แผนงาน/โครงการ

สื่อให้บริการ

ประวัติห้องสมุด

                  กรมการศึกษานอกโรงเรียนได้พิจารณาเห็นว่าเพื่อสนองพระราชปณิธานและแนวทางพระราชดำริในการ
ส่งเสริมการศึกษาสำหรับประชาชน  ตามที่ทรงแสดงไว้ในโอกาสต่าง ๆ  เช่น  ในโอกาสที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณเสด็จเป็นองค์ประธานในการประชุม  สมัชชาสากลว่าด้วยการศึกษาผู้ใหญ่  เมื่อวันที่  12  มกราคม  พ.ศ.  2533  ได้ทรงพระราชทานลายพระหัตถ์เชิญชวนให้

ร่วมกันทำให้ชาวโลกอ่านออกเขียนได้

                กระทรวงศึกษาธิการจึงได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตดำเนินโครงการจัดตั้งห้องสมุดประชาชน  ซึ่งที่ได้รับพระราชทานนามว่า  ห้องสมุดประชาชน  เฉลิมราชกุมารี  โดยจะเริ่มก่อสร้างห้องสมุดรุ่นแรกจำนวน  37  แห่ง  เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  ในวโรกาสที่พระชนมายุ  36  พรรษา  ในปี  2534  และจะวางแผนดำเนินการจัดตั้งอย่างต่อเนื่องจนครบทุกอำเภอภายในระยะเวลา  10  ปี  ระหว่างปี  2534 – 2543  ซึ่งเป็นเวลาที่องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้เป็นทศวรรษแห่งการส่งเสริมการรู้หนังสือ
                ห้องสมุดประชาชนแต่ละแห่งจะสร้างขึ้นด้วยความร่วมมือของประชาชนในท้องถิ่นหน่วยงาน  ภาครัฐและเอกชน  จากความจงรักภักดีและความสำนึกใน
พระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  เพื่อพร้อมใจน้อมเกล้าฯ  ถวายเพื่อสนองพระราชปณิธาน  ในชุมชนมีแหล่งความรู้ที่พร้อมพรั่งสมบูรณ์  ซึ่งเป็นแบบอย่างของการพัฒนาห้องสมุดสืบต่อไปโดยมีการจัดส่วนบริการและกิจกรรมคือ

1.         ห้องอ่านหนังสือทั่วไป

2.        มุมเด็กและครอบครัว

3.        ห้องอเนกประสงค์

4.        ห้องโสตทัศนศึกษา

5.        ห้องเฉลิมพระเกียรติ   

สาระสำคัญ

                วัตถุประสงค์ในการจัดตั้งมุ่งที่กระจายโอกาสทางการศึกษาไปสู่ชุมชนในชนบท  ด้วยการจัดตั้งและพัฒนาห้องสมุดประชาชนอำเภอ  ให้เป็นแหล่งความรู้สำหรับประชาชนทุกเพศทุกวัย  และเป็นศูนย์กลางสนับสนุนการผลิตและเผยแพร่เอกสารสิ่งพิมพ์ไปสู่ที่อ่านหนังสือในระดับหมู่บ้าน  ทั้งนี้  โดยได้กำหนด
วัตถุประสงค์เฉพาะในการดำเนินการไว้ดังต่อไปนี้
1.         พัฒนารูปแบบของห้องสมุดประชาชนอำเภอ  เพื่อสนองตามแนวพระราชดำริ  เพื่อให้เป็นตัวอย่างของห้องสมุดในอนาคตที่จะเป็นแหล่งความรู้
และศูนย์กลางสนับสนุนเครือข่ายการเรียนรู้ในระดับหมู่บ้าน
2.         จัดตั้งห้องสมุดประชาชนอำเภอให้ครบทุกอำเภอ  โดยจะคัดเลือกอำเภอที่มีความพร้อมและความจำเป็นเร่งด่วน  ดำเนินการจัดตั้งเป็นรุ่นแรกจำนวน  37  แห่ง  ในช่วงปี  2534 – 2535  เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  และทยอยการจัดตั้งในอำเภออื่น 
 จนครบทั่วทั้งประเทศในช่วงปี  2536 – 2543

 3.         พัฒนาห้องสมุดประชาชนอำเภอที่จัดตั้งอยู่เดิมแล้วให้มีคุณภาพและมีความพร้อมที่จะให้บริการตามบทบาทและภารกิจของห้องสมุดในอนาคต

                         4.         ประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐ  และเอกชนรณรงค์ส่งเสริการอ่าน  เพื่อกระตุ้นให้ประชาชนหน่วยงานภาครัฐและเอกชน  เห็นความสำคัญของการอ่าน  และการจัดตั้งห้องสมุดประชาชน  เพื่อจะได้มีส่วนร่วมรับผิดชอบในการดำเนินโครงการและใช้ประโยชน์จากห้องสมุดที่จะจัดตั้งขึ้นจากวัตถุประสงค์ดังกล่าว  กรมการศึกษานอกโรงเรียน  จึงมีนโยบายให้ห้องสมุดประชาชนทุกประเภท  ซึ่งรวมทั้งห้องสมุดประชาชน   เฉลิมราชกุมารี ด้วย   มีกิจกรรมหลักการดังนี้

1.         ศูนย์ข้อมูลข่าวสารชุมชนมีกิจกรรมที่จัดในลักษณะดังนี้

1.1)   ด้านส่งเสริมการอ่านและการค้นคว้า  เช่น การประกวดการอ่าน  การจัดนิทรรศการ  การเล่านิทาน  การเล่าเรื่องจากหนังสือ  การประกวดยอดนักอ่าน  การโต้วาที  การปาฐกถา  เป็นต้น

1.2)   ด้านการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น  เช่น  การอภิปราย  การบรรยาย  การศึกษาดูงานในท้องถิ่น  การรวบรวบผลงานของภูมิปัญญาในท้องถิ่น  เป็นต้น

1.3)   ด้านห้องสมุดเคลื่อนที่สู่ชุมชน  เช่น  การนำย่าม  ถุง  กระเป๋า  หีบ  เรือ  รถยนต์  รถไฟเคลื่อนไปตามชุมชน จัดหาหนังสือไปบริการตามจุดหรือ  หน่วยงานสำคัญ  เช่น  เรือนจำ  โรงงาน  บ้านพักคนชรา  โรงพยาบาล  เป็นต้น

1.4)   ด้านส่งเสริมการรวมกลุ่มประชาชนตาม  ความรู้และความสนใจ  เช่น  กลุ่มสนใจ  กลุ่มวิชาชีพชุมชนต่าง ๆ เช่นชมรมนักอ่าน  ชมรมอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  ชมรมสมุนไพร  การแข่งขันกีฬา   เป็นต้น

1.5)   ด้านครอบคัวสัมพันธ์  เช่น  จัดให้มีสนาม  เด็กเล่น  จัดมุมเด็กและมุมครอบครัว  จำตามวันสำคัญ    เช่น  วันพ่อ  วันแม่  วันครอบครัว  วันตรวจสุขภาพ  เป็นต้น

 

2.         ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ของชุมชนมีกิกรรมที่จัดในลักษณะดังนี้

2.1)   ด้านแนะแนวการศึกษานอกโรงเรียน  เช่น  แนะแนวการศึกษาอาชีพทำเนียบตลาดแรงงานแหล่งทรัพยากร จัดป้ายนิเทศ  ตลาดนัดทัวร์อาชีพ  ศึกษาดูงาน  เป็นต้น

2.2)   ด้านจัดและให้บริการชุดทดลอง  ชุดสาธิตต่าง ๆ  เช่น  สาธิตการทดลองนวัตกรรมใหม่    เช่น  เครื่องดักยุง  ระบบน้ำหยด  การทดสอบความชื้นของข้าว  การทดลองการเป็นกรดเป็นด่างของดิน  เป็นต้น

2.3)   ด้านจัดพื้นที่สำหรับบริการตามหลักสูตรการศึกษานอกโรงเรียนของสถาบันต่าง    เช่น  จัดมุมทางไกล  ตนเองชั้นเรียน  มุม  มสธ.  มุม  มร. 
เป็นต้น

 

3.        ศูนย์กลางการจัดกิจกรรมของชุมชน  หรือเป็นศูนย์ประชาคมมีกิจกรรมที่จัด ในลักษณะดังนี้

3.1)   บริการสถานที่จัดประชุม  สัมมนา  การแสดงผลิตภัณฑ์  เช่น  การจัดประชุมสมาชิกชุมชน  สมาคม  และ แสดงกิจกรรมชมรม  จัดมุมแสดงสินค้าพื้นเมือง  จัดแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน  การแต่งงาน  เป็นต้น

3.2)   กิจกรรมเด็กและครอบครัว  เช่น  วันเด็ก  วันแม่  วันพ่อ  การบรรยายเกี่ยวกับเด็กและครอบครัว  เป็นต้น

3.3)   กิจกรรมอเนกประสงค์ของชุมชน  เช่น  ศิลปวัฒนธรรม  การแต่งงาน  การดำเนินการเชิงธุรกิจ  สนามเด็กเล่น  เป็นต้น

 

4.        พัฒนาเครือข่ายการเขียนรู้ในชุมชน  มีกิจกรรมที่จัดในลักษณะดังนี้

4.1)   ด้านข้อมูลข่าวสารและสื่อ  เช่น  การหมุนเวียนสื่อสารนิเทศไปยังห้องสมุดโรงเรียน

4.2)   ด้านการพัฒนา  การผลิต  เผยแพร่และฝึกอบรม  เช่น  ผลิตเอกสาร  แผ่นปลิว  อบรมบุคลากรที่เกี่ยวข้องในดำเนินงานเพื่อที่จะให้การเผยแพร่สื่อสารนิเทศสู่เครือข่ายอย่างมีประสิทธิภาพ  เป็นต้น
 

                จากวัตถุประสงค์ทั้ง  5 ข้อดังกล่าว  กรมการศึกษานอกโรงเรียนจัดเพื่อให้ประชาชนในชุมชนทุกเพศ  ทุกวัย  ทุกระดับการศึกษา  ทุกอาชีพได้รับการศึกษานอกโรงเรียนจากการจัดบริการและกิจกรรมห้องสมุด  เพื่อใช้ในการปรับปรุงอาชีพ  ความเป็นอยู่  พัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น  เป็นการศึกษาตามอัธยาศัยที่ส่งเสริมสนับสนุนการศึกษาในระบบและนอกระบบโรงเรียนอีกส่วนหนึ่งด้วย

 

บทบาทหน้าที่

1.        ศูนย์ข่าวสารและข้อมูลของชุมชน  หมายถึง  จัดห้องสมุดให้เป็นแหล่งศึกษาหาความรู้  ค้นคว้า  วิจัย  โดยมีการจัดบริการหนังสือ  เอกสารสิ่งพิมพ์  สื่อโสตทัศน์

2.        ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ของชุมชน  เป็นแหล่งส่งเสริมสนับสนุน  และจัดกิจกรรมการเรียนรู้

3.        ศูนย์กลางจัดกิจกรรมของชุมชน  หมายถึง  การให้บริการแก่ชุมชน  ในการจัดกิจกรรมการศึกษา  และศิลปวัฒนธรรม  เช่นการประชุมขององค์กร  การจัดกิจกรรมวันสำคัญตามประเพณี  การจัดสวนสุขภาพ  สนามเด็กเล่น  และสวนสาธารณะ  เป็นต้น

4.        ศูนย์กลางสนับสนุนเครือข่ายการเรียนรู้ในชุมชน  หมายถึง  การจัดให้เกิดกระบวนการที่จะเชื่อมประสานระหว่างห้องสมุดและแหล่งความรู้ในชุมชนอื่น    เช่น  ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน  สถานศึกษา  แหล่งประกอบการ  ภูมิปัญญาท้องถิ่น

            

                 สืบเนื่องจากปี  2548  ซึ่งเป็นปีที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  ทรงเจริญ
พระชนมายุครบ  50  พรรษา  ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ  อันเนื่องด้วยการศึกษา  ศาสนาและศิลปวัฒนธรรม  จึงได้พิจารณาเห็นสมควรสนองพระราชดำริในการส่งเสริมให้ชุมชนได้มี  ห้องสมุดเพื่อเป็นแหล่งความรู้  จังหวัดอำนาจเจริญจึงเริ่มริเริ่มดำเนินโครงการจัดตั้งห้องสมุดประชาชน  เฉลิมราชกุมารี   จังหวัดอำนาจเจริญ ขึ้นเพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติ   ในวโรกาสที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ   สยามบรมราชกุมารี   ทรงเจริญพระชนมายุรบ  50  พรรษา  ทั้งเป็นสัญลักษณ์แห่งความเทิดทูนบูชาที่ประชาชนชาวไทยมีต่อพระองค์  และเป็นการบุกเบิกพัฒนาในการจัดตั้งห้องสมุดประชาชน  และบริการข่าวสารข้อมูลแก่ประชาชนในลักษณะห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์  โดยประชาชนและหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่มีความจงรักภักดี  และสำนึกในน้ำพระราชหฤทัยที่ทรงมุ่งมั่น  และส่งเสริมโอกาสทางการศึกษาสำหรับประชาชน  ซึ่งสอดคล้องกับวิสัยทัศน์จังหวัดอำนาจเจริญที่ว่า  ประชาสังคมเข้มแข็ง  แห่งผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพดี  มีโอกาสทางการศึกษา  พัฒนาคุณภาพชีวิต
 
                ตามมติที่ประชุมคณะกรรมการบริหารจังหวัดแบบบูรณาการจังหวัดอำนาจเจริญ  เมื่อคราวประชุมวันที่   27  พฤษภาคม  พ.ศ.  2548  โดย นายสมพงษ์  
อนุยุทธพงษ์  ผู้ว่าราชการจังหวัดอำนาจเจริญ  (ขณะนั้น)  ได้มีมติให้  ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดอำนาจเจริญ  ก่อสร้างห้องสมุดประชาชน  เฉลิมราชกุมารี  จังหวัดอำนาจเจริญ  โดยก่อสร้างที่บริเวณใกล้สี่แยกไฟแดง  อาคารสำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองอำนาจเจริญเดิมบนพื้นที่  2  ไร่  2  งาน  14  ตารางวา  ในวงเงิน
งบประมาณ  7,500,000  บาท  (เจ็ดล้านห้าแสนบาทถ้วน)  ประจำปีงบประมาณ  2548  โดยใช้แบบแปลนมาตรฐานห้องสมุดประชาชน  เฉลิมราชกุมารี  สำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียน  กระทรวงศึกษาธิการ  ชนิดขยายข้างสองชั้น  กระทรวงศึกษาธิการได้นำความขึ้นกราบบังคมทูลขอพระราชทาน  พระราชานุญาตเข้าร่วมโครงการก่อสร้างห้องสมุดประชาชน  เฉลิมราชกุมารี  จังหวัดอำนาจเจริญ  เป็นลำดับที่  85  โดยทำสัญญาก่อสร้าง

เมื่อวันที่  15  กันยายน  2548  เริ่มดำเนินการก่อสร้างประมาณเดือนกุมภาพันธ์  2549  กระทั่งส่งมอบครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่  25  ธันวาคม  2549

 ภายในอาคารห้องสมุดประชาชน  เฉลิมราชกุมารี  จังหวัดอำนาจเจริญ   จัดเป็นห้องสมุดสำหรับปัจจุบันและอนาคต  ไม่ได้บริการเฉพาะยืม คืนหนังสือเท่านั้น  แต่จะมีกิจกรรมต่าง    ที่สนองความต้องการของประชาชน  อาทิ  ชั้นล่าง  เป็นส่วนของการให้บริการ  สื่อ/หนังสือที่ครบถ้วน  เช่น  มุมหนังสือทั่วไป  มุมหนังสือวารสาร  ห้องหนังสือนวนิยาย  ห้องหนังสืออ้างอิง  ห้องเด็กและครอบครัว  มุมหนังสือพระราชนิพนธ์  เครื่องคอมพิวเตอร์  มัลติมีเดีย  มุมบริการอินเตอร์เน็ต  ชั้นบน  ประกอบด้วย  ห้องเฉลิมพระเกียรติ  ห้องอำนาจเจริญ  ซึ่งแสดงนิทรรศการความเป็นมา  ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นจังหวัดอำนาจเจริญ  ห้องพระพุทธศาสนา   และห้องโสตทัศนศึกษา
และนับจากวันที่   8  กันยายน  2535  สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  เสด็จพระพระราชดำเนินเป็นประธานในพิธีเปิดห้องสมุดประชาชน  "เฉลิมราชกุมารี"  อำเภอปากช่อง  จังหวัดนครราชสีมา  จากบัดนั้นจนถึงบัดนี้ห้องสมุดประชาชนแห่งนี้ได้ให้บริการแก่ผู้มารับบริการในฐานะแหล่งกรเรียนรู้ของชุมชน  แก่ประชาชนทุกเพศ  ทุกวัย ทุกสาขาอาชีพ  ด้วยรูปแบบของสถาปัตยกรรมที่เป็นอาคารชั้นเดียวที่ไม่เหมือนห้องสมุดประชาชน  "เฉลิมราชกุมารี"  ที่อื่น ๆ  มีทีตั้งอยู่บนเนินดูเด่นและในทิศทางที่สามารถรับแสงและลมได้อย่างเต็มที่ช่วยทำให้ผู้รับบริการรู้สึกสบายเมื่อมาเยือน  พื้นเป็นหินขัดมัน  ประกอบด้วย  2  ส่วน  ห้องสมุดใหญ่  พื้นที่  
 

 

Comments