Λορεντζάτος Ζήσιμος


 

Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1915 και ήταν γιος του Κεφαλονίτη δημοτικιστή, φιλόλογου και πανεπιστημιακού Παναγή Λορεντζάτου. Όταν ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές σπουδές του, παρακολούθησε μαθήματα στη Νομική και Φιλοσοφική σχολή. Μετά τον πόλεμο, εργάστηκε ως ανταποκριτής στο BBC στο Λονδίνο, ωστόσο απελάθηκε από τη χώρα μόλις ξέσπασε το Κυπριακό καθώς αρνήθηκε να χαρακτηρίσει τους Κύπριους αγωνιστές τρομοκράτες.

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1936 με τη μελέτη «Έντγακρ Πόε• Οι εξαιρέσεις• Η φιλοσοφία της συνθέσεως• Η ποιητική αρχή» και καθιερώθηκε με το βιβλίο του «Δοκίμιο Ι», για το ποιητικό έργο του Διονυσίου Σολωμού. Δημοσίευσε επίσης μελέτες για το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Γιώργου Σεφέρη, του Μακρυγιάννη, του Κάλβου, του Κ.Π.Καβάφη, του Άγγελου Σικελιανού, του Δημήτρη Χατζή, του Δημήτρη Πικιώνη, του Γιώργου Σαραντάρη, του Κώστα Καρυωτάκη, του Κορνήλιου Καστοριάδη και άλλων. Ειδικά μάλιστα για τα άπαντα του Παπαδιαμάντη, η έκδοσή του από τις εκδόσεις Δόμος θα ήταν μάλλον ανέφικτη δίχως την ουσιαστική συμβολή του. 

Υπήρξε επιστήθιος φίλος του Νίκου Γκάτσου και του Γιώργου Σεφέρη, με τον οποίο μοιραζόταν το ζωηρό ενδιαφέρον για τη γλώσσα, όπως αυτό αποτυπώνεται στη μακρόχρονη αλληλογραφία τους («Γράμματα Σεφέρη -Λορεντζάτου: 1948-1968», «Δόμος»).

Έκανε μεταφράσεις αλλά έγραψε και δοκίμια για έργα των Έζρα Πάουντ, Αντρέ Ζιντ, Ουίλλιαμ Μπλαίηκ, Ελιοτ,  Ε.Α. Μπλερ, Άννα Αχμάτοβα, Φρίντριχ Χέντερλιν, Λούντβιχ Βιτγκενστάιν και Αλβέρτο Αϊνστάιν.

Ένα ιδιαίτερο έργο του Λορεντζάτου είναι το «Στου τιμονιού το αυλάκι» (Δόμος), το οποίο βασίζεται σε σημειώσεις που κρατούσε από τα ταξίδια του στην άγονη γραμμή του Αιγαίου. Στο βιβλίο αυτό διαβάζουμε:

«Είναι ορισμένα τα πράγματα που σου επιτρέπουν ο ουρανός, η γη και η θάλασσα στην Ελλάδα ή αλλού. Που σου επιτρέπουν να πιστέψεις, να χτίσεις, να σκιαγραφήσεις, να ζήσεις ή να μιλήσεις. Μια στραβή κίνηση παραμικρή και όλα μπορεί να πέσουν στην άβυσσο (...). Μια τέτοια εποχή φαντάζει και η δική μας στα περισσότερα από τα τωρινά καμώματά της εδώ σήμερα. Παραγνώρισε τα ορισμένα εκείνα πράγματα που σου επιτρέπει το πνεύμα του τόπου -παραγνώρισε το επιτρεπόμενο»...

Στα σημαντικότερα ποιητικά του έργα κατατάσσονται η «Μικρά Σύρτις» (1955) που ήταν η πρώτη του ποιητική συλλογή και η δίτομη κασετίνα με τίτλο «Συλλογή-Πηγές». Τα βιβλία του είναι σχετικά δυσεύρετα αλλά το σύνολο του δοκιμιακού έργου του έχει συγκεντρωθεί σε μια δίτομη έκδοση, με τίτλο «Μελέτες» (Δόμος, 1994).

Ο Λορεντζάτος υπήρξε προσηλωμένος μελετητής των αρχαίων κλασικών, από τον Όμηρο ως το Θουκιδίδη και από τον Αριστοτέλη ως τον Πλάτωνα. Κεντρική προβληματική της σκέψης του υπήρξε η αναζήτηση του ιερού στην τέχνη, όχι με τη στενή θρησκευτική σημασία αλλά με την ευρύτερη έννοια. Ο Γ.Παμπούκης έγραψε γι’ αυτόν: «Δεν είναι ούτε τέρας γνώσεων ούτε τέρας μνήμης. Είναι κάτι πολύ παραπάνω: είναι τέρας κατασταλάγματος».

Ως άνθρωπος ο Λορεντζάτος υπήρξε μεν κοσμοπολίτης αλλά έζησε ως άνθρωπος χαμηλών τόνων καθώς ποτέ δεν καλλιέργησε δημόσιες σχέσεις και δεν έδινε καν συνεντεύξεις. Η δημοσιότητα δεν ήταν αυτό που τον απασχολούσε, πράγμα που περίτρανα φάνηκε το 1987 όταν του απονεμήθηκε το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Ευχαρίστησε για την τιμή αλλά δεν παραβρέθηκε στην τελετή απονομής, εκφράζοντας την επιθυμία του το βραβείο να μεταβιβαστεί αυτούσιο σε νέο ποιητή. Εργαζόταν συστηματικά και ακάματα αποφεύγοντας τις κοσμικότητες και προτιμώντας να κάνει παρέα όχι με επωνύμους αλλά με ανθρώπους απλούς, όταν διέκρινε σε αυτούς τη σοφία.

Τη "βιογραφία" την πήρα από το Kefalonia.net.gr και το Kefalonia.net.gr την αντέγραψε (όπως φαίνεται) από το Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό της Εκδοτικής Αθηνών, Αθήνα 1986 (1986, εύλογα λοιπόν δεν αναφέρει τα Collectanea). Συγγραφέας του λήμματος «Λορεντζάτος Ζήσιμος», η Λίζυ Τσιριμώκου. Δεν ξέρω αν παρατίθεται ολόκληρο το κείμενο του λήμματος στην αριστερή στήλη.