De hypothese draagt het kenmerk van de voorlopigheid. Ze gaat uit van een vermoeden, een veronderstelling, een waarschijnlijkheid.
Nieuwsgierigheid, weetgierigheid of praktische overwegingen kunnen er toe leiden, dat men het onzekere uit de veronderstelling wil verwijderen door vergelijking. Zagen wij bij het dogma de redenering: 'omdat A waar is, moet B waar zijn', bij de hypothese wordt dit: 'als A waar zou zijn, moet ook B waar zijn'.
Hierdoor wordt de hypothese een werkhypothese, d.w.z. niet alleen een voorlopige veronderstelling om te kunnen handelen, maar ook een uitgangspunt voor onderzoek. Dit werk is de verificatie door vergelijking met reeds onderzochte feiten die ermee in verband staan.
Het is duidelijk, dat in het dagelijks leven dit nagaan van de houdbaarheid van veronderstellingen voortdurend plaats vindt. Al is de kans op vergissingen groter dan bij een wetenschappelijk verantwoord onderzoek, het is toch, als het met gezond verstand gebeurt, een nuttige bezigheid, omdat het de creatieve aanpassing aan de realiteit bevordert.
Het is overigens niet zo, dat wetenschappelijk onderzoek definitieve waarheden oplevert. De methoden van onderzoek zijn zelf principieel voortdurend voorwerp van onderzoek. De onderzoeker kan zo aan zijn hypothesen gehecht zijn dat zijn onderzoek geschaad wordt door 'wishful thinking'. Tenslotte zullen tot in lengte van dagen nieuw bekend geworden feiten dwingen een afgesloten onderzoek te heropenen.
Wie moeite heeft met het accepteren van deze onzekerheden kan uit twee uitwegen kiezen. - Hij kan zijn hypothese veranderen in een dogma en dit onder de paraplu van het geloof veilig stellen. - Hij kan ook trachten zijn onderzoek zo strikt objectief te maken, dat vergissingen uitgesloten zijn.
Wie de onzekerheden wel aanvaardt, zal weten dat deze beide pogingen geen echte oplossingen zijn. Hij zal daarom bereid blijven zijn hypothese in te leveren als de onhoudbaarheid blijkt. Hij zal echter ook geen absolute objectiviteit eisen, omdat hij ervaren heeft dat objectiviteit weliswaar tot ontdekkingen kan leiden, maar dat alleen een vleugje subjectiviteit tot uitvindingen kan leiden.