Giới thiệu sách “The Nobility of Our Hearts” của Louis Tuệ Hovanky và Kim Thinh Hovanky


Nguyễn Đình Chiu và Hồ Biu Chánh là hai văn hào tiêu biu cho nn văn học min Nam. Nếu nhà thơ Nguyễn Đình Chiu với tác phẩm Lục Vân Tiên đã đưc dịch ra tiếng Pháp ngay tkhi tác phẩm chưa hoàn tất năm 1864 bi Gabriel Aubaret và sau đó đưc các nhà biên khảo Pháp Vit tiếp tục dch thuật, hiu đính và ph biến rộng rãi khắp nưc Vit Nam, thì với trưng hp văn hào Hồ Biu Chánh, mặc dù có một văn nghip đồ sộ 131 tác phẩm trong đó có 16 tác phẩm đã đưc dng thành phim, đưc xem một trong s ít nhà văn có nhiu tác phẩm nhứt và có số đc gi k lục t một thế k qua, nhưng lại không có một tác phẩm nào đưc dịch ra ngoại ng.

Phải chờ đến cuối năm 2018, một tác phẩm đầu tiên viết bằng Anh ng bi Louis Hồ Văn Kỳ-Tuệ và Hồ Kim-Thinh, hai ngưi cháu nội của C Hồ Biu Chánh mi có cơ hội gii thiu với độc giả ngưi Vit không đc đưc tiếng Vit biết đến nhà văn mọi ngưi dân Min Nam đu có đc qua ít nhứt một tác phm, đó là chưa kể độc giả min Bc và min Trung cũng lần lần thích thú khám phá đưc cái văn phong độc đáo Nam K ca Cụ.

Thc ra, quyển sách mi xuất bản nầy không phải viết v Hồ Biu Chánh mà viết v song thân của hai tác giả, ngưi cha là ông Hồ Văn K-Trân, con trai trưng của C, và ngưi mẹ Cẩm- Hồng qua đó, như nhìn qua ca sổ, đc gi có thể nhìn lại lịch s cn đại của Vit Nam qua ba thế h, từ Hồ Biểu Chánh đến Hồ Văn Kỳ-Trân và thế hệ tác giả. Ngưi gii thiu quyn sách có cơ may đọc bản thảo và ghi đôi dòng cảm nhận. Bài viết đưc tác giả dịch ra Anh ng và dùng như Foreword (thông thưng xem như Li nói đầu) của quyển sách. Sau đây là bài gii thiu.

Sự cao q ca tình gia tc

The Nobility of Family Spirit

Cách đây gn 10 năm, tôi có cơ may gp chị Kim-Thinh, thay mặt cho người anh c Hồ Văn K-Thoi, từ Austin đến Montréal đ tham d buổi nói chuyn ca tôi và anh bn đồng nghip Nguyn Vy Khanh v văn hào Hồ Biu Chánh do Hội Y Sĩ Hồi Hưu Vit Nam tổ chức. Đề tài của buổi nói chuyn hôm đó : Hồ Biu Chánh: n văn ln của Min Nam.

Mùa năm nay, tôi li có cơ may đưc Kim-Chung, một người ch ca Kim-Thinh, trao cho tôi đọc bn tho quyn hồi ký viết bng Anh ng do Kim-Thinh viết chung với người anh K-Tu, với lời yêu cầu tôi viết đôi dòng nhn định.

Gốc nhà giáo đưc đào to trong ngành S hc Thư Vin học, laị thêm có kiến thức v văn học sử Vit Nam, tôi cùng ngưng m C H Biu Chánh, ông nội của hai tác gi. Ngoài ra, C còn bc tin bối ca tôi đã cùng chung học một trường. Năm 1902, C được học bổng từ Gò Công qua M Tho nhp học năm th nhứt thứ hai ti trường Collège de Mytho trước khi chuyn về Saigon hàn tt bc Trung học trưng Chasseloup Laubat, còn tôi thì đúng na thế kỷ sau, tôi cũng được đu vào học trường ny, lúc y mang tên Collège Le Myre de Vilers rồi Trung Học Nguyn Đình Chiu. Sau khi tốt nghip Đi học Sư Phm, tôi tr về trường làm giáo sư, hiu trưởng, rồi qun trị S Học Chánh tỉnh Định Tường. Bởi những duyên cơ như vy, tôi hân hnh viết đôi dòng cm tưởng cho hai tác gi Hồ Văn K-Tu Hồ Kim-Thinh sau khi đọc bn tho.

Thú tht, khi được Kim-Chung cho biết đây là một hồi ký, tôi cảm thy ái ngi. Ái ngi vì quá nhiều người dùng hồi ký đ phô trương cái i, tht không tht, để phỉ báng hạ nhục kẻ khác, mc vn biết có nhiu hồi ký chuyn ti nhiu điu đáng hc hỏi. Winston Churchill Memoirs hay The Diary of Anne Frank chỉ là vài tdụ.

The Nobility of Our Hearts chc hn không th nhìn như vy, bởi qua những nhân vt ca đi gia đình ông Hồ Văn K-Trân Cm-Hồng, cha m của tác gi, tôi thoáng nhn ra nhng biến cố lịch sử và những cảnh đi của người dân Vit Nam trong thời k đy biến động từ 1945 đến 1975.

Qua quyn hồi ký, đc gi có dịp nhìn biết được những mốc lch s cn đi, từ lúc Pháp tr li Vit Nam sau khi Nhựt thua trn Thế Chiến II, Vit Minh cướp chính quyn, chiến tranh Vit - Pháp kết thúc bằng vic phân chia đt nước thành hai min Nam - Bc bởi Hip Định Genève.

Sau đó, chế độ non tr Đ nhứt cộng hòa ca Ông Ngô Đình Dim có yên ổn được vài năm thì ni tình trở nên bt ổn và chiến tranh do min Bc phát đng, tiếp đến chế độ quân nhân cầm quyn đệ nhị cộng hòa phi đương đu với một cuộc chiến tàn phá min Nam khốc lit kết thúc bng cảnh nước mt nhà tan năm 1975, tiếp theo cnh chia lìa của ba triu người t nn tn mác khp bốn phương trời.

Trong bối cảnh lch s đó, The Nobility of Our Hearts, From Bến c to Saigon to Austin là những vùng đt đã đi qua, nhng dòng đời đã tri qua của đi gia đình tác gi gồm ba thế h trong hơn một thế k từ Hồ Biu Chánh đến Hồ Văn K Trân và thế h thứ ba anh chị em ca tác gi.

Điu trước tiên phải nói, ngay đối với người Vit đã sống qua giai đon lch sử này, người đọc cũng phi lm chăm c mới theo dõi được hết câu chuyn bởi l hai tác gi đã ghi li quá nhiu sự việc, tình huống và tình cm, đc bit quá nhiu tên họ đan xen nhau. Điu cũng dễ hiu, kể chuyn một trăm năm với hàng trăm biến cố hàng trăm nhân vật địa danh, hai tác gi phi khéo léo lm mới cô đọng được trong một tp sách gn 300 trang, chuẩn mực thông thưng của ngành xut bn hôm nay, không ai muốn cm trong tay quyn sách, nhứt quyn sách có bề dy.

Phi chăng với ưu trình dinđy đủ người vic cn thiết như một gia ph, hai tác gi đã không sử dụng đưc trn vn khả năng t tình hay lun bàn rộng hơn v nhiu biến cố. Độc gichc hn sẽ thích thú hơn nếu tác giả khai trin thêm chuyn tình trong như đã, mt ngoài còn ecủa cu thanh niên K-Trân cố thiếu nữ Cm-Hồng lúc mới gp nhau trên tàu Paul Lecat trên đường sang Pháp du hc, những cuộc gp g tình cờ hay cố ý sau đó; hay nhng suy tư của Cm-Hổng trong s chn lựa gia một ông dược giàu và anh giáo nghèo. Hôn nhân do tình yêu hôn nhân xếp đt một vn đề xã hội đương thời ông nội hai tác gi, văn hào H Biu Chánh đã viết trong nhiu tiu thuyết.

Độc gi sẽ bt gp rt nhiu đọan văn nhẹ nhàng, màng đi loại như Gradually but silently, a pure love was building in their hearts like a white rose blossoming….(p. 32) hay nhng lý lun vừa súc tích va sâu sc đi loi như Giving birth to a child and rising a child both have equal value (p.39) hay diễn t một cách dễ hiu những ý nim khó hiu: Cẩm-Hồng always, and without ostentation, followed the Three Submissions or Tam Tùng, of the traditional Confucian Vietnamese beliefs regarding an ideal woman: her duties to her parents, then to her husband, then to her children… (p.218).

Tuy nhiên, có nhng đoạn tác gi li dong dài những chi tiết thông thường nhiu người đã biết, làm chm đi chuyn k thí dụ như những tình tiết lúc trại t nan. Nói như vy để hiu rng công vic của hai tác giả không phi d, tht công phu tế nhị, bởi l i biên giới gia chuyn chung và chuyn riêng rt mong manh có khi rt khó nói, hay không nói hết được.

Câu chuyn gia đình của ông Hồ Văn K-Trân và Cm-Hồng hai người con k li, ngoài yếu t tình thân tc còn mang sc thái xã hội chính tr ca nước Vit Nam thời hu bán thế kỷ XX.

Về yếu t thân tc, gia đình ông K-Trân đin hình của một gia đình đông con, trí thc, theo Tây hc nhưng còn gìn gi căn bn ca Nho giáo. Người chồng, người cha ging mối ca gia đình, nhưng người vợ, người m li chủ gia đình, hiu theo nghĩa quán xuyến chuyn tài chánh, nuôi dy con. Bà Cm-Hồng, tuy cũng đi Pháp du học như ông K-Trân, tuy phi v nước nửa chừng như ông K-Trân cuộc khủng hong kinh tế 1930, tuy cũng học trường Pháp Vit Nam như ông K-Trân, nhưng k từ khi bà trở thành người vợ người m, đã quên đi thi son tr, tn ty lo cho chng cho con, có lúc phi giúp chng chia x chuyn kinh tế gia đình (đi làm chCu Ông Lãnh, hc tr tá dược phòng đ đi làm phòng thí nghiệm khi ông b tht nghip), hay giúp chồng trong công tác xã hội chính trị khi ông làm Dân biu Quốc Hội đơn vị Long Xuyên, nơi ông làm Hiu Trưởng trường Trung học Thoi Ngọc Hu. Khi di tn qua M, tuổi đời đã cao, cũng t nguyn làm những chiếc bánh cam b mối cho tiệm thực phm Á châu, ng số tin nhỏ nhoi tìm được để mua quà bánh cho cháu.

Bà Cm-Hồng là hiện thân của tình v chồng tuyt vời, tình m con tuyt diu, của Nuc mắt chảy xuôi, của Tình mẹ bao la như bin Thái Bình, của Nghĩa mẹ như nưc trong nguồn chảy ra và quyn ch là nim tri ơn của Kim-Thinh và K-Tu, thay mt cho tt cả 9 anh chị em viết đ dâng tng M. Ai li không xúc động khi nghe các con nói v M:

She could not look at her children without seeing her husband in them. She could not look at Thoại arranging his office supplies on his desk without thinking of Thoại’s father’s habit of organization his desk after correcting his student’s assignments before going to bed at midnight. She could not listen to Tưng’s jokes without remembering Tưng’s father’s sense of humor. She could not look at Tuệ perusing a book without recollecting his father’s love of literary reading…” (p. 234-35).

nhiên, về phn ông K-Trân, ông phi phn đu trước biết bao nghch cnh bng chịu đựng, trí tuệ nhân cách trong một đt nước nhiu nhương đ tìm một ch đứng cho ông, cho gia đình ông, và nếu được như vy cũng là nh tình yêu thương và s hổ tr tinh thn ca vợ con. Ông K- Tn đin hình ca giới trí thức Vit Nam bui giao thời, hp th văn hóa Pháp không nịnh bợ theo Pháp, không theo Nhựt để được vinh thân ông đang nghèo khó, không theo Cng sn như thói thời thượng của một số du học sinh qua Pháp đ rồi rơi vào ng đai của cng sn Vit Nam. Như một số đông trí thức có tinh thn chng cộng, ông chọn lựa thuyết nhân v của ông Ngô Đình Nhu có lúc làm Tổng thơ ký của Phong trào Cách Mng Quốc Gia thời chế độ Ngô Đình Dim. Đc c dân biu Quốc Hội hai nhim k, ông đóng góp nhiu cho nn dân chủ quốc gia vừa thu hồi độc lp sau 100 năm Pháp thuc, nhưng người Vit Nam biết đến ông như một nhà giáo nhiu hơn nhà chính trị. Học trò, giáo chc thương ông, kính trng ông nhiu hơn giới làm chính trị đố k, thù ghét ông.

Ngày 30 tháng tư 1975, trong nỗi bi phn bt lực trước định mnh cay nghit min Nam rơi vào tay cng sn, ông không muốn rời khỏi đt nước khi ông xuống tàu Hải quân theo con cháu ra khơi cũng chỉ tình thương v và con cháu. Biết gào thét với ai, ông nuốt hn t nói: If only President Diem and his brother Nhu had not been murdered, 300 000 ARVN troops, 58 000 US soldiers and one million Vietnamese civilians would not have died in vain, and we would not have had to flee (p.199). Ông nói đúng, nhưng có l ông cn nói thêm, người có tội lớn nhứt đối với tổ quốc Vit Nam H Chí Minh. Nếu không có H Chí Minh đã dối gt người dân để cướp chánh quyn phe Quc Gia (không cng sn) vào năm 1945, nhuộm đỏ min Bc rồi gây ra cnh nồi da xáo thịt, tàn phá miền Nam, thì gia đình ông và một triu đồng bào của ông không phi lênh đênh trên bin c vài trăm ngàn vùi sâu thân xác dưới đáy bin hay trong rng sâu núi thm. nếu hôm nay ông còn trên cõi trn ny, chc hn ông còn cay đng thù hn bọn cộng sn hơn đt nước xem như đã rơi vào tay Trung Quc.

Nhưng vượt lên trên những nhân vt biến c trong chuyn k, điu nổi bt nhứt gây tác đng lớn trong lòng người đọc những lời di chúc những bức thơ gởi gm lời n dn của c trưởng tộc cho hu bối.

Trong Li Di chúc, cụ H Biu Chánh đã làm người đọc xúc đng v sự hi sinh b bến của cha mẹ ông phi cm thế qun áo để có 3 đồng bc cho ông qua MTho hc (p.58) khi làm công chức cao cp cho chánh ph Pháp (qun trưởng), ông quyết gi thanh liêm, chính trực đúng đo làm người. If I work with assiduity, with honesty, without using flattery, and if the Frenchs treatment of me is just, I will stay. Otherwise, I will leave… (p. 59).

Ông Ba, cha của Cẩm-Hồng cũng có nhng lời k khái của một người thuờng dân nói với quan chủ qun Hồ Biu Chánh v cuộc hôn nhân của con gái mình với con trai của ông quan cũng như lời dy bo con gái khi v nhà chồng (p.xii). Cũng tương t như vy, ông Lê văn Kiêm, sau ny làm Hiu Trưởng trường Trung học Pétrus Ký cũng gởi cho Cm-Hồng những lời khuyên như ca người cha, va dịu dàng, vừa nghiêm khc về quyết định chọn lựa người chồng Marriage is a one-hundred-year contract. Examine your heart and mind carefully before making a decision (p.44).

Bng y di sn v đạo làm người, s giáo hun và tình thương ca cha m, chín anh em mà Hồ văn K-Thoi đưc xem như trưng tộc của thế h th ba đã thành danh, thành nhân tp sách nầy như chứng tích ca một đi gia đình đoàn tụ, biết thương yêu đùm bọc nhau, điu ít thấy trong một xã hội quá nhiều cơn lốc. Trong ý tưng y, tôi mo muội thêm một cái tựa: S cao quý ca tình gia tộc (The nobility of Family Spirit)

***

Để kết thúc, tôi cám ơn hai tác gi đã khéo chọn The Nobility of Our Hearts cho i tựa đ tôi có dịp bộc bạch đôi điều.

Trong một thế kỷ qua, k từ ông nội Hồ Biu Chánh đến con trai Hồ Văn K-Tn cháu nội Hồ Văn K-Thoi, ba thế hệ đã to dựng thành một dòng họ. S được như vy tình gia tộc đã gn ông bà, cha m, anh chị em với nhau, với họ hàng thân tc, đã đào to nên những con người có khối óc để phân bit chánh tà, biết trọng danh dự cá nhân tp th, quan trọng n, có trái tim đ biết thương yêu, đoàn kết gia tộc dân tc. Trong cách suy ng y, tôi băn khoăn tự hỏi, kể từ thế hệ thứ tư, khi trái tim con người không được nuôi dưng bng tình yêu hình mà được thay thế bằng những con số hữu hình, tgia đình, thân tộc và quốc gia sẽ đi về đâu? Quyn sách được khép lại với một câu hỏi và có l đã có nhiu câu tr lời.

____________

Chú ý: Sách được bán trên amazon. Vào trang amazon.com (hay amazon.ca), search với tựa quyn sách The Nobility of Our Hearts (giá tin từ 15-20$US)