Fotoblog‎ > ‎

0883

Geplaatst 29 apr. 2018 23:42 door Jan Geerling
Opkomst en ondergang van de Meppelse joden.
klik op de foto's voor een vergroting
Aangeboden door: Stichting Microtoerisme InZicht Fotoblog Meppel Synagoge


Aangeboden door: Stichting Microtoerisme InZicht Fotoblog Meppel Synagoge

Aangeboden door: Stichting Microtoerisme InZicht Fotoblog Meppel Synagoge
                                     fotoarchief NIW               Synagoge - Meppel

Na 1700 begon de joodse gemeenschap van Meppel te groeien.

Vóór 1700 wordt er zeer incidenteel melding gemaakt van joodse inwoners van Meppel. Vanaf de dertiger jaren van de achttiende eeuw vestigen zich vaker joden in de stad. Dit is voor de plaatselijke autoriteiten aanleiding om de komst van nieuwkomers aan strenge regels te onderwerpen. Pogingen om de toestroom van joden te beperken werden tot het einde der achttiende eeuw ondernomen, maar sorteerden weinig effect. De statuten van de joodse gemeente dateren uit 1772. De godsdienstoefeningen werden in die periode nog in privé-woningen gehouden. Er was een voorzanger, die tegelijk als onderwijzer en ritueel slachter functioneerde. 

de synagoge werd in 1865 gerenoveerd en vergroot

Vanaf het einde van de achttiende eeuw groeide de joodse gemeente van Meppel zo snel, dat aan de Touwstraat een openbare synagoge gesticht kon worden. Toen dit gebouw in het midden van de negentiende eeuw te klein dreigde te worden, is het in 1865 gerenoveerd en vergroot. Ondanks een sterke teruggang van het ledental in de twintiger en dertiger jaren van de twintigste eeuw, was Meppel aan de vooravond van de Duitse inval een middelgrote joodse gemeente. 

De meeste joden woonden in de belangrijkste winkelstraten en waren werkzaam in de handel en industrie. Uit hun midden werden enige wethouders, gemeenteraadsleden en loco-burgemeesters gekozen. In de dertiger jaren verwierf Meppel de bijnaam 'Klein Rotterdam', dankzij de grote economische activiteit. Naast een zionistische jeugdbeweging werden er in de vooroorlogse jaren ook nog een literaire damesclub en een jongeren- en studievereniging opgericht.

10% van de Meppelse joden overleefde de oorlog door onder te duiken

Vanaf augustus 1942 werden joodse jongemannen uit Meppel overgebracht naar werkkampen en vonden tevens de eerste deportaties naar Westerbork plaats. Het merendeel van de joodse inwoners van Meppel werd begin oktober 1942, op Grote Verzoendag, met medewerking van de Nederlandse politie opgepakt en gedeporteerd. Hun huizen werden leeggehaald en het meubilair werd opgeslagen in de synagoge. Slechts een tiende van de Meppelse joden overleefde door onder te duiken de vervolgingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de omgeving van de stad doken ook enkele tientallen joden uit andere plaatsen onder.

Tijdens de bezetting is het interieur van de synagoge zwaar beschadigd. De Heilige Ark werd volledig vernield, een deel van de Tora-rollen werd overgebracht naar Amsterdam, de overigen zijn verloren gegaan. De rituele voorwerpen bleven behouden en zijn na de oorlog aan de synagoge van Eindhoven geschonken. In 1944 werden de kinderen van gemengd gehuwden tewerkgesteld in het nabijgelegen Havelte.

Na de oorlog keerden slechts enkele joden naar Meppel terug. De joodse gemeente is in 1964 officieel opgeheven en bij die van Zwolle gevoegd. De synagoge, die kort na de oorlog verkocht was, is in 1960 in het kader van een stadsvernieuwing afgebroken, net als de joodse school in de Touwstraat.

****************************************************************************************************************************************

Iedere week een mooie stad bekijken? Abonneer u op  de Microtoerisme Nieuwsbrief!


Vul uw email adres in en bevestig met 'Subscribe'. U krijgt daarna op dat email adres eerst nog een mailtje dat u moet bevestigen. Pas dan is de inschrijving voltooid.

****************************************************************************************************************************************
Comments