Statement‎ > ‎

Tekst Frank van der Ploeg

Frank van der Ploeg
Paper Bienal Rijswijk 2016


For more information go to:
http://www.museumrijswijk.nl/pbr2016/catalogus01NED.html


" Joyce Zwerver – Coulissen in de spotlight 

De indeling in drie plans, het atmosferisch perspectief en het coulissenlandschap. Termen om bij een landschapsschilderij aan te geven dat er een rijk arsenaal aan perspectivische kunstgrepen is gebruikt om diepte te suggereren. De geschilderd papieren zetstukken van Joyce Zwerver worden locatieafhankelijk op hun plaats gepuzzeld. Repoussoir kan achtergrond worden en andersom.

De papieren installaties van Joyce Zwerver (1990, Groningen Nederland) verbeelden geen landschappen in de klassieke betekenis. Sterker nog, het is maar de vraag of ze als zodanig zijn opgezet. Als de blik wordt verruimd van haar papieren creaties naar andere uitingen in diverse materialen, dan is het zelfs onwaarschijnlijk dat er een dergelijke betekenis aan kan worden gehecht. Zwerver bouwt locatiegebonden installaties met de meest uiteenlopende materialen; meestal één soort per keer. En al ontstaat er wel eens een veld van porselein (Porcelain Field I en II, 2013) of zilverpapieren weide (Silver Meadow, 2014), het creëren van een artificieel landschap is geen doel op zich.

Reprise

Je zou kunnen zeggen dat Zwerver (de werking van ) het materiaal centraal stelt. Zoals ze het zelf omschrijft, zijn de uitgangspunten én de kwaliteiten, die samen het eindresultaat beoordelen: "materialiteit, tactiliteit, kleur, licht, textuur en structuur". Opdat er een associatief en tactiel werk ontstaat. Welnu, haar papieren installatie Blood Relatives II (de eerste opvoering was in 2012) Museum Rijswijk werkt associatief, zo blijkt al uit de regels hierboven. Dat het gelaagd is opgezet, versterkt de gewenste tastbaarheid.

Zwerver experimenteert graag met materialen, geeft deze een andere bestemming dan gebruikelijk. Vaak heeft ze veel van iets nodig. Genoeg zilverpapieren bakjes vormen een weide en van porseleinen fragmenten kun je best dat veld of ten minste een lijn maken. Maar ook trekt ze evengoed een organza kooi of muren van plastic op.

Bij papierwerken kiest ze voor vellen kalkpapier (calqueerpapier) en ecoline. Het traceer- of overtrekpapier is evenals de inkt translucent en tot op zeker hoogte zelfs transparant. Ze legt de vellen op de grond en giet de ecoline eroverheen. Na droging scheurt ze het papier langs de ontstane banen. Het scheuren veroorzaakt een zekere zachtheid en geeft meer van het materiaal prijs dan bij knippen of snijden.

Zoals het werk in Museum Rijswijk is te zien, was het er niet eerder. De 'bloedverwanten' zijn zetstukken met grote overeenkomsten in het DNA. De familie wordt ten tweede male gevraagd voor een groepsfoto. En dan gaat de 'fotograaf' schikken. De een wat naar links, een ander een beetje meer zus en een derde wat meer zo. Dat men elkaar hier en daar wat overlapt, is niet erg, maar versterkt de vrije compositie (zoals de Nachtwacht zich onderscheidde van diens statische voorgangers). De familie is uitgebreid met nieuwe borelingen en er zijn er die deze keer verstek hebben laten gaan (lees: Zwerver vult aan en reduceert).

Joyce Zwerver heeft ook nog wel een toepassing van materiaal dat niet is geselecteerd voor een heruitvoering met de compagnie. In verschillende series What Remains krijgen deze een versneden herbestemming. Maar zover is het nog lang niet. Voor nu stelen de coulissen zelf de show. "

 

 

Comments