Berkel Centrum



De Historische Vereniging is actief bij de nieuwe ontwikkelingen in het Centrum van Berkel en Rodenrijs.
In verband met deze nieuwe ontwikkelingen, zoals herinrichting van het Plein bij 't Vierkantje/Nieuwstraat en de nieuwbouw bij de Westersingel, staat de HV onafhankelijke deskundigheid voor middels stedebouwkundig advies.

Op 23 januari heeft de voorzitter van de HV, Cees van der Berug,  een gesprek met Jeroen Koch (ambtelijk) over Berkel Centrum.



Historische Kerkas dwars door Berkel Centrum weer zichtbaar?

(foto en tekst: De Heraut)

Pakweg 85 jaar geleden stonden er aan de oost- en westkant van Berkel en Rodenrijs tolhekken. Wilde je aan een van deze kanten de ‘gemeente’ in moest je tol betalen. Tussen die tolhekken kon je een lijn trekken: De Kerkas. Nu het winkelgebied opnieuw wordt ingericht ligt er volgens de Historische Vereniging Berkel en Rodenrijs een kans om deze as weer zichtbaar te maken en oost en west met elkaar te verbinden.

De Kerkas tussen oost en west begint bij de oudste entree van Berkel en Rodenrijs op de grens met Bergschenhoek. Ze loopt via de ds. van Koetsveldstraat, dwars door de Meerpolder om uit te komen tussen de Berkelse meren richting Pijnacker, waar ooit het Meerhek stond.
Cees van der Burg, voorzitter van de Historische Vereniging Berkel en Rodenrijs, nodigde wethouder Albert Abee uit om de historische beeldkwaliteit Berkel Centrum onder de aandacht te brengen. Van der Burg: “Al eerder – bij nieuwbouw van de Kerksingel- is hiervoor aandacht gevraagd. De huidige opdracht aan de architect voor de nieuwe inrichting van Berkel Centrum vinden wij te beperkt. Men komt niet veel verder dan wat nieuwe bestrating bij de herinrichting van het plein bij ’t Vierkantje. Tot nu gaat het om autovrij maken en de toegang van de Nieuwstraat voor auto’s. Wij hopen dat er meer gestudeerd wordt op de kansen en mogelijkheden die zich nu voordoen.”

Plannen maken

De omwonenden, winkeliers, marktkooplui en horeca uitbaters konden op twee bijeenkomsten in het gemeentehuis hun wensen, vragen en bezwaren al uiten. De Historische Vereniging Berkel en Rodenrijs was er op 14 december bij in de persoon van Cees van der Burg. Hij vroeg de architect welke mogelijkheden zij zien om historische beeldkwaliteit terug te brengen.
Van der Burg: “Er liggen nu twee plannen, één voor het plein bij het Vierkantje en één voor de uitbreiding aan de westkant. Wat ons betreft zorgen we ervoor dat deze twee plannen tot één architectonisch straatbeeld leiden.

Goed stedenbouwkundig onderzoek zoals beschreven in het voorgenoemde rapport is noodzakelijk om invulling te geven aan historische beeldkwaliteiten voor het gehele centrumgebied. Het sluit dan ook goed aan bij de wensen van de omwonenden om een authentieke uitstraling terug te brengen, zoals zij in de eerste bijeenkomst op het gemeentehuis te kennen gaven.”

Toezegging wethouder

Cees van der Burg dook nog wat dieper in de ontstaansgeschiedenis van Berkel en Rodenrijs. Over het buitenhuis van de grote Johan (van Oldenbarnevelt) op gemeentegebied, over de twee tolhekken waarvan hij plaatjes liet zien. Sommige ornamenten daarvan zijn bewaard gebleven. Van de andere as die door de gemeente loopt van noord naar zuid. Dat precies op het kruispunt van deze twee assen het centrum van Berkel ligt en zo had hij nog uren begeesterd door kunnen gaan. Wethouder Abee reageerde enthousiast op de verhalen en sprak af dat van nu af aan de Historische Vereniging Berkel en Rodenrijs ook een belanghebbende partij is bij verdere ontwikkelgesprekken en ook wordt gehoord. Tot slot van de ontmoeting overhandigde Cees van der Burg ‘Het Lint’, een uitgave van de historische vereniging, aan wethouder Abee.



Het Carillon

                                                Op de Gemeentewerf staat (2017) het Carillon te verroesten



Onderstaand een artikel uit De Heraut :


Een burgerpanel is de vraag voorgelegd wat er zou moeten gebeuren met het carillon dat voor het voormalig gemeentehuis van Berkel en Rodenrijs stond. Blijft het opgeslagen, krijgt het een andere plek of zou het op dezelfde plek in het centrum terug geplaatst moeten worden?

Het carillon van Berkel en Rodenrijs vormt onderdeel van een kunstwerk dat werd gemaakt door de Berkelse beeldend kunstenaar Bas van Leeuwen. Het werd in 1975/1976 geplaatst en bestaat uit drie delen; twee bomen en een wachter. In de twee bomen hangt het carillon. Het carillon is door bevolking en ondernemers geschonken aan de gemeente ter gelegenheid van de ingebruikname van het toen nieuw gebouwde gemeentehuis. In de voet van de wachter zitten in een loden buis de namen van de schenkers.

Masterplan Metamorfose
In 1999 werd, in opdracht van het college van B&W van Berkel en Rodenrijs, een Masterplan Beeldende Kunst ‘Metamorfose’ geschreven. Aanleiding voor dit Masterplan was de aanwijzing van Berkel en Rodenrijs als deel van de Vinex-locatie Noordrand II en III en de wens beeldende kunst integraal deel te laten uitmaken van de voorbereidingen voor planning en realisatie van de stedenbouwkundige inrichting. Drie stedenbouwkundige assen vormden de hoofdstructuur van het Masterplan. Deze assen kruisten alle stedelijke en landschappelijke fenomen in het plangebied en raakten zowel geschiedenis als toekomst.

Klokkenlint
De bouw van de nieuwe wijken was aanleiding voor het uitschrijven van kunstopdrachten. Een van de drie stedenbouwkundige assen was de as Meerpolder/Centrum die Berkel Centrum met de nieuwe woonwijk Meerpolder ging verbinden. Dat werd de eerste as waarvoor door beeldend kunstenaars ideeën konden worden ingestuurd. Gekozen werd – in 2003 – voor het ontwerp van Stanislaw Lewkowicz; het klokkenlint.
“Het luiden van het carillon en de er tegenover hangende kerkklok van de N.H. kerk kunnen op een gecontroleerde wijze door de klokken van het lint (door de Meerpolder en weer terug) overgenomen worden. Het klokkenlint is als het carillon, waarvan de klokken niet allemaal in één klokkenstoel hangen, maar in een reeks die over een afstand de melodie uitspeelt,” was de motivatie van de beeldend kunstenaar.
De speciaal voor het lint gemaakte compositie sloot aan op het carillon voor het gemeentehuis. Eén grote klok halverwege het klokkenlint in Meerpolder zou tegelijk met de klok in de Hervormde kerk de hele en halve uren slaan en worden geluid bij bruiloften en begrafenissen.

Herplaatsen
“Carillon, kerkklok en klokkenlint vormden in de dorpse beleving een drie-eenheid. Die ligt nu stil, is verdwenen met het weghalen van het carillon. Maar ik ga er nog steeds vanuit dat het carillon herplaatst zal worden door de nieuwe gebruiker van die plek van ons centrum,” aldus Ellen Schürmann, destijds als burgerlid en inwoner van Berkel en Rodenrijs deel uitmakend van de projectgroep Beeldende Kunst. “Het moest tijdelijk weg, omdat er gebouwd moest worden, werd ons verteld. Via het burgerpanel kregen we echter de optie dat het carillon eventueel in het Annie M.G. Schmidtpark geplaatst zou kunnen worden, maar dat er eigenlijk geen geld voor is. Maar ‘tijdelijk weghalen’ betekent toch dat het weer wordt teruggeplaatst op de oorspronkelijke plek! Het vormt een kenmerkend onderdeel van Berkel Centrum en moet zowel qua sfeer als geluid weer terugkomen. De kosten daarvan horen bij de projectontwikkelaar.”
Ellen benadrukt nog graag: “Koester wat je hebt, want kunst in de openbare ruimte is niet rijk bedeeld in Berkel en Rodenrijs. Wees er dus zuinig op, onderhoudt en gebruik het waarvoor het gemaakt is.”

(bron: tekst De Heraut / Trees Borkus-Henskens / mei 2014)