst. : et.
  • etiamsi: etiam si.
  • etsi; anche se; quoique, bien que, même si; though, although, even if; auch wenn, obschon. : et si
  • ex; fuori di; hors de; out of; aus. : ne in (examen expelle exponent extracto e-)
  • extemplo: subito
  • extra; extra, fuori di, al di fuori; extra, hors de, au dehors; extra, out of, outwards; extra, ausser halb. : ex, extero (extraordinario)
  • fere: quasi
  • foras: foris
  • foris; fuori; dehors, fors; outside; draussen. : ex fores, ex
  • forsan; forse; peut-être; perhaps; zufällig, vielleicht
  • forsitan: forsan
  • fortasse: forsan
  • forte: per casu, forsan (fortuito)
  • frustra: in vano
  • furtim: clam
  • hac: de isto parte
  • hactenus: usque hic
  • haud: non
  • heri; ieri; hier; yesterday; ge stern; H. ayer.
  • hic; qui, ci; ici; here; hier; H. P. aqui. : in isto loco
  • hinc: ex ce loco, de hic.
  • hodie; oggi; aujourd’ hui; to-day; heute; H. hoy; P. hoje. (hodierno)
  • huc: ad ce loco
  • ibi; ivi; là; there; da, dort. : in idem loco, ibidem.
  • ibidem: ibi
  • idcirco: ergo
  • ideo: ergo
  • igitur: ergo
  • illac: per illo parte
  • illic: in illo loco
  • illico: subito
  • illinc: ex illo loco
  • illuc: ad illo loco
  • immo, imo: et, sed, de plus, ante que
  • in; in; en; in; in; H. en; P.em.
  • inde; indi, quindi, ne; en, de là, ensuite; thence; daher. : ab illo loco, ab isto tempere; ab isto re.
  • indidem: ex ipso loco
  • infra; sotto, giù; sous, en bas; under, below; unter. : sub, inferiore
  • inter; fra, entro; entre, parmi; among, between; zwischen; H. P. entre. : in, in medio. (intercala intermedio interpola intervallo intellige)
  • interdum: ullo vice
  • interea: tune, in illo tempore
  • interim; -im, intanto; -im, cependant; -im, meantine, mean while; -im, inzwischen. : in isto tempore
  • intra: inter
  • intro: inter, in
  • intus: in interno
  • invicem: reciproco
  • invito: ne volente
  • istac: per isto loco
  • istic: in isto loco
  • istinc: ex isto loco
  • ita; così; ainsi; so; so. : sic, in isto modo
  • itaque: ergo
  • item: et, etiam
  • iterum: de novo, uno novo vice
  • jam; già; déjà; already; schon; H. ya; P. jà
  • juxta; giusta. : apud, prope, pro ximo, contra, ad, secundo
  • longe; lungi; loin; far; fern; H. luene; P. longe. : ad longo intervallo, distante, procul
  • male; male, malamente; mal; ill; schlecht. : in modo male
  • melius; meglio; mieux. : in modo meliore
  • minus: meno; moins; minus, less; minus;
  • modo: nunc, ab pauco tempare
  • mox: subito, cito, paulo post, in breve tempore
  • nam; poichè, glacchè: car; for, because; denn. : in vero, in facto
  • ne; nè, non; ne pas; no, not, none, nought, un-; nein, nicht, un-
  • nec; nè: ni. : ne, et ne
  • nequaquam: in nullo modo
  • neque: nec, et non
  • nequidquam: in vano, frustra
  • nimis; troppo; trop; too much; allzuviel. : ad excessu
  • nisi: si ne
  • non; non; non; no, not; nein.: ne
  • nondum: non jam, nec non
  • num: an, forsan
  • nunc; ora; maintenant; now; nun. : in isto tempore, in praesente.
  • nunquam; non... mai; ne... ja mais; never; niemals. : nullo vice, in nullo tempore
  • nuper; testé. : ab pauco tempore
  • nuspiam, nusquam: in nullo loco
  • ob: pro causa de, contra. (objecta oblatione obsta occasione occlude occurre offer offi cio oppone opprime ostende)
  • obviam: ad contra, ad verso
  • olim: jam, uno vice
  • parum: pauco
  • parumper: per pauco tempore
  • passim: in vario loco
  • pauco; poco; peu; little, few; we nig; H. poco; P. pouco.: ne multo
  • paulisper: per parvo tempore
  • pejus; peggio; pis.: in modo peiore
  • pene: quasi
  • penes: apud
  • per; per; par; for; für; H. P. por
  • plus; più; plus; more, plus; mehr, plus
  • pone: post
  • porro: ad ante, ultra
  • post; dopo, poi; après, puis; after; hinten; H. pues; P. pos.: retro, sequente, anti prae. (postscripto pastero postumo)
  • postea; poscia.: post
  • postquam: post quam
  • prae: ante
  • praeter: ultra
  • praeterea: praeter id
  • pridem: ab multo tempore
  • prius: ante
  • pro; per, pro; pour; for, pro; für; H. P. pro. : in favore de, anti contra
  • procul: longe, distante
  • proinde: propter hoc, pro ce, ergo
  • prope: propinquo, proximo, apud, vicino, ne longe
  • propter: per causa de
  • propterea: ergo
  • prorsum: in omne modo
  • protenus: ante, ultra, sine mora
  • qua: per ubi
  • quam: che; que; than, as; wie, als; H. cuan; P. cuâo
  • quamquam: et si
  • quamvis: et si
  • quando; I. P. quando; quand; when; wann; H. cuando. : in quale tempore
  • quanto; I. P. quanto; combien quant; how much, quantum; wieviel, Quantum; H. cuanto. : in que numero (pondere, mensura)
  • quare; perche; pourquoi; why; warum. : pro que causa, in qua le modo
  • quasi; I. P. quasi, H. cuasi; pre sque, a pèu pres, quasi; as if, quasi; wie wenn, quasi
  • quatenus: usque ad
  • quia; perche; parce que; because; dass.: per causa, nam
  • quidem: in vero
  • quin: ut ne
  • quippe: nam
  • quominus: ut ne
  • quomodo: in que modo, ut
  • quondam: jam, uno vice, olim
  • quoque: et, etiam
  • quoniam: quia, nam
  • quotiens: quanto vices
  • quum: quando
  • retro; retro, indietro, dietro; par derrière, en arrière; behind, backwards; rückwärts; H. retro
  • rurso, rursum et rursus: de novo, iterum
  • saepe; spesso, sovente; souvent; often; oft. : plure vice, frequente
  • saltem: ad minus, ad minimo
  • sat: satis
  • satis; abbastanza, assai; assez; enough; genug. : in modo sufficiente, sat
  • secundum; secondo; suivant, selon; according to; zufolge.
  • sed; ma; mais; but; aber.
  • semel: uno solo vice
  • semper; sempre; toujours; always, ever; immer; P. sempre; H. siempre. : in omne tempore.
  • sero: tardo, de vespere (I. sera, F. soir: vespere)
  • si; se; si; if; wenn; H. si; P. se;
  • sic; così, sì; ainsi, sic; so, sic; so, sic. : ita, in ce modo
  • sicut: ut
  • simul; insieme; ensemble; toge ther, ensemble; zusammen. : cum. (simultaneo, -itate)
  • sine; senza; sans; without; ohne; H. sin; P. sem,: ne cum. (sinecura)
  • sive: aut
  • statom: subito, sine mora
  • sub; sotto; sous; under, below; unter; H. so, soto; P. sob
  • subito; subito; tout de suite, subit, subito; sudden; plötzlich. : subitaneo, mox, sine mora
  • super; sopra, su; sur, dessus; on, upon, above, over; über.
  • supra: super
  • sursum: verso ab sub ad super, in alto.
  • tam; tanto; aussi; as, so; so.: tanto
  • tamen; nondimeno, tuttavia; tou tefois, cependant; however, ne verhelles; doch, dennoch.
  • tametsi: etsi, ergo
  • tamquam, tanquam: quasi, ut
  • tandem: in fine
  • tanto; I. H. P. tanto; tant de, autant de; so much, as much; so, so gross, so sehr.: tam magno, ita magno
  • tenus: usque ad
  • trans: ab uno ad altero parte, ultra
  • tum: tunc
  • tunc; allora; alors; then; dann. : in illo tempore
  • ubi; dove, ove; où; where; wo. : in loco que, in quale loco
  • ubicumque; ovunque: in omne loco
  • ubique: in omne loco
  • ultra; oltre, ultra; outre, ultra; beyond, ultra; jenseits, ultra
  • unde; onde, donde; d’où, dont; whence; woher; H. donde; P. onde.
  • undecunque: ex omne loco
  • undique: ex omne loco
  • unquam: ullo vice
  • usquam: in ullo loco
  • usque; fino a; jusque: till; bis.
  • ut: in fine que, in forma de, in modo que, quando, pro, quod
  • vae; guai; ouais; woe; weh. : interjectione de dolore, de ira
  • valde: multo, in modo valido
  • vel: aut
  • velut: ut
  • vere: in modo vero, in veritate
  • verso, versum, versus: verso; vers; towards; gegen hin, (vor) wärts. : in directione de, contra
  • vix; appena, a mala pena, a sten to; à peine, avec difficulté, dès que; hardly, scarcely; kaum, schwerlich.

SEMI-DONO

Ad abbonatos aut subscriptores, que adde L. it. 27 ad pretio de abbonamento, nos mitte:
G. Peano, Vocabulario Commune ad Latino – Italiano – Français – English – Deutsch, Editione II, anno 1915, Fr. 8 in auro.
Isto libro contine circa 14000 vocabulo internationale, scripto in orthographia da 5 lingua citato, derivatione et synonymos.




[Aug. 1926: p. 40-41]

PRONOMINES

(Pro qui ignora latino, nos da hic etiam pronomines interlingua, cum correspondente I., F., A., D.
Ordine: IL ; I.; F.; A.; D.;).

  • alieno; alieno; d’autrui, étranger; alien; alienus
  • alio, altero; altro; autre; other, else; ander; H. otro; P. outro
  • aliquo; qualche, alcuno; quelque, aucun; some, any; irgend, ein; H. algo, alguno; P. algo, algun.
  • aliquot : aliquos
  • ce, thema de (hi)c (hae)c (ho)c; questo, ciò; ce; this, that; die ser.: isto
  • ego (nominativo); io; je; I; ich; H. yo; P. eu.: me
  • eo (is ea id) : illo, isto, idem, ipso;
  • eodem. : idem
  • hic (nominativo) : ce, isto, hoc
  • hoc : ce re; F. ce, I. ciò
  • id (nominativo neutro de is ea id;) ciò; cela, ce; it, that; es.: ce re
  • idem (nominativo masculino et neutro, ablativo eodem); idem, stesso, medesimo; idem, même; i dem, same; idem, derselbe. : i dentico.
  • ille (nominativo), v. illo
  • illo; egli, ella, il, lo, la, quello, lui, colui; il, le, la, elle, lui, ce lui, celle; he, him, that; jener, jenes; H. él, el, ello, la; P. o, a.
  • ipso; esso, H. ese, P. esse; méme; self; selbst; I. desso [ad ispo], stesso [isto ipso]
  • isto; questo: H. P. este, esta, esto; cet; this; dieser
  • me; io, me; je, me, moi; I, me; Ich, mich, mir; H. yo, me.; P. eu, me; R. ja, menja; S. ma; E. me
  • meo; mio; mon, mien; my, mine; mein; H. mio; P. meu. : de me
  • nemine, ablativo de classico nemo
  • nemo (thema - nominativo); niuno, nessuno; ne... persone; no bo dy, no one; niemand.: nullo homo
  • nihil; nulla, niente; néant, rien; nothing, nihil; nichts. : nullo re
  • nonnullo : aliquo
  • nos; noi, H. nosotros, P, nos; nous; we, us; wir, uns. : me et te, me et vos, me et illo
  • nostro; nostro; notre, nôtre; our, ours; unser. : de nos
  • nullo; nullo, nessuno; nul, aucun; nul, not any; Null
  • omne, omni; ogni, tutti; chaque, tous; all, every; jeder
  • plure; più, parecchi; plusieurs; several; mehrere
  • plurimo; maximo numero, molto plus
  • quale; quale. H. cual, P. qual; quel; what, such as; welcher. : de que specie, ut es facto
  • qualecumque : omni, singulo, uno ad arbitrio, quale que es
  • que (thema de quem qui quod quam); che chi, H. P. que; que, qui; that, who, which, what; wer, was
  • quem, accusativo de que; H. quien, P. quem. Pote indica participio passivo
  • qui; chi; qui; who; wer. : homo que
  • quicumque; chiunque.; quiconque.: omne que
  • quisque (nominativo) ; ciascuno; chacun; everyone, everybody
  • quo, ablativo de qui, thema que
  • quod, nominativo neutro de qui, thema que; ciò che; ce que; that, what; wass, dass. : id que, re que, que
  • quot : quantos
  • se; sè, si, H. se, P. si; se; self; sich, sein
  • sui : de se
  • suo; suo; son; his; sein. : pro prio, de se, de illo
  • te; te, tu, H. P. te, tu; toi, te, tu; thee, thou; du, dir, dich , dein
  • tot : tantos
  • toto; tutto, H. P. todo; tout; who le; ganz
  • tu, nominativo : te
  • tuo; tuo; ton, ta, tes; thy; dein. : de te
  • ullo; qualche; quelque; some, any; irgend einer. : aliquo, uno
  • uno; I. H. uno, P. um; un; a, an, one; ein
  • vestro; vostro; votre, vôtre; your; euer
  • vos; voi; vous; you; ihr, euer; R. vy vas, S. vas
  • vostro; vestro



[Aug. 1926: p. 42-56]

EXEMPLOS DE INTERLINGUA
(EX DISCUSSIONES ET CIRCULARES
DE ACADEMIA PRO INTERLINGUA)

Exemplos es de scriptores de nationes diverso, et tracta quaestiones de l. i., et varios.

Nullo scriptore e posside Vocabulario Lingua nationale-Interlingua, nec Grammatica de IL, que non existe, nec ullo Manuale; sed omne – cum seque consilio de Academia, id es: 1. adopta vocabulos internationale, 2. abole elementos grammaticale non necessario – habe libertate de elige forma que illo praefer, et construe, per via independente, lingua quem ute, secundo suo gustu et necessitate, cum auxilio de solo vocabulario latino, aut, forsan, latino-anglo.

Tamen – ut Lectores vide – 1. vario formas differ minime inter se; 2. omne scriptore loque plano et expedito de re quem tracta, et exprime suo opinione in modo claro et exacto; 3. formas es omnes intelligibile ad primo visu, et si in plure existe aliquo variantes: e in loco de æ œ; suffixo -ba pro praeterito, -rà pro futuro, -rè pro conditionale, -re pro infinitivo, etc.

Facto isto, que es novo proba de existentia de vocabulario internationale, redde evidente que IL – lingua auxiliare vere universale, pro suo intelligibilitate immediato – es, simul, lingua maximo facile et practico ad ute, pro studiosos de omne natione.


DE VOCABULARIO

Qui pote ex historia discere, pote ex historia de idea cosmoglottico facilmente concludere, que præcipue per difficultate de vocabulario omne lingua artificiale usque hodie perire debeba. Nullo systema usque nunc produceba alios lexicons quam totalmente rudimentarios.

Iuxta persuasione meo intimo ades solum via ad solvere quæstiones de vocabulario. Lexicon nempe de Interlingua in totalitate debe es de sumpto ex uno lingua naturale, in que re tamen un lingua moderno minime es apto (propter necessario respectu ad sensu nationale de extras uneos). Superes ergo in praxi lingua solo latino (latino atem in senu-strictione, que scilicet non se extende usque ad hodierno neoromanismo) cum suo amplissimo vocabulario. Et profecto! Ce lexicon latino in modo eminentissimo es commune ad omnes cultos nationes! Addere solum nos debe aptos voces exoticos, pro necessitate scilicet peculiare moderno.

Sonntagsberg (Austria)

P. Wilfrido Moeser.

DE VOCABULARIO

Principio capitale de Academia in questione de vocabulario es: «Academia adopta omne vocabulo Anglo que deriva ex Latino in sensu lato”.

Vocabulario Anglo-Latino es, certe, internationale ad maximo. Sed me opina que non es bono definire vocabulario internationale per uno lingua nationale. Adoptare lingua de uno populo ut criterio de internationalitate es ingrato et incommodo pro cetero populos.

Ceterum, mentione de Anglo es toto inutile; nam vocabulario latino de Anglo es identico, aut quasi, ad vocabulario latino de Français, ad illo de Italiano, de Hispano, etc. Ergo, resultatu mane idem, si nos adopta omne vocabulos latino que vive in linguas moderno. Et, cum isto definitione, nostro lingua appare plus neutrale, plus impartiale. Et suo practica fie plus commodo pro omne populo: singulo populo pote querere vocabulos latino in suo proprio lingua.

Pro isto motivos me propone regulas seguente.

A. Latino internationale es lingua internationale fundato super latino.

Illo ute vocabulos latino que es commune ad plurimo linguas moderno. Ergo, illo es intelligibile, ad primo visu, pro omne persona instructo de mundo.

Illo habe grammatica nullo aut quasi. Ergo, illo pote essere scripto, sine studio anteriore, ab omne homine de medio instructione.

B. Latino Internationale adopta omne vocabulos latino (in sensu lato) que vive in linguas moderno.

Es latino, in sensu lato, non solo vocabulo de latino scholastico (latino antiquo et greco latinizato), sed omne vocabulo constructo cum elementos (non deformato) de latino scholastico.

Per ex.: trans-substantia-tione, prae-existe-ntia, torre-factione, flore-sce-ntia, personal-itate, re-ale, re-al-itate, univers-al-itate, anterior-itate, an-archia, bio-graphia, etc.

Omne isto vocabulos non sta in dictionarios latino de scholas, sed illos es de usu constante in Latino Scientifico, ex que illos evade in linguas moderno.

C. Pauco vocabulos necessario que non existe in latino vivente, es extracto ex latino antiquo. In casus raro ubi latino defice, es adoptato vocabulo non latino commune ad maximo possibile numero de linguas moderno.

Quoniam vocabulario internationale es jam toto latino, es naturale que pauco vocabulos deficiente in illo es tracto etiam ex latino. Sic, lingua mane homogeneo et es bene definito pro omnes. Et nos evita discussiones infinito que resulta ex adoptione de vocabulos in isto aut in illo lingua moderno. Latino antiquo es fonte neutrale que omne populo pote acceptare.

Bruxelles.

I. Meysmans.

DE TERTIO DECLINATIONE LATINO

Si nos debe accipe voce de tertio declinatione latino nos pote seque tres principio.

1. Sume semper thema de nominativo, ex: pes dens os lex nomen flama leo sol caput nox pater cor systema.

Me puta isto medio inconveniente, nam thema de nominativo es conservato in A. D. P. F. H. I. R. quasi nunque et illo que non cognosce L. non intellige, ex. voce dens aut nox.

2. Sume in uno casu thema de nominativo, in alio casu thema de ablativo, ex: nomen homo sol, sed pede dente lege.

Es vero que in ullo casu nos obtine voce plus breve, ex. nomen pro nomine, sed tale œconomia (cætero raro) de litera es minimo commoditate, dum duplicitate de regula produc difficultate practico et complica mechanismo de lingua, nam discipulo hæsita an debe dic leo aut leone, sol aut sole, etc.

3. Sume semper thema de ablativo, ex: pede dente ore lege nomine homine leone sole capite nocte patre corde systemate.

Me præfer isto solutione ad cætero, nam thema de ablativo es cognito ad lingua moderno non solo per voce simplice (ex: I. dente, F. pied, H. leon), sed et per omni derivato, ex: pedale nominale capitale nocturno systematico.

Cum isto principio nos habe regula simplice et voce plus naturale.

Paris.

G. Kolovrat.

DE ORTHOGRAPHIA

Principio de Academia in isto quæstione es que vocabulos internationale es reproducto sub forma de thema latino. Me crede que Comitatu vole conservare isto excellente principio. Sed es necessario que nos adopta definitione de thema latino. Multo personas, etiam docto, non sci in modo exacto quid es thema latino.

Me propone definire thema latino per regulas sequente, que es conforme ad bono consilios dato in publicationes de Seniores Peano, Hartl, Basso et Bernhaupt.

1. Thema latino de nomines (substantivos, adiectivos et pronomines) es identico ad suo ablativo singulare latino, excepto que desinentia i de ablativo es mutato in e. Ex: rosa templo amore tribu die isto bono paupere se breve mare.

2. Thema de verbo corresponde ad suo imperativo latino (2. persona singulare), suppresso desinentia re de imperativo deponente. Ex.: ama time lege audi imita menti.

3. Vocabulos invariabile de latino es reproducto sine alteratione : in ex ab de.

4. Vocabulos terminato per suffixo ma es citato sub forma de nominativo latino: thema drama.

5. Forma de nominativo latino es etiam adoptato pro pauco vocabulos sequente: duo tres nos vos id idem nihil nemo quis quid. Thema de latino qui quae quod es que.

6. Lice conservare desinentia i de ablativo latino in vocabulos que habe isto desinentia (aut is) in linguas moderno: oasi analysi.

Esserè possibile adoptare ullo vocabulos sub duo formas: nomine et nomen, homine et homo, etc. Sed es meliore evitare omne exceptione non necessario.

I. Meysmans.

DE ACCENTU TONICO

Lingua scripto, intelligibile ad primo visu, per omni homo culto, et per magno numero de ceteros, es possibile. Vario forma de interlingua, publicato in Discussiones de Academia, proba hoc in modo evidente. Lingua locuto et intelligibile sine studio præcedente, es, me puta, utopia. In omni lingua nationale es difficile de intellige dialectos ad primo auditu. Ergo non existe utilitate practico, in pronuntiatione de uno lingua internationale ad sacrifica regularitate ad supposito internationalitate orale. Et es facile de habitua se ad Interlingua cum pronuntiatione regulare. Congressus de antiquo Volapük, et de Esperanto, ad que me assiste, proba id.

Sub puncto scientifico, es inutile et periculoso de retine, sive pronuntiatione originale, difficile ad fixa, sine uno pronuntiatione nationale, sive uno pronuntiatione de internationalitate dubio. Linguas vivente non procede in isto modo. Pro omni vocabulo assimilato, linguas vivente, concorda, grosso modo, aut orthographia ad pronuntiatione nationale (p. ex: A. beefsteak, F. biftek, 1. bistecca; A. packet-boat, F. paquebot; A. baby, F. bébé), aut pronuntiatione ad orthographia (tunnel, rail, sport, etc.). Existe plure vocabulo non assimilato; sed regula generale es vero.

Me desidera de applica ce principio in modo particulare ad quæstione de accentu tonico. Accentu tonico irregulare es magno difficultate in anglo orale. Lingua franco demonstra possibilitate de accentu tonico semper regulare. Id es ergo deplorabile, si pro scrupolo exagerato, nos intrica nostro lingua per accentu non uniforme et variabile. Omni lingua modifica plus aut minus accentu de voces, que sume in mutuo. In franco, voces dicto scientifico (savants), es fidele in graphia ad etymologia, e non respecta accentu latino.

Unde resulta propositione sequente.

«Positione de accentu tonico debe es definito per minimo numero possibile de regulas, sine consideratione de accentu etymologico, aut de quantitate de vocales. Solo exceptione possibile es in vocabulos non assimilato.”

A. L. Guerard

Standford University, Cal.

DE ACCENTU TONICO

Interlinguistas nunc esse quasi concordes pro vocabulario anglo-latino cum ortographia latina et pronuntiatione italiana. Ideo esserà forse utile proponere regulas paucas, simplices et claras pro accentu tonico que darà ad nostra lingua harmonioso rhytmo. Seque regulas que me propone hodie ad examen de nostros consocios academicos.

a) Ordinariomodo vocabulos monosyllabicos, prepositiones, conjunctiones et pronomines-subiectos es omnes sine accentu; sed pronomines post verbo aut prepositiones habe naturalmente accentu.

b) Vocabulos bisyllabicos semper habe accentu tonico super prima syllaba.

Ex.: cane, patre, tuo, die, nostro.

e) In vocabulos polysyllabicos accentu tonico cade super vocale que precede consonante ultimo.

Ex.: animale, natione, lilio, meridie, vacua.

N. B. 1. Vocale u in compositione «qu gu au eu” nunquam habe accentu tonico.

2. Omne vocabulo conserva in numero plurale accentu de numero singulare – patres filios illos bonos – quia s non muta accentu tonico de thema.

3. Quando se presentarà un exceptione ad regulas precedente, vocale super que cade accentu tonico essarà indicata per un signo typographico ut in H. I. Ex.: magnìfico, crèdere, venirà , cantarè.

Sorens, (Suisse)

A. Creux.

FORMA DE INFINITIVO

Es opinione generale de interlinguistas, quod si infinitivo debe esse indicato per suffixo, isto suffixo es latino -re, vivente in linguas neo-latino.

Thema de verbo, plus -re, vale, in generale, infinitivo latino. Resulta que infinitivo de Interlingua coincide in generale cum infinitivo latino; sed exsiste exceptio.

Me esplica regula et exceptio.

Exemplo.

Thema: 1. ama, 2. habe, 3. lege, 4. audi, 5. *horta, 6. *plue, 7. fer, 8. fac, 9. es, 10. *vol, 11. *pote, 12. fi.

Infinitivo de Interlingua: 1. amare, 2. habere, 3. legere, 4. audire, 5. *hortare, 6. pluere, 7. ferre, 8. facere, 9. esse, 10. velle, 11. posse, 12. *fiere.

Thema es imperativo, excepto in voces cum asterisco*.

Infinitivo de Interlingua es infinitivo latino, excepto in voces cum*.

Explicationes.

Exemplos 1. 2. 3. 4. repræsenta quatuor conjugatio, que contine 1000, 150, 300, 100 verbo. Thema et infinitivo de Interlingua coincide exacto cum latino.

5. repræsenta verbo que in latino es deponente; isto exemplo æquivale ad affirmatio: «interlingua fac activo verbo deponente”, id es, supprime suffixo de deponente. Verbos deponentes in latino es 220.

6. pluere es infinitivo latino de verbo, de que imperativo non es uso; nos construe ex illo plue, per analogia. Verbos de isto classe, dicto verbo impersonale, es in numero de 20.

7. contine solo exemplo citato et composito confer, refer, etc.

8. fac es imperativo, facere es infinitivo latino. Ergo aut nos assume forma latino fac facere, et nos produce irregularitate in regula pro interlingua; aut nos adopta formas *face facere, et thema de Interlingua non es imperativo latino. Verbos de isto specie es 3: dic, duc, fac.

9. Thema et imperativo latino de isto verbo indo-græco-latino-germanico-slavo vale es, et infinitivo latino esse, que resulta ex thema es plus suffixo antiquo de infinitivo -se. Antiquo infinitivo *amase fi amare, per lege que in latino, s inter duo vocale muta se in r; exemplo: ausculta aure, gestu gerente, masculo marito, onusto onerato, etc. Italiano essere contine thema es, plus antiquo suffixo de infinitivo -se, plus suffixo moderno -re.

10. Infinitivo latino es velle, imperativo defice; participio es volente, unde nos trahe thema vole (aut vol-o, vul-t, vol-umus) et infinitivo italiano volere.

11. Infinitivo latino es posse; non existe imperativo; participio potente da thema pote. Italiano habe infinito potere.

12. Imperativo es fi, infinitivo es fieri; nos fa isto activo, per regula de n. 5.

In conclusio, exsiste coincidentia de latino et interlingua in classes 1. 2. 3. 4. id es in 1600 verbo; classes 5. 6. 7. habe minimo interesse, nam nos pote construere formas non uso in latino. Exsiste divergentia in 7 verbo cum numeros 8. 9. 10. 11. 12. Nos pote conservare regula «thema plus -re indica infinitivo”, per modificare aut thema aut infinitivo latino, excepto verbo es, ubi es preferibile infinitivo latino esse.

Torino.

C. Boggero.

DE INFINITIVO

Ego approba cordiale articulo «Forma de Infinitivo” de socio Boggero. Illo tracta speciale de exceptiones latino, et in generale admitte illas in Interlingua. Sed «suffixo -re indica infinitivo de verbo” et «suffixo -to indica participio passivo”, es propositiones universale, et consequente exclude omni exceptione. Si adoptato, illas recommenda que suffixo -re debe esse uso in omni casu indicare infinitivo, et que suffixo -to debe esse uso in omni casu indicare participio passivo, et que nos ne debe uti infinitivos esse posse uti, etc., et participios clauso scripto, etc. Illas propositiones recommenda que nos debe deviare ab Latino, et distorquere vocabulos exceptionale. Si systema admirabile de Latino sine flexione fi ita Latino cum flexione minimo, illud degenera præterea ad Latino distorto et arbitrario, nam es arbitrario, simile ad Esperanto, Ido, etc. imponere super systema congruente in se et sine flexione, regulas grammaticale universale quæ rejice omni exceptiones latino. Consequente ego fac propositione contrario sequente:

Suffixo -re indica infinitivo et suffixo -to indica participio passivo, solo in conformitate de Latino et in verbos novo: e. g. amare, amato; boycottare, boycottato. (Nos ne debe uti essere pro esse et scribeto pro scripto.

Costorphine (Scotland)

Thomas Common.

FORMA DE PRAETERITO ET FUTURO

Ego præfer suffixos -va et -ri in loco de praepositiones, nam illos non produce ambiguitate, et fac Interlingua plus liquido et musicale. Pronuntiatione de consonante b in Hispania et parte de Germania es mutato in v, ergo me adopta italo suffixo -va pro præterito, nam -va es plus liquido quam -ba.

Suffixo -rà es difficile in typographia de Anglia et America, ergo me adopta suffixo -ri que es un combinatione de infinitivo -r cum verbo i. Suffixo -rielimina excessivo finale a de Interlingua.

Infinitivo pro imperativo de tertio persona es bono solutione pro illos qui non ama præpositiones. Verbo era es præterito de es.

Battle Creek (U. S. America)

Carl Autschbach.

FORMA PLUS PROPRIO PRO PRAETERITO ET FUTURO

Me habe lecto cum gaudio, in ApI. de junio, pulchro versione, in Interlingua, de Sermone super monte, scripto ab Dom. Autschbach. Me es concorde cum illo, cod (1) es præferibile suffixos verbale in loco de præpositiones, nam illos non produc ambiguitate, et fac Interlingua plus liquido et musicale. Me, tamen, lamenta ne esse toto conforme cum illo in quæstione de desinentias præferibile, et etiam debe correc (2) ullo errore super que Dom. A. fundamenta suo decisione. Illo dic cod pronuntiatione de consonante b in Hispania et parte de Germania es mutato in v. Illo primo ne es exacto.

(1)Cod. conj.: quod, pron. relativo.
(2) Corrige. Me us (ute) un solo thema verbale (correc, correcto; us, uso… vic corrige, correcto; ute, uso).

Pro discussione claro, nos debe distinc, conforme cum scientia phonetico, saltem tres sono affine existente in plure linguas neolatino que corresponde ad duo graphia b, v; id es :

1. Sono bilabiale explosivo sonoro, transcripto in systemas phonetico per [b], et in scriptura currente et etymologico per b et ullo vice per v. Ce sono es in vocabulo seguente: H. biombo, vaso; P. bico, rombo; F. bribe; I. babbo. Pro loquente de ullo dialectale territorio germano ce sono es tantulo difficile; illos pronuntia sono proximo ad p; sed in H. et in F., P., I. etc. illo es normale et facile pronuntiabile.

2. Sono bilabiale fricativo sonoro.
Ce sono distinc-se ab anteriore, nam isto ne es explosivo, et de v, nam isto es labiodentale. «Association Phonétique Internationale” habe signo speciale pro transcrip sono dicto; ullo phonetista us signo b scisso per linea.

Corresponde in scriptura ad b, v. w. (dialect.), secundum situatione. Franco, ltalo, Nordgermano ne posside ce sono. Sudgermano ne habe difficultate pro tale pronuntiatione. Compara lieber, Wein de Sudgermano, cum Nordgermano que fac [b] aut [v] respectivo. H., P., Catalano, etc. fac constante ce sono: H. cubo, chivo; P. cabo, abrir; C. libre, servir.

3. Sono labiodentale fricativo sonoro.

Ce sono es idem cum v. de F. vin, I. P. vino, Nordgerm. Wasser, sed illo es differente, per ex., de H. vino, haba. Suo transcriptione phonetico es etiam [v], sed, etsi littera v es frequente in orthographia, hispanos ne sci pronuntia id. Solum, in ullo angulo de Catalania et insula Mallorca (Majorica) homo pronuntia id correcto.

Ne es nimio adverte, cod, pro personas que habe auditu pauco delicato, aut ne cognosce moderno phonetica, distinctiones quem nos stude, ne semper es notando.

Resulta cod littera b apud Hispanos ne fi mutato in v, secundum Dom. A. dic, sed contrario, v scripto in pronuntiatione in [b] 1º aut 2º. Ergo ratione invocato ab Dom. A. pro adopta desinentia -va pro præterito es valido solum in parte, et opposito in altero.

Sed existe plus motivos pro ne adopta id. Vere desinentia -va fac constante barbarismo in relatione cum latino, que possede -ba(m) in præterito imperfecto de omne paradigma, et -vi in præterito in duo conjugatione verbale; et ne corresponde toto in significatu ad desinentia -va aut -ba de ullo linguas neolatino que solum express præterito imperfecto. Si nos adopta -va pro præterito simplice absoluto, nos debe rejec usu de præterito imperfecto, nam -va es nimis proximo ad -ba que es indiscussibile desinentia pro imperfecto, tempore quem multo interlinguista, et me cum illos, considera vere utile.

Pro me solutione plus simplice et naturale essere conserva desinentia -ba pro imperfecto (amaba; timeba; L. amabam, timebam), et pro distinc præterito absoluto solum redder oxytono tema verbale, signando id per accentu graphico in ultimo syllaba (canta’ audi’: L. cantavi, audivi).

Pro futuro me præfer desinentia -ra (cum accentu aut sine illo), que si illo ne es in L. classico, saltem es commune ad I. F. H. P. C., et in fundo es abbreviatione de uno forma puro latino: amar(e h)a(bet).

In fines, si nos adopta pro præterito forma breve oxytono, multo finale a, quem Dom. A. considera excessivo, mane ita eliminato.

Palma de Mallorca, (Hispania)

Joseph Rossello-Ordines.

EVOLUTIONE DE LINGUA INTERNATIONALE

1. – Supra nostro terra existe quasi duo mille linguas et 53 de illos in Europa. In antiquitate, quando populos vive plus solitario in suo pagos et urbes, homines ordinario non habe necessitate de auxiliare lingua internationale. In nostro epocha de ferrovias, de vapornaves et de telegraphia, etiam populo ordinario non pote viver sine auxilio de tale lingua. In tempore maxim antiquo, solo doctos et mercatores sentieba necessitate de lingua internationale. Tabulas de «El Amarna”, detecto 1887 in Ægypto, demonstra, quod jam in sæculo 1500 ante Christo, lingua scripto babylonico regna in terras jacente ad ripa orientale de mare mediterraneo, Ægypto incluso.

Lingua internationale non mane semper idem. Quando imperio mundiale transieba de uno populo ad alio natione, tunc lingua de ce populo fie internationale. Post lingua babylonico seque lingua persico, postea lingua græco, et plus tardo, in occidente, lingua latino.

2. – Il latino conserva suo imperio per toto ævo medio, et, per circa duo mille annos, illo es portatore de cultura europæo. In tempore moderno, linguas nationale fie semper magis exculto, et incipe extender suo dominatione. Il latino fie neglecto et ultimo lingua internationale mox evanesce, excepto in ecclesia catholico. Sed linguas novo exporta magno patrimonio de vocabulos ex domo paterno. Plures judica quod anno 1648 es ultimo anno de dominatione mundiale de latino, nam es in ce anno quod ultimo pacto de pace fi composito adhuc in lingua latino. Sed, etiam post anno memorato, il doctos continua usque ad fine de sæculo 1800, componer in latino suo dissertationes scientifico. Sæculo 1900 es il primo de historia universale, in que homines culto plus non habe lingua commune. Quanto retrogressu! Jam in ævo medio, doctos stude ad crear lingua internationale plus facile pro usu de homines minus culto. Historico Wydrinski in Berlin affirma, quod invenieba circa 400 tale conatus, facto ab ævo medio usque hodie.

3. – Post interitu de latino, suo imperio transieba ad linguas italiano et hispano. Sub regno de Ludovico XIV et Napoleon I, lingua francico obtine magno influentia, non obstante suo orthographia horrendo. Mox lingua anglo et germanico seque in occupatione de mundo. In loco de uno lingua internationale, nos nunc habe quinque, et tamen illos non suffice. Si aliquo itinera de Francia ad Russia, Hungaria, etc., illo inveni ibi inter 20 homines non un solo, cum que illo pote conversar per uno de quinque linguas dicto. In schola discipulo debe discer, extra lingua materno, adhuc 3-4 linguas alieno. Quanto perditione de tempore et de energia, qui poterè fier consecrato ad studio de res plus necessario.

4. – Parocho Schleyer in Baden (Germania) es primo, qui per suo volapük, invento in anno 1879, obtine grande successu. Vp. es bono, sed nimis difficile propter numero enorme de elementos arbitrario, que illo contine, et propter deformatione de vocabulos naturale. Systemas publicato post Vp. labora ad eliminar elementos artifficiale.

Idistas proclama regula: lingua internationale debe fier detecto, sed non lice excogitar illo. Sed Idistas ipso non seque ce regula bono. Suo suffixos de conjugatione es nec detecto nec scientifico, sed es excogitato ab arbitratu de un solo persona. Lingua internationale debe haber grammatica minimo et vocabulario composito ex voces internationale non deformato. Lingua sinico (F. chinois), locuto per 350 millione de homines, habe nec declinatione nec conjugatione, et tamen, es lingua claro.

Illo fac omne casus de conjugatione, etiam participios, per usu de adverbios, et in plure casus me ipso seque exemplo de lingua sinico, quia sic barbarismos non nasce. Isto, qui cognosce historia de lingua internationale ab Vp. usque hodie, sci, quod evolutione de illo fie secundum duo lege sequente, jam indicato in meo libro «Deutsch-neulatein-Wörterbuch,” pag. 75:

a) Elimina nationalismos, voces arbitrario et deformatione de voces naturale;

b) Elimina ex grammatica elementos arbitrario.

5. – Ce duo leges duc ad adoptione de base unico et historico, tam pro vocabulario, quam pro grammatica. Ex base unico nos pote evolver quasi in modo automatico il formas de grammatica et voces de vocabulario. Lingua fundato supra tale base non præbe ansa ad novatores et mane invariabile. Dic ad centum personas, habitante in diverso terras, nostro pauco regulas pro formatione de vocabulario, manda ad illos componer vocabulario, et resultato es, quod omne centum editiones de tale libro concorda inter se. Nullo alio systema pote dicer id tale de se. Illos debe haber oligarchia pro eliger voces et deformar illos.

6. – Base multiplice et arbitrario vale nihil, nam duc ad bello interminabile circa electione de formas grammaticale et de voces pro vocabulario. Historia de omne systemas, ab tempore de Schleyer usque hodie, confirma veritate de ce affirmatione. Et si hodie omne fautores de lingua internalionale concordarè pro adoptar certo formas arbitrario, jam cras alios surgerè pro impugnar in nomine de scientia isto formas. Pecunia, grande diffusione momentaneo de ullo systema et obstinatione in ideas fixo non vale resister ad scientia. Istos, qui proclama regula, quod vocabulario debe fier costructo ante grammatica, non seque ce regula, grammatica de Esperanto, Ido et Esperantida jam existe ante vocabulario, et oligarchia debe deformar voces naturale pro adaptar illos ad systema præconcepto de grammatica. Sed in Interlingua vocabuario vive jam duo mille annos ante natu de suo grammatica. Esperanto et Ido es meliore quam Volapük, sed non es solutione definitivo de quæstione. Illos es puncto transitorio in evolutione de lingua internationale, et si illo non transtorma se secundum duo leges supra me morato, fine de illos fie interitu.

Casinostr (Luxemburg)

Pinth J. B.

INTERLINGUA

«Latino sine flexione“, secundo schema de Prof. Peano, es ideale lingua internationale. Solum desinentias et syntaxi complicato de Latino classico es causa de suo decadentia ab positione indisputato que olim occupa ut lingua franco de Europa; ergo, nullo actione es necessario pro restaurare illo ad statu superbo que tene in medio ævo, quam delere terminales et retinere stemma puro de vocabulos sine ullo mutatione grammaticale.

Objectione populare, que Latino non posside expressiones pro vario significationes moderno, non vale. Es facile derivare nomines acceptabile ab radices classico; porro, vocabulos italiano, hispaniolo, francico et immo anglico pote esse converso in forma latino. Romano ipsos pote semper exprimere nomines extraneo per vocabulos romano, aut immo adoptare illos sine mutatione; etiam linguas neo-latino habe assimilato multo radices ab idiomates teutonico, celtico et slavico, ergo isto accretiones es legitimato in Interlingua.

Interlingua es solo medio usque nunc advocato que es scientifico, serio, et logico, sine ullo ingrediente comico aut buffonesco, fundato super antiquo lingua imperiale et universale, sine arbitrio, aut præjudicio personale aut nationale.

Et es lingua internationale sine concurrentia. Nam, 1: Vocabulos es jam noto per omne homine erudito, 2: Omne linguas europæo es pro majore aut minore parte, composito de vocabulos latino, immo Italiano et Hispaniolo quasi toto, Portoguense, Rumano, et Francico in gradu minore et in forma minus puro, Anglo in proportione de 70 pro centum, et cetero linguas ad minus pro expressiones scientifico et de cultu. 3: Es neutro, tunc non pote læde ad amore proprio de ullo natione. 4: Es omnino phonetico et sine difficultate de pronuntiatione (non ut linguas moderno), sed singulo litera habe semper eodem sono.

Croydon, Anglia.

Evacustes A. Phipson.

GRAMMATICALE PASIGRAPHIA (IDEOGRAPHIA) ET NEOSINOGRAPHIA

Pasigraphia (ideographia) es modo de scribere per signos optico. Grammaticale pasigraphia es ideographia partiale, modo de scribere solum formas grammaticale per signos (cifras). Vocabulos es scripto in forma fundamentale, que es impresso in vocabulario. Electione de vocabulario es indifferente. Nos pote adopta vocabulario français aut russo aut deutsch aut alio.

Regulas de grammaticale pasigraphia es:

Cifra romano I indica substantivo. Secundo cifra, arabico, 1, 2, 3 indica genere masculino (1), feminino (2) aut neutro (3). 0 in loco secundo indica: «genere non es indicato”. Tertio cifra, 1 aut 2, indica numero: singulare (1) et plurale (2). 0 in loco tertio indica: «numero non es indicato”. Quarto cifra 1, 2, 3, 4, 5, 6 indica casu. 0 in loco quarto indica: «casu non es indicato”. Exemplo (ex latino): I 211 filius = filia, I 022 mensa = mensarum.

II indica adjectivo. Cifras arabico, ut pro substantivo. Cifra 1, 2 in quinto loco indica gradu. Ex. II 2112 bonus = optima.

III indica pronomen. Cifras arabico, ut pro substantivo. Ex III 023 ego = nobis.

IV indica verbo. Genere et numero, ut pro substantivo. Cifras 1, 2, 3 in quarto loco indica persona; in quinto loco indica tempore. Cifra 1, 2 in sexto loco indica modo conjunctivo aut conditionale (1) et imperativo (2). Ex. (francais): IV 01212 taire = tais-toi.

V indica participio. Cifras arabico, ut pro adiectivo et verbo. Ex. V 2133 amare = amaturo.

VI indica adverbio. Cifra 1, 2 indica comparativo aut superlativo.

VII indica gerundio. Cifras 1, 2, 3 indica tempore.

Præpositio (VIII), coniunctio (IX) et interjectio (X) habe solum cifra romano. XI indica numerale cardinale; XII, numerale ordinale.

Solo regula de syntaxi* : indica que es necesse accordare II aut III aut V in genere numero et casu cum substantivo. Vocabulo pote es substituto per hieroglypho de scriptura sinense. Systema de hieroglypho sinense cum signo de grammaticale ideographia pro europæos (lingua sinense non habe grammatica, et stylo sinense es nimis elementare pro europæo) es «Neosinographia“ aut applicatio de scriptura sinense pro interlingua pasigraphico.

Riga (Russia).

Advocato Wsswolod Tscheschichin.

ELECTRIFICAZIONE DE FERRO-VIA

Officio pro electrificatione de ferro-vias austriacas fac in ultimo tempore novo progressu per installatione de primo locomotiva electrica pro traginos rapidos in Alpes. Primo tale locomotiva vehe per proba jam in mense novembre de anno 1922 in spatio commodo Schwechat-Hainburg prope Vienna, et vehe nunc in spatio alpino difficile de ferro-via Mittenwald prope Innsbruck. Isto locomotiva es prima de septem, de que constructione fi mandato ad fabrica Brown-Boveri, Vienna. Ad tale locomotiva es proposito de trahe trenos de 380 tonna supra monte Arl in spatio Landeck-Bludenz. Evidente commoditate de tale locomotiva es, quod non molesta per fumo viatores in diverso tunnas de isto spatio, in speciale modo, in tunna de monte Arl, 12 kilometro longo. Motu de locomotiva fi per quatuor majore et septem minore motore de in summa 2400 HP. Omne motore majore es composito ex plus quam 20.000 elemento de constructione, es ergo maxime complicato et exige maximo exactitudine in fabricatione et montura.

Isto elementos es fabricatos ex 30 diverso materiale de provenientia non solo ex Austria, sed et Germania, Anglia, Helvetia et America. Isto machina et omne singulo apparatu pote fi directo ab uno solo homine ex suo positura per activatione de nonnullo vecte distincto.

Celeritate de tragino es de 65 km. pro hora. Pondere de toto locomotiva es 114·3 tonna. Comparato cum simile machinas de alio status politicos, austriaco Brown-Boveri-locomotiva pro tragino rapido es uno notabile progressu technico. Helvetia pro exemplo habe locomotivas electricas de majore pondere (127 tonna) cum minore præstatione (2320 HP).

Linz (Austria).

A. Hartl.

IN QUALE MODO ANIMALES IN DESERTO BIBE.

Es noto, quod animales mori plus rapido ob siti quam ob fame, et tamen desertos habe proprio animales; specie es non multo

«In quale modo ergo istos inveni aqua, necesse ad vita?”. Isto quæstione stude M. V. Bailey.

Animales in deserto vive dum nocte, que es frigido, et dum die dormi in cavernas. Præterea habe forte pelle que non multo transpira; in fine sci ubi inveni aqua.

Multo animales vive in regiones, ubi es tamen pauco aqua, sed non bibe eo. «Lepus alleni” in Sonora et Arizona inveni sæpe palude de aqua, sed non bibe, nam deserto es abundante de plantas suculento, que non vapora in aere, sed collige sub suo forte cortice omne aqua, que pote absorbe et istos plantas suculento, inter que plus noto es cacto, nutri lepore. Cacto es spinoso, sed medulla habe 78% aqua puro. Idem lepore sci etiam alio fonte de aqua. Viatore vide sæpe multitudine de parvo fovea in terra: istos es opere de lepore que per aliquo modo cognosce, quod es sub terra bulbo de plantas, que habe multitudine de aqua (70%) et conserva eo, si es necesse, nonnullo annos.

Rattos (mus rattus) in deserto inveni sæpe istos bulbos excavante suo cavernas et sic disce inveni plantas sub terra. Isto rattos es etiam de nonnullo animales, que habente aqua, non pote ute eo; non sci bibe, time aqua et si immerge se, per casu, in aqua, statim se terge

«Uno die” narra M. V. Bailey in «The Scientific Monthly”: «me dona pauco nive et rattos statim ede et postula eo. Post pauco dies incipe de es crasso et habe levigato et micante pelle”. Ut doce istos ad bibe aqua, Bailey antepone ad istos vase cum panno pleno de aqua et omne die pote vide rattos que suge panno. Postea istos disce bibe ex vase, sed in mirando modo: immerge in aqua suo pede et tunc linge eo, repetente quinquies, decies, vicies.

Omne vide, quod isto animales non sci usuale modo de bibe, sed in suo semihumido caverna, ubi ros appare, in æstate consume ros, in hieme nive. Cetero animales sci bibe, sed non habe occasione, nam aqua defice. Et sic vive sine bibe. Vegetatione in deserto es paupere, sed habe aqua in abundantia et sic animales vive de aqua in plantas.

Charvatce (Cecoslovakia).

Dr. Jindrich Tuma.

FINALES LATINOS.

Euphonia – id esse bellitudine et harmonia esse qualitates de absoluta necessitate pro futura lingua commune de genere humano. Ut vita sine harmonia esseré insupportabile, pariter Interlingua sine euphonia esseré insupportabile. Ergo euphonia esse plus importante et plus necessario quam brevitate que nunquam augmenta comprehensibilitate et nunquam produce plus claritate de ulla phrase in discurso. Bellitudine et euphonia in nostro Interlingua esse productas per finales latinos; in consequentia illos seniores esse in grande errore qui sacrifica euphonia ad brevitate.

Volere imponere lingua ne bella ad genere humano esse in mea opinione pugna de Don Quixotte contra mulino ad vento.

Beyrouth (Syria)

Josep Bernhaupt.


SEMI-DONO

Ad abbonatos aut subscriptores, que adde L. it. 6 ad pretio de abbonamento, nos mitte:
G. Canesi, VOCABULARIO INTERLINGUA – ITALIANO (INGLESE) et ITALIANO – INTERLINGUA – 1921. L. 10.
Libro contine circa 10000 vocabulo internationale, sub triplice forma; thema latino, italiano, anglo; et vocabulos italiano, cum versione in Interlingua. Illo contine etiam expositione amplo super historia de Interlingua, et quæstiones de grammatica.
Italianos que posside isto vocabulario, et si ignora latino, pote lege et scribe Interlingua sine ullo difficultate.




[Aug. 1926: p. 57-60]

BIBLIOGRAPHIA

PRO ISTORIA DE LINGUA INTERNATIONALE – 1907-1913

  • L. BastienNaulingua etimologia leksikono - Paris, 1907, pag. 248.
    Isto vocabulario determina extensione de omne vocabulo esperanto in linguas L. A. D. F. H. I. P. R.
  • FriedmanPan-Arisch – Altona, 1908, pago 72.
    Expone necessitate de l. i., que non pote es artificiale; critica de projectos præcedente; novo lingua ex elementos internationale.
  • A. HartlAuf zur Spracheinheit, oder Lehrbuch der Perfektsprache – Linz, 1909.
    Libro explica lingua intelligibile sine studio, aut quasi, ad omne homine que cognosce uno lingua de Europa: vocabulos latino, reducto ad thema; ortographia originale, mutato ph th ti in f t zi; grammatica minimo.
  • SeidelKatechismus für Weltsprachler aller Systeme - 1910.
    K. espone principios de l. i.; grammatica es multo simplice, et lingua satis intelligibile.
  • Ch. LemaireLeçons sur la Internaciona Linguo (ILO) – Bruges 1909, pag. LV + 207.
    Libro expone in modo elegante et interessante problema de l. i., regulas, et fac interessante observationes.
  • AustriacusSemilatin, Ein neues Weltsprache-projekf – Wien, 1910, pag. 35.
    Auctore adopta vocabulario latino, sine distinctione de vivo et mortuo, et grammatica cum plure elemento artificiale.
  • AntidoLa construction logique des mots en Esperanto. Geneve, 1910, pag. 84.
  • Dr. ErnstLa novi latine debei esse la future lingua internationalis. Pag. 37.
    Adopta vocabulario latino, nomine sub forma de nominativo, thema in -o mutato in -e, articulo declinabile, conjugatione artificiale.
  • P. LusanaNecessitá e possibilità d'una lingua internazionale. Biella, pag. 16
    Auf den Wege zar Europæischen Sprache ? Berlin, 1910, pag. 331.
    Studio scientifico et profundo de problema de l. i. Historia, quæstiones de grammatica, alphabeto, accentu. Capitulo VI, de vocabulario, multo interessante. Cap. VII tracta de formatione de vocabulos per compositione et derivatione. Consilio optimo de auctore es: «in dubio contra suffixum.”
  • Victor HélyEl interpres international.
    Lingua intelligibile sine studio, et facile ad scribe, nam suo grammatica es minimo.
  • Prof. V. EsperemaL’Adiuvilo, langue auxiliaire internationale basée sur le maximum d’internationalité, de simplicité, et d’harmonie. Paris, 1920.
    Adiuvilo non es novo lingua: es Ido in puncto, de que applica principios usque ad fine.
  • AntidoTheoria ekzameno de la lingvo Esperanto. Genève, 1910, pag. 125.
    Antido elimina defectus plus evidente de Esperanto: litteras cum accentu, plurale in -j, casu de nomine; et fac aliquo modificatione in vocabulario.
  • E. CefeeLa elementoj kaj la vortfarado en Esperanto. Paris, pag. 64.
    Novo theoria de finales, contra theoria de Ido, et differente ab illo de Antido.
  • Max WaldPan-kel. 1910, pag. 90.
    Es tentativo de lingua anglo-deutsch.
  • Meriggi. – A tutti i signori interlinguisti. Pag. 35.
  • Ing. FilopantonSimplo, Internatione lingo. Roma, 1911.
    Libro consta ex 27 pag. de introductione, in 4 lingua (Simplo, I. F. A.), 5 pag. de grammatica, 108 de vocabulario, 30 de vocabulario italiano-simplo. Vocabulario contine circa 2800 voce internationale, cum versione in I. F. A. Simplo habe ortographia multo simplice, nullo digramma, nullo sono difficile et non internationale, et non deforma ad excessu vocabulos internationale, que mane cognoscibile.
  • R. de SaussurePrincipes logiques de la formation des mots. Genève, 1911.
  • U. BassoGrammatica de latino internationale «Interlingua”. Ventimiglia.
    Toto libro es scripto in IL facile, fluido, elegante.
  • J. B. PinthDie internationale Hilfsprache Interlingua. Luxemburg, 1911.
    Reproduc et explica deliberationes de A p I, reproduc «100 exemplo de Interlingua”, et adde vocabulario Interlingua-deutsch relativo ad exemplos citato.
  • Die Anfänge der Perfect-Literatur, Linz, 1911, pag. 128.
    Contine articulos interessante de A. Hartl, H. Krenn, J. Berhaupt, relativo ad Interlingua.
  • A. MichauxÉtude des projets soumis à l' «Academia pro Interlingua” sur la langue universelle. Boulogne-sur-mer, 1912, pag. 44.
    Auctore expone plure projecto de latino simplificato; utiliza omne studio præcedente, et construe interlingua Romanal, intelligibile ad pri mo visu.
  • W. Rosenberger – 1. Lehrbuch der praktischen Weltsprache Reform-Neutral – 2. Cours de la langue universelle pratique Reform-Neutral – 3. Manual of the practical Universal Language Reform-Neutral, co vocabular de 10000 vocabuli. Zürich et Leipzig, 1912.
  • Dr. ErnstDe li costruende interlingua, pag. 16.
    Adopta vocabulario internationale, cum grammatica artificiale.
  • Sidni RondOmnez, 1912, pag. 20.
    Omnez supprime elementos inutile, habe omne litera cum sono constante, alphabeto latino et nullo accentu.
  • J. WeisbartEuropal, Kurze Grammatik und Begründung. Hamburg.
    Europal es facile et intelligibile quasi semper ad primo visu.
  • Pinth. Grammatik der Interlingua (Semilatino). Luxemburg, 1912.
    Auctore da regula pro thema latino, muta in -e finale -o de ablativo latino de adjectivo, typo bonus a um, et propone conjugatione de verbo cum 7 suffixo.
  • LusanaNuova grammatica della lingua Ido. Biella, 1912.
  • J. B. PinthAthalia, tragœdia de J. Racine, converse ex francico in semilatino. Luxemburg, 1913.
  • AutschbachPsalmo C III., Prima epistola catholica de Sancto Johanne Apostolo. Versione in Interlingua.
  • W. Tscheschichin. Nepo.
    Nepo es progressu super Esperanto et Ido.
  • B. Kotzin - Historio kai teorio de Ido Moskvo, 1913, pag. 144.
  • A. Kircheri. Polygraphia nova et universalis. Romæ, 1663.
    Auctore, physico illustre, in isto libro de 148 pagina de textu, 23 de appendice, in folio, cm. 23x32, tracta de «Polygraphia, ex combinatoria arte detecta, qua quivis etiam linguarum quantumvis imperitus, triplici methodo.... scribere et respondere posse docetur”.
    In nullo historia de lingua internationale me vide citato isto antiquo libro; ergo me puta utile de da breve informationes.
    Auctore construe vocabulario latino, in ordine alphabetico; de omne voce da versione in I. F. H. et D. (de suo tempore), et indica omne vocabulo per uno numero. Per exemplo: numeros 205, 2308, 2810, 3020 significa L. «amicus, venire, ad, nos”, et voces æquivalente in vocabularios de cetero linguas.
    Casus es indicato per symbolos C1 C2 C3 C4 C5 C6, et ad plurale Cp1 Cp2....
    Tempore præsente, praeterito, futuro per T1 T2 T3.
    Persona de verbo per P1 P2 P3 Pp1 Pp2 Pp3.
    Etc.
    Tunc textu «205 C1, 2308 T2 P3, 2810, 3020” significa «Amicos nominativo, venire praeterito persona 3, ad, nos” id es «Amicus venit ad nos”.
    Es notabile coincidentia de idea de nostro antiquo auctore cum multo projecto plus recente. (V. in Exemplos de IL : Grammaticale Pasigraphia).

G. P.




[Aug. 1926: p. 61-62]

AD COLLABORATORES

Schola et Vita publica articulos super omne quaestione que pertine ad educatione in sensu lato, et ad scholas de vario ordine et gradu.

Ergo, Collaboratores pote tracta de omne problema biologico-sociale-paedagogico: pro ex.: educatione in familia, in scholas pubblico et privato, in collegios; organizatione de scholas in omne natione, praecipue in novo republicas constituto post bello mundiale; disciplinas vario, programmas, methodos, examines, libros scholastico; scholas speciale pro caecos, surdos, aphasicos, tardos, etc.; vita scholastico et salute de discentes et de docentes; relationes inter organizatione scholastico, disciplinas vario, methodos et praeparatione ad vita sociale et professionale; novo institutiones et methodos pro inveni et explora propensiones et aptitudines de pueros; relationes inter scholas et omne forma de activitate sociale; sport, turismo, itineres et educatione; relationes inter studios scientifico in universitates et progressu de industrias, agricultura, etc.; institutos libero de cultura; etc. etc.

Collaboratores pote da notitia, mentione bibliographico et critica de novo libros; refer, in summario, articulos de interesse internationale, ex Revistas de toto mundo; et refer de Conferentias et Congressus, nationale et internationale, que tracta quaestiones educativo-sociale.

Schola et Vita – in deficientia de alio Revistas in Interlingua, et usque ad quando deficientia isto permane – publica etiam scriptos, in Interlingua, de quaestiones scientifico vario, de arte et de vita sociale.

Ergo, in amplo territorio de educatione et schola, de scientia, arte et vita, omne Interlinguista pote, sine difficuttate, inveni et tracta quaestione de proprio gusto et interessante pro publico; et omne debe collabora – cum uno articulo, ad minimo – pro contribue ad demonstra facilitate de Interlingua pro scriptores de natione diverso, et aptitudine et practicitate de illo pro tracta qualecumque argumento.




[Aug. 1926: p. 63-64]

ACADEMIA PRO INTERLINGUA. STATUTO. REGULAMENTO.

(Volapük – München 1887 – Paris 1887-1892 – Petersburg 1893-1898 – New York 1898-1908 – Torino 1909 – Interlingua)

Præsidente: G. PEANO, Prof. in Univ. de Torino. Cavoretto-Torino.

Directore et Thesaurario : Ing. G. CANESI, Via Costigliole, 1, Torino 5.

Vice Thesaurario: W. de JEZIERSKI, Prof. Lyceo de Lida (Polonia).
“ V. L. LOWE, c/o Bureau of Standards, Washington D. C.
“ TUMA Dr. J. Charvatce Mseno u Budyne n. o (Checoslovakia).
“ CORIO S., Pemberton Row, London E. C. 4

Consilio Directivo:

Prof. Banachiewicz, Prof. Boggio, Prof. Ciamberlini, Prof. Dickstein, Prof. Gerbaldi, Prof. Guérard, Prof. Hartl, Prof. Levi-Civita, Prof. Meysmans, Adv. Michaux, Prof. Panebianco, Dr. Vangheti.

Fautores de lingua internationale, in congressu de München, 1887, funda «Academia pro Interlingua”, Primo præsidente es Schleyer que in 1876 publica Volapük. Congressu de Paris, 1889, approba Statuto. Sub directore Rosenberger in Petroburgo, et Holmes in New York, 1893-1908, Academia applica principio de internationalitate maximo ad vocabulario, et resulta lingua que omne homine culto intellige sine studio, aut quasi.

Academia in 23-XII-1908 nomina prof. Peano suo socio et directore. Et in 1 maio 1909 approba: «Omne Academico, in periodico de Academia, pote adopta forma de lingua internationale, que illo præfer». Problema de interlingua es scientifico, et libertate produc concordia.

In illo tempore, Academicos nomina socios novo per votatione. In 19-IX-1910, Academicos, per voto unanime, decide: «Qui mitte ad thesaurario fr. 10 per anno, es socio de Academia”. Et approba Statuto sequente, que remane usque hodie.

Statuto

§ 1. - Academia cura progressu de Interlingua, in theoria et in practica.

§ 2. - Omne homo, que solve fr. 10 aut plus per anno, es socio de Academia.

§ 3. - Novo socio habe jure de voto, tres mense post inscriptione.

§ 4. - Omne socio de Academia, post 25 anno de associatione, es proclamato socio emerito, et non es obligato ad contributione pecuniario.

§ 5. - Contributione de socio debe es misso, in generale, ante 15 januario. Socio que post 65 die non mitte ad thesaurario contributione annuo, aut non justifica se, es dimissionario.
Dimissione de socio es accepto, sine discussione.

§ 6. - Directione de Academia consta de præsidente, directore, tres vicedirectore.

§ 7. - Directione administra Accademia.

§ 8. - Socios nomina membros de directione, per duo anno, et pote confirma illos uno solo vice in idem officio.

§ 9. - Majoritate absoluto de votantes resolve.

§ 10. - Præsidente repræsenta societate. Illo debe pone in votatione, omni propositione, que sex socio subscribe.

§ 11. - Socios nomina 15 membro de consilio directivo.

§ 12. - Consilio directivo judica divergentias inter directione et socios.

§ 13. - Præsidente mitte scheda de votatione ad omne socio, que vota per membros de directione, et de consilio directivo, et retromitte scheda clauso. Post 30 die, Praesidente, praesente omne socio que vol interveni, aperi schedas, et proclama resultatu de votatione.

§ 14. - Membros de consilio directivo mane in functione duo anno, et pote es reelecto.

§ 15. - Consilio directivo pote nomina, per cooptatione, plure novo membro, sine limite de numero.

§ 16. - Majoritate de ¾ de votantes pote modifica Statuto.

Regulamento

Socio que mitte uno suo publicatione ad omne alio socio non debe quota. Qui mitte quota ad thesaurario, pote publica gratis uno pagina in periodico de Academia, et plure ad pretio de 10 fr. auro per pagina.

Omne socio pote adopta forma de lingua que illo præfer.

Directore supprime scriptos contra leges et personas.

In 2-IV-1915, Academia suspende § 8 super electiones, per causa de bello Europæo.

In 1921, ApI reprehende suo labore, et numero de socios cresce in modo continuo.


stabilimento tipografico dei comuni - s. sofia (Italia)

directore responsabile: nicola mastropaolo




[Aug. 1926: p. 65]

P. C. C. P. (Propagandista cum Chartas Postale)

Socios et fautores cum diffusione de ch-post. pote in modo utile collabora ad victoria de practico et facile Interlingua.

Ch-post es apto ad illustratione et descriptione de operas artistico, de panoramas, ad reclame de productos industriale, ad recensione de libros, ad commemoratione de eventus....

Ad socio que mitte ad Directione de Academia pro Interlingua lira italiano 100 aut moneta aequivalente, P. C. C. P. offer 1000 ch-post cum speciale clichè (extracto ab photographia, aut ab incisione nitido, aut ab delineatione....), et cum speciale descriptione.

Si ch-post habe numero progressivo in serie cum numero de ch-post jam edito et fac citatione de Sede de Academia, P. C. C. P. pote acquire 500 ch-post speciale impresso ut supra; inde socio cum minimo expensa (solum lira italiano 50) habe 500 ch-post speciale.

P. C. C. P. non permitte inclusione in serie de ch-post cum dictione contra religiones et auctoritates aut contra dispositione legislativo de vario nationes.

Chartas-postale pro propaganda, jam edito ab socios:

1. Programma de Academia. – 2. Lingua auxiliare internationale INTERLINGUA. – 3. Annuntiatione de victoria: 4 novembre 1918. – 4. Codice-cifrario internationale. – 5. Palatio Madama in Torino (cum illustratione et descriptione). – 6. Palatio Carignano (idem). – 7. Ba silica de Superga (idem). – 8. Castello de Valentino (idem). – 9. È utile, necessaria, possibile una lingua ausiliaria internazionale? – 10. Identico propositione in 5 lingua internationale. – 11. Monumentale Viaducto de Paderno d’Adda. – 12. RR. Grotte di Postumia jam Adelsberg. – 13. Sacro Campana de Rovereto. – 14. Monumento a Frant Palacki in Praha. – 15. Volata de intrepido comandante De Pinedo. – 16. Canti co de Sole de S. Francisco de Assisi. – 17. SASCLETEM. – 18. Mo numento ad poeta Dante, in Trento.

Es proximo publicatione de novo Chartas postale.

10 exemplare vario L. 1 –; 100 L. 8 –; 1000 L. 70.

Dirige ordinationes ad thesaurario Ing. Canesi, via Costigliole, 1, Torino.




[Aug. 1926: p. 66]

INTERLINGUISTAS!

Adjuva omnes nostro initiativa pro triumpho de Interlingua, cum:

Non solo subscribe aut abbona vos, et procura, inter amico, alio subscriptores aut abbonatos;

Sed etiam, et praecipue, cum diffunde Schola et Vita inter maximo numero de persona.

Subscriptione de propaganda : L. it. 80 ad minimo.


I.º SEMI-DONO

Ad abbonatos aut subscriptores, que adde L. it. 27 ad pretio de abbonamento, nos mitte:

G. Peano, Vocabulario Commune ad Latino – Italiano – Français – English – Deutsch, Editione II, anno 1915, Fr. 8 in auro.

Isto libro contine circa 14000 vocabulo internationale, scripto in orthographia de 5 lingua citato, derivatione et synonimos.


II.º SEMI-DONO

Ad abbonatos aut subscriptores, que adde L. it. 6 ad pretio de abbonamento, nos mitte:

G. Canesi, VOCABULARIO INTERLINGUA – ITALIANO (INGLESE) et ITALIANO – INTERLINGUA – 1921. L. 10.

Libro contine circa 10000 vocabulo internationale, sub triplice forma; thema latino, italiano, anglo; et vocabulos italiano, cum versione in Interlingua. Illo contine etiam expositione amplo super historia de Interlingua, et quæstiones de grammatica.

Italianos que posside isto vocabulario, et si ignora latino, pote lege et scribe Interlingua sine ullo difficultate.

Comments