สถิติผู้เข้าชมเว็บไซด์

สื่อและนวัตกรรม

ทดสอบความเร็วเน็ตของท่านที่นี่

การประชุม อบรม สัมมนา

เครือข่ายห้องเรียนออนไลน์

ลิงค์เครื่องมือสร้างเว็บไซต์

หลักสูตรบูรณาการ


แนวคิดการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการห้องเรียนในสวนกล้วย(ตอนที่ 1)

พ.ต.กรณัฐ   รัตนยรรยง  ศึกษานิเทศก์
2  ตุลาคม 2554

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการห้องเรียนในสวนกล้วยนี้ เป็นการนำเสนอแนวความคิดในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนวิธีหนึ่งที่ผู้เขียนคิดว่าจะสามารถช่วยเหลือแบ่งเบาภาระหน้าที่ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของครูที่มีภาระหน้าที่นอกเหนือจากการสอนเพิ่มขึ้นในปัจจุบันโดยเฉพาะในโรงเรียนขนาดเล็ก บทความเรื่องนี้มีบางตอนที่ได้สืบค้นและรวบรวมแนวคิดของนักการศึกษาท่านอื่นๆมาสรุปประกอบบทความเพื่อให้ท่านผู้อ่านได้พิจารณานำไปปรับใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในโอกาสต่อไป  ทำให้บทความมีความยาวพอสมควร จึงจะต้องเสนอเป็นตอนๆและหวังว่าบทความนี้คงจะพอเป็นประโยชน์แก่ท่านไม่มากก็น้อย

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการ.
มีผู้ให้ความหมายของ การเรียนการสอนแบบบูรณาการไว้หลายๆท่านดังนี้

             กระทรวงศึกษาธิการ (2546, หน้า 19) อ้างถึงใน พระเทพเวที,2531, หน้า 24) ได้ให้ความหมายไว้ว่า การบูรณาการ หมายถึงการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงศาสตร์สาขาต่างๆ  ที่สัมพันธ์เกี่ยวข้องกันมาผสมผสานเข้าด้วยกัน  เพื่อให้เกิดองค์ความรู้ที่มีความหมาย มีความหลากหลายและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน
             สำนักงานประสานงานโครงการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (2540, หน้า 6) ได้ให้ความหมายไว้ว่า การสอนแบบบูรณาการ หมายถึงการเชื่อมโยงวิชาหนึ่งเข้ากับวิชาอื่น ๆ ในการสอน เช่น การเชื่อมโยงวิชาวิทยาศาสตร์กับคณิตศาสตร์และภาษาไทย การเชื่อมโยงวิชาวิทยาศาสตร์กับสังคมศึกษา  การเชื่อมโยงวิชาศิลปะกับภาษาไทย  เป็นต้น
             โศภนา บุณยะกลัมพ (2546, หน้า 8) ได้ให้ความหมายไว้ว่าการสอนแบบบูรณาการ หมายถึงการสอนซึ่งนำเอาสาระการเรียนรู้ต่าง ๆ เข้ามาผสมผสานกันเพื่อประโยชน์แก่ผู้เรียน โดยใช้สาระการเรียนรู้ใดสาระการเรียนรู้หนึ่งเป็นแกนหลักแล้วขยายวงกว้างขวางออกไป เพื่อให้การเรียนรู้ของผู้เรียนเกิดความสมบูรณ์ในตัวของเขาเอง
             นิรมล ศตวุฒิ (2547, หน้า 74) ได้ให้ความหมายไว้ว่า การสอนแบบบูรณา หมายถึงการจัดให้ผู้เรียนเรียนรู้ในลักษณะองค์รวม (holistic way) ระหว่างวิชาต่าง ๆ อย่างมีความหมายตามสภาพความเป็นจริงในชีวิตหรือสภาพปัญหาสังคมที่ซับซ้อน

จากการที่มีผู้นิยามศัพท์เกี่ยวกับความหมายของ การเรียนการสอนแบบบูรณาการ ดังที่กล่าวนี้พอสรุปได้ว่าการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการ.หมายถึง  การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงศาสตร์  หรือเนื้อหาสาระในสาขาวิชาต่าง ๆ  ที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันมาผสมผสานเข้าด้วยกัน  เพื่อให้เกิดองค์ความรู้ที่เป็นกระบวนการเรียนรู้ ที่ยั่งยืน มีความหลากหลาย และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในชีวิติประจำวันนอจากนี้ พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 หมวดที่ 4 มาตรา 23 ยังได้กำหนดไว้ว่า การจัดการศึกษา ทั้งการศึกษาในระบบ  การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย  ต้องเน้นความสำคัญทั้งความรู้ คุณธรรม กระบวนการเรียนรู้ และบูรณาการตามความเหมาะสมในแต่ละระดับการศึกษา และใน มาตรา 24(4) ได้กำหนดไว้ว่า  การจัดการเรียนการสอนโดยผสมผสานสาระความรู้ด้านต่าง ๆ อย่างได้สัดส่วนสมดุลกัน รวมทั้งปลูกฝังคุณธรรม ค่านิยมที่ดีงามและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในทุกวิชา

“ ทำไมจึงจะต้องบูรณาการหลักสูตรและการเรียนการสอน”

เนื่องจากในปัจจุบันจำนวนประชากรในวัยเรียนลดลง โรงเรียนประถมศึกษาในพื้นที่ต่างๆโดยเฉพาะพื้นที่รอบนอกส่วนใหญ่จะประสบกับปัญหาจำนวนนักเรียนลดลง มีโรงเรียนหลายๆโรงเรียนที่มีนักเรียนต่ำกว่า 120 คน จนสพฐ.กำหนดให้โรงเรียนเหล่านี้เป็นโรงเรียนขนาดเล็ก ส่งผลให้อัตราครูในโรงเรียนดังกล่าวต้องลดจำนวนลงไปตามเกณฑ์ของสพฐ.แต่จำนวนชั้นเรียนยังคงเดิมอยู่ ภาระงานด้านอื่นๆของโรงเรียน ของผู้บริหารและครูก็ต้องเพิ่มขึ้นเพราะบุคลากรมีจำนวนน้อย  ดังนั้นผู้บริหารโรงเรียนและคุณครูจึงจำเป็นต้องหาวิธีการในการดำเนินกิจกรรมในโรงเรียนทั้งด้านงานธุรการและงานด้านการเรียนการสอนให้มีคุณภาพ ด้วยทรัพยากรที่มีอยู่
ในด้านการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนจึงจำเป็นต้องปรับตามศักยภาพของโรงเรียนมีการนำรูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ต่างๆมาใช้ไม่ว่าจะเป็นการสอนคละชั้น รวมไปถึงการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบบูรณาการซึ่งพอสรุปได้ดังนี้


             1. ในชีวิตจริงของคนเราทุกคนมีเรื่องราวต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวพันธ์ซึ่งกันและกันเป็นส่วนใหญ่ ไม่ได้แยกออกจากกันเป็นเรื่อง ๆอย่างเป็นเอกเทศ และไม่มีหลักสูตร สาระการเรียนรู้วิชาใดเพียงวิชาเดียวที่สำเร็จรูป สมบูรณ์แบบในตัวเอง จนสามารถนำไปใช้แก้ปัญหาทุกอย่างที่เกิดขึ้นในชีวิตจริงได้
             2. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ใช้ความรู้ ความคิด ความสามารถ และทักษะกระบวนการทางความคิดที่หลากหลายไม่จำกัดจะทำให้ผู้เรียนจะสามารถเรียนรู้ได้ดีขึ้นและเรียนรู้ได้อย่างมีความหมาย เมื่อมีการบูรณาการการเรียนรู้เข้ากับชีวิตจริง โดยเรียนรู้ในสิ่งที่ใกล้ตัวก่อนแล้วค่อยๆเพิ่มหรือขยายการเรียนรู้ออกไปให้กว้างไกลตัวออกไปเรื่อยๆ
             3. สื่อ ข้อมูลสาระของการเรียนรู้รวมไปถึงวิธีการในการเรียนรู้ในปัจจุบัน ขยายตัวไปอย่างกว้างขวางและรวดเร็วมาก มีเรื่องใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย จนผู้เรียนรวมไปถึงครูผู้สอนจำเป็นที่จะต้องเลือกสาระที่สำคัญเหล่านั้นมาจัดกิจกรรมการเรียนการสอนให้กับผู้เรียนในเวลาที่มีอยู่เท่าเดิมหรือบางครั้งเวลาก็อาจจะน้อยลงไปด้วยซ้ำด้วยภาระหน้าที่ๆเพิ่มขึ้นของครูและกิจกรรมต่างๆที่สพฐ.หรือเขตพื้นที่กำหนดให้ปฏิบัติและหากเนื้อหาสาระวิชาต่าง ๆ  ที่มีความใกล้เคียงกัน หรือเกี่ยวข้องกัน ก็ควรนำมาเชื่อมโยงกันเพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้อย่างมีความหมาย  ลดความซ้ำซ้อนเชิงเนื้อหาวิชา ลดเวลา แบ่งเบาภาระของครูผู้สอน

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการ.
             วิธีการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการ ในอันดับแรกผู้สอนควรจะกำหนดเรื่อง และสร้างเครือข่ายหรือแผนที่ความรู้ของเรื่องโดยโยงความสัมพันธ์หรือหลอมรวมจุดประสงค์ ให้สมบูรณ์ หรือ เรียกว่าหนึ่ง หน่วยการเรียนรู้ (thematic units) ผู้สอนจะต้องออกแบบการสอนที่เหมาะสมกับเรื่องดังกล่าว เราไม่สามารถจะกล่าวได้ว่า เทคนิคการสอนวิธีใดที่เหมาะสมที่สุด เพราะผู้สอนแต่ละคนมีความถนัดแตกต่างกัน มีรูปแบบเทคนิคและวิธีการสอนให้เราได้ศึกษามากมาย เช่น Storyline Method, เทคนิคการสอนแบบทำงานรับผิดชอบร่วมกัน ( Co – operative  Leanning ),เทคนิคการสอนแบบอุปนัย( Inductive  Method ),  เทคนิคการสอนแบบระดมพลังสมอง  (  Brainstorming  ), การเรียนรู้โดยโครงงานฯลฯ  ไม่ว่าจะเป็นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนบูรณาการแบบใดก็ตาม ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้นั้นจะต้องสอดคล้องกับมาตรา 24 พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ  พ.ศ. 2542  และ โดยจะต้องคำนึงถึงหลักสำคัญ ดังนี้
             1. การจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง  เป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความกระตือรือร้นและมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนการสอนมากขึ้นผู้เรียนได้พัฒนาความสามารถต่างๆ  ตามความสามารถของตน  ผู้เรียนได้เรียนตามความสนใจความสามารถของตนเอง ผู้เรียนได้เชื่อมโยงการเรียนรู้กับสภาพชีวิตประจำวัน             

2. การส่งเสริมให้นักเรียนได้ร่วมทำงานกลุ่มด้วยตนเอง   โดยส่งเสริมให้มีกิจกรรมกลุ่มลักษณะต่าง ๆ  อย่างหลากหลาย และส่งเสริมให้ผู้เรียนมีโอกาสได้ลงมือทำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยตนเองและผู้เรียนได้แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้กับเพื่อนๆ
             3. การจัดประสบการณ์ตรงให้แก่นักเรียน   โดยให้ผู้เรียนมีโอกาสได้เรียนรู้จากสิ่งที่เป็นรูปธรรม  เข้าใจง่าย  ตรงกับความเป็นจริง  ผู้เรียนได้เรียนรู้จากการลงมือกระทำ ปฏิบัติหรือศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันอย่างได้ผล  และส่งเสริมให้มีโอกาสได้ปฏิบัติจริงจนเกิดความสามารถและทักษะจนติดเป็นนิสัย
             4. การจัดบรรยากาศในชั้นเรียนที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความรู้สึกกล้าคิดกล้าทำ  โดยส่งเสริมให้ผู้เรียนมีโอกาส ที่จะแสดงออก ซึ่งความรู้สึกนึกคิดของตนเองต่อสาธารณชน หรือ  เพื่อนร่วมชั้นเรียน  ทั้งนี้เพื่อเสริมสร้างความมั่นใจให้เกิดขึ้นในตัวผู้เรียน
             5. การปลูกฝังจิตสำนึก ค่านิยม และจริยธรรม ที่ถูกต้องดีงาม ให้ผู้เรียนสามารถจำแนกแยกแยะความถูกต้องดีงาม และความเหมาะสมได้ สามารถขจัดความขัดแย้งได้ด้วยเหตุผล มีความกล้าหาญทางจริยธรรม และแก้ไขปัญหาด้วยปัญญา และสามัคคี
             การปฏิบัติจริงตามวิธีการ ความคิดความสามารถ ของแต่ละบุคคล ซึ่งไม่จำเป็นจะต้องเหมือนกันก็ได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ อาทิเช่น ตัวผู้เรียน ประสบการณ์  สถานที่ เนื้อหา กิจกรรม เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตามสิ่งสำคัญที่สุดในการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการนี้ ควรจะต้องมีการศึกษา และวิเคราะห์หลักสูตรเป็นอันดับแรก ก่อนที่จะนำไปสู่การเรียนรู้แบบบูรณาการในโอกาสต่อไป

ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่า บทความนี้คงพอที่จะจุดประกายแนวคิดให้คุณครูและผู้เกี่ยวข้องได้  เพื่อท่านจะได้นำไปขยายผลหรือทดลองปฏิบัติเพื่อให้เกิด
ประโยชนแก่เด็กและเยาวชนในความรับผิดชอบของท่านในฐานะครู
และ เพื่อเป็นกำลังใจในการสรรหาสื่อ เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอนมาอำนวยความสะดวกกับทุกท่านในโอกาสต่อๆไป ผู้เขียนขอความกรุณาท่านได้แสดงความคิดเห็นให้ผู้เขียนด้วยนะครับผู้เขียนยินดีที่จะรับฟังข้อเสนอแนะจากทุกท่านในทางสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาการศึกษาทุกข้อคิดเห็น
ขอบคุณทุกท่านล่วงหน้ามา ณ ที่นี้
พ.ต.กรณัฐ   รัตนยรรยง

ท่านสามารถแสดงความคิดเห็นได้ในกรอบแสดงความคิดเห็นข้างล่างนี้หรือโปรดส่งข้อคิดเห็นหรือข้อแนะนำของท่านมาที่
Chavalit41@gmail.com  จะขอบพระคุณยิ่ง
Č
Comments