Trang chính‎ > ‎Cây lương thực‎ > ‎VIETGAP lúa‎ > ‎

Những TBKT trên cây lúa; một số lưu ý trong sản xuất lúa theo GAP ở ĐBSCL

Mai Thành Phụng [1], Lê Thanh Tùng [2], Phạm Văn Dư 3

 

1. Xu hướng cải tiến giống lúa

§         1960s - 1970s: Cách mạng xanh - Nâng cao năng suất dựa vào hình thái, nông học

§         1980s: Giống với môi trường - Ổn định năng suất dựa vào tính kháng và chống chịu với môi trường bất thuận

§         1990s: Sinh lý và phẩm chất - Nâng cao tiềm năng năng suất và phẩm chất hạt dựa vào đặc tính sinh lý, sinh hoá

2. Một số tiến bộ kỹ thuật mới nhất

§        Xuống giống lúa tập trung, đồng loạt, né rầy

§        Mạ mùng (che chắn lưới cho mạ) kết hợp cấy né rầy

§        Xử lý hạt giống

v                 Ba giảm ba tăng

§        Mối liên hệ giữa mật độ sạ-số chồi tối đa-số bông

§        Năng suất và các thành phần năng suất

v                 Phân bón

§        Giải pháp bón theo nhu cầu của cây trồng

§        Giải pháp giảm thiểu thất thoát

Thất thoát phân đạm rất lớn: Bốc hơi Amonia; Phản Nitrat hóa; Trực di; Cố định; Chảy tràn

Giải pháp giảm thất thoát: Bón dúi gốc (urê viên); Dùng urê chậm tan (bọc urê); Trộn hóa chất ức chế bay hõi amonia và phản nitrat hóa; Bón chia ra làm nhiều lần

§        Giải pháp lựa chọn phân bón phù hợp theo đất đai, mùa vụ

v                 INM -  ICM (quản lý dinh dưỡng tổng hợp – quản lý cây trồng tổng hợp)

Đất khỏe, rễ cây lúa khỏe, cây lúa sinh trưởng và phát triển tốt, tăng sức đề kháng,

v                 IWM (quản lý nước tổng hợp)

Cắt nước giai đoạn đẻ vô hiệu, tưới nước tiết kiệm, rút nước trước thu hoạch.

v                 Cơ giới hóa

Làm đất bằng tia laser, máy làm đất, cày ãi, xới, trục, trạc…; sạ lúa bằng công cụ sạ hàng,  phun xít thuốc cỏ, thuốc BVTV bằng các loại máy phun cải tiến,

v                 Thu hoạch

Thu hoạch lúa đúng độ chín của lúa: 85-90% hạt lúa chín trên bông, thu hoạch bằng máy gặt xếp dãy, máy gặt đập liên hợp.

v                 Phơi sấy

Bằng nhiều kỹ thuật phơi sấy: Lều phơi, hong gió, sân phơi… phải đảm bảo cách ly với nguồn ô nhiễm về tạp chất

v                 Bảo quản

Bảo quản lúa bằng bao bì an toàn, cách ly với ô nhiễm

3. Sản xuất lúa theo hướng GAP  

1. Nhà vệ sinh tự hoại

2. Tủ thuốc gia đình

3. Điểm pha thuốc BVTV (tập thể)

4. Sân phõi và có lýới bao xung quanh (cá nhân hoặc tập thể)

5. Tồn trữ

4. Việc đăng sản xuất lúa đạt tiêu chuẩn GLOBALGAP không phải là “phong trào”, gây lãng phí và làm mất lòng tin

5. Một số vấn đề về kỹ thuật canh tác theo tiến bộ kỹ thuật mới

            Vấn đề 1: Mấy giảm?

+        giảm giống

+        giảm phân

+        giảm thuốc

+        giảm nước

+        giảm thất thoát sau thu hoạch

+        giảm công lao động

+        giảm ô nhiễm môi trường

+        giảm suy thoái đất

+        giảm chi phí - giảm giá thành

+        giảm làm 3 vụ lúa

+        giảm thất thoát trước thu hoạch (lúc sạ)

Vấn đề 2: Mấy tăng?

+        tăng năng suất 

+        tăng chất lượng

+        tăng lợi nhuận (lâu dài)

Vấn đề 3: Năng suất lúa: Năng suất (tổng hợp các biện pháp kỹ thuật liên hoàn)

+        Giống:   phù hợp, chất lượng tốt

+        Thời vụ: nước (hạn, lũ), thời tiết….

+        Làm đất, vệ sinh đồng ruộngà mặt bằng đồng ruộng

+        Lượng giống sạ, phương pháp sạ

+        Bón phân

+        Quản lý nước

+        Phòng trừ sâu bệnh, cỏ dại

+        Thu hoạch & Sau thu hoạch

Vấn đề 4: Làm thế nào để giảm chi phí

6 giảm:

+        Giảm giống

+        Giảm phân N

+        Giảm thuốc BVTV à giảm ô nhiễm môi trường

+        Giảm thất thoát sau thu hoạch

+        Giảm lượng nước tưới

+        Giảm thất thoát trước thu hoạch

1 phải: sử dụng giống xác nhận

Vấn đề 5: Làm thế nào để tăng chất lượng

+        Chọn giống (thơm, ngon, dẽo…)

+        Chất lượng hạt giống (độ thuần cao)

+        QT canh tác: Chăm sóc tốt, độ đồng đều cao: sạ hàng, bón phân, quản lý nước, PT cỏ, IPM…

+        Thu hoạch đúng độ chín

+        Công nghệ sau thu hoạch tốt (phơi, sấy, bảo quản)

Vấn đề 6: Vì lợi ích cộng đồng phải bảo vệ môi trường

+        4 không

-         Không dư lượng nitrat

-         Không dư lượng kim loại nặng

-         Không dư lượng thuốc BVTV

-         Không nhiễm khuẩn

Vấn đề 7: điều kiện để sạ hàng thành công

+ 4 điều kiện cơ bản:

-         Giống tốt, độ nẫy mầm >85%

-         Mặt bằng đồng ruộng tốt,làm đất kỹ, dọn sạch cỏ

-         Chủ động nước

-         Phòng trừ cỏ dại thật tốt

+ Đảm bảo mật độ cây lúa trên ruộng:

-         Kỹ thuật ngâm ủ và tách hạt lép

-         Kỹ thuật hãm giống

-         Chú ý vấn đề dặm lúa sớm

+ Kỹ thuật sạ lúa theo hàng:

-         Kỹ thuật làm đất, thời gian kéo và độ lún của đất

-         Kỹ thuật ươm hạt nứt nanh

-         Lượng giống đổ vào trống

-         Kỹ thuật điều khiển hạt lúa rơi xuống ruộng

-         Thao tác kéo công cụ sạ hàng

+ Kỹ thuật bón phân:

-         Chú ý bón lót phân hữu cơ, phân lân

-         Bón đợt 1 sớm

-         Phun phân bón lá bổ sung

-         Bón phân đợt 2 đúng ngày

-         Quản lý nước

Vấn đề 8: Thời vụ ảnh hưởng đến sản xuất lúa

-         Quy luật về chất lượng nước

-         Thời tiết, khí tượng, thủy văn

-         Tình hình khô hạn, phèn mặn

-         Tình hình dịch hại và sự luân chuyển của dịch hại

Vấn đề 9: tập quán sản xuất của nông dân:

-         bón không cân đối, rất ít người bón lót

-         thiếu N đầu vụ, thừa đạm cuối vụ

-         thiếu lân đầu vụ, thừa lân giữa và cuối vụ, thiếu kali

-         thiếu trung và vi lượng (Ca, Mg)

-         thiếu phân hữu cơ, phân vi sinh…

-         bón phân đợt 1 trễ  (Anh hưởng đến sự phát triển của bộ rễ) Bộ rễ khỏe là gốc của Năng suất cao. Nên bón phân đợt 1 từ 7 -10 ngày sau khi sạ (nss)

-         bón phân đợt 2 quá trễ bón phân đợt 2 không chờ cấy dặm, bón từ 18-22 nss

-         bón phân đón đòng: Cắt phân quá sớm khi lúa còn xanh, bón sai loại phân, lượng phân

Vấn đề 10: Thu hoạch và tồn trữ

-         Thu hoạch không đúng thời điểm, lúa chín quá hoặc chưa chín. Cần thu hoạch lúa lúa chí 85-90 % bông

-         Không để lúa ngoài đồng, cần mang vào nơi phơi sấy để giữ được chất lượng.

6. Sản xuất lúa theo GAP

+ GAP là gì?

Good Agricultural Practice - thực hành nông nghiệp tốt

+ Mục tiêu của gap

-         nông nghiệp bền vững

-         xu thế toàn cầu: lòng tin

-         gia tăng giá trị nông sản phẩm

+ Bốn trụ cột của gap

-         an toàn cho người tiêu dùng  - sản phẩm sạch 

-         an toàn cho người sản xuất

-         an toàn cho môi trường

-         đảm bảo truy nguyên được nguồn gốc 

+ An toàn cho người tiêu dùng -  sản phẩm sạch 

1. dư lượng nitrat = 0 hoặc dưới ngưỡng

2. dư lượng thuốc sâu = 0 hoặc dưới ngưỡng

3. dư lượng kim loại nặng = 0 hoặc dưới ngưỡng

4. không nhiễm khuẩn

quy trình canh tác (iso 9000) - kiểm soát đất, nước - kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị à đóng gói, bảo quản, tiêu thu”

+ An toàn cho người sản xuất     

1. an toàn lao động

2. y tế - vệ sinh 

3. nơi pha thuốc

4. có nước sạch

+ An toàn cho môi trường      

1. quy trình canh tác theo hướng hữu cơ sinh học

2. iso 14000

3. quản lý: đất, nước, hóa chất….

+ Đảm bảo truy nguyên nguồn gốc      

1. sổ ghi chép

2. hướng dẫn ghi chép - mã vạch

3. tự giác là chính

4. kiểm tra nội bộ

5. kiểm tra độc lập (iso 9001)

+ Cơ sở thực hiện 

1. quy hoạch, chọn vùng

2. quản lý đất, nước

3. xác lập quy trình canh tác

4. tập huấn quy trình

5. tập huấn ghi chép

6. tổ chức sản xuất

7. xây dựng thương hiệu

8. chứng nhận global gap

 



[1] PGS.TS - Phó trưởng đại diện Trung tâm Khuyến Nông tại TP.HCM

[2] Th.S – Chuyên viên Cục Trồng trọt - Bộ phận thường trực tại TP.HCM

3 PGS.TS – Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt – Bộ phận thường trực tại TP.HCM

 

Comments