Nguyễn Thị Đạo Tĩnh vắt kiệt mình trong cơn khát đam mê

Tôi nghĩ rằng nếu Nguyễn Thị Đạo Tĩnh yêu và sớm thành gia thất, rồi sinh con đẻ cái như bất kì một người phụ nữ bình thường nào trên đất nước ta thì có thể sẽ chỉ có một người đàn bà yêu văn chương, hoặc khác hơn thì có thể có một một nhà văn nữ với những truyện ngắn sâu sắc và chặt chẽ, kiểu như một Vũ Thị Thường mới trong làng văn xuôi. Dứt khoát không thể có và không bao giờ có tác giả thơ Đạo Tĩnh của hai tập thơ in cùng một năm 2006 là “Bùa lá” và “Miền hoa dại”. Tôi dám nói vậy là vì trong bài “Không đề”, Nguyễn Thị Đạo Tĩnh viết: “Giá như ngày ấy, mình đừng quen nhau em sẽ thành một người đàn bà khác. Người đàn bà không biết làm thơ không nhiều nước mắt không đam mê không biết dỗi hờn… Sẽ là người đàn bà hạnh phúc biết vun lo bếp lửa gia đình chia xẻ cùng chồng chăm những đứa con xinh.



                   
VẮT KIỆT MÌNH TRONG CƠN KHÁT ĐAM MÊ
   
                        VŨ NHO

    Nhưng hỡi ôi, đấy chỉ là giả tưởng, chỉ là một cách hình dung. Người thiếu nữ  vừa mạnh mẽ vừa yếu đuối ấy đã cuốn vào mối tình hoang dại, ngập tràn giông bão để rồi vĩnh viễn mang một vết thương không thuốc nào chữa được. Chỉ có những câu thơ như những lá cỏ non mới phần nào xoa dịu nỗi buốt nhức của trái tim đa cảm đầy thương tật.
    Con trai biển vì có vết thương trong lòng nên mới làm ra ngọc. Còn nhà thơ Bùa láMiền hoa dại vì vết thương lòng mà đau đớn thành thơ. Những bài thơ của một nỗi đau, một số phận.

    Như thế không có nghĩa là nhà thơ chỉ biết có niềm riêng. Tác giả cũng từng thảng thốt trước cánh đồng sau cơn sốt giấc mơ khu chế xuất về làng ( Bài ca cánh đồng). Chị ngậm ngùi trước một làng chài Lênh đênh bao kiếp cơ hàn/ Dạt trôi theo chiếc thuyền nan tháng ngày ( Làng chài). Hoặc nghẹn lòng trước tiếng rao đêm bánh khúc ( Nghẹn đêm); cảm thông nhưng không thể làm gì hơn cho bà lão bán rau cơ khổ vì : “thương bà lắm/nhưng biết mình không thể/ mua hết nỗi nhọc nhằn của mọi kiếp nhân gian” ( Bà lão bán rau).

    Tuy nhiên. có thể nói thơ Đạo Tĩnh là thơ ứa ra từ những đau thương, ngậm ngùi của riêng chị, một người  khao khát tình yêu, khao khát “Sống một đời rực rỡ/Sống một đời đam mê” ( Hoa xuân ca). Những phút giây hạnh phúc chị đã có. Nhưng rồi nó thật ngắn ngủi và trớ trêu “ Chưa qua những ngày nắng đổ/Đã âm thầm những mưa ngâu…” (Hạnh phúc). Dù chị là người đàn bà nào trong ba kiểu người đàn bà đuôỉ bắt tình yêu, cả tin rồi bị mất hay lập mưu đánh cắp ( Bốn người) thì chị vẫn là người của họ lặng im giấu tiếng thở dài.

     Người thiếu nữ ấy đã  mạnh mẽ và lặng lẽ: Cuồn cuộn như nước xiết/ Lầm lụi như lạc đà ( Góc khuất); đã như bông hoa dã quỳ “ Vắt kiệt mình trong cơn khát đam mê” để rồi sau đó mỏi mòn trong cô đơn chờ đợi : năm năm đợi/mười năm đợi/ hai mươi năm ngóng đợi…( Trốn tìm). Nhưng người chị mong  Người như chàng Cuội đã quên lối về. Thành ra cuộc chờ đợi, kiếm tìm càng ngày càng vô vọng. Chị vẫn kiên nhẫn đợi : “Ta kiên nhẫn đến vẹt mòn tuổi trẻ” ( Cỏ dại). Thật đáng khâm phục nhưng cũng thật đáng thương là sự kìm nén, chịu đựng với ẩn ức như một kẻ khùng ( Mưa thiếu nữ) hoặc Đôi khi thường ngửa mặt/cười như kẻ phát cuồng (Vết thương trăng). Nếu có thể hét toáng lên, có thể khóc oà lên có lẽ sẽ vơi được chút nào chăng chút khổ đau. Nhưng
            Không thể gào to
            Càng không thể khóc
            Nỗi đau âm thầm

                (Biển mùa hè)

 Bởi thế mà mới có chuyện vờ để tự ru, tự dối mình Cứ vờ như vẫn có anh để rồi không tránh được cái thực tế Nửa giường nửa chiếu nửa chăn/hoang vu nửa phần trái đất ( Vờ). Để rồi làm bùa lá bùa yêu tôi thả - cho mình tôi yêu ( Bùa lá).
    Thất vọng, mỏi mòn, nhưng cũng thật bền bỉ và mạnh mẽ . Người thiếu nữ ấy
         như một đoá Quỳ sơn cước
         gió và mưa chẳng thể nào tắt được
         cái màu tươi nguyên sơ
        Tự đốt mình trong cơn khát đam mê

                    (Hoa Dã Quỳ)

    Thơ của Đạo Tĩnh vừa có sự cô đọng, sắc sảo của một cây bút văn xuôi vừa có sự mạnh mẽ, phóng khoáng của một cây thơ dạt dào sức sống và khát vọng. Niềm khát vọng ấy như tràn vào cảnh vật:
    Bức tranh hoa dại
    tràn vào
          tháng giêng
          rừng rực sắc màu
              mê man 
                      sương khói
    thiên nhiên nhập đồng
           nõn nà
                    cỏ dại
          gái goá nôn nao
         đất trời hoang hoải
        
         dứt tung giải yếm
         ngực xuân nhú chồi

         không gian bùa ngải
         lửa tràn lên môi

Vì thế mà tuy thơ buồn, nhưng là một nỗi buồn vạm vỡ của  phận đàn bà kết tụ lại thành những câu thơ trong và buốt.

    Nhà thơ Trần Đăng Khoa đã có lí khi viết rằng thơ của Đạo Tĩnh “chia sẻ được với rất nhiều người, nhất là những người nhỏ bé và bất hạnh. Đặc biệt là những người đang yêu và vì tình yêu mãnh liệt, chân thật mà hoá kẻ dại khờ…” ( Lời bạt  cho tập thơ Bùa lá).

                       
Lê Thiếu Nhơn Blog
Nguồn: Trích từ tập phê bình “33 gương mặt thơ nữ” - Nxb Hội nhà văn

Chùm thơ Nguyễn Thị Đạo Tĩnh

...Bồng bồng
Bống bống
Bông bông...


Hoa Dã Qùy

Vắt kiệt mình trong cơn khát đam mê
tự đốt cháy quên mình hoang dại
tự đốt cháy quên lòng tê tái
hoa Dã Qùi
vàng đến thắt lòng nhau!

Suốt cuộc đời không được chút nâng niu
cứ dâng hiến
cứ lặng thầm dâng hiến
hoa như thể nỗi niềm đau đớn
thổn thức chiều đông

Quá vô tình
Người có biết không
em như một đoá Qùi sơn cước
gió và mưa chẳng thể nào tắt được
cái màu tươi nguyên sơ!

Tự đốt mình trong cơn khát đam mê
hoa rực cháy một vùng biên ải
Dã Qùi
Dã Qùi
chờ chi Người đến hái

Chiều nay Người biết chăng!
 
Trốn tìm

I
Năm, mười, mười lăm, hai mươi
em nhắm mắt
anh nhận phần đi trốn
quá tin mình tinh tường
quá tin anh lóng ngóng
em chẳng hé nhìn
vẫn nghĩ anh thua...

II
Năm, mười, mười lăm, hai mươi
trời đã quá khuya
mở mắt đi tìm
anh trốn kỹ
em tìm hoài chẳng thấy...
em hỏi hàng cau
hàng cau bối rối
hỏi cây rơm già
cây rơm đứng lặng im

III
Năm, mười, mười lăm, hai mươi
em mòn mỏi đi tìm
năm năm đợi
mười năm đợi
hai mươi năm ngóng đợi...

Bằn bặt sân trăng từ đấy
đi hết một vòng đời
trò chơi vẫn chưa xong...
                       
H.N muà thu

Đồng vọng

Mỗi khi buồn
Tôi thường đến bờ sông
Để được ngồi một mình
Ngắm dòng nước trôi
Như người ra đi không bao giờ trở lại
Ngắm những người đàn bà tưới rau trên cánh bãi
Ngắm loài hoa diếp dại
Nở như sao rắc đêm hè

Những bông hoa kể cho tôi nghe
Về nỗi nhọc nhằn đồng quê
Về những mảnh đời phù sa cơ cực
Về cả những tình duyên không sao bén được
Của bao người thôn nữ áo nâu
 
Ở đó
Tôi gặp người thiếu phụ tóc dài
Thăm thẳm mắt màu đêm Ả Rập
Chị thường hát ru con
Bài ca thời thiếu nữ
Giọng như lửa ủ
“Em đi lấy chồng
              trả yếm cho anh”

“Hoa cúc vàng nở ra
                  hoa cúc xanh”
Tìm đâu nữa chiếc yếm đào
                   thuở ấy
Em lấy chồng rồi
Làm sao anh thấy
Hoa tím chiều
Hoa tím cả lòng sông
Bồng bồng
Bống bống
Bông bông
Có dây tơ hồng mắc võng ngọn tre

Tôi trở về nhà
Mang theo câu ca thiếu phụ
Thấy mình như vừa được
Những người đàn bà
Trong màu hoa cúc tím
Lau khô nỗi buồn

(nguồn: TCSH số 217 - 03 - 2007)



Comments