Đôi lời với bạn Toro


Dec 3, '10 1:28 AM
for everyone

                             Chữ Hán được viết theo chiều dọc thẻ tre

 

    Diễn viên Lã Thanh Huyền sắm vai Trần thị Dung trong phim Thái sư Trần Thủ Độ

( Đạo diễn cho bà Dung xoay sách thẻ tre 90 độ, và thời nhà Trần làm gì có sách thẻ tre để đọc)

 

 

Bạn TORO nhắn cho Bu thế này:

Bác tra giúp xem cái loại sách thẻ tre các cụ nhà mình có xài không, xài vào thời nào? Trông cái ảnh giới thiệu phim, thấy Lý Công Uẩn ngồi ở cái bàn có nhiều cuốn thẻ tre mà bực quá, cứ như là thời Tần Thủy Hoàng... Nhà Lý đã có thi cử, đã có Quốc tử giám thì dùng giấy từ lâu rồi chứ...

Cho đến nay, Bu chưa tìm thấy một quyển sách nào có thể tra cứu ngay được các cụ ta có xài sách thẻ tre không, và xài vào thời nào.  Chỉ biết rằng người Tàu đã biết viết chữ lên thẻ tre từ đời nhà Thương (1556 tcn - 1446 tcn). Sách Hậu Hán thư có ghi “Thời cổ đại, sách và tài liệu phần lớn được chép trên thẻ tre rồi sau đó chép lên lụa gọi là chỉ. Lụa đắt tiền, thẻ tre thì nặng, cả hai đều không thuận tiện” (1). (Có chuyện kể Đông Phương Sóc dâng thư cho Hán Vũ đế gồm 3000 thẻ tre, phải cần đến hai người mới gánh hết, nhà vua vất vả đọc hai tháng sau mới xong).  Năm 1972 các nhà khảo cổ Tàu khai quật hai ngôi mộ cổ ở Ngân Tước Sơn thuộc đông nam thành phố Lâm Nghi tỉnh Sơn Đông, ở ngôi mộ thứ nhất thu được 4942 thẻ tre, ở ngôi mộ thứ hai thu được 32 thẻ. Trên các thẻ tre ấy thấy ghi các tác phẩm như: Tôn Tẫn binh Pháp (Tôn Tẫn viết) Tôn Tử binh pháp (Tôn Vũ viết) và nhiều sách khác. Thời gian chôn cất hai ngôi mộ này vào khoảng 140 tcn - 118 tcn, vậy các văn bản trên thẻ tre rõ ràng được viết từ trước đó (2).  Ở Việt Nam, bảo tàng lịch sử  không thấy chưng bày thẻ tre của người xưa trứ tác.  Trong thông báo “Những phát hiện mới nhất về khảo sát học lần thứ 45” của Viện Khảo cổ học (3) cũng không thấy nói đã phát hiện được thẻ tre ở đâu cả.  

     Theo sách “100 nhân vật ảnh hưởng lịch sử Trung Quốc” thì  vào đầu thời Đông Hán (25 - 220) có ông Thái Luân (người Tàu) qua nhiều lần nghiên cứu, thí nghiệm, đã chế tạo thành công loại giấy bằng bông tơ thực vật, vỏ cây, sợi gai, lưới đánh cá rách...  loại giấy này giá thành thấp, mỏng, lại chắc, viết trơn tru.  Năm 105 vua Hòa đế (79 - 105) lập tức ra lệnh cho cả nước Tàu sử dụng loại giấy này. Thái Luân được vua phong Long Đình hầu, nên giấy của ông được gọi là giấy Thái Hầu.  Quan quân nhà Đông Hán khi xâm lược nước ta hẳn đã đem giấy Thái Hầu sang dùng trong công văn giấy tờ, trong các lớp dạy chữ  Hán, nhằm đào tạo các ông quan  Giao Chỉ phục vụ bộ máy cai trị của họ, như Lý Tiến và Lý Cầm  (thời Hán Linh đế 168-189).  Khâm định Việt sử thông giám cương mục khi nói về hoạt động của các thái thú nhà Hán có viết  “nhà Hán nghe tin Trương Tân mất  ban cho Sĩ Nhiếp (4) bức tỉ thư...”. Tỉ thư là tờ công văn bằng giấy có đóng dấu ấn để làm tin, tỉ thư không thể là thẻ tre vì không đóng dấu lên đó được.

      Theo Giáo sư tiến sĩ  Jeam - Pier Drége  giám đốc Viện Viễn đông bác cổ Pháp  thì thời nhà Tấn (265- 420) nước ta không chỉ  sử dụng giấy của Tàu mang sang  mà còn  làm ra giấy mật hương . Ông  cho hay, sách “Nam phương thảo mộc” của Kê Hàm có ghi  Mật hương chỉ (tức giấy mật hương BLK chú) làm bằng vỏ và lá của thứ cây có mùi mật. Giấy màu nâu, có những vân hình trứng cá. Giấy rất thơm, bền và mềm, khi thấm mực không bị mủn.  Năm Thái khang thứ 5 (284, đời Tấn) sứ bộ La Mã dâng đến 30.000 tờ. Hoàng đế ban cho Đỗ Dự là Bình Nam tướng quân và Đan Dương hầu 10.000 tờ để viết Xuân thu thích lệ và kinh truyện tập giải dâng lên vua...”. Lễ vật  không phải đến từ đế quốc La Mã mà đến từ bán đảo Đông Dương, cụ thể  là Nhật Nam tức một phần nước ta thời nhà Hán. Lý thời Trân (1518 -1593) trong “Bản thảo cương mục” giải thích cây có mùi mật nói trên là cây trầm hương mọc ở Việt Nam và Ấn Độ.

        Như vậy, chậm nhất là vào năm 284 nước ta đã sản xuất được giấy thì không lý do gì 727 năm sau, tức mùa xuân 1010 vua Lí Thái Tổ lại viết chiếu dời đô lên thẻ tre. Nếu nhà làm phim nào đó cho vua Lí Thái Tổ ngồi giữa một đống thẻ tre như TORO nói thì  những người ấy làm lấy được cho có phim, bất chấp các sự kiện lịch sử. Tệ hại hơn, trong phim Thái sư Trần Thủ Độ do Nguyễn Mạnh Tuấn viết kịch bản, Đào Duy Phúc đạo diễn (5) lại cho bà Trần thị Dung vợ vua Lý Huệ Tông (sau đó là vợ Trần Thủ Độ) đọc sách trúc, gián tiếp nói rằng thời nhà Trần thế kỉ 13 người dân Việt còn dùng sách thẻ tre, thẻ trúc như thời cổ bên Tàu. Diễn viên Lã Thanh Huyền sắm vai Trần thị Dung chăm chú đọc sách nhưng lại xoay sách đi 90 độ. Có lẽ ông đạo diễn cho rằng  người xưa viết chữ theo chiều ngang thanh tre, mà không biết rằng  người xưa lại viết chữ theo chiều dọc. Sự thiếu hiểu biết lịch sử của các nhà làm phim dẫn đến những sai lầm ấu trĩ, vừa phản lịch sử vừa phản văn hóa. Tiếc thay!

(1)   Theo “Những ghi chép đầu tiên về nghề làm giấy ở Việt Nam qua thư tịch Trung Hoa” - Từ điển mở

(2)  Theo “Thẻ tre Ngân Tước Sơn” - Từ điển mở

(3)  Viện Khảo cổ học tổ chức hội nghị vào ngày 29.9.2010

(4)  Trương Tân và Sĩ Nhiếp là các viên thái thú nhà Đông Hán cai trị Giao Chỉ thời bắc thuộc lần thứ 2


Nguồn : Bulukhin Blog ĐÔI LỜI VỚI BẠN TORO...

http://bulukhin.multiply.com/journal/item/122

(5) http://tuoitre.vn
Comments