กำบ่าเก่า1-50

ลำดับที่  1  กกหางปล่อยวัด      อ่าน  (-กก-หาง-ปล่อย-วัด-)

หมายถึง.....การตัดขาดไม่เกี่ยวข้อง  ไม่ดูแลเอาใจใส่  ไม่ให้ความช่วยเหลือหรือเลี้ยงดูอีกต่อไป       อาทิกรณีที่ลูกหลานหรือเครือญาติ ไปก่อเรื่องเสื่อมเสียไว้  ให้ความช่วยเหลือทั้งกำลังกาย กำลังทรัพย์  กำลังสติปัญญา หลายครั้งหลายครา สั่งสอนว่ากล่าวตักเตือนก็ไม่เชื่อฟัง  ตามความเชื่อที่ว่า สัตว์ที่เลี้ยงไว้ในบ้านถ้าออกลูกมาพิการ  ( เช่น  วัวห้าขา  หมูตาเดียว ฯลฯ )   ถือเป็นสิ่งอัปมงคล   จะนำไปปล่อยที่วัด       

 กำบ่าเก่าจึงว่า    กกหางปล่อยวัด  

การนำไปใช้     ควรประพฤติตนเป็นคนดี   มีกริยามารยาทที่เรียบร้อย ว่านอนสอนง่าย  

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง    ตัดหางปล่อยวัด///กรวดน้ำคว่ำขัน  

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)     ตัดหางปล่อยวัด

 

ลำดับที่  2.   ก้นตั้งฟาก  ปากตั้งข้าว  อ่าน (-ก้น-ตั้ง-ฟาก///ปาก-ตั้ง-ข้าว-)

หมายถึง......รีบร้อนเห็นแก่กินจนเกินไป ไม่มีมารยาทในการทานอาหาร หรือเวลาทำงานไม่ช่วยทำ      

ถึงตอนทานรีบมา  พอก้นแตะพื้นฟากปั๊บ  นำอาหารเข้าปากทันที

กำบ่าเก่าจึงว่า    ก้นตั้งฟาก ปากตั้งข้าว     

การนำไปใช้       อย่าเห็นแก่กิน   ควรช่วยกันทำงาน อย่าหลบเลี่ยง

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง    กินอย่างหมู   อยู่อย่างหมา

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   ก้นแตะพื้นฟาก ข้าวทิ่มปากทันที ฟากคือลำไม้ไผ่สับตามยาวแผ่กางออกเป็นแผ่น  ใช้ทำพื้นหรือฝาของกระท่อมไม้ไผ่มุงหญ้าคา ปัจจุบันสร้างไว้ตามไร่นา   

เรียกว่า ห้างนาใช้เป็นที่หลบฝน  พักผ่อน ทานอาหาร หรือใช้อาศัยค้างแรมดูแลพืชไร่ตามฤดูกาล     

 

ลำดับที่  3.   ก้นหม้อบ่ฮ้อน  บ่เป๋นแต่ไห  มันเป๋นแต่ไฟ  บ่ใจ้ก้นหม้อ

อ่าน  (-ก้น-หม้อ-บ่อ-ฮ้อน///บ่อ-เป๋น-แต่-ไห///มัน-เป๋น-แต่-ไฟ///บ่อ-ใจ้-ก้น-หม้อ-)

หมายถึง.....ก่อนสรุปลงความเห็นตัดสินใจในเรื่องใดๆ  ควรพิจารณาหาสาเหตุของปัญหาว่าเกิดจากอะไร  กำบ่าเก่าจึงว่า   ก้นหม้อบ่ฮ้อน บ่เป๋นแต่ไห  มันเป๋นแต่ไฟ   บ่ใจ้ก้นหม้อ    

การนำไปใช้   ก่อนที่จะกล่าวโทษสิ่งใดควรพิจารณาปัญหาอย่างรอบคอบ  ว่าเกิดจากสาเหตุใด  อาจเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์  ก็ให้อภัยในความผิดพลาด  ร่วมกันแก้ไขให้ตรงจุด ดังเช่น  ก้นหม้อไม่ร้อน  เนื่องจากไฟไม่ลุกโชน  จะโทษก้นหม้อไม่ได้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ปัญหาแก้ที่ต้นเหตุ

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   ก้นหม้อไม่ร้อน ไม่ใช่เพราะไห  แต่เป็นเพราะไฟ   ไม่ใช่ก้นหม้อ 

 

ลำดับที่  4.  กบใกล้ปากงู  หนูใกล้บอกไม้   จิ๊นเน่าใกล้ดังแมว

อ่าน  (-กบ-ใกล้-ปาก-งู///หนู-ใกล้-บอก-ไม้///จิ๊น-เน่า-ใกล้-ดัง-แมว-)

หมายถึง.....สภาพที่เอื้อให้เกิดเหตุได้ง่ายดาย ทำให้เกิดความเสียหาย  เพราะมาอยู่ใกล้ชิดกัน

กำบ่าเก่าจึงว่า    กบใกล้ปากงู  หนูใกล้บอกไม้   จิ๊นเน่าใกล้ดังแมว  

การนำไปใช้      เตรียมป้องกัน  ดีกว่ามาแก้ไขทีหลัง      ใช้เป็นข้อเตือนใจหญิง  อย่าให้ความใกล้ชิดสนิทสนมกับชายจนเกินไป หญิงอาจพลาดท่าเสียทีให้ชายได้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   น้ำตาลใกล้มด

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   กบใกล้ปากงู  หนูใกล้รูไม้  เนื้ออยู่ใกล้จมูกแมว

 

ลำดับที่  5. ก้มหน้าหื้อผ่อดินเมือง   จักรุ่งเรืองไปวันตางหน้า

อ่าน  (-ก้ม-หน้า-หื้อ-ผ่อ-ดิน-เมือง///จัก-รุ่ง-เรือง-ไป-วัน-ตาง-หน้า-)

หมายถึง.....คนเจียมเนื้อเจียมตัว ดำรงตนอยู่แบบพอเพียง พอประมาณ  ขยันทำกินบนผืนดินของตน ย่อมเจริญก้าวหน้ากว่าคนขี้เกียจ  (ชาวล้านนาสมัยก่อนจะทำมาหากินด้วยการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์  คนขยัน ประหยัด และรู้เก็บออมทรัพย์ที่หามาได้จะมีความก้าวหน้า  ปัจจุบันยังนำไปใช้ได้  โดยมีความขยันในงานประจำที่รับผิดชอบ หมั่นออมเงิน ย่อมสร้างฐานะได้)     

กำบ่าเก่าจึงว่า     ก้มหน้าหื้อผ่อดินเมือง      จักรุ่งเรืองไปวันตางหน้า  

การนำไปใช้  รู้ประมาณตน   พอใจในชีวิตความเป็นอยู่   ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เจียมเนื้อเจียมตัว

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  ขยันทำกิน  ชีวินสดใส

ลำดับที่  6. กล๋องบ่ตี๋   เสียงดักจะกว๊าย   เอามือขึ้นป้าย   เสียงดังเนืองนัน

อ่าน  (-ก๋อง-บ่อ-ตี๋///เสียง-ดัก-จะ-ก๊วย///เอา-มือ-ขึ้น-ป้าย///เสียง-ดัง-เนือง-นัน)

หมายถึง.....มีความรู้  ความสามารถ  แต่ไม่นำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและสังคมรอบข้างย่อมไร้ค่า         กำบ่าเก่าจึงว่า         กล๋องบ่ตี๋   เสียงดักจะกว๊าย   เอามือขึ้นป้าย   เสียงดังเนืองนัน  การนำไปใช้  ควรใช้ความรู้ที่มีอยู่ให้เป็นประโยชน์ต่อสังคม   ด้วยการเสนอตัวเอง เพราะบางทีคนอื่นไม่ทราบ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   น้ำนิ่งไหลลึก///คมในฝัก

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  กลองไม่ตี  ไม่มีเสียงดัง  ลองตีเพียงครั้ง   เสียงดังกระหึ่ม

 

ลำดับที่  7. กล้วยก๊ำง่าม  ง่ามก๊ำกล้วย อ่าน (-กล้วย-ก๊ำ-ง่าม///ง่าม-ก๊ำ-กล้วย-)

หมายถึง......มีการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน

กำบ่าเก่าจึงว่า    กล้วยก๊ำง่าม ง่ามก๊ำกล้วย 

การนำไปใช้       ให้ความช่วยเหลือกัน  ทั้งกำลังกาย  กำลังทรัพย์ กำลังสติปัญญา หรือให้กำลังใจ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า///เกิดมาพึ่งกัน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  กล้วยค้ำง่าม  ง่ามค้ำกล้วย

ลำดับที่  8. กว๋างฟานมันตึงบ่ต๋ายเหล่าใหม่    มันตึงมาต๋ายเหล่าเก่า

อ่าน  (-ก๋วง-ฟาน-มัน-ตึง-บ่อ-ต๋าย-เหล่า-ใหม่///มัน-ตึง-มา-ต๋าย-เหล่า-เก่า-)

หมายถึง.....สรรพสัตว์ทั้งหลายรวมทั้งคน ย่อมมีความผูกพันคิดถึงถิ่นเกิดของตนเอง   

กำบ่าเก่าจึงว่า   กว๋างฟานมันตึงบ่ต๋ายเหล่าไหม่  มันตึงมาต๋ายเหล่าเก่า    

การนำไปใช้      มีความรักหวงแหนถิ่นเกิด  ควรกลับมาช่วยเหลือให้ความร่วมมือกับชุมชน เท่าที่ทำได้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   กลับมาตายรัง

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  กวางหรือเก้งจะไม่ไปตายแหล่งใหม่   มันจะหลับมาตายถิ่นเก่า

 

 

ลำดับที่  9. กล้วยบ่สุกก๋าบ่กิ๋น  อ่าน  (-ก้วย-บ่อ-สุก-ก๋า-บ่อ-กิ๋น-)

หมายถึง.....ยังนำไปใช้ประโยชน์ไม่ได้ เพราะไม่ถึงเวลาที่เหมาะสม 

กำบ่าเก่าจึงว่า   กล้วยบ่สุกก๋าบ่กิ๋น       

การนำไปใช้      ควรเอาใจใส่ดูแลรักษา อดทนรอให้ถึงเวลาที่เหมาะสม เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ได้เต็มที่

 เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง  ช้าๆได้พร้าสองเล่มงาม///ช้าเป็นการนานเป็นคุณ

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง กล้วยไม่สุก  กาไม่จิกกิน

ลำดับที่ 10. กันใคร่มีเงินมีคำ  หื้อหมั่นกึ๊ดหมั่นสร้าง กันใคร่หื้อเปิ้นอวดอ้าง  หื้อหมั่นกิ๋นหมั่นตาน  อ่าน (-กัน-ใค่-มี-เงิน-มี-คำ///หื้อ-หมั่น-กึ๊ด-หมั่น-สร้าง ///กัน-ใค่-หื้อ-เปิ้น-อวด-อ้าง///หื้อ-หมั่น-กิ๋น-หมั่น-ตาน-)

หมายถึง....อยากร่ำรวยต้องขยัน  การทำบุญสุนทาน  เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ผู้อื่น  ผู้คนย่อมสรรเสริญ

กำบ่าเก่าจึงว่า    กันใคร่มีเงินมีคำ  หื้อหมั่นกึ๊ดหมั่นสร้าง  กันใคร่หื้อเปิ้นอวดอ้าง หื้อหมั่นกิ๋นหมั่นตาน  

การนำไปใช้       ควรขยันทำมาหากิน  และทำบุญสุนทานอย่างสม่ำเสมอ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ไม่มีความยากจนในหมู่ชนที่ขยัน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  อยากร่ำรวยให้ขยันคิดขยันทำ อยากให้เขาสรรเสริญให้หมั่นทำบุญ

 

ลำดับที่  11. ก้อยอยู่ต๋ามน้ำ  ทำไปต๋ามตั๋ว   น้ำเปียงใด   ดอกบัวเปียงอั้น

อ่าน  (-ก้อย-อยู่-ต๋าม-น้ำ-///ทำ-ไป-ต๋าม-ตั๋ว///น้ำ-เปียง-ใด///ดอก-บัว-เปียง-อั้น-)

หมายถึง.....ควรดำรงชีวิต หรือประกอบอาชีพ แบบค่อยเป็นค่อยไป ตามกำลังสติปัญญา ตามกำลังความสามารถของตน อยู่แบบพอเพียง รอให้มีความพร้อม จึงค่อยหาลู่ทางขยับขยาย     

กำบ่าเก่าจึงว่า      ก้อยอยู่ต๋ามน้ำ   ทำไปต๋ามตั๋ว   น้ำเปียงใด   ดอกบัวเปียงอั้น 

การนำไปใช้        ยึดหลักความพอเพียงคือ  มีความพอประมาณ   ทำอย่างมีเหตุผล  มีภูมิคุ้มกัน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เจียมเนื้อเจียมตัว///แบบพอเพียง

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  ค่อยๆเป็นไปตามกำลังตน    ระดับน้ำสูงเท่าใดดอกบัวก็เท่านั้น

ลำดับที่  12. กันน้ำบ่หนา    ปู๋ปล๋าบ่ข้อน   กิ๋นแก๋งบอน    มันจ้างคันนอกลิ้น

อ่าน  (-กัน-น้ำ-บ่อ-หนา///ปู๋-ป๋า-บ่อ-ข้อน///กิ๋น-แก๋ง-บอน///มัน-จ้าง-คัน-นอก-ลิ้น-)

หมายถึง.....คนยากจน คนไม่มีทรัพย์สินเงินทองย่อมไม่มีใครสนใจคบหา  

กำบ่าเก่าจึงว่า     กันน้ำบ่หนา  ปู๋ปล๋าบ่ข้อน   กิ๋นแก๋งบอน   มันจ้างคันนอกลิ้น

การนำไปใช้        ถึงจะยากจนก็อยู่อย่างมีศักดิ์ศรี   ไม่ไปรบกวนผู้อื่น  ขยันทำมาหากินสร้างฐานะตนเอง

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   จนแล้วต้องเจียม

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง) น้ำไม่ไหลหลาก ปูปลามากไม่มา (หมายถึงไม่ร่ำรวยทรัพย์สินเงินทอง  คนไม่มาคบหา (อาจจะกลัวไปรบกวนให้เดือดร้อน) ทานแกงบอนมักคันลิ้น  (แกงบอน ทำมาจากการนำใบบอนมาต้มให้เปื่อยยุ่ยใส่แคบหมูหรือหนังวัวควายหั่นเป็นชิ้นที่ต้มจนเปื่อยแล้ว  ปรุงด้วยเครื่องแกง   ตอนทานพิษจากยางที่ตกค้างอยู่จะทำให้คันลิ้น)

 

ลำดับที่  13. กันใคร่ต๋ายโหง  หื้อหมั่นขึ้นต้นไม้  กันใคร่ต๋ายเป๋นไข้   หื้อหมั่นนอนเมื่อวัน

อ่าน(-กัน-ใค่-ต๋าย-โหง///หื้อ-หมั่น-ขึ้น-ต้น-ไม้///กัน-ใค่-ต๋าย-เป๋น-ไข้///หื้อ-หมั่น-นอน-เมื่อ-วัน-)

หมายถึง.....ควรระวังรักษาความปลอดภัย ดูแลสุขภาพของตนเองและคนในครอบครัว

กำบ่าเก่าจึงว่า       กันใคร่ต๋ายโหง   หื้อหมั่นขึ้นต้นไม้  กันใคร่ต๋ายเป๋นไข้   หื้อหมั่นนอนเมื่อวัน  

การนำไปใช้     รักษาความปลอดภัย  เด็กๆไม่ควรซุกซนปีนต้นไม้เล่นอาจพลาดตกต้นไม้ ส่วนการใช้ชีวิต

ที่สุขสบายจนเกินไป (ชอบนอนกลางวัน)  ไม่ออกกำลังกาย  ร่างกายอ่อนแอ  มีโรคภัยเบียดเบียน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ความประมาทเป็นหนทางแห่งความตาย

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  อยากตายโหง  ให้ขึ้นต้นไม้   อยากป่วยไข้   ให้นอนกลางวัน

ลำดับที่  14. กันเปิ้นก่ายขัว   ตั๋วเฮาแป๋งฮาว   ฟู่ฮ้างฟู่สาว  หื้อมันถูกอย่าง

 อ่าน  (-กัน-เปิ้น-ก่าย-ขัว///ตั๋ว-เฮา-แป๋ง-ฮาว///ฟู่-ฮ้าง-ฟู่-สาว///หื้อ-มัน-ถูก-หย่าง-)

หมายถึง......ควรให้ความร่วมมือช่วยเหลือกันไม่ทางใดก็ทางหนึ่งและควรให้เกียรติผู้หญิง

กำบ่าเก่าจึงว่า    กันเปิ้นก่ายขัว  ตั๋วเฮาแป๋งฮาว  ฟู่ฮ้างฟู่สาว หื้อมันถูกอย่าง 

การนำไปใช้      งานเพื่อส่วนรวม ควรช่วยกัน ไม่นิ่งดูดาย และการพูดคุยกับสตรีควรสุภาพ ไม่พูดจาลามก

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   สามัคคีคีอพลัง////ร่วมด้วยช่วยกัน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  เขาสร้างสะพาน   เราช่วยทำราว  พูดจาหญิงสาว   ด้วยคำสุภาพ

ลำดับที่   15.  กันว่าจะมัด   บ่ต้องมัดด้วยป๋อ   กำปากกำคอ   มัดกั๋นก็ได้  

อ่าน  (-กัน-ว่า-จะ-มัด///บ่อ-ต้อง-มัด-ด้วย-ป๋อ///กำ-ปาก-กำ-คอ///มัด-กั๋น-ก่อ-ได้-)

หมายถึง.....คำพูดที่จริงจัง  มีความจริงใจ ทำให้ความสัมพันธ์ที่มีต่อกันแน่นแฟ้นมากยิ่งขึ้นกว่าสิ่งใด      กำบ่าเก่าจึงว่า    กันว่าจะมัด   บ่ต้องมัดด้วยป๋อ   กำปากกำคอ   มัดกั๋นก็ได้  

การนำไปใช้       มีความจริงใจต่อกัน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   คิดจะผูกมัด ไม่ต้องใช้เชือกปอ  คำพูดความชอบพอ ก็มัดกันได้

ลำดับที่   16. กันเฮาเป๋นดี    มีเก้าป้าสิบป้า    ไหลตวยมา    บ่จ๊า    กันจ๊ะต๋าลง  

พันธุ์พงษ์ปี้น้า บ่เหลียวหน้า  มาใจ   เปิ้งปี้ ก็เจ็บต๊อง เปิ้งน้องก็เจ็บใจ๋  กึ๊ดสังอันใด  ใจ๋ตั๋นตีบเสี้ยง

อ่าน(-กัน-เฮา-เป๋น-ดี/มี-เก้า-ป้า-สิบ-ป้า/ไหล-ตวย-มา-บ่อ-จ๊า/กัน-จ๊ะ-ต๋า-ลง/พัน-พง-ปี้-น้า/บ่อ-เหลียว-หน้า-มา-ใจ/เปิ้ง-ปี้-ก่อ-เจ็บ-ต๊อง/เปิ้ง-น้อง-ก่อ-เจ็บ-ใจ๋/กึ๊ด-สัง-อัน-ใด-/ใจ๋-ตั๋น-ตีบ-เสี้ยง- )

หมายถึง.....ยามมั่งมีพี่น้องมากมาย ยามอดอยากยากไร้ ขอความช่วยเหลือใครไม่ได้  

กำบ่าเก่าจึงว่า      กันเฮาเป๋นดี   มีเก้าป้าสิบป้า    ไหลตวยมา   บ่จ๊า   กันจ๊ะต๋าลง   พันธุ์พงษ์ปี้น้า

บ่เหลียวหน้า  มาใจ   เปิ้งปี้ก็เจ็บต๊อง    เปิ้งน้องก็เจ็บใจ๋    กึ๊ดสังอันใด    ใจ๋ตั๋นตีบเสี้ยง

การนำไปใช้  ขยันทำงานเก็บออมทรัพย์ไว้ใช้ยามขัดสน   หวังพึ่งผู้อื่นจะพบความลำบากใจ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เมื่อมั่งมี  มากมาย  มิตรหมายมอง  เมื่อมัวหมอง  มิตรมอง  เหมือนหมูหมา  เมื่อไม่มี  มากมิตร  ไม่มองมา  เมื่อมอดม้วย  มิตรหมาหมา  ไม่มามอง

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  ถ้าเรามั่งมี  มีป้าเก้าคนสิบคน  ตามมาไม่รอช้า  พอตกอับพื่ป้าน้าอา  ไม่มาสนใจ  พึ่งพาพื่ก็ปวดท้อง  พึ่งพาน้องก็เจ็บใจ  คิดอะไรก็คิดไม่ออก

ลำดับที่  17. กั๊บตี้อยู่ได้   กั๊บใจ๋อยู่ยาก  อ่าน  (-กั๊บ-ตี้-หยู่-ได้///กั๊บ-ใจ๋-หยู่-ยาก-)

หมายถึง..... คนเราถ้าผิดใจกันแล้วก็อยู่ร่วมกันยาก    

กำบ่เก่าจึงว่า     กั๊บตี้อยู่ได้   กั๊บใจ๋อยู่ยาก           

การนำไปใช้       มีความสมัครสมานสามัคคี  ไม่ทะเลาะกัน 

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   คับที่อยู่ได้  คับใจอยู่ยาก

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    คับที่อยู่ได้  คับใจอยู่ยาก

ลำดับที่  18. กลั๋วล้ำจ้างต๋าย  อายล้ำจ้างต้าว อ่าน  (-กั๋ว-ล้ำ-จ้าง-ต๋าย///

อาย-ล้ำ-จ้าง-ต้าว-)

หมายถึง....กลัวจนเกินไป  ประหม่าอายจนเกินเหตุ  อาจจะทำให้เกิดผลเสียกับตนเองได้

กำบ่าเก่าจึงว่า    กลั๋วล้ำจ้างต๋าย  อายล้ำจ้างต้าว    

การนำไปใช้       ระวังตนอย่างมีเหตุผล อย่ากลัวจนไม่กล้าตัดสินใจ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   กลัวจนขี้หดตดหาย

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  กลัวเกินมักจะตาย  อายมากไปมักจะหกล้ม

 

ลำดับที่  19. ก้าบได้บินบ่ได้  อ่าน (-ก้าบ-ได้-บิน-บ่อ-ได้-)

หมายถึง.....คิดวางแผนได้ทุกอย่างแต่นำไปปฏิบัติจริงไม่ประสบผลสำเร็จ

กำบ่าเก่าจึงว่า   ก้าบได้บินบ่ได้ 

การนำไปใช้     อย่าท้อแท้  ใช้ความพยายาม  หาทางแก้ไข

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง  คิดได้ทำไม่ได้ ///คิดทุกอย่างที่ทำ อย่าทำทุกอย่างที่คิด

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  ปากคาบได้   บินไปไม่ได้

ลำดับที่  20.  ก๋านจ๋ำเป๋น  ข้าวเย็นจ๋ำอุ่น  

อ่าน   (-ก๋าน-จ๋ำ-เป๋น///เข้า-เย็น-จ๋ำ-อุ่น-)

หมายถึง.....เกิดเรื่องเดือดร้อกับครอบครัวญาติมิตร ต้องรีบช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน  ช้าจะไม่ทันการณ์ 

กำบ่าเก่าจึงว่า     ก๋านจ๋ำเป๋น    ข้าวเย็นจ๋ำอุ่น   

การนำไปใช้      ควรรีบให้ความช่วยเหลือ  ก่อนที่จะเกิดความเสียหาย จนยากต่อการแก้ไข

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   หน้าสิ่วหน้าขวาน///อะไรสำคัญให้ทำก่อน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)    การงานจำเป็น ข้าวที่เย็นจำเป็นต้องอุ่น

 

ลำดับที่  21. ก๊าเต้าก็กิ๋นเต้าแมง   ก๊าแต๋งก็กิ๋นแต๋งเน่า

อ่าน  (-ก๊า-เต้า-ก่อ-กิ๋น-เต้า-แมง///ก๊า-แต๋ง-ก่อ-กิ๋น-แต๋ง-เน่า-)

หมายถึง.....เคราะห์กรรมในชีวิต ย่อมเกิดขึ้นได้กับเราทุกคน ต้องทำใจยอมรับสภาพและหาทางแก้ไข        

กำบ่าเก่าจึงว่า    ก๊าเต้าก็กิ๋นเต้าแมง ก๊าแต๋งก็กิ๋นแต๋งเน่า  

การนำไปใช้       ยอมรับสภาพชีวิต  เข้าใจและหันหน้าสู้  อย่าท้อแท้  หมดกำลังใจ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เคราะห์หามยามร้าย

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  ขายแตงโมก็กินของเหลือ  แตงไทยถ้าเสียต้องกินเอง

ลำดับที่  22. ก๋ามะตัณหา  ปาหื้อล่วงล้ำ   บังเกิดไหม้สันดาน

อ่าน  (-ก๋า-มะ-ตั๋น-หา///ปา-หื้อ-ล่วง-ล้ำ///บัง-เกิด-ไหม้-สัน-ดาน-)

หมายถึง....การหมกมุ่นหลงใหลอยู่ในวังวนกิเลส  ตัณหา  รัก โลภ โกรธ  หลง ทำให้ชีวิตไม่เจริญรุ่งเรือง  กำบ่าเก่าจึงว่า     ก๋ามะตัณหา ปาหื้อล่วงล้ำ  บังเกิดไหม้สันดาน  

การนำไปใช้       ควรดำรงตนอยู่ในศีลธรรมอันดีงาม  ไม่หมกหมุ่นในกิเลส ตัณหา  

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง หมกมุ่นกามตัณหา  พาจิตร้อนรุ่ม  ดังมีไฟสุม   เดือดร้อนวุ่นวาย

ลำดับที่  23. ก๋ำพร้าแม่ตี๋นแขวน    ก๋ำพร้าป้อยังแควน

อ่าน  (-ก๋ำ-พร้า-แม่-ตี๋น-แขวน///ก๋ำ-พร้า-ป้อ-ยัง-แควน-)

หมายถึง.....ความลำบากเมื่อขาดบิดา  มารดา

กำบ่าเก่าจึงว่า     ก๋ำพร้าแม่ตี๋นแขวน  ก๋ำพร้าป้อยังแควน  

การนำไปใช้       ให้รับสภาพความเป็นจริงแล้วอดทนต่อสู้ชีวิตกับญาติมิตร พี่ ป้า น้า อา

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ขาดพ่อเหมือนถ่อหัก  ขาดแม่เหมือนแพแตก

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   ขาดแม่ไม่มีที่ยืน  ขาดพ่อยังพอทน   (เป็นลูกถ้าขาดพ่อ    แม่ก็อดทนเลี้ยงดู  ถ้าขาดแม่  พ่ออาจมีภรรยาใหม่  ไม่มีเวลาดูแลเอาใจใส่ลูก)

ลำดับที่  24. กิ๋นง่ายจ่ายอ่วย   มักเป็นคนตุ๊กข์   กินจิ๊กิ๋นจ๋ำ   หมั่นฮิหมั่นฮอม   มักจะเป๋นคนมี

อ่าน  (-กิ๋น-ง่าย-จ่าย-อ่วย//มัก-เป็น-คน-ตุ๊ก//กิน-จิ๊-กิ๋น-จ๋ำ//หมั่น-ฮิ-หมั่น-ฮอม//มัก-จะ-เป๋น-คน-มี-)

หมายถึง.....คนเก็บออมทรัพย์ที่หามาได้จะร่ำรวย คนใช้จ่ายเงินสุรุ่ยสุร่ายจะยากจน   

กำบ่าเก่าจึงว่า    กิ๋นง่ายจ่ายอ่วย   มักเป็นคนตุ๊กข์   กินจิ๊กิ๋นจ๋ำ   หมั่นฮิหมั่นฮอม   มักจะเป๋นคนมี       

การนำไปใช้      รักษาทรัพย์ที่หามาได้  ไว้ใช้ในยามจำเป็น

เทียบสำนวน สุภาษิต คำพังเพย ไทยกลาง  ยังไม่รวย ทำตัวรวย จะไม่รวย ยังไม่จน ทำตัวจน จะไม่จน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   ใช้จ่ายเกินตัว  มักจะยากจน  กินอยู่อย่างประหยัด มั่นออม จะร่ำรวย

 

 

ลำดับที่  25.   ก๋ำขี้ดีกว่าก๋ำตด  อ่าน  (-ก๋ำ-ขี้-ดี-กว่า-ก๋ำ-ตด-)

หมายถึง.....ได้บ้างนิดๆหน่อยๆ ดีกว่าไม่ได้อะไรเลย    

กำบ่าเก่าจึงว่า    ก๋ำขี้ดีกว่าก๋ำตด     

การนำไปใช้      ควรมีความพอใจในสิ่งที่ได้  แม้ไม่มากนัก  ถ้านำไปใช้ประโยชน์ได้  ควรยินดีรับไว้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง     กำขี้ดีกว่ากำตด///สิบเบี้ยใกล้มือ 

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    กำขี้ดีกว่ากำตด

ลำดับที่  26.   กิ๋นของเปิ้น   ไว้ของตั๋ว  อ่าน  (-กิ๋น-ของ-เปิ้น///ไว้-ของ-ตั๋ว-)

หมายถึง.....คนเห็นแก่ตัว 

กำบ่าเก่าจึงว่า     กิ๋นของเปิ้นไว้ของตั๋ว  

การนำไปใช้      อย่าเห็นแก่ตัว

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ขี้ไม่ให้หมากิน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)    ทานแต่ของเขา  ของเราเก็บไว้  

ลำดับที่  27.   กิ๋นคนเดียวเผี้ยวตึงหมู่   อ่าน  (-กิ๋น-คน-เดียว-เผี้ยว-ตึง-หมู่-)

หมายถึง.....ตนเองไปก่อเรื่องไว้ ญาติพี่น้องหรือผู้ใกล้ชิดต้องมารับผิดชอบ  สะสางปัญหาแทน      

กำบ่าเก่าจึงว่า    กิ๋นคนเดียวเผี้ยวตึงหมู่             

การนำไปใช้       อย่าไปก่อเรื่องเสื่อมเสีย  ให้ผู้อื่นต้องเดือดร้อนมาคอยแก้ปัญหาให้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เอาตัวไม่รอด

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)     กินคนเดียวทั้งหมดต้องมาเก็บกวาดให้  

ลำดับที่  28. กิ๋นได้เอาไว้ในไห   กิ๋นบ่ได้เอาไว้ในใจ๋

อ่าน  (-กิ๋น-ได้-เอา-ไว้-ใน-ไห///กิ๋น-บ่อ-ได้-เอา-ไว้-ใน-ใจ๋-)

หมายถึง.....เรื่องที่จะก่อให้เกิดการทะเลาะเบาะแว้ง  เกิดขัดแย้งกัน ไม่ควรนำมาเป็นหัวข้อสนทนาพูดคุย      กำบ่าเก่าจึงว่า     กิ๋นได้เอาไว้ในไห    กิ๋นบ่ได้เอาไว้ในใจ๋  

การนำไปใช้        พูดจาในเรื่องที่สร้างสรรค์

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   น้ำขุ่นไว้ใน  น้ำใสไว้นอก

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)    ทานได้เก็บไว้ในไห  ทานไม่ได้เก็บไว้ในใจ

ลำดับที่  29.  กิ๋นต๋างลี้ขี้ต๋างยั้ง อ่าน  (-กิ๋น-ต๋าง-ลี้-ขี้-ต๋าง-ยั้ง-)

หมายถึง.....คนโกหกตอแหลหาข้ออ้างเพื่อหลบงาน 

กำบ่าเก่าจึงว่า     กิ๋นต๋างลี้ขี้ต๋างยั้ง

การนำไปใช้       อย่าประพฤติตนเอาเปรียบผู้อื่น  ไม่โกหกตอแหล อ้างโน้นอ้างนี่เพื่อหลบเลี่ยงการทำงาน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   รู้หลบเป็นปีก  รู้หลีกเป็นหาง

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   ไปกินเพื่อหลีกหนี  ไปขี้เพื่อจะหยุด

ลำดับที่  30.  กิ๋นบ่จ้างก็เป็นหนี้   ขี้บ่จ้างขี้ก็เป๋นกำ   ทำบ่ดีเปิ้นก็เล่า

อ่าน   (-กิ๋น-บ่อ-จ้าง-ก่อ-เป๋น-หนี้///ขี้-บ่อ-จ้าง-ก่อ-เป๋น-กำ///ทำ-บ่อ-ดี-เปิ้น-ก่อ-เล่า-)

 หมายถึง.....ใช้จ่ายเกินฐานะตนทำให้เป็นหนี้  ประพฤติตนไม่ดี  คนทั่วไปย่อมนินทา   

กำบ่าเก่าจึงว่า     กิ๋นบ่จ้างก็เป็นหนี้  ขี้บ่จ้างขี้ก็เป๋นกำ  ทำบ่ดีเปิ้นก็เล่า   การนำไปใช้  ทำความดี

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ทำดีได้ดี  ทำชั่วได้ชั่ว

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง กินใช้ไม่เป็นก็เป็นหนี้     ทำไม่ดีคนก็นินทา

ลำดับที่  31. กิ๋นหลายต๋ายคนเดียว  อ่าน  (-กิ๋น-หลาย-ต๋าย-คน-เดียว-)

หมายถึง....หารายได้คนเดียว  แต่คนช่วยใช้จ่ายหลายคน  กำบ่าเก่าจึงว่า   กิ๋นหลายต๋ายคนเดียว        

การนำไปใช้    ควรรู้จักประกอบอาชีพ  หารายได้  มาช่วยเหลือจุนเจือหรือแบ่งเบาภาระในสิ่งที่ทำได้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   คนกินมากมายแต่ตายคนเดียว

 

ลำดับที่  32.  กิ๋นข้าวหื้อไว้ต่าน้ำ  อ่าน  (-กิ๋น-ข้าว-หื้อ-ไว้-ต่า-น้ำ-)

หมายถึง.....ควรวางแผนไว้ล่วงหน้า  เพื่อรับมือกับเหตุการณ์ที่เรารู้อยู่แล้วว่าจะเกิดขึ้น 

กำบ่าเก่าจึงว่า    กิ๋นข้าวหื้อไว้ต่าน้ำ  

การนำไปใช้       ควรเตรียมวางแผนรับสถานการณ์ล่วงหน้า

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เผื่อเหลือเผื่อขาด

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   ทานอาหารควรเผื่อท้องไว้ดื่มน้ำ

ลำดับที่  33. กิ๋นเมื่อใจ๋ยัง   กิ๋นเมือดังสาบ   อ่าน  (-กิ๋น-เมื่อ-ใจ๋-ยัง///กิ๋น-เมื่อ-ดัง-สาบ-)

หมายถึง....รู้จักหาสิ่งดีๆเพื่อตนเองยามที่ยังแข็งแรง ยังมีความต้องการ ร่างกายไม่เจ็บป่วย

กำบ่าเก่าจึงว่า   กิ๋นเมื่อใจ๋ยัง   กิ๋นเมื่อดังสาบ

การนำไปใช้     ใช้จ่ายเงินเพื่อความสุขในชีวิตอย่าขี้เหนียว ยามชราเจ็บไข้ แม้ทานอาหารเลิศรส ก็ไม่อร่อย  

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    ทานตอนยังมีลมหายใจ  ทานตอนที่จมูกยังได้กลิ่น

ลำดับที่  34. กิ๋นแล้วลืมอยาก  ปากแล้วลืมกำ  อ่าน (-กิ๋น-แล้ว-ลืม-หยาก///ปาก-แล้ว-ลืม-กำ-)

หมายถึง.....คนไม่รักษาคำพูด ไม่รักษาคำสัญญาที่ให้ไว้

กำบ่าเก่าจึงว่า กิ๋นแล้วลืมอยาก  ปากแล้วลืมกำ

การนำไปใช้  ให้ยึดมั่นในคำสัญญา   มีสัจจะในคำพูด

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ไร้สัจจะ

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  ทานแล้วลืมอยาก  พูดแล้วลืมคำ 

 

ลำดับที่  35. กิ๋นหื้อปอคาบ   หาบหื้อปอแฮง    แป๋งหื้อปอใจ้   ไข้หื้อปอนอน

อ่าน  (-กิ๋น-หื้อ-ปอ-คาบ///หาบ-หื้อ-ปอ-แฮง///แป๋ง-หื้อ-ปอ-ใจ้///ไข้-หื้อ-ปอ-นอน-)

หมายถึง.....การปฏิบัติในเรื่องต่างๆอย่างมีเหตุผล  มีความพอเหมาะพอดี  ไม่ขาดไม่เกิน

กำบ่าเก่าจึงว่า      กิ๋นหื้อปอคาบ   หาบหื้อปอแฮง   แป๋งหื้อปอใจ้   ไข้หื้อปอนอน

การนำไปใช้         มีความพอดี   ไม่ขาดไม่เหลือ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ความพอเพียง  พอประมาณ

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   ทานอิ่มพอคาบ  หาบให้พอดีแรงตัว    ทำพอใช้  ป่วยให้พอนอน

ลำดับที่  36.  กิ๋นเหมือนเปิ้น   จะไปกิ๋นอย่างเปิ้น 

อ่าน   (-กิ๋น-เหมือน-เปิ้น///จะ-ไป-กิ๋น-อย่าง-เปิ้น-)

หมายถึง....การรู้จักประมาณตนในการดำรงชีวิต

กำบ่าเก่าจึงว่า   กิ๋นเหมือนเปิ้น  จะไปกิ๋นอย่างเปิ้น   

การนำไปใช้     มีอาหารกินครบทุกมื้อเหมือนคนอื่น  อย่าไปก่อหนี้เพราะอยากกินอาหารแพงแบบคนรวย

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   กินเหมือนเขา  อย่ากินอย่างเขา

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  กินเหมือนเขา  อย่ากินอย่างเขา

 

ลำดับที่  37. กิ๋นเต่าลืมคุณหมา   กิ๋นปล๋าลืมคุณแห  

อ่าน  (-กิ๋น-เต่า-ลืม-คุน-หมา///กิ๋น-ป๋า-ลืม-คุน-แห-)

หมายถึง.....คนอกตัญญู ได้รับความช่วยเหลือ  ได้ผลประโยชน์แล้วลืมผู้มีพระคุณ   

กำบ่าเก่าจึงว่า   กิ๋นเต่าลืมคุณหมา  กิ๋นปล๋าลืมคุณแห  

การนำไปใช้     ควรมีความกตัญูญูต่อผู้มีพระคุณ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เสร็จนาฆ่าโคถึก  เสร็จศึกฆ่านายทหาร

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  กินเต่าลืมคุณของหมา  กินปลาลืมคุณของแห (ไม่แบ่งเนื้อเต่าให้สุนัขที่ไปช่วยหาเต่าและเมื่อได้กินปลาก็ลืมแห  ไม่นำเอาไปผึ่งลมให้แห้ง  กลับกองหมกไว้ )

ลำดับที่  38.  กิ๋นอิ่มแล้วหนี   กิ๋นพีแล้วป้าย  อ่าน (-กิ๋น-อิ่ม-แล้ว-หนี///กิ๋น-พี-แล้ว-ป้าย-)

หมายถึง.....คนไม่มีความสำนึกในบุญคุณ  รับความช่วยเหลือแล้วจากไปอย่างไม่มีเยื่อใย

กำบ่าเก่าจึงว่า    กิ๋นอิ่มแล้วหนี  กิ๋นพีแล้วป้าย   

การนำไปใช้       ควรมีความกตัญูรู้คุณ  อย่าเห็นแก่ตัว

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   ทานอิ่มแล้วหนี    อ้วนพีแล้วไป

 

ลำดับที่  39.  กิ๋นตานหยาดน้ำ   ทำบุญหลวงหลาย    จักได้สบาย    เกิดสุขปายหน้า

อ่าน    (-กิ๋น-ตาน-หยาด-น้ำ///ทำ-บุน-หลวง-หลาย/// จัก-ได้-สะ-บาย-///เกิด-สุก-ปาย-หน้า-)

หมายถึง....การหมั่นเข้าวัดทำบุญสุนทาน มีความเมตตา กรุณา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่  จิตใจพบความสงบสุข     กำบ่าเก่าจึงว่า     กิ๋นตานหยาดน้ำ   ทำบุญหลวงหลาย    จักได้สบาย    เกิดสุขปายหน้า     

ารนำไปใช้       เข้าวัดทำบุญทำทาน ใส่บาตร หรือให้ความช่วยเหลือผู้ยากไร้ 

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ทำบุญสุนทาน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  ทำบุญทำทาน  จะสุขสบายในภายภาคหน้า 

ลำดับที่  40.  กิ๋นอิ่มนอนบ่หลับอ่าน  (-กิ๋น-อิ่ม-นอน-บ่อ-หลับ-)

หมายถึง.....มีเรื่องกังวลใจจนนอนไม่หลับ อีกกรณีคือทานมื้อเย็นมากจนทำให้นอนไม่หลับเพราะจุกท้อง   กำบ่าเก่าจึงว่า    กิ๋นอิ่มนอนบ่หลับ  

การนำไปใช้       ควรประพฤติตนดี จะได้ไม่มีเรื่องกังวลใจ   และทานอาหารมื้อเย็นไม่ควรทานอิ่มเกินไป  

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  ทานอิ่มนอนไม่หลับ

ลำดับที่  41. กิ๋นแล้วหื้อเก็บ  เจ็บแล้วหื้อจ๋ำ  

อ่าน  (-กิ๋น-แล้ว-หื้อ-เก็บ///เจ็บ-แล้ว-หื้อ-จ๋ำ-)

หมายถึง.....การจดจำความผิดพลาดในอดีตไว้สอนใจตนเอง (เจ็บในที่นี้หมายถึงความผิดพลาดของตนเองที่เคยประสบมา มิได้หมายถึงเจ็บใจเจ็บกายจากการกระทำของคนอื่นแล้วจำไว้เพื่อการแก้แค้น )

กำบ่าเก่าจึงว่า   กิ๋นแล้วหื้อเก็บ    เจ็บแล้วหื้อจ๋ำ               

การนำไปใช้     นำความผิดพลาดในอดีตมาเป็นบทเรียน  เพื่อการดำเนินชีวิตต่อไปในปัจจุบันและอนาคต

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เจ็บแล้วให้จำ 

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   ทานอิ่มให้เก็บ   เจ็บแล้วให้จำ

ลำดับที่   42. กิ๋นหื้อปอต๊อง   หย้องหื้อปอตั๋ว    ป้อจายใคร่หัว   หื้อใคร่หัวดังๆ

อ่าน  (-กิ๋น-หื้อ-ปอ-ต๊อง///หย้อง-หื้อ-ปอ-ตั๋ว///ป้อ-จาย-ใคร่-หัว///หื้อ-ใคร่-หัว-ดัง-ดัง-)

หมายถึง.....การปฏิบัติตนอย่างถูกต้องเหมาะสม  สมศักดิ์ศรี  สมกับฐานะความเป็นอยู่

กำบ่าเก่าจึงว่า     กิ๋นหื้อปอต๊อง   หย้องหื้อปอตั๋ว   ป้อจายใคร่หัว    หื้อใคร่หัวดังๆ 

การนำไปใช้        ทำตัวเหมาะสมกับฐานะความเป็นอยู่

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง    สมน้ำสมเนื้อ

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   ทานอิ่มแต่พอดี มีแต่งแต่พอตัว  หัวเราะดังให้  สมชายชาตรี

ลำดับที่  43. เกิดตะวา    มืนต๋าตะเจ๊า   จะไปฟั่งแก่เฒ่ากั๋นเลย

อ่าน   (-เกิด-ตะ-วา///มืน-ต๋า-ตะ-เจ๊า///จะ-ไป-ฟั่ง-แก่-เถ้า-กั๋น-เลย-)

หมายถึง.....ยังหนุ่มยังสาวอย่าหมดกำลังใจ   หรือคิดท้อแท้ในชีวิต ควรใช้สติปัญญาต่อสู้ฟันฝ่าอุปสรรค       กำบ่าเก่าจึงว่า    เกิดตะวา   มืนต๋าต๊ะเจ๊า  จะไปฟั่งแก่เฒ่ากั๋นเลย   

การนำไปใช้        ต้องหันหน้าสู้ชีวิต  ไม่ท้อแท้  ย่อท้อต่อความบากลำบากในการดำชีวิต

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ใจหนุ่มในร่างแก่  ดีกว่าใจอ่อนแอในร่างหนุ่ม

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)   เกิดเมื่อวานซืน  อย่าฝืนแก่เลย

ลำดับที่  44. เกิดเป๋นคน   เข้าห้วยใดก็หื้อมันสุด   ขุดห้วยใดก็หื้อมันตึ๊ก

อ่าน  (-เกิด-เป๋น-คน///เข้า-ห้วย-ใด-ก่อ-หื้อ-มัน-สุด///ขุด-ห้วย-ใด-ก่อ-หื้อ-มัน-ตึ๊ก-)

หมายถึง.....การมีความมุมานะพยายามทำงานตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ทิ้งให้เป็นภาระกับผู้อื่นอีกต่อไป       

กำบ่าเก่าจึงว่า     เกิดเป๋นคน เข้าห้วยใดก็หื้อมันสุด  ขุดห้วยใดก็หื้อมันตึ๊ก  

การนำไปใช้       ทำอะไรควรทำอย่างจริงจัง ไม่ย่อท้อต่อความยากลำบาก   อดทนทำจนกว่าจะสำเร็จ

เทียบสำนวน สุภาษิต คำพังเพย ไทยกลาง   ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    เกิดมาเป็นคน  จะลงห้วยหรือขุด  ให้ถึงที่สุดไปเลย

 

 

ลำดับที่  45.  เก็บผักลวดหักหลัว   ตกขัวลวดอาบน้ำ 

อ่าน   (-เก็บ-ผัก-ลวด-หัก-หลัว///ตก-ขัว-ลวด-อาบ-น้ำ-)

หมายถึง.....จำยอมเข้าไปเกี่ยวข้องในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อไม่มีทางเลี่ยง   

กำบ่าเก่าจึงว่า     เก็บผักลวดหักหลัว   ตกขัวลวดอาบน้ำ   

การนำไปใช้        ถ้าเป็นเรื่องที่ทำให้เกิดความเสียหาย  ต้องระวังตัวอย่าให้เกิดขึ้นบ่อยครั้ง

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ตกกระไดพลอยโจน

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  เก็บผักแวะหาฟืน  ตกสะพานพลอยอาบน้ำ

ลำดับที่  46. เก็บผักหื้อเอาตึงเครือ   เก็บบ่าเขือหื้อเอาตึงขวั้น

อ่าน  (-เก็บ-ผัก-หื้อ-เอา-ตึง-เครือ///เก็บ-บ่า-เขือ-หื้อ-เอา-ตึง-ขวั้น)

หมายถึง....รู้คุณค่าสิ่งของที่มี ไม่ปล่อยทิ้งไว้  นำมาพร้อมกันพิจารณาว่าจะนำไปใช้ประโยชน์ใดได้บ้าง          กำบ่าเก่าจึงว่า     เก็บผักหื้อเอาตึงเครือ   เก็บบ่าเขือหื้อเอาตึงขวั้น  

การนำไปใช้       คัดเลือกสิ่งต้องการไว้สิ่งที่นำมาด้วยถ้าเหลือ  พิจารณาว่าจะนำไปใช้ประโยชน์อย่างไร

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   เผื่อเหลือเผื่อขาด

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  เก็บผักเอามาทั้งเครือ    เก็บมะเขือเอามาทั้งขวั้น

ลำดับที่  47. กำขอแปงเหลือกำซื้อ   กำลือแปงเหลือกำอู้

อ่าน    (-กำ-ขอ-แปง-เหลือ-กำ-ซื้อ///กำ-ลือ-แปง-เหลือ-กำ-อู้-)

หมายถึง.....การขอความช่วยเหลือจากผู้อื่นย่อมเป็นหนี้บุญคุณตลอดไป ถ้าเราใช้เงินซื้อก็ไม่ติดบุญคุณ ส่วนคำเล่าลือจะน่าสนใจกว่าคำพูดทั่วไป

กำบ่าเก่าจึงว่า    กำขอแปงเหลือกำซื้อ กำลือแปงเหลือกำอู้         

การนำไปใช้     ถ้าไม่จำเป็นจริงๆอย่าชอบพึ่งพา  หรือไปขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น  เพราะต้องเป็นหนี้บุญคุณเขา และอาจได้รับการดูหมิ่นเกลียดชัง  ส่วนคำเล่าลือนั้นอย่าเพิ่งปักใจเชื่อ  ให้ฟังหูไว้หู 

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง ขอมีราคาแพงกว่าซื้อ   คำเล่าลือน่าสนใจกว่าคำพูด(ทั่วไป) 

ลำดับที่  48. กำจ่มกำด่า นั้นเป๋นกำดี   ถ้าฟังบ่ถี่    มันตึงบ่ม่วนหู

อ่าน  (-กำ-จ่ม-กำ-ด่า///นั้น-เป๋น-กำ-ดี///ถ้า-ฟัง-บ่อ-ถี่///มัน-ตึง-บ่อ-ม่วน-หู-)

หมายถึง.....คำชึ้แนะ สั่งสอนของผู้อาวุโสไม่น่ารับฟัง แต่ถ้าคิดตามแล้วนำไปปฏิบัติจะมีประโยชน์

กำบ่าเก่าจึงว่า     กำจ่มกำด่า นั้นเป๋นกำดี  ถ้าฟังบ่ถี่  มันตึงบ่ม่วนหู  

การนำไปใช้       เปิดใจน้อมรับคำสั่งสอน และนำไปปฏิบัติให้เกิดประโยชน์กับตนเอง  ครอบครัว  สังคม

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   คำบ่นคำด่านั้นเป็นคำดี  ถ้าไม่ใส่ใจรับฟัง  มันไม่ไพเราะหู

ลำดับที่  49. กำติเตี๋ยน   สำเนียงจ่มส้าม   ย่อมจะมีมากู้ทิศ

อ่าน  (-กำ-ติ-เตี๋ยน///สำ-เนียง-จ่ม-ส้าม///ย่อม-จะ-มี-มา-กู้-ติ๊ด-)

หมายถึง.......ถ้อยคำตำหนิต่อว่า  การนินทาผู้อื่น จะให้หมดไปคงเป็นไปไม่ได้  

กำบ่าเก่าจึงว่า    กำติเตี๋ยน  สำเนียงจ่มส้าม  ย่อมจะมีมากู้ทิศ 

การนำไปใช้       รู้จักปลง ให้อภัย ปล่อยวาง    อย่าโต้ตอบให้เรื่องลุกลาม

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   คำติฉินนินทา  คำบ่นด่าว่ากล่าวย่อมมีมาจากทุกทิศทาง

ลำดับที่  50. กำฟู่เก๊า   เอาตุมตี้ไหน  เอาก๋ำใส่ไฟ   ฤาไหลน้ำกว้าง

อ่าน  (-กำ-ฟู่-เก๊า///เอา-ตุม-ตี้-ไหน///เอา-ก๋ำ-ใส่-ไฟ///รือ-ไหล-น้ำ-กว้าง-)

หมายถึง.....คนที่พูดแล้วลืมคำ  ไม่รักษาคำสัญญา 

กำบ่าเก่าจึงว่า     กำฟู่เก๊า เอาตุมตี้ไหน  เอาก๋ำใส่ไฟ  ฤาไหลน้ำกว้าง

การนำไปใช้       ให้เป็นคนมีสัจจะในคำพูด ไม่ใช้คำพูดหลอกลวงผู้อื่น

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   ลืมคำสัญญา

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-(คำไทยกลาง)  คำพูดแต่แรก เอาไปทิ้งที่ไหน   จับโยนลงไฟ หรือปล่อยไหลน้ำกว้าง

 

Comments