Stadsgeschiedenis‎ > ‎Frankrijk‎ > ‎

Invasiestranden - Normandië

Meer Arromanches .....
InZicht video | ZichtOp video | Foto's | Stadswandeling |

Meer Omaha Beach .....
InZicht video | ZichtOp video | Foto'sStadswandeling |

Meer Ouistreham .....
InZicht video | ZichtOp video | Foto'sStadswandeling |

Meer Pointe du Hoc .....
InZicht video | ZichtOp video | Foto'sStadswandeling |  

Een wandeling door de geschiedenis van de Invasiestranden

Algemeen.

De landing in Normandië in 1944, codenaam Operatie Overlord, was de invasie van door nazi-Duitsland bezet West-Europa door de westelijke geallieerden door middel van een landing. Met bijna drie miljoen man die Het Kanaal naar Frankrijk overstaken, geldt het nog steeds als 's werelds grootste amfibische operatie. De operatie begon met luchtlandingen en een massale amfibische aanval in de vroege morgen van 6 juni. Landgevechten volgden tot 22 augustus om het Normandische bruggenhoofd te behouden en uit te breiden, en uiteindelijk hieruit uit te breken.

gratis stadswandeling invasiestranden normandië frankrijk france

Dit leidde tot de val van Parijs. Het is een van de bekendste campagnes uit de Tweede Wereldoorlog, en de uitdrukking 'D-Day' wordt vrijwel altijd geassocieerd met deze landing. Na de landing waren er nog twee maanden van zware gevechten nodig om heel Normandië te bevrijden. Naar schatting zijn in de slag om Normandië 68.000 Duitse soldaten en 63.000 geallieerde soldaten.

Landingsstranden bij Arromanches: kunstmatige haven in zee.

Waarom een kunstmatige haven?
Na de geslaagde landing bij Arromanches bouwden de Engelsen een grote kunstmatige haven voor de kust van Arromanches. Deze haven was nodig om na de invasie de geallieerde troepen te kunnen blijven bevoorraden en groot materieel aan land te kunnen brengen. Hiervoor was het nodig dat schepen met een grote diepgang konden aanmeren. De bestaande zeehavens in Normandië waren moeilijk in te nemen en zouden naar verwachting ook door de Duitsers onklaar worden gemaakt. 

Hoe zag de tijdelijke haven eruit?

De tijdelijke haven bestond uit onderdelen die in het geheim vooraf al in Engeland waren vervaardigd. De haven bestaat uit drijvende wegen en pier hoofden voor het lossen, die met de getijden mee omhoog en omlaag gaan.
Om voor een zone met rustig water te zorgen, worden er golfbrekers gemaakt door holle blokken beton en oude boten te laten zinken. De golfbreker werd versterkt door het bewust laten zinken van schepen nabij de caissons.
Op elk caisson stond als afweer een geschutskoepel. In de luwte van de golfbreker werd een uit stalen pontons opgebouwde drijvende kade aangelegd, die via drijvende bruggen verbinding kreeg met de stranden van Arromanches. De genie had alles nauwkeurig voorbereid en zorgde dat bij de bouw van de haven ook goede afvoer wegen werden aangelegd. De haven functioneerde goed maar werd na enkele dagen geteisterd door een voorjaarsstorm die enkele dagen aanhield. Hier waren de Mulburryhavens niet op berekend. Bij de haven van Arromanches was de schade te herstellen waardoor deze een belangrijke bijdrage heeft kunnen leveren bij de bevoorrading van de manschappen.

gratis stadswandeling invasiestranden normandië frankrijk france

De resten van de kunstmatige haven nu.

De haven bestaat niet meer, maar een deel van de caissons is voor de kust blijven liggen. Enkele tientallen PHOENIX caissons zorgen nog altijd voor rustig en beschut water in Arromanches. De kunstmatige haven is een waar unststuk van techniek en de sleutel voor de overwinning in Europa.

Omaha Beach, een landing vol blunders en tegenslagen.

Omaha Beach overzicht.
Het meest bekende strand van de invasie is ongetwijfeld Omaha Beach, de geallieerde codenaam voor een van de vijf landingszones voor de invasie van Normandië op 6 juni 1944. Het strand is ongeveer 5 kilometer lang. Dit strand leek vervloekt en alles wat mis kon gaan ging ook daadwerkelijk mis.

gratis stadswandeling invasiestranden normandië frankrijk france

Omaha Beach blunder 1.
De eerste blunder was de tewaterlating van de landingsvaartuigen die ongeveer 19 kilometer voor de kust al te water werden gelaten. Door het slechte weer resulteerde dit in een bemanning die grotendeels zeeziek was. Als de landingsvaartuigen al aankwamen op de stranden, sommige kapseisden door het slechte weer, dan was de bemanning veelal gebroken en te zwak om een prestatie te leveren, laat staan een gevecht te leveren.

Omaha Beach blunder 2.
De tweede blunder die plaatsvond was de tewaterlating van de DD-tanks. (Amfibisch omgebouwde Sherman tanks)
Deze tewaterlating vond plaats op zo'n 6 kilometer uit de kust van Omaha Beach. Het idee van de DD-tank, een waterdicht canvas scherm dat op de romp van de tank bevestigd was en deze dan voldoende drijfvermogen gaf, was totaal niet berekend op de omstandigheden waarop ze te water gelaten werden. Door de hoge golven van dat moment zonken enkele DD-Tanks direct naar de bodem, met bemanning en al. Van de 30 DD-Tanks die ter water gelaten werden bereikten slechts twee de kust van Omaha Beach.

Omaha Beach blunder 3.
Maar de meest tragische blunder is de onderschatting van de verdediging geweest. De Duitsers hadden hun verdediging goed voorbereid. Overal lagen obstakels, en het langzaam af hellende strand bood een prima schootsveld. Sommige delen van het gebied, met name boven de hoogwaterlijn, waren voorzien van landmijnen.
Aanvankelijk werd het gebied verdedigd door een samenraapsel van uit Polen en Rusland afkomstige troepen, maar vlak voor de invasie werden ze vervangen door de Duitse 352ste divisie. Deze behoorde tot de best geoefende troepen in het gebied. De Amerikanen waren niet op de hoogte van deze wissel.

Omaha Beach strategie en tegenslag.
De strategie van de geallieerden was er op gebaseerd om een frontale aanval in te zetten door de sterkste troepen en dan de Duitse stellingen op Omaha Beach stormenderhand in te nemen. Omaha Beach was een 5 kilometer lang strand met aan de uiteinden van het strand hoge klippen. De enige weg landinwaarts was tussen deze klippen door, dat was een zacht glooiend gebied met dalen. De voornaamste Duitse artillerie stellingen, mortieren en machinegeweren, stonden op deze hoge klippen. De hele landing op Omaha Beach liep uit op een ongekende ramp, met grote verliezen aan geallieerde kant. 

De soldaten uit de landingsvaartuigen moesten 30 meter door ondiep water waden om het strand te bereiken. Volgens het oorlogsdagboek van de 1ste divisie waren alle officieren en sergeanten van de divisie binnen tien minuten na het neerlaten van de landingskleppen gewond of dood.
De divisie had geen leiding meer en reageerde nergens meer op. Na een uur bevonden de mannen zich nog steeds op het strand, in dekking tegen hevig machinegeweer vuur. Pas na de landing van brigadegeneraal Norman Cota kregen de troepen weer wat moed, en tenslotte lukte het om door de Duitse linies te breken. De divisie verloor uiteindelijk meer dan drieduizend man. Tot de troepen die op Omaha Beach landden, behoorden de schrijver Ernest Hemingway en de fotograaf Robert Capa.

gratis stadswandeling invasiestranden normandië frankrijk france

Omaha Beach Amerikaanse oorlogsbegraafplaats.
Boven in de duinen achter Omaha Beach bij Colleville-sur-Mer ligt een Amerikaanse begraafplaats met gesneuvelde soldaten uit o.a. Normandië. Deze begraafplaats is eigendom van de Amerikaanse overheid en dus ook Amerikaans grondgebied met dezelfde regels en wetten als in de Verenigde Staten.

Ouistreham, “le Grand Bunker”.

Le Grand Bunker, de grote bunker.
In Ouistreham bevindt zich één van de vele Atlantic Wall musea aan de Franse Atlantische kust: “le Grand Bunker”.
Le Grand Bunker is met recht een grote bunker: vijf verdiepingen hoog, met op de bovenste verdieping een afstandmeter. Via een smalle ladder kan men vanaf de bovenste verdieping het dak bereiken, dat uitzicht biedt op Sword Beach, één van de Engelse landingsstranden. Verder zijn in het museum veel authentieke machines en uitrustingsstukken te zien. Op het parkeerterrein bij het museum staan een half-track, enkele tanks en een V-1 opgesteld. Het was het Duitse hoofdkwartier, dat met de omliggende batterijen de ingang van de rivier Orne en het kanaal moesten verdedigen.

gratis stadswandeling invasiestranden normandië frankrijk france

De strijd om de bunker.
De ruim 15 meter hoge betonnen toren is volledig gerestaureerd en is te bezichtigen zoals het er op 6 juni 1944 uit zag. Dat is mogelijk omdat de bunker geheel onbeschadigd in geallieerde handen is gevallen. Op 6 juni 1944 probeerde de Frans Britse Commando’s de toren te bestormen, maar werden tegen gehouden door machine geweervuur en granaten die van bovenaf de toren werden geworpen. Het gevecht om deze bunker zou dan ook nog dagen duren. Op 9 juni 1944 kreeg luitenant Bob Orrell van de Royal Engineers (91 Field Company RE, 3rd Beach Group) de orders om de bunker te inspecteren. Samen met 3 andere leden, plaatste hij twee explosieven bij de gepantserde deur. Het kostte uiteindelijk 4 uur om de deur open te breken. De twee Duitse officieren en 50 Duitse soldaten gaven zich uiteindelijk over en de bevrijding van Ouistreham was voltooid.

Pointe du Hoc: eeuwige roem voor de rangers.

Pointe du Hoc: strategische, vooruit stekende rotspunt.
Pointe du Hoc is een locatie op een klip langs de Normandische kust in Noord-Frankrijk. De rots bevindt zich tussen Omaha Beach en Utah Beach. Beneden is er een smal kei strand van een tiental meter breed, daarna steekt Pointe du Hoc 30 meter boven de zee uit. In de Tweede Wereldoorlog stond dit strategische punt tjokvol met Duitse bunkers en kanonnen. De Duitsers hadden zes 155 mm kanonnen geïnstalleerd, om de landingsstranden te verdedigen. Ze bestreken 2 invasie stranden. Daarom was het van het grootste belang deze kanonnen uit te schakelen. Op 6 juni 1944, bij de landing in Normandië, was Pointe du Hoc dus een belangrijk doelwit van de geallieerden, om de bedreigde stranden vrij te krijgen van het dreigende geschut van de 155 mm scheepskanonnen.
Deze extreem moeilijke en zware missie werd toevertrouwd aan de US 2nd Ranger bataljon, onder leiding van luitenant-kolonel James Earl Rudder.

gratis stadswandeling invasiestranden normandië frankrijk france

De verovering van Pointe du Hoc.
De dagen voordat de landing op Pointe du Hoc plaatsvond, werd het zwaar gebombardeerd. Door deze bombardementen hadden de Duitsers de 155 mm kanonnen meer landinwaarts geplaatst, hetgeen de Rangers niet wisten. Door misverstanden zouden slechts 225 man landen op het strand. De rest was ergens anders terecht gekomen. Deze kleine groep moest maar zien hoe ze de zware kanonnen daarboven konden vernietigen.

Om 7 uur in de morgen bereikten de Rangers de voet van de 30 meter hoge klippen, die door de Duitsers vanuit bunkers werden verdedigd. De commando’s schoten weerhaken met touwen eraan omhoog, om zo de klip te beklimmen ook gebruikte ze ladders en touwladders. Ze werden ondertussen onder vuur genomen door verschillende hand vuurwapens waar de Duitsers vanaf de klip mee op hun schoten. 40 mm scheepsmitrailleurs van de marine probeerde ondertussen de Duitsers van de klip te verdrijven, waardoor een hoop aarde en rotsen op de commando’s vielen. Toch lukte het de commando’s de Duitsers te verdrijven. Boven gekomen ontstond er een loopgraven oorlog die meer weg had van de eerste wereldoorlog dan van de tweede wereldoorlog.

De Rangers werden aan hun lot overgelaten.
Toen ontdekte men echter dat de kanonnen uit de bunkers weggehaald waren. De Rangers verzamelden zich boven en enkele gingen op zoek naar de artillerie. Deze werd al vlug gevonden en vernietigd. De lastigste periode kwam na de aanval op de klip. De buitenwereld dacht dat de aanval mislukt was en de aanvallers gedood. De groep bleef twee dagen geïsoleerd en moest verschillende Duitse tegenaanvallen afslaan om de positie onder controle te houden. In de morgen van 7 juni bedroeg het aantal inzetbare manschappen nog maar 90 tot 100 man, waarvan velen lichtgewond waren. Opgesloten tussen de bunker resten hadden ze geen voedsel meer en zaten ze krap in hun munitie. Later die dag arriveerden uiteindelijk enkele versterkingen en konden de Duitsers definitief worden teruggedrongen.

Pointe du Hoc als herinnering aan de bloedige slag.
Tegenwoordig is het mogelijk Pointe du Hoc zonder levensgevaar te bezoeken. Le Point du Hoc is nu Amerikaans grondgebied. Het terrein is na 60 jaar nog steeds als een maanlandschap bezaaid met diepe kraters. Tussen deze kraters, die zijn veroorzaakt door beschietingen van de geallieerden, liggen nog kapotte delen van de Duitse bunkers. Enkele van deze bunkers staan nog geheel of gedeeltelijk overeind. Er is een gedenkteken en museum opgericht, gewijd aan de bloedige slag die er heeft plaatsgevonden. Het Pointe du Hoc Federal Monument, heeft een naald vorm en is gebouwd op de schietbegeleidingspost. Het monument wordt afgeschermd door prikkeldraad, omdat het anders te gevaarlijk is om rond het monument te lopen.

Alle steden met geschiedenis