Cornus mas / Gele kornoelje

Gele kornoelje komt in een groot deel van Europa tot ver in Turkije van nature voor, ook in de Belgische Ardennen vinden we de struik Ze groeien in en langs randen van bossen.
Cornus mas of gele kornoelje is meestal een kleine boom of een flinke struik die een hoogte bereikt tussen de 5 en 6 meter. Cornus mas bloeit voordat het blad uitloopt in de periode januari-maart met gele bloemetjes. De uitgebloeide bloemetjes blijven na het uitlopen van het blad nog een tijdje aanwezig. Na de bloei verschijnen eetbare rode besachtige vruchten.

The berries when ripe on the plant bear a resemblance to coffee berries, and ripen in mid- to late summer. The fruit is edible (mainly consumed in Eastern Europe, UK, and Iran), but the unripe fruit is astringent. The fruit only fully ripens after it falls from the tree. When ripe, the fruit is dark ruby red or a bright yellow. It has an acidic flavour which is best described as a mixture of cranberry and sour cherry; it is mainly used for making jam, makes an excellent sauce similar to cranberry sauce when pitted and then boiled with sugar and orange, but also can be eaten dried. In Azerbaijan and Armenia, the fruit is used for distilling vodka, in Albania and Bosnia and Herzegovina it is distilled into raki, and in Greece crana berries are used to make home-made liqueur. In Turkey and Iran it is eaten with salt as a snack in summer, and traditionally drunk in a cold drink called kızılcık şerbeti. Cultivars selected for fruit production in Ukraine have fruit up to four cm long. It is eaten in Eastern Europe in many ways including as a medicine. It is very high in vitamin C and is used to fight colds and flus.

Cornus fruit has a long history of use in traditional Chinese medicine. Known as shan zhu yu, 山茱萸, it is used to retain the jing, essence, to tonify the kidneys, and in cases of spermatorrhea.

The wood of C. mas is extremely dense, and unlike the wood of most other woody plant species, sinks in water. This density makes it valuable for crafting into tool handles, parts for machines, etc. Cornus mas was used from the seventh century BC onward by Greek craftsmen to construct spears, javelins and bows, the craftsmen considering it far superior to any other wood.[3] The wood's association with weaponry was so well known that the Greek name for it was used as a synonym for "spear" in poetry during the fourth and third centuries BC.[3] In Italy, the mazzarella, uncino or bastone, the stick carried by the butteri or mounted herdsmen of the Maremma region, is traditionally made of cornel-wood, there called crognolo or grugnale, dialect forms of Italian: corniolo.
The red dye used to make fezzes was produced from its bark, and tannin is produced from its leaves

Demir, F.; Hakki Kalyoncu, I. (December 2003). "Some nutritional, pomological and physical properties of cornelian cherry (Cornus mas L.)". Journal of Food Engineering 60 (3): 335–341. doi:10.1016/S0260-8774(03)00056-6. The wood is heavier than water and does not float, therefore it is used for tools, machine parts, etc.

Therapeutic uses and pharmacological effects of Cornus mas: A review
Journal of pharmaceutical and biomedical sciences (J Pharm Biomed Sci.) 10/2013; 35(35):1732-1738..
ABSTRACT ornelian cherry fruit has been used in Chinese herbal medicine and is known for its tonic, analgesic and diuretic activities. Its extracts are also used in Europe for cosmetic determinations, replacing synthetic astringent substances, and are claimed to exert a favourable action on the human complexion. Cornus officinalis, C. mas, C. kousa (Cornaceae), and C. controversa bear edible fruits that are consumed in some parts of Asia and Europe. The anthocyanins (ANTs) present in Cornelian cherry, C. mas, are cyaniding 3-O-beta-galactopyranoside, delphinidin 3-O-beta-galactopyranoside, and pelargonidin 3-O-beta-galactopyranoside. C. mas is a medical plant from Cornaceae family which contains flavonoids and is high in antioxidants with anti-inflammatory activities. Fresh cornelian cherry (Cornus mas L.) fruits encompass twice as much ascorbic acid (vitamin C) as oranges. 
Therapeutic uses and pharmacological effects of Cornus mas: A review - ResearchGate. Available from: [accessed Sep 18, 2015].

J Toxicol Environ Health A. 2010;73(17-18):1155-8. doi: 10.1080/15287394.2010.491408.
Cornelian cherry (cornus MAS L.) juices as a source of minerals in human diet.
Krośniak M1, Gastoł M, Szałkowski M, Zagrodzki P, Derwisz M.
The aim of this study was to determine the mineral content of Cornelian cherry (Cornus mas L.), as this fruit and its preservatives may be considered as important nutritional supplements. Potassium (K), calcium (Ca), sodium (Na), iron (Fe), zinc (Zn), manganese (Mn), and copper (Cu) were present in Cornelian cherry juice as measured by atomic absorption. Compared to other juices obtained from plum, pear, and apple, Cornelian cherry juice contained high levels of Ca, reaching 10-fold higher (323 mg/L) levels than other juices (14-77 mg/L). With respect to the remaining elements, K, Na, Fe, Zn, and Mn, the levels noted for Cornus mas juice were also higher than in other juices studied. The reverse was true for Cu, for which levels were lower. Data indicate that Cornelian cherry juices are rich in various essential elements and might be considered as an important dietary mineral supplementation for individuals deficient in nutritional elements.

J Med Food. 2013 Aug;16(8):728-32. doi: 10.1089/jmf.2012.0248. Epub 2013 Aug 1.
Cornelian cherry (cornus MAS L.) juice as a potential source of biological compounds.
Gąstoł M1, Krośniak M, Derwisz M, Dobrowolska-Iwanek J.
Cornelian cherry (Cornus mas L.), apple (Malus domestica Borkh. cultivars Jonagold and Red Boskoop), pear (Pyrus communis cv. Conference), and plum (Prunus domestica L. cv. Common Plum) juices were assayed for their quality, organic acids, polyphenol content, and antioxidant activity (determined as a ferric-reducing antioxidant power [FRAP]). Cornelian cherry juice revealed the highest titratable acidity-2.58 g malic acid/100 g. The highest polyphenol content was also noted for Cornelian cherry-45.6 mg gallic acid (GA)/g. The medium level of polyphenols was proved for Jonagold apple (22.8 mg GA1/g). The lowest level was recorded for Common Plum (9.60 mg GA/g), followed by Conference pear and Red Boskoop apple (12.3 and 21.3 mg GA/g, respectively). The FRAP values were 1.97 mmol Fe/L for Common Plum juice, 2.37 mmol Fe/L for Conference pear juice, and 3.92 mmol Fe/L for both Red Boskoop and Jonagold apple juices. However, the obtained data indicated outstanding antioxidant properties for Cornelian cherry juice. In this case, FRAP reached 23.5 mmol Fe/L. The calculated correlation coefficient FRAP versus polyphenols indicates that the antioxidant status for Cornelian cherry is not only correlated with polyphenols but also with other biological compounds. The obtained results indicated that Cornelian cherry is a valuable source of substances with a high antioxidant activity.

Phytomedicine. 2014 Nov 15;21(13):1774-84. doi: 10.1016/j.phymed.2014.09.005. Epub 2014 Oct 25.
The protective effect of the Cornus mas fruits (cornelian cherry) on hypertriglyceridemia and atherosclerosis through PPARα activation in hypercholesterolemic rabbits. Sozański T1, Kucharska AZ2, Szumny A3, Magdalan J4, Bielska K5, Merwid-Ląd A4, Woźniak A6, Dzimira S7, Piórecki N8, Trocha M4.
Cornelian cherry (Cornus mas L.) fruits have been used in traditional cuisine and in folk medicine in various countries. This study was conducted to evaluate the constituents and impact of cornelian cherry (C. mas L.) fruits lyophilisate on lipid levels, PPARα protein expression, atheromatous changes in the aorta, oxido-redox state, and proinflammatory cytokines in hypercholesterolemic rabbits. The HPLC-MS method was used for determining active constituents in cornelian cherry. In a subsequent in vivo study the protective effect of the cornelian cherry on diet-induced hyperlipidemia was studied using a rabbit model fed 1% cholesterol. Cornelian cherry (100mg/kg b.w.) or simvastatin (5mg/kg b.w.) were administered orally for 60 days. Two iridoids - loganic acid and cornuside - and five anthocyanins were identified as the main constituents of the cornelian cherry. The administering of the cornelian cherry led to a 44% significant decrease in serum triglyceride levels, as well as prevented development of atheromatous changes in the thoracic aorta. Cornelian cherry significantly increased PPARα protein expression in the liver, indicating that its hypolipidemic effect may stem from enhanced fatty acid catabolism. Simvastatin treatment did not affect PPAR-α expression. Moreover, the cornelian cherry had a significant protective effect on diet-induced oxidative stress in the liver, as well as restored upregulated proinflammatory cytokines serum levels. In conclusion, we have shown loganic acid to be the main iridoid constituent in the European cultivar of the cornelian cherry, and proven that the cornelian cherry could have protective effects on diet-induced hypertriglicerydemia and atherosclerosis through enhanced PPARα protein expression and via regulating oxidative stress and inflammation.

ARYA Atheroscler. 2010 Spring;6(1):1-5.
Comparing the effects of lovastatin and cornus MAS fruit on fibrinogen level in hypercholesterolemic rabbits.
Asgary S1, Rafieian-Kopaei M, Adelnia A, Kazemi S, Shamsi F.
Atherosclerosis, which is a result of gradual deposition of lipids in the lower part of blood vessel endothelium, is the leading cause of mortality and morbidity around the world. It has been proved that some inflammatory blood markers such as fibrinogen can predict the risk for cardiovascular disease conditions, not only in cardiovascular patients, but also in those who do not have any manifestations of the atherosclerotic development. In this study, the effect of cornus mas l. was evaluated on fibrinogen of hypercholesterolemic rabbits and it was also compared with lovastatin drug.
In this study, 25 New Zealand adult male rabbits were randomly divided into five groups of five. They were treated for 60 days by 5 different diets, namely basic, high cholesterol, regular plus 1 g/kgBW cornus mas L. powder, high cholesterol plus 1 g/kgBW cornus mas L. powder, and high cholesterol plus 10 mg/kgBW lovastatin. At the beginning and at the end of this period, blood samples were collected from the rabbits and their serum fibrinogen levels were measured.
Cornus mas L. powder and lovastatin significantly decreased fibrinogen levels in comparison with high cholesterol group (P < 0.05). Furthermore cornus mas L. powder could reduce the fibrinogen level more than lovastatin (P < 0.05).
The results indicated that consumption of cornus mas L. might be beneficial in atherosclerotic patients due to its reducing effects on fibrinogen.

Gele Kornoelje (Cornus mas)

Gele kornoeljes kunnen het formaat van een kleine boom bereiken (6-8 meter hoog). De jonge twijgen zijn felgroen en aanvankelijk behaard. De gele kornoelje kan ook rode twijgen hebben, maar meestal zijn deze groen. De bloeitijd (bloemen komen voor de komst van bladeren) is februari-maart. Deze kornoelje staat op de rode lijst en is zeldzaam. De vruchten zijn eetbaar.

Gebruik van prehistorie tot nu
Deze kornoelje komt van nature voor in Zuid-Europa en is hier door de mens geïntroduceerd. In middeleeuwse beerputten zijn pitten van gele kornoelje gevonden. In het oude Griekenland werd kornoeljehout gebruikt om er bogen van te maken. Het paard van Troje uit de geschiedenis van het oude Griekenland zou gebouwd zijn van kornoeljehout en Romulus en Remus, de broers die de stad Rome gesticht zouden hebben, bakenden de grenzen af met stokken gemaakt van kornoeljehout.

Vruchten van kornoelje kennen verschillende toepassingen. Het vruchtvlees kan versuikerd worden zodat je een snoepje krijgt. De vruchten kun je met suiker of azijn bereiden tot een compote. Er is ook een marmelade, gelei of vruchtensap van te maken. De vrucht is een volksgeneeskundig middel bij diarree. In de traditionele Chinese geneeskunde is kornoelje een middel dat ying versterkt, de nierwerking verbetert en het wordt soms ingezet bij mannen die last hebben van ongewenste zaadlozing.

Pitten van kornoelje werden vroeger wel geroosterd en gemalen om te gebruiken als surrogaatkoffie met een vanilleachtige smaak. In Wiener melange worden geroosterde en verpoederde zaden van kornoelje vermengd met koffiebonen voor een speciaal vanille aroma.

Gele kornoelje als medicijn
Bast, hout en bladeren kunnen samen gekookt worden om een lekker ontspannend bad van te maken. De vrucht van kornoelje is niet schadelijk, maar “zuivert en versterkt de maag”. Wat we ons hierbij moeten voorstellen weten we niet. Thee getrokken van alleen de schors zou een opwekkend middel zijn. Ook van bladeren kan thee gemaakt worden.

“Hildegard Von Bingen is één van de eerste schrijfsters die in Europa de volksgeneeskunde op papier vastlegde. Ze schreef dat kornalijn of kornoelje goed is voor maag en darm en het kan colitis of ontsteking van de dikke darm tegengaan. Reinhard Schiller schreef een boek over Von Bingen met daarin de volgende bereidingswijzen en toepassingen: je kunt het rauw eten, als jam en als gelei of gewoon als rauwe puree. Het spijsverteringskanaal wordt versterkt door deze vrucht. Een colitis zou na enkele maanden inname van kornoelje-kersen te genezen zijn?.” 

Colitis is een ernstige ontsteking van de dikke darm die ook met een intensieve behandeling zeker niet altijd tot genezing leidt. De ziekte kan vaak wel onderdrukt worden, maar volledige genezing is uitzonderlijk. Dat het eten van vruchten van de kornoeljeboom dé oplossing zou zijn is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk.

Kornoelje zou ook werkzaam zijn tegen coeliakie of glutenovergevoeligheid. Door het eten van een dagelijkse portie kornoeljebessen (als verse vrucht, compote of jam) gedurende vele maanden zou het slijmvlies van de darm kunnen herstellen. Wat niet duidelijk is of tevens geadviseerd wordt om iedere vorm van gluteninname te vermijden of niet. Wanneer geen gluten wordt gegeten herstellen slijmvliezen namelijk ook. Het is dan niet zozeer het eten van kornoeljebessen die de klachten doet verdwijnen, maar waarschijnlijk het weg laten van gluten!

Groene kornoeljebessen op de manier van olijven

500 gram onrijpe ( groene ) kornoelje-vruchten
200 gram zout
½ liter water
1 kruidnagel, 1 blaadje laurier, takjes tijm en rozemarijn
Het water met zout en kruiden tot koken brengen. Af laten koelen. Kornoelje-vruchten schoonmaken en wassen. In een weckpot stoppen en bedekken met het afgekoelde pekelwater.

Potten sluiten en 4 weken laten trekken. Afgieten en in een zeef laten drogen.

De weckpot wassen en drogen en de vruchten er weer in doen en overgieten met olijfolie. Men kan eventueel knoflook en / of een Spaans pepertje door de olie mengen.

Kornoelje snoepjes
½ kilo rijpe rode bessen van de gele kornoelje
500 gram suiker
1 lepel water
200 gram bittere chocolade
Ontpit de bessen door ze doormidden te snijden. Breng de ontpitte bessen met de  suiker en het beetje water in een pan met een dikke bodem langzaam aan de kook. Goed roeren en laten doorsudderen zodat het een zeer stevige massa wordt. Als het heel hard is geworden de massa op ingevet bakpapier verdelen en vlak strijken. Helemaal koud en hard laten worden. De massa in kleine blokjes snijden. En dan in chocolade, hagelslag, notengruis of iets dergelijks rollen