A New Church‎ > ‎

Interreligie Dialoog Overzicht


Interreligie Dialoog Overzicht

na 10 jaren van intensieve promotie activiteit


Nood aan globale samenwerking

In de EU en de VSA:

Na de eerste internationale interreligieuze dialoog samenkomst te Chicago in 1893, georganiseerd door het Parliament of World’s Religions (PWR), is er sinds de dertiger jaren een versnelling tot stand gekomen in de interreligeuze dialoog ontmoetingen zowel in de VSA als in Europa. De deelnemers aan deze samenkomsten waren voor het merendeel academici, kloosterlingen, priesters en een kleine minderheid van gewone leken.

De lijst van de voornaamste organisaties is beschikbaar op mijn website.

Wat opvalt is dat er tussen al deze organisaties weinig of geen samenwerking is om samen iets te doen aan de problemen van onze wereld, terwijl toch deze problemen vanzelfsprekend gespreksonderwerp zouden moeten zijn van alle interreligieuse dialoog samenkomsten. Drie belangrijke dialoog organisaties, World Congress of Faiths (WCF), International Interreligious Centre (IIC) en International Association for Religious Freedom (IARF) hebben hun kantoor naast mekaar op de zelfde verdieping van hetzelfde gebouw in Oxford, VK, met elk zijn eigen nieuws bulletin en elk zijn eigen belangen en doelstellingen !

Tegen de achtergrond van de groeiende éénwording van de wereld, worden velen zich nu eindelijk bewust van de nood tot meer samenwerking en zelfs coordinatie tussen de activiteiten van deze interreligie dialoog organisaties en ook van de NGO organisaties.

Een langverwachte toenadering is nu begonnen in de VSA tussen het ‘Council for a Parliament of World’s Religions’ (CPWR) en het ‘United Religions Initiative’ (URI), waarbij er nu ook sinds kort een vertegenwoordiging is van CPWR in de bestuursraad van het tijdschrift “Interfaith Insight”, uitgegeven door  ‘World Congress of Faiths’, Oxford, UK, en waardoor beide organisaties dichter naar mekaar toegroeien, en er ook meer nieuws van de VS erin zullen geplubliceerd worden.


Naast dit tijdschrift in de Engelstalige wereld van het Westen is er ook in de Oosterse wereld een tijdschrift “Seeds of Peace”, uitgegeven in Bangkok door het ‘International Network of Engaged Buddhists’ (INEB) met Sulak Sivaraksa als bezielende en wel bekende verdediger van de rechten van de inheemse volksstammen in de Bergen van Noord Thailand. Beide verschijnen driemaal ‘s jaars. Er is een poging gaande tot het wederzijds uitwisselen van artikels om de kennis in beide delen van de wereld op het gebied van de interculturele en interreligie dialoog tussen de Westerse Engelstalige wereld en de landen van Zuid-Oost Azië te bevorderen.


Belangrijke internationale interreligie dialoog samenkomsten waren zonder twijfel deze van Chicago in 1993 met 8.000 deelnemers (o/a verklaring van de Wereld Ethiek van de Katholieke theoloog Dr. Hans Küng), en deze van Cape Town, Zuid Afrika in december 1999 met meer dan 7.000 deelnemers, beide georganiseerd door CPWR, 100 jaar na deze van 1893. In Cape Town kwam de nood tot meer coordinatie en samenwerking aan bod.

Ook met de andere organisaties in de VS zoals ‘The Temple of Understanding’ en ‘World Conference on Religion & Peace’ (WCRP) begint het inzicht te groeien dat er nood is aan een éénstemmig wereldforum van de wereld geloofsgemeenschappen naast de Verenigde Naties Organisatie door de oprichting van een Verenigde Religies Organisatie, zoals het het doel was, tenminste in de beginphase, van het ‘United Religions Initiative’ (URI), dat in 1995 gelanceerd werd door de Episcopaalse Bisschop van het Diocees van California. (zie : Organizations en URI op mijn website). Om een dergelijke globale organisatie te verwezenlijken is er echter ook nood aan meer locale samenwerking aan de basis en zeker op continentaal en nationaal vlak. IARF en WCRP hebben een vertegenwoordiging bij de VNO en de UNESCO. Dit brengt hen echter rechtstreeks betrokken in de wereld van de politiek, spijts de geschiedenis geleerd heeft dat dit niet de aangewezen weg is voor geloofsgemeenschappen, daarom blijf ik prioriteit geven aan een globale organisatie buiten en naast de VNO, met secretariaat bij voorkeur op het Europese continent als meer aanvaardbaar door de niet-christelijke geloofsgemeenschappen.


In de EU

groeit ook het besef van deze nood tot meer globale samenwerking op regionaal, nationaal, Europees en internationaal gebied. Een supernationale organisatie kan, mijns inziens, moeilijk tot stand komen zonder het bestaan van nationale en/of continentale overkoepelende organisaties. Een belangrijke stap in deze richting zou zijn de oprichting van een Europees overkoepelend interreligieus dialoog orgaan, een soort ‘European Interfaith Council’, dat dan ook de uitgave van een Europees interreligie dialoog tijdschrift terzake zou kunnen uitwerken. Sinds een drietal jaren heb ik geprobeerd dit idee te verspreiden bij de leiders van de dialoog organisaties.

De ‘World Conference for Religion and Peace’ (WCRP) heeft nu zeer recent het initiatief genomen tot de oprichting van een ‘Pan European Multireligious Leaders Council’, opgericht op 12 maart 2002 te Parijs, bekend gemaakt door middel van een e-mail persboodschap vanuit het WCRP kantoor in het VK. Deze ‘Council’ zal bestaan uit 30 leden, religieuze leiders van de verscheidene geloofsgemeenschappen van West en Oost Europa, met inbegrip van de ‘Commonwealth of Independent States’ en Turkije.

De EU-Commissie zoekt naar samenwerking met de geloofsgemeenschappen in Europa en organiseert sinds verscheidene jaren één dag-ontmoetingen tussen politieke en religieuze leiders. Het probleem van de EU-Commissie voor nog nauwere samenwerking is dat er buiten de Katholieke Kerk geen vertegenwoordigende organisaties van de geloofsgemeenschappen voor handen zijn als echte gesprekspartners voor de EU-Commissie. De EU-Commissie denkt hier nu in de twee volgende jaren werk van te kunnen maken.

De Wereld Raad van Kerken van Genève, waar 337 Protestantse en Orthodoxe gemeenschappen lid van zijn, zou hierin eventueel een rol kunnen vervullen.

In de Islamitische wereld groeit de vraag naar een vertegenwoordiging van de Islam met recht van spreken op Europees als wel als op wereldniveau voor de diverse stromingen in de Moslim wereld. Dit zou een belangrijke stap betekenen in de ontmoetingsmogelijkheden met de andere geloofsgemeenschappen en ook met politieke organisaties zoals de Europese Commissie en de Verenigde Naties. Om de gebedsbedienaars en Koran leraren van de Moslim geloofsgemeenschappen in België op dezelfde manier financieel te bezoldigen, zoals het reeds gedaan wordt voor Katholieke, Orthodoxe en Protestantse bedienaren en leraren, heeft de Belgische regering in 2000 als voorwaarde gesteld dat door democratische verkiezingen een Islamitische Executieve zou opgericht worden als vertegenwoordigende partner voor de regering. Dit resulteerde in de oprichting van de Islamitische Executieve in 2001 met als gevolg dat de bedienaars en leraars binnenkort evenwaardig van dezelfde bezoldiging zullen genieten als deze van de andere vermelde geloofsgemeenschappen.  


In JAPAN

Japan is op dit gebied een wereld op zich, met het Boeddhisme als voornaamste partner. Zoals in de Islam bestaat er in de Boeddhistische wereld ook geen overkoepelende authoriteit. Alle “kerken” van jong tot oud zijn zelfstandig en zelfs iedere tempel is op zichzelf aangewezen. Sinds enkele jaren wordt er binnen de diverse Boeddhistische geloofsgemeenschappen gewerkt aan meer binnen-kerkelijke samenwerking. Dit kan nog vele jaren in beslag nemen, en het zal slechts na het uitwerken van deze binnen-kerkelijke dialoog mogelijk zijn voor de Japanse Boeddistische geloofsgemeenschappen om met één authoritatieve vertegenwoordiging naar buiten te treden. Het tekort aan een institutioneel overkoepelend leergezag maakt het ook hier niet eenvoudig om tot efficiente dialoog en samenwerking te komen met de christelijke geloofsgemeenschappen in Japan zelf en nog minder met de interreligie dialoog organisaties in de landen buiten Japan.   Een speciaal geval is de tweejaarlijkse gebeds-samenkomst met de belangrijkste geloofsgemeenschappen van de wereld, georganiseerd door de  Boeddhistische Tendai Geloofsgemeenschap op de Hiei berg te Kyoto, waaraan top religieuze leiders deelnemen zoals o.a. Kardinaal Francis Arinze, voorzitter van de Pauselijke Raad voor de Interreligieuze Dialoog.

Enkele van de nieuwe na-oorlogse geloofsgemeenschappen hebben wel directe belangstelling in de interreligie dialoog. Rissho Kosei-kai (1938, oorsprong: Nichiren, 5 miljoen gelovigen) ligt aan de basis van de oprichting en de financiële ondersteuning van het WCRP en ondersteunt ook financieel IARF, Oxford.

Sôka Gakkai (1930, oorsprong Nichiren, 17 miljoen) (Kômeitô is er de Japanse politieke partij van) heeft goede relaties en ook samenkomsten met de Katholieke Focolare beweging. Ook enkele Shintoistische gemeenschappen zoals Konko Church of Izuo, The Omoto Foundation en Kurozumikyô zijn actief in de interreligie dialoog op wereldniveau en nemen deel aan vele van de internationale samenkomsten.


In India:

Er is waarschijnlijk geen land in de wereld waar meer aan interreligieuze dialoog gedaan wordt dan India. Volgens mijn laatste inlichtingen ter gelegenheid van mijn 3-weken verblijf in India van 27 jan. tot 21 febr. 2002 moeten er in India minstens ‘n 200 of zelfs meer interreligie dialoog organisaties werkzaam zijn. Al deze organisaties hebben geen of zeer weinig contact met mekaar, wat bevestigd wordt door het feit dat er  van deze organisaties zelfs geen adressen-lijst bestaat. Ook hier is van nationale samenwerking weinig of niets te bespeuren, en eigenaardig genoeg ontmoet men er geen echte belangstelling voor wat er op dit gebied buiten India gebeurt.

Het India van de armoede van millioenen en van het caste systeem met zijn 160 millioen dalits of onaanraakbaren, en zoals het in vele boeken en tijdschriften beschreven wordt, staat voor een tijd van grote veranderingen, hopelijk ten goede. De middenklasse heeft levenskracht en kent een groei zonder voorgaande in de Indische geschiedenis. Naast de armoede waarbij moet erkend dat er tot nu toe weinig of geen honger geleden werd, tenzij soms bij tijdelijke natuurrampen, is er een groei in werkgelegenheid en in familiaal vermogen, zodat een deel van de vroegere “armen” nu deel begint uit te maken van de meer begoede middenklasse, waarbij mannen zowel als vrouwen meer optreden als zelfstandigen en minder afhankelijk worden van het systeem. Het caste systeem wordt op een steeds meer ‘menselijke’ wijze aangevoeld met erkenning van de waarden eigen aan iedere bevolkingsgroep, ook door de diverse politieke partijen. Alleen is er nog volop nood aan een groei in erkenning van de Dalits en van een meer sociaal-bewuste houding van de 200 miljoen rijke volksgroep tegenover de andere volksgroepen, en die alleen maar belangstelling schijnen te hebben voor de armen als onderbetaalde werknemers zowel in de iindustrie als in de landbouw. Het zijn zij die zouden moeten instaan voor de financiële ondersteuning van de NGO’s, en andere sociale activiteiten, wat nu bijna uitsluitend gebeurt door hulp vanuit het buitenland. Als voetnota is het interessant om weten dat meer dan 90% van de Christenen en hun bedienaars in India afkomstig zijn van de Dalits caste.


India en de zijde-route

De Japanse nationale TV heeft jaren geleden een zeer belangrijke TV documentaire gemaakt over deze handelsroute tussen China, over o.a. India, Pakistan en Iran, en de landen van het Midden-Oosten, Egypte, Griekenland en Rome. Deze documentaire is ook in boekvorm verschenen met een zeer gedetailleerd relaas over de steden en plaatsen die vroeger op deze handelsroute gelegen waren. Deze handelsroute die in gebruik geweest is van ongeveer 400 jaar vóór Christus tot 1300-1400 na Christus, heeft tot gevolg gehad een voortdurende uitwisseling van talen en van culturele en religieuze waarden tussen al deze volkeren en stammen.

In de eeuwen vóór Christus was de stad Taxila in de Ghandara streek (nu Noord-Oosten van Pakistan, en waarvan nu alleen ruines overblijven) een belangrijk draaipunt op deze handelsroute, met ook een in die tijd befaamde universiteit, waaraan ook Perzen, Grieken en Chinezen kwamen studeren. De doortocht van Alexander de Grote door Mesopotamië en de landen tussen India van 332 tot 325 vóór Christus betekende een belangrijke versnelling van deze uitwisselingen.

Keizer Asoka van India die regeerde van 272 tot 231 vóór Christus bekeerde zich tot het Boeddhisme, beleefde en bevorderde een zeer verdraagzame multireligeuze maatschappij en heeft missionarissen uitgezonden naar Ceylon en naar de landen aan het andere uiteinde van de zijderoute waaronder de steden Alexandria en Memphis in Egypte. De concilies die hij op regelmatige tijden samenriep kunnen aanzien worden als wellicht de oudste voorlopers van de interreligie dialoog samenkomsten. Dion Chrysostomos (40-112) bevestigt in één van zijn geschriften dat er Indiërs verbleven in Alexandria bij het begin van het nieuwe millennium.

Er is heel wat geschreven over de mogelijkheid dat Jezus op de hoogte moet geweest zijn van de leer van Boeddha, en dat hij zelfs in contact kan geweest zijn met volgelingen van Boeddhistische missionarissen die zeker op het einde van de eeuw vóór Christus werkzaam waren in Alexandria en Memphis. Sommigen proberen zelfs te kunnen bewijzen dat Jezus de verborgen jaren van zijn leven, van 14 tot 27 jaar, in India zou verbleven hebben onder de naam Issa.

Boeken hierover: The Original Jesus, The Buddhist Sources of Christianity, Elmar Gruber & Holger Kersten, Element Books, 1995.// The Lost years of Jesus, Elisabeth Clare Prophet, Book Faith India, 1994. // Jesus lived in India, Holger Kersten, Penguin Books, 1994.


Na de afslachting van miljoenen mensen en de vernietiging van ontelbare staden en cultuur schatten, eerst door de Mongoolse horden en daarna door de Islam verovering van de landen tussen het Midden-Oosten en India, werd de Islam de religie van al deze landen. Alleen de Moghul keizer Akbar, die regeerde van 1556 tot 1605, staat bekend als een zeer breeddenkend vorst die de religies van zijn tijd, Islam, Hindoeisme, Boeddhisme, en Christelijke kerken (Nestorianisme) als gelijkwaardig behandelde. Hij had ontmoetingen met de Jezuieten missionarissen (Fr. Monserrate) van zijn tijd en die rond 1580 aan zijn hof verbleven. In 1575 liet hij een ‘Huis van Eredienst’ bouwen om er op de vrijdagen (Moslim sabat) discussies tussen religieuze personaliteiten van zijn tijd te houden en bij te wonen. In het begin was dit beperkt tot de verschillende stromingen in de Islam, maar vanaf 1578 namen ook Hindus, Christenen en andere religies er aan deel.


In Thailand:

Sinds jaren strijdt Sulak Sivaraksa voor de rechten van de inheemse volksstammen in de noordelijke bergstreken van Thailand en de educatieve ontwikkeling van de nog zeer ondergewaardeerde Boeddhistische Nonnen, zowel in Thailand als in Sri Lanka. Hij is ook de stichter en bezieler van: “International Network of Engaged Buddhists” (INEB) met als tijdschrift “Seeds of Peace”.


In Sri Lanka:

Talrijke organisaties, zowel Christelijke als Boeddhistische zijn actief in de interreligieuze dialoog. Mijn persoonlijk contact en goede vriend ter plaatse is Dr. Antony Fernando, Inter-Cultural Research Centre, 21G4 Peramuna Mawata, Eldeniya, Kadawata, inculture@eureka.lk. Samen met zijn vrouw Sumana leidt hij een school voor onderricht in Engels en computer praktijk met tegen de duizend studenten uit de minst begoede standen. Is dokter in godgeleerdheid en was 15 jaar professor van het Christendom in een Boeddhistische universiteit en 15 jaar van het Boeddhisme in het Christelijk hoger onderwijs. Hij heeft twee merkwaardige boeken geschreven : “Buddhism made Plain” en “Christian Path to Mental Maturity” (dit laatste, vertaald en uitgegeven in het Nederlands “Het Christendom in Evolutie”).


Mijn ‘Interreligie Dialoog Richtlijnen’

(zie mijn website, versie van 10pp., en verkorte versie van 4pp. In verschillende talen)

Deze 7 richtlijnen stellen een basis voor tot wederzijdse aanvaarding en tot samenwerking tussen de wereld geloofsgemeenschappen: christendom, islam, boeddhisme, hindoeïsme, baha'i, en andere religies, de religieuze tradities, humanisten en spirituele bewegingen. De zeven stellingen beperken zich tot wat kan aanzien worden als de essentiële vereisten om te komen tot de verwezenlijking van de beoogde doelstelling: 'vrede op aarde aan alle mensen van goede wil', en kunnen (zoals in de verkorte versie) samengevat worden in hun hoofdingen: 1. betere kennis  2. groei in vergeestelijking van de mensheid  3. mogelijkheden van de geloofsgemeenschappen 4. geen exclusiviteit  5. getuigenis i.p.v. bekering 6. meditatie 7. globale samenwerking.


Nieuw punt in mijn ‘Interreligie Dialoog Richtlijnen’  p.2:


- dat de grondstoffen van onze planeet (olie, gas, mineralen, enz.) het eigendom zijn van de hele mensheid en niet het alleen-eigendom zouden mogen zijn van de naties die zich er geografisch boven of bij bevinden. Een taks op deze die profiteren van deze grondstoffen zou moeten geϊnd worden en gebruikt tot welzijn van de gehele mensheid.


Nieuw punt in verband met het Hindoeisme/Boeddhisme en de Islam:


Hindoeisme en Boeddhisme als monotheistische religies

Uit studies van de Indische heilige schriften is het nu wel klaar dat men er een algemene aanvaarding aantreft van het bestaan van een Ultieme Spirituele Werkelijkheid in een drieéénheid van Brahma, Vishnu en Krishna, en waarvan de menigte van Heiligen (‘goden’) een uitdrukking of een emanatie zijn in hun velerlei vormen. Dit betekent dat het Hindoeisme nu kan beschouwd wordenm niet zozeer als een pantheistische religie wat het ook in zekere zin is, maar evengoed kan ondergebracht worden onder de monoteisthistische religies.

Hetzelfde kan gezegd worden van het Boeddhisme waar ook eenzelfde algemene aanvaarding is van een Ultieme Spirituele Werkelijkheid als de oorsprong en de finale bestemming van alle mensen en zelfs van alle levende wezens en materiele dingen. Ook hier kunnen de talrijke goden en bodhisathvas, meestal historische diep religieuze gelovigen, beschouwd worden als Heiligen en die niet als ‘God’ vereerd worden. Daarom kan ook het Boeddhisme ondergebracht worden onder de monotheistische religies.


Islam en de dialoog met andere geloofsgemeenschappen

De revolutie in de Bijbelse exegese van een litteraire tot een meer beschrijvende en betrekkelijke interprepretatie, eigen aan de cultuur, in de Christelijke en dan vooral in de Katholieke theologie, is de meest waardevole evolutie geweest van de voorbije 50 jaren ten bate van de interreligieuze dialoog en de mogelijkheid geschapen tot echte interculturatie. De liturgische veranderingen in de Katholieke Eucharistie viering waardoor het Latijn vervangen werd door de volkstaal is ook een belangrijke stap geweest in deze evolutie.

Meer en meer wordt nu aanvaard dat de leerstellingen van de stichters van de wereld geloofsgemeenschappen hun wortels hebben in de cultuur waarin ze ontstaan zijn en dat zij ontstaan en ontwikkeld zijn op basis van de filosofische en morele concepten van die cultuur. Zij werden uitgedrukt in vergankelijke bewoordingen en in ceremonieën eigen aan de culturen waaruit ze ontsprongen zijn.

De dialoog met andere geloofsgemeenschappen is ook mogelijk geworden door de aanvaarding in waardering van andere culturen en religies zoals het aanbevolen werd door het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965), en nadien meer en meer in de praktijk omgezet werd. Hieruit volgt dat de verwoording van de ‘revelatie’ een voortdurende aanpassing vraagt aan de ontwikkeling in de wetenschap en aan de groeiende kennis en ervaring van de gelovigen, zonder daarom aan de essentie te raken. Zolang de teksten van de Koran bvb. geinterpreteerd worden als de statische en onveranderbare woorden van God en zolang een meer wetenschappelijk gebaserde interpretatie van de gereveleerde waarheden niet aanvaard en toegepast wordt door de Moslim schriftgeleerden en de geloofsgemeenschap blijft echte dialoog en misschien ook echte wereldvrede een moeilijke opdracht.

(adressen van organisaties, en teksten terzake kunnen geraadpleegd worden op mijn website.)


Lucien F. Cosijns, Binnensteenweg 240/A26, 2530 Boechout, Belgium

 Tel. +32 3 455.6880      lfc.cosijns@gmail.com

www.interfaithdialoguebasics.info


Comments