E Drejta e Trashegimise


Pyetje nga E Drejta e Trashegimise


http://www.facebook.com/pages/fakulteti-juridik




 TRASHEGIMIA. SUKSEDIMI. HEREDITAS 



1. Gaius:suksedimi ne ato te drejta per te cilat I vdekuri kish qene titullar. 

2. Fakti I vdekjes. Mbijetesa e paterit ne kulte dhe ne vazhdimesne e administrimit te pasurise 

3. Suksedimi apo fitimi ne bllok I pasurise. Suksedimi universal. 

4. Suksedimi ne pozite 

5. Suksedimi singular 

6. Suksedimi universal mund te ishte inter vivos dhe mortis causa. Raporti midis pasivit dhe aktivit 




58. OBJEKTI I TRASHEGIMISE 



1. Grumbull sendesh dhe te drejtash qe i perkisnin trashegimlenesit ne castin e vdekjes me perjashtim te atyre qe shuheshin per shkak te vdekjes. Gjithcka qe i perkiste te vdekurit me perjashtim te te drejtave dhe detyrimeve me karakter personal dhe te atyre qe shuheshin me faktin e vdekjes (perfshi ketu edhe ato reale te patransmetueshme, dhe obligationes faciendo 

2. Aktivi dhe pasivi 

3. Pasuria e trasheguar quhej as dhe ndahej ne pjese apo kuota, unciae, 12 gjithsej dhe sipas situates 



Subjekti 



1. Trashegimtari. Ky status fitohej ne castin e vdekejs se trashegimlenesit. Vdekja fizike apo juridike? Edhe skllavi. Vetem femijet e lindur pas 10 muaj e dhjete dite nga vdekja e atit. 

2. Trashegmlenesi. Cili nuk mund te kishte statusin e trshegimlenesit? Latinet peregrinet sklleverit alieni juris qe nuk kishin pasuri 

3. Testamenti dhe aktoret e tij. 

4. Pavlefshmeria e testamentit dhe fuqia e trashegimise me ligj. 



59. KUSHTET PER SUKSEDIM TRASHEGIMOR 



1. Vdekja. Llojet e vdekjeve. Natyrore apo civile dhe mundesia e thirrjes apo testimantifactio activa dhe pasiva. Nuk ekzoston trashegimia mbi pasurine e nje te gjalli.provueshmeria e vdekjes si detyre trashegimtarit. Rendesia e percaktimit te rradhes ne bashkevdekjet. Aksiomat. 

2. Thirrja si trashegimtar ne trashegimi. 




60. LLOJET E TRASHEGIMISE 



1. Me ligj ose ab intestatio. 

2. Me testament kur testament beresi percakton administrimin e pasurise se tij pas vdekjes. 

3. Mungesa e testamentit automatikisht sillte fuqine e rendit te percaktuar nga trashegimia ligjore. Ekzistenca e testamentit e bente prioritare kete lloj trashegimie. Por testamenti duhej te ishte I vlefshem dhe nuk duhej te ishte ne kundershtim me parimet kryesore te mbroojtjes se prones familjes dhe femijeve te shenjteruara ngarendi publik juridik. 

4. A ka raste te prioritetit te trashegimise me ligj ndaj asaj me testament? Po ne rastet kur testamnti goditet per pavlefshmeri apo eshte disponuar gabimisht me te. 

5. Pse? Per ti ardhur ne ndihme te pambrojturve femijeve. Ati qe harron apo le p permendur birin e tij ne testament tregon se nuk ka bere detyren e tij si at. 

6. Thirja ne trashegimi ndodh pas vdekjes se trashegim lenesit. Por me vullnetin e trashegimtareve. Deshmia e trashegimise. 

7. Trashegimtare te domosdoshem apo nevojshem heredes necessari. Pavaresisht nga vullneti I skllavit ai behet I lire dhe trashegimtar. Po kur pasivi ishte me I madhe se aktivi? 

8. Trashegimtaret e vet heredes sui et necessari. E drejta e abstenimit ne rast kur pasivi ishte me I madh. 

9. Trashegimtaret e jashtem heredes estranei. Domosdoshmeri e pranimi te pasurise qe trashegonin. Ne tri menyra. 



61. LLOJET E PRANIMEVE NGA TRASHEGIMARET E JASHTEM 



1. Cretio. Ne menyre solemne. Ne nje afat te caktuar 

2. Pro herede gestio. Administrimi apo gjerimi si te ish trashegimtar 

3. Aditio nuda volontate. I thjeshte. Me vullnet ne menyre jo solemne 



62. TRASHEGIMIA ME LIGJ 



1. Rendi ligjor I trashegimtareve 

2. E drejta e lashte. Ligji 12 tab. 1.femijet dhe gruaja te adroguarit dhe te biresuarit. 2.Aganti me I afert. 3.genitilet, jane fisi dhe pjeset e tij 

3. E drejta klasike. 1unde liberi pasardhesit me te afert te shkalles se pare2.unde legitime sipas 12 tab 3.unde cognati kusherinjte femijet e vellezerve dhe te motrave 4. unde vir et uxur. Bashkeshortet. 

4. E drejta postklasike. Justiniani e modifikoi. Femijet e te vdekurit. 2. vellezerit dhe motrat e te vdekurit 3 vellezerit dhe motrat nga nena apo nga ati. 4 te afermit anesore (kusherinjte) 5 bashkeshortet. U permiresua pozita e gruas.1/4 e pasurise. 





63. TRASHEGIMIA ME TESTAMENT 



1. Testamenti per aes et libram 

2. Testamenti perpara pretorit 

3. Testamenti i rendomte. Publik ose privat verbal ose olograf (ja diktonte nje tjetri) dhe alograf (e shkruante dhe perpilonte vete). Rendesia e formes se testamentit 

4. Testamenti i jashtezakonshem 

5. Permbajtja (emrat e trashegimtareve nominalisht, disponime te moralshme dhe ligjorembi pasurine dhe te tjera si tutori kujdestari, ekzekkutues testamenti, manumisione,substitutio testamentaria) 

6. Revokueshmeria e mundshme gjate gjithe qenies gjalle. 

7. plotfuqia vetem nese plotesonte kushtet 

8. Çelja e trashegimise ne fillim ne prani te privateve mandej ne prani te organeve shteterore. 



64. TRASHEGIMIA ME TESTAMENT 



– E drejta e domosdoshme trashegimore 
  • E drejta trashegimore
    1.Bazat per thirrjen e trashegimise?
    1.-Per konceptimin e plote te instiutit te trashigimise eshte e nevojshme,pos vdekjes se de cujus-it dhe ekzistimit te trashegimetareve ne momentin e delacionit ,edhe ekzistimi I bazave juridike te trashegimit ,ne baze te cilit personat qe do konsiderohen trashegimtare do ta fitojne cilsin e trashegimtarit universal apo singular te personit te vdekur .me dispoziten e nenit 8 te LTKse jane parapare dy baza te trashegimise:a)trashegimia me ligj dhe b)trashegimia me testament.

  • 2.E drejta e perfaqesimit ne rradhen e dyte te trashegimise?
    2.-Kur nje prind vdes pa lene pasardhes,atehere ate e trashegon prindi tjeter,ne nenin 16 te LTK se thuhet:ne qofte se njeri nga prinderit e trashegimlenesit ka vdekur para trashegimlenesit e nuk e ka lene asnje pasardhes ,pjesen e pasurise trashegimore qe do ti takonte sikur te kishte jetuar pas trashegimlenesit e trashegon prindi tjeter,e edhe ne qofte se ky ka vdekur para teashegimlenesit,pasardhesit e tij trashegojne pjesen e pasurise trashegimore qe do tu takonte te dy prinderve.

  • 3.Dhurimet qe llogariten ne pjesen trashegimore?
    3.-Dispozitat e nenit 47.1 te LTK jane decidive .Qdo trashegimtari ligjor I llogaritet ne pjesen trashegimore cdo gje qe ka marre dhurim nga trashegimlenesi ne cfardo menyre,Perjashtim nga kjo rregull behet ne rastet e parapara me dispozitat e nenit 47.2 te po ketij ligji ku thuhet:Frytet ose perfitimet e tjera qe ka pasur trashegimtari nga sendi I dhuruar deri ne vdekjen e trashegimlenesit nuk llogariten

  • 4.Testamenti eshte akt formal juridik ?
    4.Nje nder kushtet q eduhet plotesuar per te qene nje testament I vlefshem eshte plotesimi I kerkeses ligjore lidhur me formen e parapare me ligj.ne baze te ketij fakti mund te konnkludohet se testamenti ben pjese ne punet juridike formale ,per vlefshmerine e te cilave kerkohet forma e parapare me ligj.(forma solemnitatim).

  • 5.Testamenti gjyqesor qe testatori eshte ne gjendje ta lexoje?
    5.-Eshte relevante qe testamentin te cilin gjyqtari e ka perpiluar sipas tregimit te testatorit ,pasi atij I eshte terhequr verejtja per pasojat juridike te testamentit te perpiluar ,sic rezulton ne nenin 76.2 te LTK gjyqtari ia jep testatorit qe ta lexoj dhe ta nenshkruaj testamentin ,e pas kesaj gjyqtari e shenon vet ne testament se testatori e ka lexuar dhe e ka nenshkruar ate ne pranine e tij

  • 6.Perpilimi I akt vdekjes nga ofiqari I gjendjes civile?
    6.-Kur nje person vdes ose ose shpallet si I vdekur ,ofiqari I gjendjes civile eshte competent te beje regjistrimin e vdekjes ne librin e vdekjeve ka per detyre qe Brenda afatit prej 30 ditesh pas regjistrimit te bere tia dergoj aktvdekjen gjykates trashegimore.

  • 7.Revizioni si mjet I goditjes?
    7.-Ligji parasheh shprehimisht se ne dy raste se revizioni lejohet gjithmone kunder aktvendimit definitiv te formes se prere ,edhe pse duke marre parasysh vleren e objektit te kontestit ,revizioni nuk do te lejohej kunder aktgjykimit te shkalles se dyte.

    8.Kuptimi I se drejtes trashegimore?
    8.-E drejta trashegimore ne kuptimin objektiv perfshin teresin e normave juridike me te cilat rregullohen mardheniet pasurore per rastin e vdekjes se nje personi fizik.Ndersa ne kuptimin subjektiv konkretisht rregullohet kalimi I pasurise nga personi I vdekur DECUJUSI ne persona te tjere pasjetues qe quhen HERES.

    9.Nocionet apo elementet themelore te se drejtes trashegimore?
    9.-si nocion themelor te se drejtes trashegimore jane trashegimi I pasurise,pasuria trashegimore,trashegimlenesi,trashegimtari,baza juridike e thirrjes ne trashegim etj.

    10.Karakteri I institucionit te trashegimit?
    10.-Institucioni I trashegimit ka karakter pasuror sepse me te behet vetem kalimi I pasurise respektivisht te drejtave dhe detyrimeve pasurore ne trashegimtar.Te drejtat personale stasusore qe kishte trashegimlenesi gjat jetes se tij nuk kalojne ne trashegimtarin p.sh.emri,mbiemri,te drejtat e ndryshme qytetare,politike sociale,te drejtat ne martese sepse ipso-jure pushojne me vdekjen e personit.

    11.Sukcesioni Universal dhe Singular?
    11.-trashegimtari te sukcesioni universal eshte trashegimtar ne kuptimin e plote te fjales sepse ai e trashegon tere pasurine trashegimore ose nje pjese te saj ku mund te hyje edhe pasivi I pasurise trashegimore.pastaj trashegmtari I fiton te drejtat e veta trashegimore ne momentin e vdekjes se trashegimlenesit drejtpersedrejti per shkak te fatit te vdekjes,kurse te SUKCESIONI SINGULAR trashegimtari trashegon vetem nje te drejte kerkesore juridike ne aktiven e pasurise trashegimore e qe ne baze te asaj te drejte te kerkoj qe atij nga pasuria trashegimore ti dorezohet nje send ose te merret nje veprim qe ka urdheruar trashegimlenesi ne testament?

    12.Pasuria trashegimore?
    12.-pasuria trashegmore eshte teresi e te drejtave dhe detyrimeve respektivisht teresi e aktivit dhe pasivit qe kalon ne trashegimtarin ne baze te trashegimit sipas dispozitave te se drejtes trashegimorePasuria trashegimore perbehet nga pasiva dhe aktiva e qe keto dy komponente perbejne pasurine trashegimore BRUTO.

    13.perberja e pasurise trashegimore?
    13.Perbehet nga aktivi dhe pasivi,respektivisht nga te gjitha llojet e te drejtave dhe detyrimeve qe kane karakter pasuror,keshtu sit e drejta qe mund te trashegohen e qe kane karakter pasuror mund te jene te drejta reale si e drejte e pronesise ,pengut ,servitutit,hipotekes parablerjes etj.Pra objekti I pasurise und te jene e drejta pasurore e jo edhe te drejta personale.

    14.sendet e ekonomise se perbashket familjare?
    14.sende te ekonomise familjare konsiderohen :orendite e ndryshme,mobiliet,shtrojat mbulojat ,nderresa e plte sende tjera qe perdoren ne ekonomine famljare ne menyre te perditshme,e keto sende u takojne te afermve te trashegimlenesit d.m.th.personave qe kane jetuar ne bashkesi jetesore me trashegimlenesin,ne teori por ,edhe ne praktik ka dallime se rrethi I ketyre personave eshte I gjere apo I ngushte,ta zeme ne disa sisteme ky rreth ngushtohet vetem ne bashkshortin bashkjetues dhe femijet ,kurse ne disa sisteme rrethi I tyre zgjerohet edhe tek persona tjere si psh. Te niperit,mbesat,stermbesatpastaj tek personat me gjini te adoptimit etj.

    15.Rendi I trete ligjor I trashegimit?
    15.-Perbehet nga gjysherit dhe gjyshet e trashegimlenesit me te paslindurit e tyre e qe per trashegimlenesin ata jane,daja,axha,tezja,halla,Etere pasuria ndahet ne kater pjese sepse jane dy gjysher dhe dy gjyshe si kryeprinder te vijave?

  • 1.-Me pasuri trashegimore kuptojme nje pasuri te caktuar ,e cila perbehet nga sende te paluajteshme,sende te luajteshme,si dhe te drejta reale te lidhura me kete pasuri,Trashegohen vetem te drejtat pasurore,te cilat vazhdojne e nuk shuhen pas vdekjes se trashegimlenesit e jo edhe te drejtat personale te lidhura ngusht me personalitetin e personit,te cilat shuhen me vdekjen e trashegimlenesit.Ne te shumten e rasteve pasuria trashegimore perkufizohet si teresi te drejtash pasurore dhe detyrimesh ,te cilat trashegimlenesi I ka pasur ne momentin e vdekjes se tije.

    2.BAZAT PER THIRRJEN NE TRASHEGIMI?
    2.-Per konceptimin e plote te institutit te trashegimise eshte e nevojshme,pos vdekjes se de cujus-it dhe ekzistimit te trashegimtareve ne momentin e delacionit,edhe ekzistimi I bazave juridike te trashegimit,pra ekzistimi I nje fakti,ne baze te te cilit personat qe do te konsiderohen trashegimtare do ta fitojne cilesine e trashegimtarit universal apo singular te personit te vdekur.Jane parapare dy baza te trashegimise:a)trashegimia me ligj.eshte baze me e dobet e trashegimise dhe b)trashegimia me testament .eshte baze me e forte e trashegimise kundrejt trashegimise ligjore..

    3.RRADHA E PARE E TRASHEGIMISE?
    3.-Rrethin e trashegimtareve te rradhes se pare te trashegimise e perbejne femijet dhe bashkeshorti I trashegimlenesit,do theksuar se bashkshorti jashtmartesor barazohet plotesisht ne aspektin e trashegimise me bashkshortin martesor trashegimlenesit.te gjithe trashegimtaret ligjore qe hyjne ne radhe te trashegimise trashegojne ne pjese te barabarta .kjo eshte nje menyre e rendomte e ndarjes se trashegimise ne rradhen e pare.

    4.RRADHA E DYTE E TRASHEGIMISE?
    4.-Rrethi I trashegimtareve te rradhes se dyte te trashegimise perbehet nga prinderit dhe bashkeshorti I trashegimlenesit kur ky I fundit nuk trashegon ne rradhen e pare te trashegimise.kur qe ted y prinderit jane te gjalle ne castin e vdekjes se trashegimlenesit,secilit prind do ti takoje,sipas rregullit,nje e katerta e pjeses trashegimore..

    5.RRADHA E TRETE E TRASHEGIMISE?
    5.-Trashegimtaret e rradhes se trete konkurojne per trashegim vetem kur nuk ka trashegimtare te rradhes se pare dhe te dyte,kur ata nuk duan te trashegojne,jane perjashtuar apo jane te padenje per te trasheguar.Ne rradhen e trete trashegojne gjyshi ,gjyshja dhe trashegimlenesit si nga trungu I atesise ashtu edhe nga trungu I amesise.Kur eshte fjala per rradhen e trete te trashegimise ,merr rendesi fakti se pasuria trashegimore ndahet ne dy pjese te barabarta:a)njera u takon trashegimtareve te trungut te atesise,kurse pjesa tjeter b)trashegimtareve te trungut te amesise..

    6.KOMUNA SI TRASHEGIMTARE LIGJOR?
    6.-Nese trashegimtari nuk le as trashegimtar e as testament ,konsiderohet se trashegimi I takon komunes ku trashegimlenesi ka pasur vendbanimin ose vendqendrimin e tij te fundit.Kur komuna ,respektivisht kosova ,e fiton te drejten per trashegimi ,pozita e tyre eshte thuajse e njejte me poziten e trashegimtareve ligjor te trashegimlenesit,me perjashtim se ato nuk mund te heqin dore nga e drejta ne trashegimi .Per borxhet e trashegimlenesit komuna,perkatesisht kosova,kane te njejtat pergjegjesi sikurse edhe trashegimtaret e tjere ligjor.

Comments