Kinderen van ouders met autisme - en echtscheiding (algemeen)

"Ik vind dat ieder kind waarvan de ouders in een gerechtelijke procedure verwikkeld zijn waarin het óók om de belangen van het kind gaat
- bijvoorbeeld een (v)echtscheiding - een eigen advocaat zou moeten hebben. 
Het is toch vreemd dat de beide ouders, volwassenen nota bene, hun eigen belangen hebben, èn hun eigen advocaat om voor die belangen op te komen, en dat de meest kwetsbare persoon in dit geheel, die nota bene niet of nauwelijks voor zichzelf kan spreken, het kind, het óók nog eens zonder juridische bijstand moet doen ... ??"


- “Mijn ex-man met Asperger is eigenlijk meer een oppas dan een vader/opvoeder.”

- “Mijn dochter heeft altijd buikpijn als ze bij haar vader - mijn ex-man met (niet formeel gediagnosticeerd) autisme - is.”

- “Mijn kinderen zijn dagenlang ontregeld als ze een weekeind bij hun vader geweest zijn. De kinderen hebben allebei een diagnose in het autisme spectrum, en ik denk (of eigenlijk weet ik het wel zeker) dat hun vader het ook heeft. Zelf ontkent hij dat er iets met hem of met de kinderen aan de hand is.”

- “Volgens mij zou het voor de kinderen het beste zijn als zij hun vader gewoon bij mij thuis zouden zien; op die manier kan ik het dan allemaal tenminste nog een beetje bijsturen …”

- “Ik ben volkomen uitgeput door de relatie met mijn ex; hoe weet ik dat ons kind niet hetzelfde overkomt? Een kind is natuurlijk nóg veel kwetsbaarder dan een volwassene, zéker als het je eigen papa of mama is die zich zo gedraagt …“

- “Mijn ex draagt zo min mogelijk bij aan de kosten van ons kind. Maar hij gaat wèl ieder jaar vèr (en duur!) op vakantie.”

- “Mijn ex wil drie euro terug van de kinderalimentatie omdat onze zoon deze week een keer extra bij hem heeft gegeten. Van onze zoon hoorde ik dat hij dit weekeinde een dure stereo-installatie heeft gekocht, terwijl ik me amper een pak koekjes kan veroorloven …”

- “Ons huwelijk, onze echtscheiding en onze gezamenlijke verantwoordelijkheid (die per saldo toch voor het grootste deel op mij neerkomt) voor onze zoon, het is allemaal even ingewikkeld, en vréselijk vermoeiend; de communicatie loop totaal niet, en sommige dingen die ik heb meegemaakt zijn zó ongeloofwaardig dat ik geen idee heb hoe ik dit aan de rechter duidelijk moet maken …”

- “Met deze man valt gewoon niet te communiceren!”

- “Deze vrouw denkt ‘anders’, dat zal nooit veranderen. Maar moet ik onze kinderen dan wel door haar laten opvoeden?”

- “Ik wil ècht niet dat onze dochter in dezelfde toestanden met haar vader terecht komt als wat ik jarenlang heb meegemaakt; dat kàn gewoon niet goed voor haar zijn!”

- “Ik weet bijna zeker dat mijn vrouw Asperger heeft. Ik zou misschien best van haar willen scheiden, maar ik ben bang dat mijn dochter dan bij háár zal moeten blijven; ik denk dat mijn dochter daar diep ongelukkig van zou worden, dat wil ik haar niet aandoen ...”

 

In Nederland eindigt een groot deel van alle huwelijken in echtscheiding. In een (aanzienlijk) deel van die gevallen zal één of beide (ex)partners (mogelijk) autisme hebben; wat nu als er óók kinderen zijn?

Natuurlijk, beide ouders zijn en blijven je ouders, óók na een echtscheiding. Maar de ouder met autisme heeft wèl een contactstoornis; waar hij/zij tijdens het huwelijk mogelijk nog (enigszins) door de andere ouder gesteund en gestuurd kon worden zullen deze steun èn de sturing na de echtscheiding in beginsel voor een groot deel, of helemaal, wegvallen.
Weliswaar gebeurt het regelmatig dat de ouder met autisme vrij snel met een andere partner verder gaat (hij/zij zal in veel gevallen ‘gewoon’ iemand nodig hebben om op te steunen), maar het is natuurlijk nog maar helemaal de vraag hoe deze partner zich ten opzichte van zijn of haar gedrag in de richting van jullie kind zal opstellen.

Ècht contact met de ouder met autisme zal óók jullie kind in alle gevallen niet krijgen (tenzij jullie kind een wonderkind is dat er in slaagt het autisme ‘uit te zetten’, daar maak ik dan gráág kennis mee!), hoe het kind daar ook zijn of haar best voor zal willen doen. (Overigens hoop ik vooral dat ‘de andere ouder’ het kind zal begeleiden op de weg van het ‘loslaten’ van zinloze pogingen en onhaalbare doelstellingen, in plaats van het kind - volstrekt zinloos - te stimuleren te blijven proberen contact te maken met iemand met een contactstoornis, en daardoor keer op keer het deksel op de – steeds gevoeliger wordende – neus te krijgen!)

Ik las ergens dat een ex-partner van een ouder met autisme het zo ziet dat hun kind bij háár (nb: dit had natuurlijk ook een ‘hem’ kunnen zijn) opgroeit en wordt opgevoed, en dat (in dit geval) de vader eens in de twee weken een weekeind ‘op het kind past’. In mijn ‘kind-van-een-ouder-met-autisme-‘ogen is dit wel een accurate beschrijving; een ouder met autisme zal mogelijk (maar ook lang niet altijd!!) een prima ‘oppas’ kunnen zijn, veel eerder dan dat hij of zij werkelijk een ouder / opvoeder zal (kunnen) zijn.
(Persoonlijk heb ik eerlijk gezegd ook nooit zo goed begrepen hoe het kan dat er ouders zijn die diep ongelukkig worden van de relatie met hun (ex-)partner, om die reden van hem of haar gaan scheiden maar vervolgens wèl hun kind – zónder enige vorm van toezicht! – regelmatig en met een gerust hart aan datzelfde gedrag van hun ex-partner blootstellen. Gedrag wat voor jou als volwassene al niet te hanteren is kan voor jullie kind toch niet ineens wèl positief zijn?? Of denk je werkelijk dat jouw ex-partner tegenover jullie kind een heel ander persoon (zónder autisme?) is / zal zijn?? Of dat zijn of haar gedrag minder invloed zal hebben op jullie kind, in de ouder-kind-relatie, dan op jou als volwassene, in de - voormalige - partnerrelatie??)

Ik wil niet zeggen dat het in alle gevallen voor een kind niet goed zal zijn met de ouder met autisme om te gaan. Zoals gezegd, het blijft je vader of je moeder, en of je het nu wilt of niet, als kind zal je ook een deel van de genen van die vader of moeder hebben, en zal het dus ook praktisch zijn te zien hoe e.e.a. bij hem of haar uitpakt, en hoe hij of zij met ‘de dingen des levens’ omgaat. Daarnaast zal je als kind altijd een zekere mate van loyaliteit naar je ouders toe hebben, ook – en misschien juist nog wel het meest, onbewust zal een kind mogelijk toch de hulpbehoevendheid van de ouder met autisme aanvoelen - naar de ouder met autisme, en moet je ook als kind jouw eigen weg in dit geheel bewandelen. Ieder kind, iedere ouder en iedere relatie is uniek. Voor iedere (echtscheidings-, gezags- en/of omgangs-)situatie zal dan ook de - in principe unieke - combinatie van factoren, omstandigheden en belangen bezien en gewogen moeten worden; voor alles en iedereen kan daar dus iets anders uitkomen wat voor hem of haar het beste werkt. Ik hoop intussen wèl dat héél goed bekeken (en gezien) zal worden in hoeverre er eventueel inderdaad sprake is van autisme bij een ex-partner/de andere ouder, en welke gevolgen het eventuele autisme heeft voor het kind, zowel tijdens het huwelijk als daarna, in geval van een echtscheiding. Daarbij zal óók in aanmerking genomen moeten worden in hoeverre het kind zelf eventueel autisme heeft, en hoe alle factoren weer op elkaar inwerken. (Nb: Ik hoop niet dat er nog steeds mensen zijn die denken dat juist een ouder met autisme een goede en verantwoorde opvoeder zal zijn voor een kind met autisme; in de voorbeelden die ik daarvan heb gezien is het juist zo dat een kind met autisme doorgaans èxtra aandacht en aansturing nodig heeft, en dat de ouder met autisme, die tóch al tekort schiet in het aanvoelen en kunnen bieden van wat een ander nodig heeft, ook deze extra aandacht en aansturing niet zal kunnen bieden. Twee ‘minnen’ maken niet in alle gevallen een ‘plus’, in dit soort gevallen hebben ik twee ‘minnen’ al tè vaak uit zien komen op een totaal van ‘min twee’ (of zelfs minder …) .)

Uit de verhalen die ik heb gelezen, gehoord en meegemaakt leid ik af dat het waarschijnlijk in alle gevallen het beste zal zijn als de ouder met autisme begeleid wordt bij het opvoeden van zijn of haar kind. Aangezien deze ouder hier in veel gevallen waarschijnlijk niet voor open zal staan is het misschien de meest aangewezen weg om òfwel alleen omgang toe te staan in het bijzijn van de andere ouder, in de hoop dat hij of zij het geheel nog een beetje in goede banen kan leiden, òfwel zelfstandige begeleiding voor het kind te regelen. En misschien is het eigenlijk nog wel het allerbeste als het allebei gebeurt; een kind van een ouder met autisme zal niet alleen bescherming tegen bepaalde gedragingen van de ouder met autisme nodig hebben, maar ook aanvulling op de gebieden waar de ouder met autisme - juist vanwege zijn of haar autisme - niet in kan voorzien. Zolang het gaat om juiste, passende vormen van aandacht zal een kind in deze situatie, met deze achtergrond, niet snel te veel goede en gezonde aandacht krijgen ... En oh ja, gezamenlijk ouderlijk gezag (voorheen ‘ouderlijke macht’) lijkt me in dit soort situaties in de meeste gevallen al helemaal niet praktisch of wenselijk! De beide ouders spreken a.h.w. ieder een andere taal, waarbij één van hen in veel gevallen al niet zal erkennen dat hij of zij ‘een andere taal’ spreekt. Juist omdat zij daar keer op keer op vastlopen, en hier waarschijnlijk steeds opnieuw niet samen uitkomen, heeft één van hen, of hebben zij beiden, besloten te gaan scheiden. De kans dat zij vervolgens, als zij beslissingen moeten nemen over - bijvoorbeeld - hun kind(eren), een gebied waar bij uitstek een stuk inlevingsvermogen en flexibiliteit nodig zal zijn, ineens wèl op één lijn zullen zitten zal natuurlijk uitermate klein zijn. In sommige gevallen moet je gewoon het roer overdragen aan één persoon! (Het kind zal ècht niet beter worden van allerlei gedoe en geruzie boven zijn of haar hoofd, en gaat zich hier misschien nog schuldig over voelen ook, terwijl dit natuurlijk op geen enkele manier aan hem of haar te (ver)wijten valt!) Het is aan de ouders om op één lijn uit te komen, òf er voor te zorgen dat er ‘één kapitein op het schip’ zal zijn. Het moge duidelijk zijn dat ik hoop dat dit dan wel degene wordt die hier ook het beste voor toegerust zal zijn.

Ik hoop dat iedereen die het aangaat - ouders, advocaten, rechters, adviseurs vanuit de Raad voor de Kinderbescherming en andere adviseurs van de uiteindelijke beslissers, hulp- en zorgverleners èn iedereen die op een andere wijze betrokken is (of zou moeten zijn) - er in slaagt de voor het kind juiste en passende afwegingen te maken, besluiten te nemen en regelingen te treffen, in het besef dat wat het kind op jonge leeftijd meemaakt (of wat het juist moet missen) in principe óók gevolgen zal hebben voor de rest van zijn of haar leven!

‘KAsper’, december 2012

 

‘Klaartje’: “Mijn moeder-met-autisme en mijn vader-zonder-autisme(-maar-waarschijnlijk-wel-iets-wat-er-een-beetje-op-lijkt) zijn al meer dan 50 jaar met elkaar getrouwd. Was ik beter af geweest als zij waren gescheiden? Dat weet je natuurlijk nooit, maar ik kan me voorstellen dat ik in dat geval bij mijn moeder opgegroeid zou zijn, met nog méér autisme en nog mínder vader in mijn leven dan nu al het geval was. Het gedrag van mijn moeder, wat nu nog een beetje door mijn vader gecompenseerd werd, zou dan misschien wel helemaal de vrije teugel hebben gehad (even afgezien van de rol/invloed van eventuele nieuwe partners aan beide kanten, daar kan je natuurlijk al helemaal niets over zeggen). Ik denk niet dat mijn leven daar beter van geworden zou zijn. Nu bracht mijn vader nog een stuk vrolijkheid in mijn leven, ben ik in ieder geval nog af en toe door hèm getroost als ik verdriet had, kwam hij vaak een verhaaltje vertellen voor het slapen gaan en nam hij me nog eens ergens mee naar toe e.d..
Voor de tijd nadat ik het huis uit ben gegaan ligt dat denk ik anders. Ik kan me voorstellen dat ieder van mijn ouders ‘meer zichzelf’ geworden zou zijn als zij uit elkaar waren gegaan. Voor mijn moeder zou dat waarschijnlijk èrg ingewikkeld geworden zijn, en ik heb geen idee of ik haar dan vaker of juist minder vaak gezien zou hebben. Maar ik had dan misschien in elk geval wel méér mijn eigen vader gehad; ik merk dat hij ècht wel een ‘ander mens’ is als hij ‘los’ is van mijn moeder. Nu is dat eigenlijk alleen het geval als één van beiden in het ziekenhuis ligt, dat is natuurlijk óók geen ideale situatie ….
Zoals het nu is mis ik eigenlijk een moeder, en ook een vader, omdat hij altijd een soort van ‘be-drukt’ (óók in de zin van ‘bezig’ met van alles wat zij vindt dat hij moet doen) is door de aanwezigheid van mijn moeder. En omdat ik op het moment eigenlijk bijna niet meer naar mijn moeder ga zie ik dus automatisch ook mijn vader niet meer zo vaak. Als zij uit elkaar waren gegaan had ik in ieder geval nog bij mijn vader langs kunnen gaan, of had hij gemakkelijker bij mij langs kunnen komen. En misschien hadden we dan wèl samen kunnen bedenken hoe wij het beste met het autisme van mijn moeder om hadden, of om zouden kunnen gaan …”  

‘Klaartje’, december 2012

 

Nb:

“Je kunt je afvragen of iemand die zó weinig van zijn of haar kinderen af weet, 
Die zó slecht de behoeften van zijn of haar kind kan zien, en daarin kan voorzien
 (geestelijke/emotionele en lichamelijke verwaarlozing (passieve mishandeling)),
Die zó weinig rekening kan houden met de grenzen van zijn of haar kind
 (geestelijke/emotionele en lichamelijke (actieve) mishandeling),
Überhaupt een vorm van ouderlijke macht zou moeten mogen bezitten ….”

“Ook een gescheiden ouder met autisme zal ‘niet erg goed’ uit zichzelf de behoeften, wensen en grenzen van zijn of haar kind kunnen zien, kunnen erkennen en/of daar naar kunnen handelen. 
Geen opzet (ook al lijkt het dit vaak wèl), geen onwil (ook al lijkt het dit vaak wèl), wèl autisme (ook al lijkt het dit soms niet)!”

Dec. 2012



Zie ook de uitspraak (beschikking) van het Gerechtshof Leeuwarden d.d. 27 juli 2010, zaaknummer 200.047.850/01: 
http://www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=BN3306




Zoon of dochter van een ouder met autisme? Van een vader met autisme of een moeder met autisme? Kind van een autistische ouder of beide ouders autistisch? 

KAsper: voor - jonge en volwassen - kinderen van ouders met autisme.  ©